06 Kadernota 2026 - Algemene Beschouwing - GroenLinks

Hoort bij raadsbesluit nr. 1476 van 7 juli 2025

R.W.

Algemene beschouwing GroenLinks – Kadernota 2026 Voorzitter,

Mijn bijdrage aan deze kadernota richt zich vooral op preventie. GroenLinks wil laten zien dat we in allerlei beleidsdocumenten beloven in te zetten op preventie – denk aan het Masterplan Sociaal Domein (2021), het Integraal Beleidskader Sociaal Domein(2022) en het Raadsprogramma 2022–2026 – maar dat de feitelijke uitgaven sinds 2020 eerder het tegenovergestelde laten zien. Voor ons is preventie van groot belang omdat het persoonlijke ellende voorkomt en daarnaast kosten kan besparen. Preventie is in veel gevallen simpelweg een goedkope manier om geluk te organiseren. De drie speerpunten uit deze kadernota: • Meer passende woningen en voldoende voorzieningen; • Meer groen in de stad; • Meer samenwerken aan meedoen voor iedereen, …sluiten goed aan op het raadsprogramma Samen vooruit, juist nu (2022–2026). Ze geven richting en tonen beleidsmatige continuïteit, ondanks de financieel uitdagende context. En als we het onderdeel ‘groen’ goed aanpakken, winnen we misschien opnieuw een prijs en worden we uitgeroepen tot Groenste gemeente van Oldenzaal. Maar laat ik me vooral richten op het derde speerpunt: “meer samenwerken aan meedoen voor iedereen”. Daaronder valt de inzet op preventie. En dat was in 2021 ook het uitgangspunt van het Masterplan Sociaal Domein.

In dat plan staat helder omschreven dat we willen voorkomen dat mensen afhankelijk worden van zorg of worden doorgeleid naar zwaardere zorg. Dat we vroeg willen ingrijpen waar nodig. Dat is logisch: voorkomen is beter dan genezen en het spaart persoonlijke ellende.

Je zou dan verwachten dat preventie een serieuze plek krijgt in de financiële keuzes van deze kadernota. Het tegendeel lijkt eerder waar. In plaats van te investeren in preventie, wordt er fors bezuinigd. Tijdens het politiek forum van afgelopen maandag vroegen wij het college om de uitgaven inzichtelijk te maken voor de onderdelen die zij zelf als ‘preventie’ beschouwen – liefst zo gedetailleerd mogelijk. Dat overzicht hebben we gekregen, helaas niet op het gewenste detailniveau. Je kunt niet alles hebben. We hebben vervolgens één voorbeeld gekozen van recent opgestarte preventie dat voor ons exemplarisch is: Talenthuis Studio 15. Studio 15 is een preventief project voor jongeren tussen de 12 en 30 jaar, gericht op talentontwikkeling via kunst en cultuur. Het draait al succesvol in Hengelo, Enschede en Almelo. Oldenzaal is in 2022 gestart met een pilot. Die pilot is in 2024 geëvalueerd en de conclusie was dat Studio 15 een succes is. Om in Oldenzaal door te kunnen gaan met Studio 15 is €98.000 nodig. In de kadernota is echter slechts €40.000 opgenomen. Tijdens het politiek forum is ook gevraagd waarop de €40.000 is gebaseerd, en dan lijkt dat het niet een inhoudelijke maar op een boekhoudkundige afweging is geweest. Met andere woorden: het is financieel kloppend, maar inhoudelijk onjuist. Wat ons betreft is dat de omgekeerde wereld.

In zowel de raadsinfobrief voor het opstarten van de pilot als in de evaluatie staat dat het college vasthoudt aan het idee dat Impuls en Kaliber cofinanciering moeten regelen. Deze organisaties hebben herhaaldelijk aangegeven dat dit voor preventie zoals Studio 15 niet realistisch is. Deze signalen hebben wij als GroenLinks gemist. Daarom onze vraag aan de wethouder: wanneer en hoe is dit signaal van Kaliber en Impuls – dat cofinanciering niet haalbaar is – aan de raad doorgegeven? Is het überhaupt doorgegeven?

GroenLinks wil dat Studio 15 wordt voortgezet. We zijn bereid daar jaarlijks €98.000 voor beschikbaar te stellen – dus €58.000 meer dan in de kadernota is voorgesteld. In de uit te werken begroting mag dit verschil wat ons betreft drukken op het eindresultaat. Wij geloven dat deze investering op termijn ook besparingen op de zorg zal opleveren, waarmee het verschil mogelijk wordt opgevangen. Als het college liever dekking zoekt in een reserve of een bezuiniging elders – behalve op preventie – zijn wij daar ook voor in. En als dat allemaal niet mogelijk blijkt, dan vinden wij zelfs een verhoging van de OZB acceptabel om Studio 15 voort te kunnen zetten. Studio 15 is niet het enige voorbeeld. In deze kadernota staan meerdere bezuinigingen op preventieve voorzieningen. Voor het behoud daarvan worden op andere plekken moties en amendementen ingediend – GroenLinks zal die, mits goed onderbouwd, van harte steunen. Voorzitter, Ik wil nog even terug komen op een rekenkamerrapport over prestatie-indicatoren. De kernconclusie van dat rapport luidt: “De raden van de gemeenten zijn met de inzet van de huidige prestatie-indicatoren nog onvoldoende in staat om hun kaderstellende en controlerende rol in te vullen.” Naar aanleiding daarvan hebben wij op 28 juni 2021 een motie ingediend over het gefaseerd invoeren van prestatieindicatoren buiten de wettelijk verplichte.

Die motie werd unaniem aangenomen. Helaas is de uitvoering daarvan gestrand, met slechts prestatie-indicatoren bij één onderdeel. Wij horen graag van de wethouder hoe zij anno 2025 aankijkt tegen dit rapport van de Rekenkamer. is de wethouder bereid is om de motie alsnog verder uit te voeren. Krijgen wij in de op te stellen begroting meer prestatie-indicatoren en duidelijke resultaatafspraken? Of blijft het, zoals we helaas gewend zijn, bij een begroting waarin onze controlerende

taak ernstig wordt bemoeilijkt door het ontbreken van meetbare doelen? Voorzitter, als we echt willen dat iedereen meedoet, als we echt gaan voor meer geluk, dan moeten we daar nu in investeren. Niet alleen in woorden, maar in daden – en in euro’s. Dank u wel.