04 transcriptverslag 29 november 2021

TRANSCRIPT VAN DE RAADSVERGADERING VAN DE GEMEENTE OLDENZAAL van 29 november 2021

Aanvang 19.30 uur Aanwezig:

de heer P.G. Welman, voorzitter

de dames:

M. Ailo-Zaia, J.M. Egbers, N. Nevels-ter Brake, N. Oorthuis, M.E.A. Rödel-Ouwens, J.J. van der Woning en P.J.H. Weideveld

de heren:

S.W.I. Ankone, J.A.M. Bekke, L.J. Gelevert, B.F.E.J. Kosterink, L.T. Lulofs, H.J.M. Maartens, G.F.M. Nijland, W.H. Oosterwijk, K.H. Otter, H.W.M. Snijders, S.H.F. ten Vergert, M.R.A. Uitslag, X.E.N. Visscher, R.T. Wienk, H.H.W. Winkelhuis en M. Yildirim de heer J.H. Brokers, griffier de heer R.G.H. Christenhusz mevrouw A.J. Renkema, wethouder mevrouw E.C. Zinkweg-Ankone, wethouder

Afwezig:

--

Algemeen 1. Opening De voorzitter: Goed, goedenavond allemaal. Het is half acht, het tijdstip om met onze raadsvergadering digitaal te beginnen. Ik zal allereerst zo dadelijk de namen oplezen van de raadsleden en als u dan even wil reageren als u aanwezig bent. Ik kan al wel verklappen dat ik geen bericht van verhindering heb, dus ik ga ervan uit dat ik bij alle namen die ik zo dadelijk ga voorlezen, een reactie krijg. Dan wil ik u vragen verder om op het moment dat u het woord wilt voeren, om dat middels een handje digitaal aan te geven. Als u het woord voert bij een agendapunt, om dan de camera aan te zetten zodat we ook op ons scherm hier, maar ook voor de mensen thuis en voor degene die het woord voert, kunnen zien tegen wie ze praten. Dat is wel net zo makkelijk. Goed, dat waren even de mededelingen vooraf. Ik kijk nog even voor de zekerheid richting de griffier of ik ze daarmee allemaal gehad heb. Dat is het geval. Dan ga ik het rijtje even langs en of u dan even wil aangeven als u er bent, dan kunnen we dat noteren. Oké, begin ik bij mevrouw Ailo-Zaia. Mevrouw Ailo-Zaia: Present. De voorzitter: Mooi. Dan de heer Ankone. De heer Ankone: Die is er ook. De voorzitter: De heer Bekke. De heer Bekke: Present. -1-

De voorzitter: Mevrouw Egbers. Mevrouw Egbers: Aanwezig. De voorzitter: De heer Gelevert. De heer Gelevert: Aanwezig. De voorzitter: De heer Kosterink. De heer Kosterink. Dan parkeer ik die nog even tot zo dadelijk, dan gaan we die nog een keer vragen. Volgens mij was hij er. De heer Lulofs. De heer Lulofs: Aanwezig. De voorzitter: De heer Maartens. De heer Maartens: Aanwezig. De voorzitter: Mevrouw Nevels. Mevrouw Nevels: Aanwezig, voorzitter. De voorzitter: Dank u. De heer Nijland. De heer Nijland: Aanwezig, voorzitter, met even een kleine aanvulling. Momenteel wordt er getracht om de heren Kosterink en Uitslag alsnog in het systeem te krijgen. Dus daar wordt aan gewerkt. De voorzitter: Oké, heel goed. Dan houden we daar rekening mee. Dan kom ik bij mevrouw Oorthuis. Mevrouw Oorthuis: Aanwezig. De voorzitter: Mooi. De heer Oosterwijk. De heer Oosterwijk: Aanwezig. De voorzitter: Dank u. De heer Otter. De heer Otter: Aanwezig. De voorzitter: Mevrouw Rödel. Mevrouw Rödel: Aanwezig en Geert, ik kwam er ook niet in via NotuBox, dus toen heeft Stefan mij de link gestuurd op de laptop en dat lukte wel. Misschien … De voorzitter: Mooi, dank u wel. Nou, heeft u meteen weer een tip erbij, geachte raadsleden. Dan kom ik bij de heer Snijders. De heer Snijders: Aanwezig. De voorzitter: Dan draai ik even mijn bladzijde om, dan gaan we even kijken of het al gelukt is met de heer Uitslag.

Nog niet gelukt. Dan kom ik bij de heer Ten Vergert.

-2-

De heer Ten Vergert: Aanwezig. De voorzitter: Dan de heer Visscher. De heer Visscher. Ja, mevrouw Nevels, u heeft uw hand opgestoken, ga uw gang. Mevrouw Nevels: Die probeert ook in het systeem nog te komen, voorzitter. De voorzitter: Oké, dank u. Dan kom ik bij mevrouw Weideveld. Mevrouw Weideveld: Aanwezig. De voorzitter: De heer Wienk. De heer Wienk: Present. De voorzitter: Ja, wou ik net zeggen, ik had u net wel voorbij zien komen, bij het oefenen. Dan de heer Winkelhuis. De heer Winkelhuis: Ik ben er. De voorzitter: Mooi. Dan mevrouw Van der Woning. Mevrouw Van der Woning: Aanwezig. De voorzitter: Dank u. Tot slot bij de heer Yildirim. De heer Yildirim: Aanwezig. De voorzitter: Dank u. Dan ga ik toch nog even voor de zekerheid kijken of inmiddels zijn aangesloten de heer Kosterink. Of het al gelukt is. Nog niet. De heer Uitslag en de heer Visscher. Nee, nog niet. Oké. Nou, we beginnen gewoon en op het moment dat een van de drie heren, als u dat ziet, zich dan even melden. Maar dat zal ik tussentijds ook nog wel een keertje doen, dan proberen we dat zo te regelen. Ik zie in ieder geval een handje bij de heer Nijland. De heer Nijland: Ja, voorzitter, dank. Even een korte update: onze geachte collega Petra Alink is druk bezig om de leden in het systeem te krijgen. Dus het is on going. De voorzitter: Oké, nou, dat houden we in de gaten, maar dat komt vast helemaal goed.

Dank u wel, dan heb ik dat zo in ieder geval voor nu even genoteerd staan. 2. Vaststellen agenda De voorzitter: Mag ik uitgaan van deze agenda? Ik hoop dat de leden van de VVD-fractie ook even hun collega’s waarnemen. Dus ik vraag even: vaststellen agenda, kan ik dat zo doen? Ik zie geen handjes. Ik kijk ook nog even naar het grote scherm, ook daar zie ik geen handjes. Dan gaan we uit van deze agenda. Mooi, dank u wel.

-3-

3. Vragenuur De voorzitter: Dan ga ik nu naar het vragenuur onderdeel en ik heb gezien dat de Partij van de Arbeid in de persoon van de heer Ankone een vraag heeft voor het college. De heer Ankone, aan u het woord. De heer Ankone: Ja, voorzitter, dank u wel. In onze mooie stad is mede dankzij de enorme inzet van de Stichting Authome, het wooncomplex De Bisschopsmolen gerealiseerd. Dat is een wooncomplex specifiek voor jongeren met ASS problematiek, dat staat voor autisme spectrum stoornis. Dat is neergezet op de plek van het voormalige hotel De Zon. De stichting heeft hierin met de gemeente en de WBO prima opgetrokken. De JP van den Bentstichting is later verkozen tot zorgaanbieder. Op de locatie zijn achttien zelfstandige appartementen gerealiseerd waarvan er vijftien zijn voor bewoners met ASS problematiek en drie voor bewoners met co-morbiditeit, met een lichamelijke beperking en dat wil zeggen, autisme met een lichamelijke beperking. Er is zeer bewust gekozen voor het scheiden, destijds, van wonen en zorg. Dat betekent dan ook dat er individuele huurcontracten zijn afgesloten tussen de WBO en de inwoners die in de woonvoorziening wonen. Daarnaast is er uiteraard ook een individueel zorgplan op maat bij de JP van den Bentstichting afgesloten. Daarnaast is er een combinatie van 24-uurszorg en ambulante begeleiding om het geheel dus rendabel te maken.

Dat is dus voor die drie aparte woonunits. In 2018 kwamen bij onze fractie de eerste beelden naar boven dat de 24-uurszorg op de locatie in gevaar dreigde te komen vanwege het teruglopen van de zorgbehoefte van de overige bewoners. Voor onze partij en ook voor mij maar ook zeker voor onze partij klinkt dit dan ook als muziek in de oren en laten en laten ze dus ook zien dat een rustige en veilige woonomgeving voor deze doelgroep cruciaal is in onze mooie stad. Ik ga er ook even vanuit dat, daar ben ik even zo vrij in, dat onze wethouder dit volledig onderschrijft. Er volgen vervolgens wel gesprekken tussen de gemeente, de JP van den Bentstichting en de stichting die resulteren in patstellingen. Dat zijn de niet leukste patstellingen, kan ik u mededelen. De JP van den Bentstichting en WBO komen onder andere met het volgende: alle huurders ontvangen van het WBO een addendum als bijlage op een reeds afgesloten huurcontract met als belangrijkste item dat het WBO stelt dat iedere huurder van de woonlocatie verplicht is om zorg af te nemen bij de JP van den Bentstichting en dat bij beëindiging van zorg, waar we toch allemaal naar streven, de huurovereenkomst zal worden beëindigd. Stichting heeft hier ook bij onze wethouder aan de bel getrokken. Vanaf 2016 zorgt deze situatie dan ook voor gigantische spanningen bij bewoners maar ook bij families.

Dit heeft onder andere ook geleid tot medische interventies waar ik verder niet op inga. WBO en JP van den Bent stellen zich voor om de Bisschopsmolen te transformeren naar een woonlocatie van de JP van den Bent en wat er nu ook gebeurt, is dat de JP van den Bent nu vrijgekomen appartementen rechtstreeks huurt van de WBO en hiervoor was het altijd de stichting. Dit betekent dan ook dat nieuwe huurders geldt dat ook een verplichte winkelnering in ons zorglandschap. Dit betekent dan ook dat de uiteindelijke doelstelling van de stichting, dat daar eigenlijk niets meer van terecht komt en dat er een lovenswaardig oudereninitiatief helaas beëindigd wordt. Dat brengt onze fractie tot de volgende vragen. Ik heb er zeven, dus ik begin maar mooi bovenaan.

Een, erkent u dat door deze situatie deze specifieke doelgroep onder druk komt te staan en welke concrete acties gaat u uitzetten vanuit uw verantwoordelijkheid? Herkent het college zich in de geschetste situatie en op welke wijze gaat u uw burgers ondersteunen? Drie, de gemeente heeft een zorgplicht voor al haar inwoners en op welke wijze gaat u borgen dat deze bewoners zelf kunnen blijven kiezen voor een zorgaanbieder die past bij zijn of haar behoefte? Bent u op de hoogte van de koers van de JP van den Bentstichting in relatie tot de door de gemeente gemaakte afspraken met deze zorgaanbieder? Immers, zij doen gewoon mee in de aanbesteding. Staat u nog steeds achter het oorspronkelijke doel van de stichting? Zes, welke acties gaat u uitzetten om voor deze specifieke

-4-

doelgroep de veilige woonvoorziening weer in ere te doen laten neerdalen? En zeven, bent u het met onze fractie eens dat voor deze specifieke doelgroep maatwerk geboden moet worden? Tot zover. De voorzitter: Dank u wel. Als u uw microfoon uitviel zetten, dan geef ik graag wethouder Christenhusz. De heer Christenhusz. De heer Christenhusz: Dank u wel, voorzitter. Nou, zoals de heer Ankone al aangeeft, is er op het complex van de Bisschopsmolen sprake van een complexe situatie, om het maar even zo te benoemen. Als je dan even, zeg maar, kijkt - dat is meteen ook het eerste antwoord dat ik kan geven op vraag één - dan kom je tot de conclusie dat er in dit complex, ik noem het maar even, drie typen zorgbewoners zijn. Dat is een type bewoner die gebruik maakt van de WLZ, daar is het zorgkantoor verantwoordelijk voor. Er zijn bewoners die gebruik maken van beschermd wonen, maatschappelijke ondersteuning, daar gaat de centrumgemeente, in dit geval de gemeente Enschede over en de gemeente Enschede is dan ook de contracterende partij van de zorg in deze. En we hebben Wmo cliënten die een stuk ondersteuning ontvangen en daar gaat natuurlijk de gemeente Oldenzaal over. Ik denk dat we voor ogen moeten houden dat wij als overheid er zijn voor al die kwetsbare groepen.

Dus niet alleen voor mensen met een beperking in het autistisch spectrum maar ook voor de mensen die zware 24-uurszorg nodig hebben. Terecht dat de heer Ankone aangeeft dat er in de loop van de tijd een verschuiving kwam in de totale bevolkingsgroep en de daaraan verbonden indicaties waardoor uiteindelijk ook de zware 24-uurszorg, waar wij natuurlijk ook als overheid heel nadrukkelijk verantwoordelijk voor zijn, in het gedrang kwam. Die, noem het dan toch maar even, business case voor de JP van den Bentstichting kwam door die verschuiving van uren steeds meer onder druk te staan en een van de acties die ik dan ook hebt uitgezet, dat is te kijken hoe we die 24-uurszorg aan de bewoners van het complex wel konden blijven garanderen en daarmee ook zeg maar de financiële risico’s van de JP van den Bentstichting te beperken. Dat heeft ertoe geleid, en dat vind ik toch ook wel even een punt van aandacht waard, dat mijn collega uit de gemeente Enschede in de achterliggende periode ruim een kwart miljoen euro beschikbaar heeft gesteld aan dit zorgcomplex om de 24-uurszorg, die zware zorg, zeg maar, te kunnen blijven garanderen. Dat is eigenlijk het antwoord op vraag één, voorzitter. Dan de tweede vraag, herkennen wij ons in die situatie? Ja, zoals net ook al aangegeven, de materie is gewoon ontzettend complex met die drie verschillende typen zorgbewoners.

Als je dan bekijkt, zeg maar, dat het initiatief de Bisschopsmolen eigenlijk is ontstaan vanuit het samenvoegen van twee initiatieven, namelijk Authome, het initiatief wat u steeds benoemd, voor mensen met een beperking in het autistisch spectrum, maar dat er ook een initiatief destijds lag in Oldenzaal om een zorgcomplex te realiseren voor mensen met zware lichamelijke beperkingen en dat het uiteindelijk, zeg maar, gelukt is om die twee bij elkaar te brengen wat het uiteindelijk, zeg maar, betekend heeft dat de Bisschopsmolen gerealiseerd kon worden. Die goede mix van WLZ zorg, beschermd wonen zorg en Wmo zorg, die moet ertoe leiden dat voor alle inwoners slash bewoners van de Bisschopsmolen, dat ze de zorg krijgen die ze nodig hebben. Maar nogmaals weer heel nadrukkelijk benoemen, we zijn er niet, zeg maar, voor een deel van de doelgroep, we zijn er eigenlijk voor, als je het even in termen van doelgroepen bespreekt, die drie zorg doelgroepen die ik net benoemd heb. Dan de zorgplicht, vraag drie. Nieuwe cliënten die ervoor kiezen om te gaan wonen aan de Bisschopsmolen, in dit complex, die weten dat de zorg van de JP van den Bentstichting. Je kunt hem ook omdraaien door te zeggen van, ja, als je geen zorg van de JP van den Bentstichting wil, dan kun je natuurlijk ook kiezen voor een ander wooncomplex in Oldenzaal of in de regio.

En in die zin vind ik het ook wel een beetje vergelijkbaar met aanleunwoningen bij een verzorgingshuis. Als je bijvoorbeeld een aanleunwoning aan de Beatrixstraat, als je daar gaat wonen, dan weet je dat die zorg voorzien wordt door de zorgfederatie en niet door Livio. Wil je zorg van Livio hebben, moet je voor een ander complex kiezen en moet je misschien andere keuzes daarin maken. Dus er is wel degelijk een keuze voor een mogelijkheid om te kiezen voor een zorgaanbieder, maar -5-

dat betekent misschien niet altijd, zeg maar, in ditzelfde pand, in ditzelfde complex. Dan vraag vier, zijn wij op de hoogte van de koerswijziging van de JP van den Bent? Ja, dat zijn we. Het is, denk ik, wel goed om te noemen dat de oorspronkelijke samenwerkingsovereenkomst die er bestond tussen JP van den Bent, de WBO en Authome wat betreft de informatie die wij hebben, door die laatste partij zelf is opgezegd. Hoe functioneert het dan, die zorgtoewijzing voor nieuwe cliënten? Nieuwe cliënten met een indicatie beschermd wonen die krijgen een zorgindicatie die die afgegeven wordt via het Cimot en die gaan vervolgens door eventueel naar de JP van den Bentstichting voor het eventuele huisvesten in dit wooncomplex. De JP van den Bentstichting heeft wel toegezegd dat de nieuwe bewoners die zijn dan zoeken, uiteindelijk wel moeten passen in de bewonersmix van de Bisschopsmolen. Dan vraag vijf, staat u achter de oorspronkelijke doelstelling van de stichting? Nou, ik denk dat het oude initiatief ten behoeve van inwoners zijn bewoners met een beperking in het autistisch spectrum, dat het een mooi initiatief was en een mooi initiatief blijft, maar, dan komt de maar, dat geldt evenzeer voor het initiatief van de andere kant van het verhaal en dat is namelijk die mensen die zware 24-uurszorg nodig hebben in verband met hun lichamelijke beperking.

Ik kan het niet genoeg benadrukken, voorzitter, volgens mij zijn wij er als overheid voor al die doelgroepen. Nou, welke actie gaan we uitzetten om voor de specifieke doelgroep een veilige woonvoorziening te creëren, weer te herstellen? Ik kan niet anders concluderen dat die veilige woonvoorziening, dat daar gewoon sprake van is. De WBO respecteert die oude bewonersgroep naar onze informatie de bestaande huurcontracten slash bestaande huurrechten en volgens onze informatie is er voor de zogenaamde oude bewonersgroep, om het maar even zo te noemen, geen verplichting vanuit de kant van de WBO om verplichte zorg af te nemen van de JP van den Bentstichting. Anders is het over de nieuwe indicaties die ik net in de vorige vraag in uw richting heb beantwoord. Ja, maatwerk is belangrijk en dat geldt ook weer voor alle bewonersgroepen en dat gezamenlijke maatwerk, dat moet leiden tot een bekostigingsplaatje waarbij lichte zorg tot en met de zware 24-uurszorg op deze locatie beschikbaar blijft. Dus een volledige verantwoordelijkheid naar al die groepen die gebruik maken van de Bisschopsmolen. En volgens mij, voorzitter, heb ik daarmee de vragen in de richting van de heer Ankone beantwoord. De voorzitter: Dank u wel, wethouder. Dan kom ik nog even terug bij de heer Ankone, of er vanuit zijn zijde nog aanvullende vragen zijn. De heer Ankone.

De heer Ankone: Dan mag ik nog één keer, had ik begrepen uit uw zeg maar les. Daar ga ik dan toch even gebruik maken. De wethouder allereerst dank voor uw inzet om deze vragen zo goed mogelijk te beantwoorden. Dat is het eerste wat ik graag wou zeggen. Het tweede wat ik wel wil zeggen is van, verplichte winkelnering, die zit dan bij die vraag drie, vier. We spreken hier wel van verplichte winkelnering of de wethouder moet me dat op een andere manier even kunnen uitleggen. Want wanneer de nieuwe bewoners komen en het pand heeft de bestemming wonen en ze huren via de WBO en zorg is daar niet aan gekoppeld en toch wordt er gesteld dat de nieuwe bewoners verplicht zorg van de JP van den Bentstichting moet afnemen, dan kan ik het niet anders in mijn hoofd aan elkaar knopen dat er sprake is van verplichte winkelnering richting de JP van den Bentstichting. Dus graag daar nog even een reactie op. Mijn een na laatste vraag was van, wat gaat u doen om voor deze specifieke doelgroep die veilige, rustige omgeving daar weer terug te organiseren? Dat kunt u doen, volgens mij, maar ik kan hem ook in een vraag zetten.

Dat kunt u doen door daar rust en helderheid en zekerheid over te besteden en die spanning die het op dit moment bij een aantal van die mensen oplevert, dat ze toch het gevoel hebben dat ze daar een beetje weg worden gepest om dat op de een of andere manier bij die bewoners uit het hoofd te kunnen praten. De voorzitter: Dat waren uw aanvullende vragen, de heer Ankone?

-6-

De heer Ankone: Jawel. De voorzitter: Mooi zo. Dan ga ik naar de wethouder, de heer Christenhusz. De heer Christenhusz: Voorzitter, om met dat laatste te beginnen. Volgens mij is er best wel veel gecommuniceerd in de richting van de bewoners van de Bisschopsmolen. Als de conclusie van de heer Ankone er een is van goh, gemeente, doe dat samen met JP van den Bent met de WBO nog een keer, dan zal ik met die beide partijen dat ook op gaan pakken, de contacten gaan leggen. Er is wel een verschil tussen informeren hoe het zit, het nog een keer weer verduidelijken hoe de partijen erin zitten dan constant weer de discussie willen voeren van, hoe lopen de zorgindicaties dan. Dus die twee dingen moeten we wel scheiden van elkaar. En als het gaat om gedwongen winkelnering, volgens mij heb ik die in mijn beantwoording wel in uw richting aangegeven. Op het moment dat je, dan pak ik toch weer even dat voorbeeld van die aanleunwoning erbij, een aanleunwoning aan de Beatrixstraat huurt, dan weet je bij wijze van spreken dat die zorg ook van de zorgfederatie krijgt en niet van Livio. Dus op het moment dat ik van Livio gebruik wil maken, moet ik een andere keuze maken. Dus daar zit ook een stuk zorg keuzevrijheid die mensen hebben.

Voor de rest hebben wij wel één partij nodig, en dat is in dit geval de JP van den Bentstichting, die gewoon op dat complex dat brede spectrum van zorg kan bieden om uiteindelijk die zware 24-uurszorg ook te garanderen. Ik ben er ook geen voorstander van om dat dan met drie, vier of vijf zorgpartijen te doen, want daarmee wordt het financiële plaatje uiteindelijk alleen maar ingewikkelder en ik denk dat wij al ontzettend blij mogen zijn dat wij in de achterliggende periode in het kader van de beschermd wonen maatschappelijke ondersteuning construct van de gemeente Enschede als centrumgemeente de reikende hand hebben gekregen om die goede zorg op die plek te realiseren. Was dat niet het geval geweest, hadden wij het misschien met elkaar moeten ophoesten. Zo moeten wij daar ook tegenaan kijken. De voorzitter: Dank u wel, wethouder. Even volgens ons eigen reglement kijk ik nog even rond of er wellicht nog andere fracties, raadsleden zijn die bij dit punt een vraag hebben, graag kort. Ik zag volgens mij mevrouw Oorthuis en ik zie mevrouw Nevels en ik weet dat in ieder geval nu de heer Visscher, de heer Kosterink en de heer Uitslag zijn aangesloten. Laat ik dat nog even voor de zekerheid vragen, voordat ik het rondje maak of er nog aanvullende vragen zijn. De heer Kosterink, kunt u zich laten horen? De heer Kosterink: Aanwezig, voorzitter.

De voorzitter: Mooi, dan is dat ook genoteerd. Dan ga ik naar de heer Uitslag. De heer Uitslag: Tja, eindelijk aanwezig. De voorzitter: Mooi, duidelijk antwoord. Tot slot de heer Visscher. De heer Visscher: Ja, aanwezig, voorzitter. De voorzitter: Oké, dank u. Dan ga ik naar mevrouw Oorthuis, ik dacht dat zij het handje had opgestoken voor een aanvullende vraag. Mevrouw Oorthuis, graag kort. Mevrouw Oorthuis: Dank u wel, voorzitter, ik had inderdaad mijn handje opgestoken. Ik had nog een aanvullende vraag. De oorspronkelijke bewoners van die Bisschopsmolen hebben een huurcontract bij de WBO en de zorg die zij afnamen ging via de ouderstichting Authome en die heeft de zorgaanbieder JP van den Bent gekozen en daar moesten de bewoners verplicht de zorg afnemen. -7-

Zo heb ik dat begrepen uit de huurcontracten die destijds zijn afgesloten. Dat is nu veranderd, begrijp ik uit dit verhaal, dat de JP van den Bentstichting nu huurder van het complex is geworden en alle nieuwe bewoners die er inkomen in feite bij de JP van den Bentstichting gaan wonen. Klopt dat, zoals ik dat nu begrijp? En mijn vraag is dan aanvullend, ik begrijp dat u zegt dat de oudere bewoners die nog oude contracten hadden, dat die gewoon huurbescherming hebben en daar mogen blijven wonen ook als zij niet per se zorg afnemen van JP van den Bent en dat ze daar dan mogen blijven wonen. Maar mijn vraag is ook, nieuwe bewoners, hebben die ook enige vorm van huurbescherming of, als JP van den Bent toch besluit in Oldenzaal de tent op te doeken en naar Hengelo of Enschede te gaan om dat hen dat beter uitkomt, moeten die bewoners dan mee verhuizen? Dat is dan mijn vraag. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar mevrouw Nevels. Ik zag bij mevrouw Nevels ook een handje. Mevrouw Nevels: Ja, sorry, ik kon mijn microfoon niet zo snel vinden, voorzitter. Ik wou er alleen maar aan toevoegen dat ik de beantwoording van de wethouder heel erg duidelijk vind.

Wij zijn ook benaderd over dit onderwerp, we hebben ook met mensen daarover gesproken en ik wil u alleen nog even meegeven dat er ook bewoners zijn die erg tevreden zijn over de zorg van de JP van den Bentstichting, maar die wel onrust ervaren over deze hele situatie. Dus een toezegging van de heer Christenhusz om daar nog eens een keer te gaan praten, maar ook niet meer dan dat, zou ik erg op prijs stellen. Dus bij dezen. De voorzitter: Oké, dank u. Dan ga ik naar de heer Winkelhuis, als ik het goed zie. De heer Winkelhuis: Ja, dat ziet u goed, voorzitter. Eigenlijk heeft mevrouw Nevels het gras voor mijn voeten weggemaaid, want dat was precies mijn vraag, of de wethouder inderdaad toch nog een actie zou willen ondernemen, maar het is natuurlijk wel heel cru, normaal gesproken hebben wij het ontzettend breed over de zorgcowboys, dat er slechte zorg wordt geleverd. Hier wordt gewoon goede zorg geleverd en toch is er onrust en dat is eigenlijk precies wat we niet zouden moeten willen en ik hoop echt dat, en daar ga ik eigenlijk ook vanuit, dat deze partijen er ook uit kunnen komen samen en ik denk dat er een rol ook is voor ons om ook daar dat uit te stralen, dat er echt wel een goede oplossing gevonden wordt voor iedereen die daar zit. Dat is de intentie volgens mij van elke partij die hierbij betrokken is en volgens mij heeft de wethouder dat net keurig verwoord.

Dat was het even, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik tot slot naar de heer Maartens. De heer Maartens: Dank u wel, voorzitter. Ja, ik heb eigenlijk maar een vraag en dat is echt aanvullend. Ik ben heel benieuwd of dit pand een reguliere woonbestemming heeft of een bestemming maatschappelijke voorzieningen. Tot zover. De voorzitter: Dank u. Dan ga ik voor de laatste keer naar de wethouder, mijnheer Christenhusz. De heer Christenhusz: Dank u wel, voorzitter. Dat laatste, misschien dat collega Renkema dat uit haar hoofd weet, om daarmee te beginnen, mijnheer Maartens. Nou, mevrouw Nevels en de heer Winkelhuis geen vragen in mijn richting. Dan de vraag van mevrouw Oorthuis, wat gebeurt er nou als iemand die daar dan huurt bij de JP van den Bentstichting en de JP van den Bentstichting die zou besluiten om de boel op te pakken en naar Hengelo te gaan, zoals zij dat benoemt. Wij hebben geen enkele aanleiding om te vermoeden dat de JP van den Bentstichting dat gaat doen, zeker niet met de

-8-

afspraken die we in de achterliggende jaren hebben kunnen maken om uiteindelijk ervoor te kunnen zorgen dat zij die zorg kunnen blijven leveren, maar dat ook kunnen doen tegen voor hun een aanvaardbare prijs. Daar maakt de bijdrage die de gemeente Enschede extra levert in hun richting, wel degelijk een groot onderdeel van uit. Ja, stel dat de JP van den Bentstichting toch uiteindelijk zegt van, wij vertrekken uit Oldenzaal of bij wijze van spreken zeg maar uit dit complex, dan gaat er een andere situatie ontstaan en dan zullen we, refererend aan de heer Ankone, weer moeten gaan kijken hoe we dat in het kader van maatwerk willen gaan oplossen. Want het lijkt me niet de bedoeling dat bewoners die gesetteld zijn, goed gesetteld zijn, zeg maar, in dit wooncomplex, uiteindelijk door de keuze van een organisatie om al dan niet in Oldenzaal te blijven, verplicht worden om mee te verhuizen. De voorzitter: Mooi, dank u wel. Daarmee aan het eind gekomen van dit vragenuur. Dan ga ik door naar de agenda zoals we hem net hebben vastgesteld. 4. Vaststellen notulen van de vergadering van 25 oktober 2021 De voorzitter: Dan ga ik allereerst naar het vaststellen van de notulen van de vergadering van 25 oktober jongstleden. Daar is vooraf geen opmerking richting de griffie van uw zijde bij gemaakt, maar ik kijk nog even voor de zekerheid of dat nog steeds het geval is.

Er zit wat vertraging op de lijn, dus ik blijf even wat langer stilstaan bij de verschillende onderwerpen dan wellicht anders het geval zou zijn geweest, maar ik zie geen handjes. Dan is die bij dezen vastgesteld. U hoort het, met hamerslag. 5. Vaststellen lijst van ingekomen stukken De voorzitter: Dan ga ik naar agendapunt vijf, het vaststellen lijst van ingekomen stukken. a.

Algemene stukken voor kennisgeving aan te nemen - zie bijlage

De voorzitter: Dan pak ik allereerst a, algemene stukken voor kennisgeving aan te nemen. Ook daar heeft zich vooraf niemand gemeld. Is dat nog steeds juist? Ik zie geen handjes, dan tik ik die ook af. b.

Vragen volgens art. 4.7 van het Reglement van orde voor de raad 2018

De voorzitter: Dan ga ik naar b, vragen volgens artikel 4.7 van het reglement van orde van deze raad, dat is de raad 2018 om precies te zijn. Ook daar heeft zich niemand gemeld. Ik kijk nog even voor de zekerheid, ik zie nog steeds geen handjes dus die conclusie is nog steeds correct. Dan tik ik dat af. c.

Raadsinfobrieven

De voorzitter: Dan naar de raadsinfobrieven. Ook daar heeft zich niemand gemeld bij de griffie. Ik kijk nog even, ook nu zie ik geen handjes, dan tik ik ook die af. Conform. d.

Stukken ter afdoening in handen van het college te stellen

De voorzitter: Dan stukken ter afdoening in handen van het college te stellen, ook daar heeft zich niemand vooraf gemeld. Ik kijk nog even voor de zekerheid naar de griffier, dat klopt nog steeds. Dan tik ik die ook af.

-9-

e.

Stukken in handen van presidium te stellen

De voorzitter: Dan kom ik bij e, stukken in handen van het presidium te stellen. Ook daar heeft zich vooraf niemand gemeld en dat is nog steeds het geval. Ik zie geen handjes. Dan tik ik die af. f.

Stukken om preadvies in handen van het college te stellen

De voorzitter: Tot slot stukken om preadvies in handen van het college te stellen. Ook daar heeft zich niemand gemeld vooraf. Ik zie de griffier nog steeds instemmend knikken, ik zie nu ook geen handjes, dan tik ik ook die af. Ja, ik zag … De griffier wijst mij er nog even erop dat in de beantwoording wethouder Christenhusz verwees naar wethouder Renkema, maar die zag ik nonverbaal in beeld, namelijk knikkend van dat zij dat ook niet wist. Dus dat lijkt me nou echt een vraag om daar schriftelijk op terug te komen. Dat zou mijn voorstel zijn. B(espreek)-voorstellen De voorzitter: Goed, dan kom ik bij de bespreekvoorstellen. 6. Visie op begraven en begraafplaatsen 2021-2024 De voorzitter: Daar hebben we er vanavond eentje staan en dat betreft visie op begraven en begraafplaatsen 2021-2041. Dat is nog ‘wied vot’. Daar hebben zich een viertal partijen, fracties voor aangemeld namelijk de WG, GroenLinks, Partij van de Arbeid en D66, dus die wil ik in de eerste termijn de gelegenheid geven en in de tweede termijn komen daar eventueel andere fracties ook aan de orde. Ik heb begrepen dat de Partij van de Arbeid een motie heeft gemaakt maar dat ze dat af laat hangen van. Maar ik wil de Partij van de Arbeid graag als eerste de gelegenheid geven om het woord te voeren. De Partij van de Arbeid, de heer Lulofs. De heer Lulofs: Ja, voorzitter, dank u wel.

Er ligt, wat mijn fractie betreft, hier een goed visiedocument, begraven en begraafplaatsen voor. Vandaag gaan we als raad besluiten dat het college met deze visie verder kan. Toch is er nog een haakje die wat ons betreft nog nader onderzocht moet worden Oldenzaal kent, in tegenstelling tot andere gemeenten niet de mogelijkheid tot het zogenaamd schudden van graven. Dit is een mogelijkheid om in plaats van twee overledenen na een wettelijke grafrust van tien jaar nog een derde en ook een vierde overledene in het graf bij te plaatsen. Hiervoor hebben wij ook in het forum van 15 november in al eerdere schriftelijke vragen aandacht gevraagd. De portefeuillehouder heeft hierbij toegezegd dat zij na gaat of bij plaatsing juridisch mogelijk is en hoe wij hier in Oldenzaal mee om willen gaan. Het eerste deel is technisch juridisch en, gezien het feit dat dit in meerdere gemeenten in Nederland wel mogelijk is, naar mijn mening simpel te beantwoorden. Ik heb echter nog geen reactie gezien. Het tweede deel is feitelijk onderdeel van een volledige visie op begraven.

Daarom vraag ik het college om naast de aangekondigde onderzoeken grafrechtenonderzoek Hengelosestraat in eigen beheer, opstellen ruimingsbeleid, opstellen van een groen beheer en groen herstelplan, het deelproject uitvoeringsplan voor vastgoedobjecten en behoud van historisch erfgoed aan de Hengelosestraat, ook onderzoek te doen naar de mogelijkheid van het schudden van graven in Oldenzaal en dit onderdeel expliciet op te nemen in de visie begraafplaatsen en graven. Hiermee komen wij tegemoet aan de wens van meerdere inwoners. Daarnaast kijk ik uit naar de uitkomst van de verschillende hiervoor genoemde onderzoeken. Het ene onderzoek neemt meer tijd in beslag dan de andere en ik neem aan dat zo gauw een onderzoek is afgerond, deze met de raad zou worden gedeeld. Tot zover mijn bijdrage in eerste termijn.

-10-

De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de WG, de heer Bekke. De heer Bekke: Dank u wel, voorzitter. Helaas moeten wij deze vergadering op afstand houden, we hadden graag in de raadzaal willen zitten en mijn verhaaltje vergezeld willen laten gaan van een PowerPoint, maar dat doen we dus nu aan de hand van foto’s op de raadsapp. Dus mijn voorstel is de raadsapp aan iedereen laten zien en dan komen gaandeweg mijn verhaaltje daar een aantal foto’s voorbij. Mijn assistente zal dat op tijd en plaats goed aangeven. Goed. Mijnheer de voorzitter, in het politiek forum van 15 november hebben we dit document uitvoerig met elkaar besproken, we hebben enkele kanttekeningen geplaatst, er zijn toezeggingen gedaan en de algemene teneur is dat deze visie een breed draagvlak heeft. Ook de WG Oldenzaal kan deze visie van harte onderschrijven. Een helder geschreven beleidsstuk dat echter nog op vele vlakken nader uitgewerkt gaat worden. Wij zijn tevreden met de gedane toezegging dat onderzoek wordt gedaan of het zogenaamde baarhuisje eventueel ook als plek van bezinning kan worden ingericht, foto één. Het is weliswaar … De voorzitter: Mijnheer Bekke, heeft u één momentje, want volgens mij zie ik een interruptie van de heer Ankone. De heer Bekke: Ja. De heer Ankone: Ja, voorzitter, dat klopt.

Ik vraag me even af, ik vind het prima om met foto’s te gaan werken, maar we hebben ook mensen thuis zitten en hoe gaat de WG borgen dat iedereen die meekijkt via de livestream, ook kan genieten van de foto’s? Dus dit vind ik echt niet kunnen. De voorzitter: Ja, dank u wel, ja, ik zat ook al even met de griffier, dat is een nadeel van deze wijze van vergaderen. We heeft op zich een punt. Wellicht dat de WG daar nog een oplossing voor weet te bedenken, maar dit is wel het beste wat we hebben kunnen doen. Maar de heer Bekke, wellicht dat u daar ook nog op kunt reageren. De heer Bekke: Ja, graag. Wij hebben het daar inderdaad met z’n tweeën over gehad. Collega Henk Winkelhuis die zei, die nu aan de knoppen zit voor die foto’s, die zei, we kunnen het ook op de website van de WG zetten, dat kan altijd, maar misschien dat ook de afdeling communicatie van de gemeente dan wel de communicatie deskundige van onze griffie, daar een oplossing voor weet. Want ze komen dus nu allemaal op de raadsapp en op een of andere manier moet dat misschien op een andere wijze gedeeld kunnen worden. Maar daar ben ik onvoldoende deskundig in. Dus in ieder geval op de app van of op de WG website komen ze in ieder geval tevoorschijn. Dus ik wil aangeven, ga naar die website toe.

De voorzitter: Ik denk dat het goed is om dit ook nog eens een keer in het presidium met elkaar te bespreken, hoe hiermee om te gaan, ook in dit digitale tijdperk. Ik zie dat mevrouw Nevels ook nog wil reageren, maar ik denk dat het goed is om sowieso dit onderwerp ook nog eens een keer in het presidium met elkaar te bespreken, hoe hiermee om te gaan in toekomstige situaties. Nu is het even niet anders, maar dit moeten we wel … Dit kan in de toekomst vaker voorkomen, goed om dat even met elkaar te bespreken. Mevrouw Nevels nog, ter interruptie. Mevrouw Nevels: Ja, maar je kunt gewoon een PowerPoint delen via MS Teams. Dat kan gewoon, dus ik begrijp het niet. De voorzitter: Nee, nou ja, ik denk dat het goed is om dat even met elkaar in het presidium te bespreken, dat lossen we nu niet op. Maar u heeft gelijk, op zich zou dat kunnen. Maar ik denk dat

-11-

het goed is om dat voor een volgende keer even in het presidium met elkaar te bespreken. De heer Bekke, ik zou u willen uitnodigen om uw verhaal te vervolgen. De heer Bekke: Ik ga het graag vervolgen en ik hoop dat de andere foto’s niet deze discussie weer opleveren, of dan moet ik helemaal besluiten om geen foto’s te laten zien. Maar ik ga ervan uit dat iedereen hier wel mee instemt. Goed. Even terug naar het baarhuisje. Het is weliswaar, ik zei het, een rijksmonument, maar het kan, wat ons betreft, heel goed inwendig worden opgeknapt en verfraaid. Het heeft in ieder geval alle potentie voor dit doel. We hebben twee foto’s van de gemeente Borne waar iets dergelijks ook is gerealiseerd. Het resultaat van het onderzoek wat de wethouder heeft toegezegd, zien wij te zijner tijd met belangstelling tegemoet. Aangaande de Joodse begraafplaats aan de Lyceumstraat komt er nog overleg met het Nederlands Israëlisch kerkgenootschap. Wij hopen echt dat door aanpassingen aan de toegangspoort, de zichtbaarheid op deze historische begraafplaats wordt verbeterd. Zie foto vier, inclusief het bankje en een informatiebord daarbij graag. De begraafplaats aan de Hengelosestraat kan worden omgevormd tot een gedenkpark. Ook wordt gestreefd naar behoud van historisch erfgoed, de grafmonumenten, en vastgoedrenovatie. Veel vrijwilligers zijn al bezig met het onderhoud.

Door al deze activiteiten wordt de begraafplaats een echt park waar we onze overledenen gedenken. Precies zoals de tekst aangeeft boven de monumentale hoofdingang, gedenk de doden. Een foto. Is het een idee om deze begraafplaats dan wel fysiek als gedenkpark te duiden? Bijvoorbeeld via een cortenstalen zuil met informatie over het park, de bijzondere grafmonumenten, als zijnde ook de laatste rustplaats van de skeletten opgraving Plechelmusplein. Kijk naar het herdenkingsmonument van de zusters klooster Bethlehem en van de zuster Franciskanessen, het zandstenen kruis uit de tuin van de voormalige huishoudschool, et cetera. Een overzichtsfoto van deze monumenten zal u als laatste zien. Ik hoor graag van de portefeuillehouder hoe zij daartegen aankijkt. En, als we dan toch van een park spreken, kan en moet de zichtbaarheid op dit parkgebied ook van een andere orde zijn. De hoge heggen en andere afscheidingen mogen best opener en transparanter zijn. Het zicht op dit park moet als het ware een uitnodiging vormen voor een bezoekje. Laat een goede landschapsarchitect hier eens naar kijken. Hoe kijkt de wethouder tegen dit idee aan? Het laatste punt, collega Lulofs heeft een motie ingediend om … Nog niet? Dan houd ik me daar nog even van af. Tot zover deze eerste termijn. Dank u. De voorzitter: Dank u wel.

Dan kijk ik naar mijn lijstje en ik dacht dat ik daar ook de heer Snijders namens GroenLinks had staan. Dus ik kijk even. Als de heer Bekke nog even het handje wil weghalen. Ja, mevrouw Ailo-Zaia, ik heb u ook genoteerd maar ik ga eerst naar de heer Snijders. De heer Snijders. De heer Snijders: Dank u wel, voorzitter. Ik heb eigenlijk alleen maar een herhaling van de punten die ik ook al in het forum gezegd. Dat is, ik hoop dat, namens GroenLinks, dat er ook aandacht is voor de kwaliteit van het groen en niet alleen de kritische waardes, maar het mooie van het groen. De paragraaf klimaatadaptatie, ik had de kop van de paragraaf dekt eigenlijk niet de inhoud, het gaat over circulaire economie. Ik had verwacht dat het aangepast zou worden. Dan hol je het begrip de klimaatadaptatie wel heel erg uit. Tot zover, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik tot slot bij deze eerste ronde, de eerste termijn van de raad, naar mevrouw Ailo-Zaia van D66. Mevrouw Ailo-Zaia: Ja, dank u, voorzitter. In grote lijnen kunnen we instemmen met het voorliggende visieplan. Op enkele onderdelen wil D66 wat opmerkingen maken en hoopt hierbij op toezeggingen vanuit het college. Het voorstel is de huidige begraafplaats aan de Hengelosestraat om te zetten in -12-

een gedenkpark en D66 is ook enthousiast over dit idee, maar alvorens dit kan worden uitgevoerd, zouden we graag zien dat de grond hiertoe geschikt wordt gemaakt. Niet alleen bovengronds, maar dus ook ondergronds. Het idee dat ondergronds niet opgeruimd is, kan voor zowel nabestaanden als bezoekers onprettig worden ervaren. In het stuk wordt daarnaast aangegeven dat in enige toekomst alsnog ondergronds geruimd moet worden en dit uitstel leidt dus tot kosten voor toekomstige generaties terwijl de vraag is of tegen die tijd nog een goede administratie voor ruiming beschikbaar is. Wij roepen het college op deze ruimingskosten in deze generatie te nemen in plaats van deze naar toekomstige generaties uit te stellen. Dit betekent niet dat op stel en sprong moet worden geruimd. Er kan op efficiënte wijze in de loop van de tijd tegelijk een aantal naastliggende graven geruimd worden. Doel moet zijn een geschoond gedenkpark voor onze inwoners te verwezenlijken. D66 heeft op het forum gevraagd of het college een kader kan opstellen voor het geval een wens op komt om op eigen terrein te worden begraven en op basis van zo’n kader kan een inwoner inschatten of het zinvol is een aanvraag in deze te doen. Graag zien wij een toezegging hiervoor van het college. Tenslotte nog een opmerking over het grafrechtenonderzoek.

Om kosten te besparen stelt het college voor om het grafrechtenonderzoek intern uit te voeren. D66 kan hierin meegaan wanneer dit inderdaad goedkoper is en de kwaliteit hetzelfde is als wanneer dit door een extern bureau wordt gedaan. Maar in het raadsvoorstel wordt geen kostenschatting voor interne verwerking gegeven. Wel wordt de aanpak vermeld en de afwezige getallen kunnen ons echter beter overtuigen dat een grafrechtenonderzoek intern een goede optie is. Kan het college ons toezeggen deze uren en kosten kenbaar te maken? Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik nu naar het college, mevrouw Zinkweg, mag ik u uitnodigen? Mevrouw Zinkweg-Ankone: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik heb over het algemeen gehoord dat men het een goed visiedocument vindt, dus onze visie op begraven en begraafplaatsen voor de komende twintig jaar, dat we daarmee aan de slag kunnen. Er zijn vanuit een aantal partijen toch nog wat vragen gesteld waar ik graag ook even op in wil gaan. Allereerst Partij van de Arbeid heeft inderdaad tijdens het politiek forum ook al richting het college gevraagd of er mogelijkheden zijn tot het schudden van graven en daarbij ook het plaatsen van meerdere overledenen in een graf. Ik heb ook de toezegging gedaan dat ik daar inderdaad wat onderzoek naar zou doen.

Inmiddels zijn we er al wel achter dat het juridisch gezien mag, dus daar heeft u ook gelijk, dat benoemde u zojuist ook al, het mag ook bij andere gemeenten, dus dat moet dan ook in Oldenzaal kunnen. Nou, dat klopt. We hebben nog niet verder bekeken wat betekent dat bijvoorbeeld financieel en hoe willen we dat dan als Oldenzaal voorstellen? Dus wat mij betreft hebben wij daar dan nog wel wat werk te verrichten en zouden we dus eigenlijk op moeten gaan stellen, hoe wil de gemeente Oldenzaal dat dan doen, wat zijn dan bijvoorbeeld kosten als je dan inderdaad een graf zou willen laten schudden en daar een extra overledene in wil plaatsen. Dus dat zijn wel zaken die we dan nog uit moeten zoeken en waar we graag bij u op terug willen komen. Ik heb uw motie al wel gezien, want die heeft u nog niet ingediend, maar ook daar zou ik me gewoon goed in kunnen vinden. Het is volgens mij iets wat past ook bij uw vraag en waar we ook zeker in mee willen gaan. Ik kan dus ook zo de toezegging doen, dan hoeft u de motie niet in te dienen, maar ook als u de motie wel in zou dienen, zou ik hem positief adviseren naar uw collega’s. Dus dat even voor wat betreft uw vraag over de mogelijkheid tot verplaatsen van extra lichamen in een graf. U geeft ook aan, op het moment dat er beleidsstukken en plannen klaar zijn, dat we die inderdaad tussentijds naar u sturen. Ja, dat zullen we zeker doen.

Dus als die klaar zijn, dan zult u die van ons ontvangen. Dan de WG, kan ook de visie onderschrijven en heeft een heleboel mooie aanknopingspunten van nou, waar kunnen we de komende tijd op inzetten. Ik zie dat ook als tips en adviezen, zoals u die heeft aangegeven. Die had u ook al tijdens het politiek forum gegeven. Onder andere het baarhuisje bijvoorbeeld, het bestaande baarhuisje als plek van bezinning. Daar hebben wij ook wel even wat navraag gedaan, want de vorige keer gaf ik aan, goh, -13-

dat is een monument, ik weet niet of dat wel mogelijk is om daar aanpassingen aan te doen. Dat zou eventueel wel kunnen. Niet te grote aanpassingen, dus als je daar moet denken aan voorzieningen als water en elektra - elektra zou, denk ik, kunnen, maar water is wellicht wat lastiger met afvoer- dat wordt lastiger, maar elektra dat zou moeten kunnen. Dus kleine aanpassingen kunnen. Dus ik denk dat we daarmee tegemoet zouden kunnen komen aan uw voorstellen, maar het moet wel nog uitgewerkt worden, dus we moeten echt gaan kijken, wat betekent dat en dat is ook waar we mee aan de slag gaan de komende tijd. Dat betekent ook hetzelfde voor de oproep die u doet richting aanpassing eventueel bij de Joodse begraafplaats. Ook daar weet u, daar zijn we ook bezig met het stadsID die daar ook een aantal punten heeft ingediend en daar zijn we mee in gesprek, ook samen met de mensen van de Joodse begraafplaats. Een gedenkpark doet u nog een oproep voor. Die laatste die u zegt, zouden we eventueel een landschapsarchitect kunnen inzetten om hier naar te kijken, die vind ik zelf al wel wat ver gaan. Volgens mij hebben we hier wel duidelijk neergezet dat we naar een gedenkpark willen en daar hebben we dus ook al vrijwilligers voor. We willen naar een groen beheer en herstelplan en dat alles zou er ook toe moeten leiden dat we echt meer naar het gedenkpark gaan.

Dus of we daar per se een landschapsarchitect voor in moeten zetten, ja, dat gaat natuurlijk ook meer geld kosten, dus dat is niet direct waar wij aan hebben gedacht toen wij deze visie hebben opgesteld. Dus u mag er nu vanuit gaan dat wij doen zoals hier in staat en mochten we dan toch blijken dat bepaalde zaken niet lopen zoals we willen, dan kunnen we altijd nog bij u terugkomen, maar voor nu is dat nog niet onze inzet. Kijk ik naar GroenLinks, heeft tijdens het politiek forum ook echt een oproep gedaan, kijk naar de kwaliteit van het groen, meer ecologische waarde. Daar heb ik ook teruggegeven, dat is juist onze bedoeling, ook juist wanneer we het iets ruiger willen maken op het deel waar nu nog graven zijn maar waar wij misschien, als op een gegeven moment de grafmonumenten daar weg zouden zijn en het zou aan de rechterkant, dus dat is niet het parkgedeelte maar aan de rechterkant, dan zou het daar ook wat ruiger kunnen zijn, dus dan krijgen we ook een extensieve gras. Dus dan krijg je ook een hogere ecologische waarde. U heeft gelijk, het woordje klimaatadaptatie zouden wij aanpassen en ik denk dat die in het definitieve stuk ook aangepast wordt, maar volgens mij wordt het stuk, zoals die in het politiek forum is, altijd rechtstreeks doorgeleid naar deze raadsvergadering. Dus ik denk dat hij daarom nog niet is aangepast.

Maar ik heb de toezegging gedaan dat het woord zal worden veranderd, volgens mij, in het woord duurzaamheid. Dus die moet dan nog aangepast worden, als dat nog niet zo is gedaan. Dan D66, geeft ook aan dat ze in grote lijnen kan instemmen. U heeft nog wel een paar vragen en ik ben een beetje op zoek naar wat u er precies mee bedoelt, want u noemt dat de grond geschikt moet worden gemaakt voor een gedenkpark, u noemt ook dat er ondergronds geruimd zou moeten worden. Dat is juist helemaal niet onze insteek. Wij hebben het idee om bovengronds te ruimen als op een gegeven moment de grafrechten zijn vervallen aan de Hengelosestraat, maar wij willen daar niet ondergronds gaan ruimen. Dus dat is ook hoe we het in deze visie hebben staan en daar is ook gewoon bewust voor gekozen, omdat wij van mening zijn dat dit de komende jaren een gedenkpark is en blijft, en daarom dus niet een andere functie hoeft te krijgen, vinden wij het ook niet noodzakelijk om daar ondergronds te gaan ruimen. Dan stelt u ook nog een vraag hoe het zit precies met het grafrechtenonderzoek in eigen beheer. Ja, wij denken dat we dezelfde kwaliteit kunnen leveren tegen lagere kosten. Het gaat daardoor wel wat langer duren, maar dat is de reden waarom wij het graag in eigen beheer willen doen, omdat wij toch dezelfde kwaliteit daarmee kunnen garanderen. Dus volgens mij was dat een antwoord op de vragen.

De voorzitter: Ja, voordat ik naar een tweede termijn van de raad ga, zag ik een interruptie van mevrouw Ailo, dus mevrouw Ailo, ga uw gang. Mevrouw Ailo-Zaia: Klopt inderdaad. Even een handje weghalen, voorzitter. Dank ook aan de wethouder voor het beantwoorden van de vragen. Ik begreep dat een vraag niet helemaal helder -14-

was, rondom ondergronds opruimen. Er staat inderdaad voldoende omschreven om dat bovengronds te doen, er stonden alleen ook wat opmerkingen over het ondergronds en het feit dat dan de mogelijkheid bestaat, dat als je ondergronds niet schoonmaakt, opruimt, dat je als het ware dan over bepaalde graven gaat lopen. Dat idee, daar schrikken we dan in principe van en dan is de vraag van, als je dat dan doet, moet je dan ook niet gelijk even ondergronds meenemen, want daar staat in van ja, dat moet dan op de lange duur wel gaan gebeuren, dus dan zou je eventueel naar een andere generatie moeten kijken. Maar is dat dan wel de bedoeling? Dus we hebben daar even wat vraagtekens bij. U kwam ook terug op het grafrechtenonderzoek, gezien uw antwoord daarop, dan vertrouwen we er gewoon op dat het op deze manier dan gewoon kostenbesparend effectiever en efficiënter zal zijn. Ik had nog wel één vraag … De voorzitter: Ja, dan gaat u al met een tweede termijn. Dus ik wil even weer terug naar de wethouder en dan ga ik weer even kijken wie er nog aanvullende vragen heeft. Mevrouw Zinkweg. Mevrouw Zinkweg-Ankone: Ja, het is voor het college een bewuste keuze om ervoor te kiezen om niet ondergronds te ruimen en ik hoor wat mevrouw Ailo zegt, dat ze zegt, we vinden het wat lastiger om over graven wellicht heen te lopen.

Maar als u bijvoorbeeld kijkt, we hebben volgens mij ook jarenlang over het Plechelmusplein heen gelopen terwijl daar ook echt nog steeds skeletten onder lagen. Dat is volgens mij op meer plekken zo. Ja, wij zijn dus niet voornemens om ondergronds te gaan ruimen om het maar op te ruimen. Wij zien daar niet de noodzaak toe op die plek. Wel aan de Schipluidenlaan waar wij zeggen van, daar kunnen we ook weer nieuwe graven dan uitgeven, maar aan de Hengelosestraat is dat niet de bedoeling. De voorzitter: Mooi, dank u wel. Dan kom ik nu echt tot het einde van de eerste termijn, dan ga ik naar de tweede termijn. Wie mag ik daarvoor noteren? Ik ga gewoon even het rijtje langs, in ieder geval van de mensen die in de eerste termijn, dus de heer Lulofs, kom ik bij u. Ja, even uw geluid … De heer Lulofs: Ja, voorzitter, dank u wel. Dank u wel, portefeuillehouder, voor de beantwoording. Ja, u heeft het over kosten, kosten van het schudden. Maar daar staan natuurlijk leges tegenover, dus dat zal ongeveer in het reine komen. Ik wil u toch ook nog wat voordelen meegeven van het schudden, een graf na het schudden, wordt gerenoveerd en dat willen we ook graag zien op de begraafplaats, mooie goed onderhouden graven. Nieuwe graven worden ook in de regel vaker bezocht. Ook dat willen we graag dat daar meer mensen interesse hebben in wat daar allemaal is op de begraafplaats en het is ook duurzaam.

Dus minder verspilling van materialen. Ik dank u ook al voor de steun voor de motie en ja, ik ben toch ook wel benieuwd naar wat mijn collega’s in de raad ervan vinden, dus ik dien hem toch wel in. Dus ik zou alleen nog even het dictum voorlezen: na het vaststellen van deze visie te starten met een onderzoek zoals genoemd door het college. In dit voorstel tevens een onderzoek te starten om de mogelijkheid van het eventueel schudden van het graf ook tussentijds, tijdens de looptijd, te laten plaatsvinden om op verzoek van de familie overledenen, gezins- of familieleden bij te plaatsen in de situatie waar al twee overledenen zijn geplaatst in het graf. De gemeenteraad op de hoogte te brengen van dit onderzoek en hoe het college hier in Oldenzaal mee om wil gaan. Ik denk dat we dan helemaal compleet zijn. Dank u wel in de tweede termijn. De voorzitter: Mooi, dank u wel. Dan zag ik een handje bij de heer Bekke. De heer Bekke: Inderdaad, voorzitter, daar ben ik weer. Nou, we zijn bijzonder tevreden met de antwoorden die de portefeuillehouder heeft gegeven, er zijn verschillende onderzoeken te gaan en we zien de uitwerkingen van al die onderzoeken met belangstelling tegemoet, zoals ze dat altijd zo -15-

zeggen. Ten aanzien van de motie die ingediend is door de PvdA, het college of mevrouw Zinkweg heeft al gezegd: wij ondersteunen die. Nou, wij kunnen die ook van harte ondersteunen en hopen dat daar ook zo snel mogelijk met het onderzoek voor dat schudden wordt gestart. Dus wij stemmen daar volledig mee in. Dat was het, voor tweede termijn. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de laatste waar ik een handje van zie, dat is mevrouw AiloZaia. Mevrouw Ailo-Zaia: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik had nog inderdaad een vraag die nog niet was beantwoord, dat gaat over de vraag om een kader op te stellen voor het geval een wens opkomt om op eigen terrein te worden begraven. Is er al iets mee aan de gang of niet? Gewoon puur een open vraag daarin. Daarnaast gaan we uiteraard mee ook met de motie vanuit de PvdA. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan zie ik nog een handje bij de heer Uitslag van de VVD. De heer Uitslag, ga uw gang. De heer Uitslag: Ja, dank u wel, voorzitter. Nou goed, wij kunnen de wethouder steunen in het alleen het bovengronds ruimen, dat lijkt ons genoeg en wij zijn niet bang voor loopgraven, dus dat komt wel goed. Met betrekking tot de motie, daar kunnen wij volledig in meegaan en er staan ook volledig achter deze visie. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk nog even of … Ja, ik zie de heer Maartens, CDA.

De heer Maartens: Dank u wel, voorzitter. Ja, we hadden niet voor niks gezegd dat het wat ons betreft een plafondvoorstel mocht zijn. Wij vinden het namelijk een prima voorstel en de motie van de Partij van de Arbeid, die denken wij dat goed past bij de discussie die we in het politiek forum hebben gehad, dus die steunen we ook van harte. Fijn dat de wethouder het eigenlijk ook al heeft toegezegd. De voorzitter: Dank u. Dan ga ik naar de wethouder, mevrouw Zinkweg. Mevrouw Zinkweg-Ankone: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, er was inderdaad nog een vraag blijven liggen, mijn excuses. De vraag of er mogelijkheden zijn en wat dan eventueel de voorwaarden zijn om te begraven op eigen terrein. Die heb ik als toezegging al meegegeven in het politiek forum en wij zijn nog niet zover dat wij daar allerlei antwoorden op hebben, maar daar zijn we wel mee aan de slag en daar komen we op een later moment nog bij u op terug. Dus dat is een van de uitwerkingen die we nog moeten doen. Voor de rest hoor ik veel steun en ook voor de motie van de heer Lulofs. Daar heb ik al aangegeven, daar willen we graag aan meewerken en terugkomen met een voorstel vanuit het college. Dus dat was het, volgens mij, bij dezen. En mijnheer Lulofs heeft ook aangegeven, er zijn ook vele voordelen aan het schudden en dat onderstreep ik ook, dus prima. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel.

Ik zie dat de heer Maartens zijn handje heeft weggehaald, dat betekent dat ik het voorstel nu in stemming breng, daarbij wel inachtnemend de toezegging die de wethouder gedaan heeft rondom de titel van een van de hoofdstukken, of misschien van een paragraaf, dat weet ik eerlijk gezegd niet eens, maar dat moet duurzaamheid worden. Dat hebben we wel opgetekend, dus dat komt goed. Dat zal dan in de definitieve versie die nu wordt opgemaakt gaan komen. Ik breng allereerst het voorstel zelf in stemming. Wie tegen is graag met een handje aangeven, dus wie tegen het voorstel is, graag met een handje aangeven. Ik zie dat dat niet het geval is. Geen van de aanwezige raadsleden geeft aan tegen gestemd te willen hebben, dus dan is die aangenomen, unaniem. Dan breng ik de motie van de Partij van de Arbeid in stemming. Wie tegen is graag met een

-16-

handje aangeven. Wie tegen de motie van de Partij van de Arbeid is, graag middels een handje aangeven. Ik zie dat niemand aangeeft tegen deze motie te zijn, dan is die ook unaniem aangenomen. Mooi. Dank u wel. C(onform)-voorstellen – Geen D(irecte)-voorstellen De voorzitter: Dan ga ik met gezwinde spoed, terwijl ik het conform-voorstellen onderdeel oversla omdat er daar ook geen staan, naar de direct voorstellen. 7. Participatiewet IOAW en IOAZ 2022 De voorzitter: Dan kom ik bij agendapunt zeven, de participatiewet IOAW en IOAZ 2022. Wie wil op dat onderwerp het woord voeren? Ik zie in ieder geval de heer Ankone en de heer Nijland. Dan begin ik bij de laatstgenoemde, de heer Nijland, ga uw gang. Nogmaals, wilt u het woord voeren graag met een handje aangeven? De heer Nijland. De heer Nijland: Bedankt, voorzitter. De VVD fractie heeft positief kennis genomen van artikel 56 A van de participatiewet, want uiteindelijk hebben zowel de inburgeringsplichtigen als wel de samenleving baat bij succesvolle mogelijke integratie. Financiële zelfredzaamheid is echter een onderdeel van zelfredzaamheid in algemene zin en daarover heeft de VVD fractie een drietal vragen aan de portefeuillehouder.

Hoe denkt de portefeuillehouder inburgeringsplichtigen te monitoren teneinde tijdig te kunnen bijsturen dan wel ingrijpen aangaande het verplicht ontzorgen in de eerste categorie? Is de portefeuillehouder daarnaast ook voornemens om naast de eerste categorie ook de tweede en derde categorie te monitoren en indien nodig, ook daar bij te sturen, dan wel in te grijpen? Tijdens de raad van 25 oktober jongstleden, heeft de VVD het vrijblijvende karakter van taalcursussen voor inburgeraars onder de aandacht gebracht. Kan portefeuillehouder aangeven of het wellicht mogelijk is om het volgen, tussen haakjes verplicht volgen, van taalcursussen voor inburgeraars ook onder categorie twee of drie te plaatsen? Tot zover. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de heer Ankone, Partij van de Arbeid. De heer Ankone. De heer Ankone: Ja, voorzitter, dank u wel. Mijn fractie kan grotendeels instemmen met de verordening die hiervoor ligt. Ik heb nog wel even een tweetal vragen die om nadere toelichting vragen. Dat gaat over het besluit dat tot het opleggen tot een verlaging of het afzien van een verlaging. Ik zou graag zien dat daar criteria worden opgesteld, dat er op de een of andere manier goed wordt onderzocht of een burger zich wel aan de opgelegde voorschriften kan houden.

Want het kan ook zijn dat mensen vanwege of een verstandelijke beperking, dan wel psychiatrische problematiek mensen niet in staat zijn om oorzaak en gevolg voldoende te kunnen overzien. Dus graag daar nog even een toelichting op. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie verder geen handjes voor deze eerste termijn van de raad, dus dan ga ik naar het college. De heer Christenhusz. De heer Christenhusz: Dank u wel, voorzitter. Om met die laatste vraag te beginnen, wij kijken, op het moment dat wij natuurlijk een maatregel opleggen, altijd naar de mate van verwijtbaarheid en daar dan ook in de persoon gelegen factoren in meegenomen. Dus in die zin kan ik de heer Ankone daarin geruststellen. Want die mate van verwijtbaarheid en in de persoon gelegen factoren kan ook een reden zijn, zeg maar, om de maatregel niet op te leggen of eventueel te verlagen. Ik ben even op -17-

zoek, de heer Nijland, naar categorie twee en drie, waar u dat zo snel vandaan haalt. Als het om de monitoring gaat, maar het gaat zowel op het onderdeel van taalonderwijs, maar ook een stukje maatschappelijke integratie in onze samenleving, dan is dat echt een onderdeel van de opdracht die wij als gemeenten vanaf 1 januari naar taalaanbieders meegeven, waar we ook een stukje regie opvoeren. Als het gaat om maatschappelijk inburgeren, dan denken wij op dit moment ook naar om op gezette tijden een zelfredzaamheidsmonitor te gaan introduceren waarbij we ook kunnen toetsen in hoeverre inburgeraars die straks onder dit nieuwe regime vallen, ook daadwerkelijk zelfredzaam zijn in onze maatschappij en daar maakt het betalen van rekeningen en goed financieel beheer, maakt daar een onderdeel van uit. Nogmaals, ik ben even op zoek naar die vragen van die categorieën twee en drie. Maar als u het goed vindt zou ik daar dan op een later moment schriftelijk in uw richting op terug willen komen. De voorzitter: Ik ga eerst even nog naar de heer Ankone want die had een interruptie nog, en dan kijk ik ook nog even bij de heer Nijland. De heer Ankone. De heer Ankone: Ja, voorzitter, dank u wel. Ik ben nog wel even op zoek naar, en dat kan een knikje zijn, dat vind ik voldoende, want degene die die verwijtbaarheid toetst, dat dat in elk geval een BIG geregistreerd persoon is.