06. Concept Ruimtelijke Ontwikkelstrategie Twente (ROS) - Raadsvoorstel en -besluit

Bijlagen 2026 2 juni 2026 Nr. V22/5 Reg.nr. INTB-26-07267 Bijlagen: 2

Agendapunt: 6

Voorstel tot het kennisnemen van de concept versie van de Ruimtelijke Ontwikkelstrategie Twente (ROS) en het voorstel op twee punten wensen en bedenkingen in te dienen op dit concept.

Aan de gemeenteraad § 1 Inleiding De Ruimtelijke Ontwikkelstrategie Twente is een beleidsvoornemen van zeventien overheden. Het stuk zelf dwingt niets af, maar biedt kansen om Twente te ontwikkelen zodat de regio in 2050 nog steeds een fijne regio is om te wonen, werken en recreëren. De conceptversie van de ROS sluit goed aan op onze lokale ambities. Wel adviseren we uw raad om op de onderdelen ‘weergave stedelijke contour’ en ‘weergave bedrijventerreinen’ in het kaartmateriaal wensen en bedenkingen in te dienen om misinterpretatie te voorkomen. Twente is een sterke regio waar het fijn is om te wonen, werken en ontspannen. Deze kwaliteit staat onder druk door vergrijzing, mogelijke krimp en veranderingen in de economie. Om Twente ook in de toekomst sterk te houden en ruimte te bieden aan landelijke doelstellingen, werken het Rijk, de provincie Overijssel, de veertien Twentse gemeenten en waterschap Vechtstromen samen. Wij doen dit in de Ruimtelijke Ontwikkelstrategie (ROS) Twente. Als college hechten wij aan deze regionale samenwerking om gemeenschappelijke doelen te realiseren. Daarbij nemen we altijd het belang van de Oldenzaalse inwoner als uitgangspunt. Twente wordt sterker als de economie groeit, er meer inwoners komen en de kwaliteit van de omgeving goed blijft. Voor de toekomst is het nodig dat het aantal inwoners en het aantal bedrijven groeit.

Als dat niet gebeurt, vergrijst de bevolking en kan het aantal inwoners dalen. Daardoor komen voorzieningen onder druk te staan. Ook krijgen sommige bedrijven en kennisinstellingen het moeilijker. Deze opgave vraagt om een gezamenlijke aanpak in de regio. Ontwikkelingen stoppen niet bij gemeentegrenzen. Als elke gemeente dit apart oppakt, bestaat het risico op losse keuzes die niet goed op elkaar aansluiten. Ook kan er dan concurrentie ontstaan om ruimte en kunnen woningen, banen en voorzieningen ongelijk verdeeld raken. Door samen te werken en afspraken te maken over richting en uitgangspunten, versterken plannen elkaar. Zo blijft de kwaliteit van Twente als geheel behouden, en ook die van onze gemeente. De inhoud van de ROS is nader toegelicht in het volgende informatiefilmpje: Ruimtelijke Ontwikkelstrategie Twente Op woensdag 6 en donderdag 7 mei 2026 zijn webinars georganiseerd over de ROS voor (nieuwe) raadsleden. In deze webinars geven betrokkenen uitleg over het proces en antwoord op vragen die leven bij raadsleden. Een samenvatting van deze webinars is te bekijken via: Compilatie ROS Twente bijeenkomsten 6 & 7 mei Er ligt nu een eerste concept (de 90%-versie). Het voorstel is om dit concept samen met de twee wensen en bedenkingen vanuit het college op 15 juni 2026 te agenderen tijdens een politiek forum.

Tijdens de raadsvergadering op 29 juni 2026 is er gelegenheid voor u om per amendement wensen of bedenkingen aan te passen en/of aan te vullen.

§ 2 Doel Dit voorstel beoogt uw gemeenteraad op de hoogte te brengen van de concept ROS en uw gemeenteraad in de gelegenheid te stellen om wensen of bedenkingen kenbaar te maken op de raadsvergadering van 29 juni a.s. § 3 Argumenten 1.1 De ROS schrijft niet voor maar geeft richting De ROS is een richtinggevend document waarin de bestuurlijke afspraken worden vastgelegd over het gezamenlijk nastreven van regionale ambities. Het is geen juridisch instrument onder de Omgevingswet, zoals een Omgevingsvisie of omgevingsprogramma. Er staan dan ook geen nieuwe ontwikkellocaties in de ROS. De juridische en beleidsmatige doorwerking vindt plaats via een doorvertaling in onze eigen lokale omgevingsvisie. Daarmee blijft de bevoegdheid om kaderstellende keuzes te maken bij uw gemeenteraad. 1.2 De ROS geeft ruimte voor lokale ambities De ROS beschrijft een ordening van drie typen gebieden in Twente. In de steden Enschede, Hengelo en Almelo landt de grootste inwonergroei, deze drie steden dragen de verstedelijkingsambitie. Rond deze steden ligt een netwerk van acht dynamische knopen. Dit zijn goed ontsloten kernen waar OV, wonen, werken en voorzieningen samenkomen. Naast Oldenzaal gaat het om: Borne, Vriezenveen, Wierden, Nijverdal, Rijssen, Goor, Haaksbergen.

In deze dynamische knopen is ontwikkelruimte voor woningbouw en bedrijvigheid om de brede welvaart van Oldenzaal en Twente op niveau te houden, zoals wij dit in Oldenzaal ook beogen. Het derde type gebied is het vitaal platteland met zijn karakteristieke kernen. In dit gebied is ruimte om te bouwen voor vitaliteit en leefbaarheid van de kernen. Hoofdstuk vier van de ROS beschrijft ontwikkelprincipes die passen bij de manier waarop we in Oldenzaal werken en die we vertalen naar de omgevingsvisie Oldenzaal. De principes voor de Twentse verstedelijking zijn: 1. bloeiende regio rondom levendige steden; 2. benut de kracht van het landschap; 3. verstedelijking en economie gaan hand in hand; 4. creëer nabijheid; 5. koester Twentse kwaliteiten en versterk het bestaande; 6. neem verantwoordelijkheid; 7. pak opgaven aan bij de bron. 1.3 Oldenzaal beweegt mee met de regionale opgaven zonder lokale regie te verliezen We onderschrijven de regionale opgaven zoals deze zijn omschreven in de ROS, bijvoorbeeld op het gebied van vergrijzing, netcongestie, woningnood en een dreigend drinkwatertekort. We geven hier lokaal invulling en uitvoering aan via onze omgevingsvisie, zodat we altijd lokale regie behouden en ontwikkelingen passen bij de lokale draagkracht en binnen lokale randvoorwaarden. Dat betekent ook dat we lokaal naar maatwerkoplossingen zoeken voor de benoemde opgaven.

In Oldenzaal voorzien we geen schaalsprong, maar een meer organische groei passend bij de positie van dynamisch knooppunt. De in de ROS genoemde mobiliteitstransitie werken wij lokaal verder uit. Daarbij maken we geen gebruik van het STOMP-principe maar van een meer gebiedsgerichte toepassing, passend bij de (toekomstige) inwonersbehoefte.

2

1.4 Oldenzaal is intensief betrokken geweest bij de totstandkoming Het afgelopen jaar is de gemeente Oldenzaal intensief betrokken geweest bij de totstandkoming van de ROS. Bestuurlijke inbreng is geleverd via het Bestuurlijk Overleg Sociaaleconomische Structuurversterking (BOSS) en diverse regionale bestuurlijke werksessies. Daarnaast neemt Oldenzaal deel aan het directeurenoverleg ROS en is de gemeente ambtelijk vertegenwoordigd geweest tijdens vijf regionale maakdagen. Uw gemeenteraad is gedurende het proces geïnformeerd en betrokken. In de raadsinformatiebrief ‘Plan van aanpak Ruimtelijke Ontwikkelstrategie’ (UIT-25-13444) van 22 april 2025 en de voortgangsbrief van 3 maart 2026 (UIT-26-13556) is een toelichting gegeven op het doorlopen proces en de rol van de raad. Daarnaast vond op 12 januari 2026 een politiek forum plaats waarin uw raad nader is geinformeerd en van gedachten kon wisselen over het ROS-traject. Op 6 en 7 mei 2026 zijn webinars aangeboden aan Twentse raadsleden. Deze zijn terug te kijken via de link in de inleiding van dit voorstel. Deze betrokkenheid heeft eraan bijgedragen dat het voorliggende resultaat goed aansluit bij de wijze waarop Oldenzaal invulling wil geven aan ruimtelijke ontwikkelingen, zoals bij het lopende traject over de omgevingsvisie.

2.1 Het streven is om de ROS in november 2026 in het BO MIRT te bespreken De betrokken overheden kunnen tot 1 juli 2026 wensen en bedenkingen inbrengen. In de zomer worden eventuele reacties verwerkt tot een 100% versie van de ROS. Deze definitieve versie wordt geagendeerd in het Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (BOMIRT) van november 2026. Na vaststelling in het BO-MIRT volgt een traject om te komen tot een uitvoeringsprogramma en een investeringsagenda. 2.2 De ontwikkelstrategie is een gezamenlijke strategie om de hele regio te versterken De ROS is een gezamenlijke strategie van regio, waterschap, provincie en Rijksoverheid. Dat betekent dat we met een regionale bril op kijken naar de ruimtelijke ontwikkeling. De ROS geeft dan ook geen antwoorden op specifieke lokale situaties. In de ROS zijn zeven ontwikkelprincipes opgenomen. Door als overheden deze principes via het ruimtelijk beleid toe te passen ontstaat door de hele regio een typisch Twentse ruimtelijke ontwikkeling. Doordat ruimtelijke ontwikkelingen elkaar op deze wijze versterken ontstaat een ruimtelijke samenhang die sterker is dan allerlei versnipperde ontwikkelingen. 2.3 De concept ROS sluit aan bij de ambities van Oldenzaal, maar het kaartmateriaal kan vragen oproepen.

De conceptversie van de ROS ligt in lijn met onze lokale ambities en het traject rond onze Omgevingsvisie. Als gemeente zijn we ambtelijk en bestuurlijk betrokken geweest bij de totstandkoming van deze strategie. Ook zijn deels dezelfde bouwstenen gebruikt zoals de Ruimtelijke Economische Bouwsteen (REB) en de Position Paper Twente. Belangrijke elementen zoals de ontwikkelprincipes en opgaven zijn voor Oldenzaal vertaald naar uitgangspunten die als basis dienden voor de stadsgesprekken over de omgevingsvisie. Met de versie die nu voorligt kunnen we als gemeente goed uit de voeten, maar het kaartmateriaal kan op onderdelen vragen oproepen. Daarom stellen wij voor om wensen en bedenkingen in te dienen op twee punten: 1. Weergave van de stedelijke contour op de kaarten (pagina 3 en 41) Wij zien dat de stedelijke contour de is ingetekend op pagina 3 en 41 mogelijk aanleiding geeft tot onduidelijkheid of misinterpretatie. Om verwarring te voorkomen verzoeken wij om een nadere toelichting op de weergegeven contour rondom de dynamische knopen. Voor Oldenzaal is het van be-

3

lang dat expliciet wordt aangegeven dat deze contour bedoeld is om de ruimtelijke samenhang tussen de drie grote steden en de dynamische knopen inzichtelijk te maken en dat de contour niet bedoeld is als aanduiding van de toekomstige uitbreidings- of bouwgrenzen van gemeenten. 2. Weergave bedrijventerreinen en Hanzepoort-West Daarnaast willen wij aandacht vragen voor de weergave van bedrijventerreinen in Oldenzaal-Zuid op de kaarten. In het kaartbeeld lijkt het gebied Hanzepoort-West te zijn aangeduid als bedrijfslocatie. Wij willen nadrukkelijk aangeven dat Oldenzaal geen voornemen heeft om Hanzepoort-West te transformeren naar een bedrijventerrein. 2.4 Via de stadsgesprekken zijn inwoners in de gelegenheid gesteld om hun mening te geven over het ROS-traject Tijdens de stadsgesprekken over de omgevingsvisie dit voorjaar konden inwoners ook hun mening geven over de ROS. Dit is gedaan naar aanleiding van de motie ‘Inwonersparticipatie Ruimtelijke Ontwikkelstrategie (ROS)’ die op 26 januari 2026 is aangenomen. Uit deze gesprekken bleek dat er veel steun is voor de Twentse samenwerking. Inwoners gaven wel aandachtspunten mee, bijvoorbeeld over netcongestie, economie en leefbaarheid. Deze punten zijn besproken tijdens de laatste bestuurlijke bijeenkomst.

2.5 De ROS draagt bij aan de doelstellingen uit het coalitieakkoord 2026-2030 In het coalitieakkoord 2026-2030 zet het college in op een bestendige regionale samenwerking. Er is aandacht voor ruimtelijke knelpunten als leefbaarheid, woningbouw, en het voorzieningenniveau. Op deze ruimtelijke opgaven werkt het college regionaal samen maar met behoud van lokale regie en hebben aandacht voor lokale draagkracht en maatwerkoplossingen. Daarnaast is in het coalitieakkoord aandacht voor het in balans brengen van ambities en investeringen. Door de ROS als kans te omarmen om ontwikkelruimte te creëren en rijks- en provinciale investeringen te trekken, draagt de ROS bij aan de uitvoering van ambities uit het coalitieakkoord, zonder lokale regie in te leveren. § 4 Kanttekeningen 1.1 Er is door uw gemeenteraad een motie aangenomen om te temporiseren op enkele thema’s, waaronder de ROS Op 13 april 2026 heeft uw gemeenteraad een motie aangenomen waarin wordt verzocht om op enkele thema’s te temporiseren, waaronder het traject rondom de ROS. Aan deze motie is invulling gegeven door het traject van wensen en bedenkingen met het nieuwe college te doorlopen.

Om de regionale deadline van 1 juli 2026 voor het indienen van wensen en bedenkingen te halen, is het noodzakelijk dat de planning haalbaar blijft om op 15 juni 2026 een politiek forum te organiseren en op 29 juni 2026 een raadsbesluit te nemen. 1.2. Is er een kans dat een Twentse overheid nog besluit tot een stevige koerswijziging? De Rijksoverheid benadrukt dat de kracht van de ROS richting het Rijk ligt in het feit dat het een gezamenlijke strategie is van alle Twentse overheden. Door gezamenlijk op te trekken en dit te vertalen naar een uitvoeringsagenda en investeringsplan, wordt een krachtig signaal afgegeven namens 14 gemeenten en circa 630.000 inwoners. Dit gezamenlijke optreden is erop gericht om kansen, ontwikkelruimte en investeringscapaciteit voor Twente te realiseren. Daarbij bundelt de ROS bestaande en langdurige samenwerkingen op thema’s als wonen, mobiliteit, economie en energie. Tegen deze achtergrond ligt het niet in de lijn der verwachting dat individuele gemeenten binnen deze samenwerkingsverbanden een wezenlijk afwijkende koers zullen varen.

4

1.3 De ROS en de Omgevingsvisie Oldenzaal worden gelijktijdig opgesteld De totstandkoming van de ROS en de omgevingsvisie Oldenzaal vinden deels gelijktijdig plaats. Door inzet van zowel bestuurlijke als ambtelijke vertegenwoordigers in beide trajecten is geborgd dat de conceptdocumenten goed op elkaar aansluiten. De ontwikkelprincipes uit de ROS zijn vertaald naar de omgevingsvisie Oldenzaal. Hiermee wordt gestuurd op de ontwikkeling van Oldenzaal als dynamische knoop, passend binnen de uitgangspunten van zowel de ROS als de omgevingsvisie. Vanwege de wettelijke verplichting vanuit de Omgevingswet om uiterlijk 1 januari 2027 over een vastgestelde omgevingsvisie te beschikken, kan het voorkomen dat de omgevingsvisie Oldenzaal eerder ter besluitvorming aan uw gemeenteraad wordt voorgelegd dan de definitieve (100%-versie) van de ROS. Theoretisch kan dit betekenen dat de latere vaststelling van de ROS als bouwsteen voor de omgevingsvisie leidt tot een gedeeltelijke actualisatie van de omgevingsvisie Oldenzaal. Voor Oldenzaal wordt deze kans echter klein geacht. Dit scenario ligt meer voor de hand bij gemeenten met een langer vastgestelde, en op onderdelen inmiddels verouderde, omgevingsvisie.

§ 5 Resultaten van overleg en inspraak (inclusief burgerinitiatief) Tijdens de stadsgesprekken over de Omgevingsvisie in het voorjaar hebben inwoners hun input kunnen geven op het ROS-traject. Deze participatie is georganiseerd naar aanleiding van de op 26 januari 2026 aangenomen motie ‘Inwonersparticipatie Ruimtelijke Ontwikkelstrategie (ROS)’. Uit de gesprekken blijkt dat onder inwoners een breed draagvlak bestaat voor samenwerking binnen Twente. Tegelijkertijd zijn diverse aandachtspunten meegegeven, onder andere op het gebied van netcongestie, economie en leefbaarheid. Ook geven inwoners aan betrokken te willen blijven bij de verdere uitwerking van plannen. De resultaten van de inwonersparticipatie zijn beschikbaar via: www.oldenzaal.nl/omgevingsvisie. § 6 Financiën In 2025 en 2026 heeft Oldenzaal een incidentele bijdrage van €15.261 per jaar geleverd om als overheden gezamenlijk een programma-organisatie in te richten. Een eventueel budget om de samenwerking in de uitvoeringsfase te continueren betrekken we bij het opstellen van de begroting 2027. § 7 Uitvoering Via een politiek forum en een raadsvergadering wordt uw gemeenteraad in de gelegenheid gebracht om via amendering tijdens de raadsvergadering van 29 juni 2026 aanvullingen of aanpassingen op de wensen en bedenkingen in te dienen.

In de zomervakantie worden alle reacties van de overheden verwerkt tot een 100% versie van de ROS die dit najaar wordt voorgelegd aan Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (BO-MIRT). Op basis van de ROS werken we als regio met het Rijk verder aan een uitvoeringsagenda en een investeringsagenda. Bij deze vervolgfases sluiten wij als college aan waarbij het belang van de Oldenzaalse inwoner voorop staat. Na behandeling van de ROS in het BO-MIRT wordt de definitieve versie voorgelegd aan de raad om vast te stellen als inbreng voor de lokale omgevingsvisie. Daarmee geven colleges aan dat zij zich inspannen om ambities uit de ROS te vertalen naar het eigen beleidsinstrumentarium. § 8 Communicatie De opbrengst van de stadsgesprekken is met deelnemers aan de stadsgesprekken gecommuniceerd. Het ‘Verslag stadsgesprekken 11 februari en 3 maart 2026 en uitkomsten participatieplatform’ is vindbaar op onze website onder omgevingsvisie Oldenzaal 2026.

5

In de vergadering van het politiek forum van 15 juni 2026 is besloten uw raad te adviseren tot behandeling en besluitvorming over te gaan.

Oldenzaal, 19 juni 2026 Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris,

de burgemeester,

G.A. Tiebot

P.G. Welman

Bijlagen 90% versie Ruimtelijke ontwikkelstrategie Twente (ROS) Brief wensen en bedenkingen aan organisatie ROS

6

Nr. 1555

De raad van de gemeente Oldenzaal;

gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 2 juni 2026, nr. V22/6, reg.nr. INTB-26-07267;

besluit:

1. kennis te nemen van de concept Ruimtelijke Ontwikkelstrategie Twente (ROS); 2. om via het traject van wensen en bedenkingen kenbaar te maken dat er in de definitieve versie een nadere duiding komt bij het kaartmateriaal over het focusgebied van de verstedelijking en het bedrijventerrein Oldenzaal-Zuid.

Vastgesteld in de openbare vergadering van 29 juni 2026 De plaatsvervangend griffier, {{esl:Signer1:Capture:size(250,55), offset(-50,-6)}}

W. Knobben

de voorzitter, {{esl:Signer2:Capture:size(250,55), offset(-50,-6)}}

P.G. Welman