06 Economische Visie Oldenzaal - Bijlage Economische Visie Oldenzaal

3,0

855

11

C

31 Meubelindustrie

2,3

98

23

C

27 Elektrische apparatenindustrie**

2,2

121

1

C

16 Houtindustrie

1,9

64

5

F

43 Gespecialiseerde bouw

1,7

770

132

C

32 Overige industrie

1,7

321

17

G

46 Groothandel en handelsbemiddeling

1,4

1.586

210

G

45 Autohandel en -reparatie

1,3

334

93

C

18 Grafische industrie

1,3

41

7

H

52 Opslag, dienstverlening voor vervoer

1,2

314

26

G

47 Detailhandel (niet in auto’s)

1,1

2.011

342

C

25 Metaalproductenindustrie**

1,1

213

30

* LQ > 1 = specialisatie (aandeel banen van de sector op Oldenzaals niveau is hoger dan aandeel banen van sector op nationaal niveau) ** High-tech afdelingen Bron: Ecorys 2023

Economische visie Oldenzaal

Dynamiek in de afgelopen tien jaar Het is waardevol om de sterke kanten van de Oldenzaalse economie ook vanuit een andere invalshoek te bekijken, namelijk vanuit de recente dynamiek. Dit biedt geen inzicht in sectoren die al langere tijd kansrijk zijn, maar wel in sectoren die momenteel het snelst groeien. Sectorale dynamiek Dit is goed te zien in onderstaande bubble plot, die maakt zichtbaar in welke sectoren met name veel banen (Y-as) of veel bedrijven (X-as) zijn bijgekomen, in procenten. De grootte van de bol laat zien hoe groot de sector momenteel is. De meest kansrijke sectoren voor verdere groei in Oldenzaal zijn op basis van dit schema: • bouwnijverheid; • onderwijs. De sector Gezondheids- en welzijnszorg is al relatief groot. De sector Vervoer en opslag is weinig stuwend – dat wil zeggen: levert weinig indirecte banen op. De sectoren Bouwnijverheid en Onderwijs hebben meer verwevenheid met de rest van de economie en zorgen daarom voor meer toeleveringsrelaties en ‘vliegwiel effecten’. Figuur B1.8 Kansrijke sectoren op basis van groei banen (Y-as) en vestigingen (X-as); 2013-2022

Dynamiek in ondernemerschap Is er ook voldoende ondernemerschapsgeest in de gemeente? De cijfers laten zien dat het oprichten en beëindigen van ondernemingen in Oldenzaal in golfbewegingen gaat. Gemiddeld werden er in Nederland zo’n 30 nieuwe ondernemingen per 10.000 inwoners per jaar gestart tussen 2020 en 2023. Wanneer de bedrijfsoprichtingen- en opheffingen in Oldenzaal vergeleken wordt met de gemiddeldes van zowel Twente, Overijssel als Nederland, blijft Oldenzaal iets achter (figuur B1.9). Dit wijst op kansen voor Oldenzaal om te groeien in bepaalde sectoren.

/ 35

Economische visie Oldenzaal

Figuur B1.9 Saldo van bedrijfsoprichtingen en -opheffingen per 10.000 inwoners, tussen 2020 en 2023

Bron: CBS Lokale economie (2023); bewerking Ecorys

Drijvende krachten achter de dynamiek De drijvende krachten achter de ontwikkeling van de Oldenzaalse economie kunnen geanalyseerd worden met een shift-and-share analyse. Hiermee wordt bepaald in welke mate de totale procentuele ontwikkeling van het aantal banen in een gemeente toe te wijzen is aan de volgende drie onderdelen: • nationale component (invloed van de landelijke conjunctuur); • sectorale component (invloed van de prestaties van specifieke economische sectoren die aanwezig zijn in de gemeente); • lokale component (kenmerken van Oldenzaal – onder andere de kwaliteit van het ondernemingsklimaat en de kwaliteit van het leefklimaat). Uit figuur B1.10 volgt dat de totale economische groei vanaf 2017 t/m 2022 in Oldenzaal 5,6 procent was. Deze groei is voornamelijk te danken aan de groei van de nationale economie, die in dezelfde periode met 7,7 procent gegroeid is. De OIdenzaalse economie heeft hiervan geprofiteerd en is meegegroeid. Daarentegen heeft het lokale vestigingsklimaat in Oldenzaal de afgelopen jaren een remmend effect gehad op de lokale economische groei. Met andere woorden: de economische groei in Oldenzaal had 7,8 procent kunnen zijn als de lokale component neutraal was geweest. Wel is de situatie in Oldenzaal beter dan het gemiddelde in Twente, waar het lokale vestigingsklimaat een nog sterkere rem is geweest op de economische groei.

Een verklaring voor het dempende effect van de lokale component kan gezocht worden in onder andere ruimtetekort voor nieuwe bedrijvigheid, een krappe lokale arbeidsmarkt, netcongestie enzovoort. De uitdaging voor de gemeente Oldenzaal is om het ondernemingsklimaat zo goed mogelijk te blijven bevorderen, met als doel het tegengaan van de remmende factoren.

/ 36

Economische visie Oldenzaal

Figuur B1.10 Shift-and-share analyse van de opbouw economische groei 2017 t/m 2022

Bron: gemeente Oldenzaal en CBS, bewerking Ecorys.

In breder perspectief: Brede welvaart in Oldenzaal De vorige paragraaf eindigde met een analyse van de economische groei in de gemeente in de laatste vijf jaren. Hoe staat het met de brede welvaart binnen de gemeentegrenzen? Op de volgende pagina staan infographics met diverse aspecten van de brede welvaart in Oldenzaal. Hierbij is een selectie gemaakt van de meer economisch gerelateerde indicatoren van brede welvaart. Arbeid Veel inwoners van Oldenzaal werken, maar relatief weinig inwoners doen dit binnen de gemeente. De arbeidsdeelname in Oldenzaal is 74,2 procent, dit is hoger dan zowel het landelijk niveau als de niveaus in Overijssel en in Twente. Het valt wel op dat er veel pendelstromen zijn van en naar Oldenzaal. Slechts 36 procent van de inwoners van Oldenzaal werkt ook binnen de gemeentegrenzen, waar dit landelijk gemiddeld 40 procent is en in de provincie Overijssel zelfs 48 procent is. Deze pendelstromen zorgen voor onnodige files met bijbehorende vertragingen en milieueffecten. De werkloosheid in Oldenzaal is heel gemiddeld. Met 3,8 procent ligt het onder het landelijke gemiddelde van 4,2 procent, maar rond de gemiddeldes van de provincie Overijssel (3,7 procent) en Twente (3,9 procent). Duurzaamheid en milieu Oldenzaal heeft te maken met een relatief hoge uitstoot van fijnstof, deze is met 900 PM2 per km2 bijna twee keer zo hoog als het landelijke gemiddelde.

Inmiddels zijn veel ondernemers bezig met duurzame energieopwekking door het plaatsen van zonnepanelen op bedrijfsdaken. Gemiddeld heeft een bedrijf in Oldenzaal 14,1 kW vermogen aan zonnepanelen geplaatst, dit is meer dan in Twente en in de provincie Overijssel, én het is meer dan twee keer zo veel als gemiddeld in Nederland. Samenleving en subjectief welzijn Oldenzaal scoort gemiddeld op indicatoren die betrekking hebben op het domein Samenleving en subjectief welzijn. Bij Oldenzalers ligt de tevredenheid met het leven rond het regionale gemiddelde en ligt de tevredenheid met de vrije tijd rond het landelijke gemiddelde. Hiernaast zet de Oldenzaler zet zich flink in voor de maatschappij: veel mensen doen vrijwilligerswerk.

/ 37

/ 38

Economische visie Oldenzaal

Figuur B1.11 Selectie van indicatoren van de brede welvaart in Oldenzaal

Werk in eigen gemeente (% werkenden)

Bruto arbeidsparticipatie (%) 74,5

74,2

74,1

74 73,5

56

60 73,5 40

73

48 40

36

73 20

72,5

72

0 Oldenzaal

Twente

Overijssel Nederland

Oldenzaal

4,2

4,2 4

3,8

85,2

85,5

83,6

83 82

3,4 Oldenzaal

Twente

Twente

46

44,4 42,9

44

79,8 78,7 76,4

Overijssel Nederland

Vrijwilligerswerk (% bevolking)

82 80

Oldenzaal

Overijssel Nederland

Tevredenheid met vrije tijd (% bevolking)

42 76,1

76

40,8 38,9

40 38 36

74 Oldenzaal

Twente

Oldenzaal

Overijssel Nederland

Emissies fijnstof naar lucht (PM2 per km2) 1000

84,9

84

3,7

3,6

78

86 85

3,9

3,8

Overijssel Nederland

Tevredenheid met het leven (% bevolking)

Werkloosheid (% bevolking) 4,4

Twente

900

Twente

Overijssel Nederland

Geplaatst vermogen zonnepanelen op bedrijfsdaken (kW per bedrijf) 15

14,1

800 600

400

400

500 300

8,6

10

8,6 5,8

5

200 0

0 Oldenzaal

Twente

Bron: CBS (bewerking Ecorys)

Overijssel Nederland

Oldenzaal

Twente

Overijssel Nederland

Economische visie Oldenzaal

Bijlage 2 - Verdiepende analyse bedrijventerreinen

Eekte-Hazewinkel Actie(s) - Toekomstbestendig maken, beter benutten en intensiveren Het kwaliteitsniveau op Eekte-Hazewinkel wisselt sterk. Gezonde, sterke en maatschappelijk betrokken bedrijven worden afgewisseld door verouderd vastgoed en verstening. Op dit terrein ligt een grote opgave ten aanzien van de toekomstbestendigheid, waarvoor een gebieds- en opgavegerichte aanpak wordt opgezet. Tegelijkertijd liggen er verschillende kansen om het ruimtegebruik (aantal banen per hectare) te intensiveren. De overgangszone naar woongebieden is kansrijk voor een innovatiehub in samenwerking tussen bedrijven en onderwijsinstellingen.

Hazewinkel Uitbreiding Actie(s) - Toekomstbestendig maken en bereikbaarheid verbeteren Hazewinkel Uitbreiding is jonger en breder opgezet dan Eekte-Hazewinkel, maar is iets verder in haar levenscyclus dan Hazewinkel ZW en NW, en Jufferbeek Zuid. De opgave hier is het toekomstbestendig maken en houden van het terrein. Vergroening van de openbare ruimte en bedrijfskavels in het kader van klimaatbestendigheid en het verbeteren van de bereikbaarheid per ov zijn de focuspunten. Hanzepoort Actie(s) - Toekomstbestendig maken en bereikbaarheid verbeteren Net als Hazewinkel Uitbreiding is Hanzepoort jonger en breder opgezet dan EekteHazewinkel, maar iets verder in haar levenscyclus dan Hazewinkel ZW en NW, en Jufferbeek Zuid. De opgave hier is het toekomstbestendig maken en houden van het terrein. Vergroening van de openbare ruimte en bedrijfskavels in het kader van klimaatbestendigheid en het verbeteren van de bereikbaarheid per ov zijn de focuspunten. De uitbreiding met Hanzepoort West biedt een koppelkans om deze opgaven aan te pakken. Hazewinkel Zuid West (ZW) en Noord West (NW) Actie(s) - Kwaliteitsbehoud, bereikbaarheid verbeteren Hazewinkel ZW en NW zijn over het algemeen ruim opgezet met veel ruimte voor groen en een goede bereikbaarheid over de weg. Deze kwaliteit wordt behouden en daar waar nodig versterkt.

/ 39

Economische visie Oldenzaal

Netcongestie en verbetering van de bereikbaarheid per ov, zodat bedrijven aantrekkelijk blijven voor jonge werknemers, zijn de belangrijkste uitdagingen. Jufferbeek-Zuid Actie(s) - Kwaliteitsbehoud, bereikbaarheid verbeteren Jufferbeek-Zuid is het nieuwste bedrijventerrein in Oldenzaal en is voor een groot deel uitgegeven. Het terrein beschikt over (bijna) alle kwaliteiten die in deze tijd gevraagd worden. Deze kwaliteit wordt behouden en daar waar nodig versterkt. Netcongestie en verbetering van de bereikbaarheid per ov, zodat bedrijven aantrekkelijk blijven voor jonge werknemers, zijn de belangrijkste uitdagingen.

De Essen Actie(s) – Transformatie naar woningbouw en leisure Vanwege de ligging en toenemende parkeerdruk is dit een kansrijke locatie voor transformatie naar woningbouw in combinatie met een leisurefunctie. Voor de gevestigde bedrijven is een vervangende locatie nodig.

Jufferbeek-Noord (zacht plan) Actie(s) – Ontwikkelen

In 2022 is de gebiedsvisie Jufferbeek-Noord vastgesteld. Uitgangspunt is dat het gebied wordt ontwikkeld tot een werklocatie. Jufferbeek-Noord wordt met nadrukkelijk oog voor landschappelijke inpassing en vraaggericht ontwikkeld ten behoeve van uitbreiding, herhuisvesting en nieuwe bedrijven.

Hanzepoort West (zacht plan) Actie(s) – Ontwikkelen Hanzepoort-West dient als uitbreidingslocatie voor op Hanzepoort gevestigde bedrijvigheid. De gemeente gebruikt dit momentum om samen met bedrijven de kwaliteit van Hanzepoort te verbeteren en het ruimtegebruik te optimaliseren.

/ 40

Economische visie Oldenzaal

/ 41

Postbus 4175 3006 AD Rotterdam Nederland Watermanweg 44 3067 GG Rotterdam Nederland T 010 453 88 00 F 010 453 07 68 E netherlands@ecorys.com K.v.K. nr. 24316726 W www.ecorys.nl