04. Jaarstukken 2025 - bijlage 4 -Accountantsverslag 2025
Tekst van het document
Accountantsverslag 2025
Publieke Sector Accountants B.V. Arcadialaan 20 E 1813 KN Alkmaar www.publiekesectoraccountants.nl info@psa-ra.nl
Aan de gemeenteraad van de gemeente Oldenzaal Postbus 354 7570 AJ OLDENZAAL Onderwerp Accountantsverslag 2025 Datum 8 juli 2026 Kenmerk 312024023.26.646
Geachte leden van de gemeenteraad, Wij hebben de controle van de jaarrekening 2025 van uw gemeente afgerond. De jaarrekening van gemeente Oldenzaal is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders. Met dit accountantsverslag informeren wij u over onze belangrijkste controlebevindingen. Op 3 juli 2026 hebben wij dit accountantsverslag afgestemd met uw concerncontroller, het afdelingshoofd Financiën en de directie. Wij hebben dit accountantsverslag op 6 juli 2026 met de auditcommissie besproken. Bij de jaarrekening 2025 hebben wij op 8 juli 2026 een goedkeurende controleverklaring afgegeven. Ons accountantsverslag is bedoeld om u te ondersteunen in de beoordeling van de jaarrekening 2025. De bevindingen en beschouwingen in dit verslag komen voort uit onze controlewerkzaamheden en diverse besprekingen die wij met uw medewerkers hebben gevoerd. Voor de goede orde vermelden wij dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole. Wij maken u erop attent dat voor dit accountantsverslag een beperkte verspreidingskring geldt. Het accountantsverslag is uitsluitend bestemd voor de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders. Wij geven u toestemming om dit accountantsverslag te publiceren via de agenda’s van de raadscommissies en gemeenteraad.
Met vriendelijke groet, Publieke Sector Accountants B.V. ValidSigned door A. Booij RA op 08-07-2026
A. Booij RA
Publieke Sector Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Utrecht onder nummer 69411409.
Inhoudsopgave Contact: De volgende personen kunnen benaderd worden bij vragen met betrekking tot dit accountantsverslag:
Managementsamenvatting Arie Booij 06 –1509 2689 abooij@psa-ra.nl
1. Onze controleaanpak en de uitkomsten daarbij.. 1 2. Financiële positie en resultaat ............................ 6 3. Bevindingen eindejaarscontrole ....................... 12 4. Interne beheersing........................................... 24
Amar Iqbal 06 – 4003 1051 aiqbal@psa-ra.nl
5. Overige aangelegenheden................................ 28 6. Bijlagen ........................................................... 33
Managementsamenvatting
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
Managementsamenvatting
Samenwerking is goed en prettig. Zowel uw als onze organisatie heeft extra inzet geleverd om tijdig af te ronden
Geen ongecorrigeerde verschillen > rapporteringstolerantie
Goedkeurende verklaring voor getrouwheid
Het college heeft fouten Kengetallen blijven binnen geconstateerd groter dan de afgesproken verantwoordingsgrens. Getrouw signaleringswaarde opgenomen in de jaarrekening
De uitgangspunten bij uw schattingen rondom de grondexploitaties moeten
Controlebevindingen passen binnen de toleranties
naar een hoger niveau
robuuster
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Verbeter het proces van de totstandkoming van de jaarrekening en breng de VIC
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
1
1.
Onze controleaanpak en de uitkomsten daarbij
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
Reikwijdte van de controle
1
1. Onze controleaanpak en de uitkomsten daarbij Met de opdrachtbevestiging van 12 september 2025 (kenmerk 312024023.25.478) heeft u ons de opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2025. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. De doelstelling van de controle is het afgeven van een controleverklaring bij de jaarrekening van gemeente Oldenzaal. In dit accountantsverslag geven wij een toelichting op de uitkomsten van de controle. Onze controle is verricht in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse Controlestandaarden, het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), het Controleprotocol 2025 en de Regeling Controleprotocol WNT 2025 vallen.
Materialiteitsbepaling is overeenkomstig het Besluit accountantscontrole decentrale overheden en uw Controleprotocol 2025
De materialiteitsbepaling bij uw gemeente is gebaseerd op het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) en het door de gemeenteraad op 15 december 2025 vastgestelde Controleprotocol 2025. Daarbij is rekening gehouden met het, voor 2025 gewijzigde, Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado). Vanaf het verslagjaar 2025 moet de materialiteit voor fouten en onzekerheden tezamen worden bepaald en is deze gebaseerd op 2% van de lasten exclusief toevoegingen aan de reserves. Tot en met 2024 was deze 1% van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves voor fouten en 3% van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves voor onzekerheden. In het controleprotocol heeft u geen lagere marges vastgesteld. De bij onze controle van de jaarrekening 2025 toegepaste goedkeuringstoleranties bedraagt derhalve: Bron: jaarrekening 2025 *
Afwijkingen in de jaarrekening en onzekerheden in de uitvoering van de controle
Goedkeuringsmaterialiteit
€ 2.847.000
*de totale lasten (excl. stortingen in de reserves) op basis van de jaarrekening 2025 bedragen € 142.367.000.
De gemeenteraad heeft in het controleprotocol de rapporteringstolerantie vastgesteld op € 100.000.
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
Voor de controle van de jaarrekening 2025 onderkennen wij een aantal aandachtspunten. Deze aandachtspunten brengen mogelijk een verhoogd risico met zich mee op afwijkingen in de financiële verslaggeving, vóór toepassing van beheersmaatregelen. Dit kan mogelijk leiden tot materiële afwijkingen in de jaarrekening en impact hebben op de bedrijfsvoering. Het opnemen van een onderwerp in deze lijst betekent niet dat het risico of aandachtspunt zich daadwerkelijk heeft voorgedaan of dat er daadwerkelijk sprake is van een probleem. De risico’s en aandachtspunten geven aan waar wij tijdens onze controle extra alert op zijn geweest. De aandachtspunten die wij voor 2025 onderkend hebben zijn: Interne beheersing en opvolging: ▪ Factuurverwerking (waaronder controle op prestatielevering) en de betalingsorganisatie ▪ De status en voortgang van verbetermogelijkheden in de administratie organisatie en interne beheersing en de verbijzonderde interne controle 2025. ▪ De follow-up ten aanzien van eerder gerapporteerde aandachtspunten vanuit de interne en externe controle. ▪ Ontwikkelingen en actualiteiten op IT-gebied. ▪ De (actualisatie) van de (fraude-)risicoanalyse, waarbij wij onder andere nader zullen inzoomen op het potentiële corruptierisico bij aanbestedingen, risico’s op het ontbreken van een prestatieverklaring in het inkoopproces en risico’s op onrechtmatige handmatige betalingen.
Waarderingen en schattingen: ▪ De waardering van de grondexploitaties, in het bijzonder de volgende complexen, gelet op de boekwaarde, nog te maken kosten en nog te realiseren opbrengsten en resultaatprognose: o Jufferbeek Zuid o Saasvelderlaan o De Graven Es, geb. 10B o OC 2e fase Stakenbeek. ▪ De presentatie en waardering van kostenegalisatievoorzieningen (onderhoud kapitaalgoederen), in het bijzonder: o Uniforme verwerkingswijze kosten groot onderhoud. o Aanwezigheid van actuele beheerplannen en de impact daarvan op de voorzieningen en meerjarendotatie. o De grip op het meerjarig onderhoud aan uw kapitaalgoederen (realisatie versus planning). ▪ De waardering van personeel gerelateerde voorzieningen, specifiek de pensioenvoorziening voor (oud) wethouders in verband met de waardeoverdracht per 1 januari 2028 aan het ABP. Onzekerheden ▪ Risico’s en onzekerheden in het sociaal domein, waaronder Pgb’s, Wmo en Jeugdwet (2024: onzekerheden € 715.000).
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
2
Onze aanpak is gericht op risico’s
3
Jaarrekening 2025 en verslaggeving: ▪ De voortgang van de investeringsplanning en beheersing van kredieten. ▪ De rechtmatigheidsverantwoording 2025, mede in verband met rechtmatigheidsfouten 2024: o Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed voor bedrag van € 531.500; en o Overschrijding (acceptabel) op programma’s en investeringsbudgetten voor bedrag van €7.439.000. Ook dienen wij vanuit de controlerichtlijnen specifiek aandacht te besteden aan de mogelijkheid die het management heeft om specifieke controlemaatregelen te omzeilen. Dit risico is niet uniek voor uw gemeente. Belangrijke voorbeelden zijn de memoriaalboekingen (handmatige (correctie)boekingen) en posten die gezien hun aard schattingselementen in zich hebben. Voor een toelichting op een aantal onderkende risico’s en aandachtpunten verwijzen wij naar het hoofdstuk ‘Bevindingen eindejaarscontrole’. Daarnaast verwijzen wij u naar onze conclusies in het hoofdstuk ‘Interne beheersing’.
De rechtmatigheidsverantwoording is getrouw in de jaarrekening opgenomen, waarbij het college de geconstateerde afwijkingen op een juiste wijze heeft gepresenteerd
In de jaarrekening 2025 legt het college met de rechtmatigheidsverantwoording verantwoording af over een drietal rechtmatigheidscriteria die niet expliciet blijken uit het getrouw opnemen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties. Dit betreffen het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. In deze rechtmatigheidsverantwoording licht het college toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting en verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving, zoals opgenomen in het op 18 mei 2026 door de raad vastgestelde normenkader 2025 voor de financiële rechtmatigheid. Bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening is het door de raad vastgestelde normenkader van de relevante wet- en regelgeving verder toegelicht. De rechtmatigheidsverantwoording hanteert een grensbedrag omdat alleen de van belang zijnde aspecten in de verantwoording hoeven te worden betrokken. Deze grens is door de raad bepaald en bedraagt 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 2,85 miljoen.
Uit de rechtmatigheidsverantwoording blijken afwijkingen van in totaal € 10,96 miljoen, waarvan een bedrag van € 9,31 miljoen als acceptabel kwalificeert. Deze afwijkingen hebben betrekking op het begrotingscriterium (€ 1,07 miljoen) en het voorwaardecriterium (€ 0,58 miljoen). In de jaarstukken (rechtmatigheidsverantwoording en paragraaf bedrijfsvoering) geeft het college hier een nadere toelichting op.
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
Uw gemeente heeft 22 specifieke uitkeringen die verantwoord zijn via de SiSa-bijlage in uw jaarrekening. Op basis van uw controleprotocol en normenkader hebben wij de naleving van het financieel rechtmatigheidskader voor uw gemeente met betrekking tot deze specifieke uitkeringen gecontroleerd. Hierbij zijn geen materiële bijzonderheden geconstateerd.
De jaarrekening voldoet aan het BBV
Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de baten en lasten van de gemeente Oldenzaal. Daarnaast vereisen zij van het college het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, die vaak – vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken – inherent onzeker zijn.
Onze conclusie is derhalve dat de baten en lasten, alsmede de balansmutaties met betrekking tot specifieke uitkeringen, rechtmatig zijn weergegeven in de jaarrekening 2025.
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente Oldenzaal zijn uiteengezet in de jaarstukken 2025 in het onderdeel ‘3.1 Grondslagen’. Wij hebben het door het college toegepaste proces voor belangrijke verslaggevingsgrondslagen geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij hebben de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving beoordeeld. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsgrondslagen en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent zijn gebruikt: de jaarstukken voldoen aan het BBV (Besluit begroting en verantwoording).
Geen resterende geïdentificeerde materiële afwijkingen en onzekerheden in de jaarstukken
Naar aanleiding van onze jaarrekeningcontrole, resteren er geen van materieel belang zijnde ongecorrigeerde afwijkingen of onzekerheden. Door ons gerapporteerde conclusies zijn dus niet materieel (en hebben dus geen invloed op de strekking van onze controleverklaring), maar zijn naar onze mening vooral van belang voor uw beoordeling van de jaarstukken en de verdere kwaliteitsverbetering van de administratieve organisatie en interne beheersing. Voor de niet materiële fouten en tekortkomingen in de jaarstukken verwijzen wij u naar de diverse onderdelen van dit rapport.
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
4
De baten en lasten, alsmede balansmutaties met betrekking tot specifieke uitkeringen zijn rechtmatig
Wij zijn van oordeel dat de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening 2025 van de gemeente Oldenzaal een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van de baten en lasten over 2025 en van het vermogen op 31 december 2025 in overeenstemming met het BBV. Daarnaast zijn wij van mening dat de door het college afgegeven rechtmatigheidsverantwoording een getrouwe weergave geeft van de rechtmatigheid van het door haar gevoerde financieel beheer. De baten, lasten en balansmutaties ten aanzien van de specifieke uitkeringen zijn rechtmatig. Hierbij geldt als voorwaarde dat de door ons gecontroleerde jaarrekening ongewijzigd door de gemeenteraad wordt vastgesteld. Wij verzoeken u derhalve ons een door de gemeenteraad ondertekend exemplaar van de vastgestelde jaarrekening te verstrekken. Mochten nog wijzigingen worden aangebracht in de definitieve versie van de jaarrekening dan dienen wij deze te beoordelen alvorens onze controleverklaring hierbij mag worden opgenomen.
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
5
Goedkeurende verklaring
6
2.
Financiële positie en resultaat
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
6
2. Financiële positie en resultaat 3.
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
7 De vermogenspositie van uw gemeente neemt in absolute zin toe
In het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten in 2025 bedraagt 6,21 miljoen positief. Per saldo is tussentijds € 2,42 miljoen toegevoegd aan de reserves, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2025 € 3,79 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans.
Eigen vermogen (in € 1.000)
2025
2024
2023
2022
2021
2020
Eigen vermogen per 1 januari
66.435
53.361
50.818
45.927
35.901
35.084
Tussentijdse resultaatbestemming
2.417
5.867
-/-2.476
-/- 2.846
2.246
-/- 422
Gerealiseerd resultaat
3.794
7.238
5.019
8.503
8.298
1.238
Totaal (‘gerealiseerd saldo van baten en lasten’)
6.211
13.106
2.543
5.657
10.544
816
-/- 31
-
-/- 766
-
-
66.435
53.361
50.818
45.927
35.901
Correctie balans (rechtstreekse vermogensmutatie) Eigen vermogen per 31 december
72.646
De tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de stortingen in en onttrekkingen uit de reserves, in overeenstemming met de besluiten van de gemeenteraad. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2025 circa 54% van het balanstotaal (op 31 december 2024: circa 52% van het balanstotaal). In de toelichting op balans bij het onderdeel eigen vermogen van de jaarrekening geeft het college een nadere toelichting op de mutaties in het eigen vermogen over het jaar 2025. Wij verwijzen u naar deze toelichting.
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
Ter vergelijking hebben wij de solvabiliteit van een aantal gemeenten opgenomen. Daaruit blijkt dat de solvabiliteit van uw gemeente per 31 december 2024 boven het gemiddelde van de gemeenten in de provincie Overijssel ligt.
Bron: www.waarstaatjegemeente.nl
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
8
Als signaalwaarde voor de solvabiliteitsratio geldt volgens de VNG 20%. Bij een solvabiliteitsratio lager dan 20% bevindt de gemeente zich op glad ijs. In de begroting 2025 heeft de gemeenteraad de solvabiliteit bepaald op 50%. De solvabiliteit in de jaarrekening 2025 komt uit op 54% en is derhalve 4 procentpunten hoger dan begroot.
Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van de door u genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de bestuurlijke besluitvorming. Concreet betekent dit voor uw gemeente het volgende:
Exploitatieresultaat (in € 1.000)
Realisatie 2025
Begroting na wijziging 2025
Totale baten Totale lasten
142.367 148.579
133.587 132.732
Gerealiseerde saldo van baten en lasten Af: toevoegingen aan reserves Bij: onttrekkingen uit reserves
6.211 9.574 7.157
Saldo mutaties reserves (per saldo toegevoegd)
856 7.383 6.527
-/- 2.417
-/- 856*
3.794
0
Gerealiseerd resultaat (voordelig) * Door afronding kunnen kleine rekenverschillen ontstaan
De exploitatie over 2025 laat een voordelig gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten van € 6,21 miljoen zien, ten opzichte van een positief begroot (na wijziging) resultaat van € 0,86 miljoen. Dit is een voordeel van € 5,35 miljoen. Het gerealiseerde voordelig resultaat ad € 3,79 miljoen is afzonderlijk op de balans onder het eigen vermogen opgenomen. De gemeenteraad besluit tot het bestemmen van het resultaat 2025. Het voordelige exploitatieresultaat 2025 (vóór bestemming) is mede ontstaan na een aantal incidentele baten en lasten. Door het effect van de incidentele baten en lasten buiten beschouwing te laten, ontstaat meer inzicht in de structurele baten en lasten. Het inzicht in de structurele baten en lasten is van belang, omdat het een betere indicatie geeft van de toekomstige baten en lasten, overigens zonder rekening te houden met beleidswijzigingen. In de jaarstukken wordt op diverse plaatsen een nadere toelichting gegeven op de totstandkoming van het resultaat en worden de verschillen tussen de begroting (na wijziging) en de gerealiseerde baten en lasten verklaard. Wij verwijzen u naar deze toelichtingen.
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
9
Resultaat 2025 is beïnvloed door reservemutatie(s)
Uit de jaarrekening 2025 blijkt dat de werkelijke lasten € 15,85 miljoen hoger zijn dan begroot en de werkelijke baten € 8,78 miljoen hoger uitkomen dan begroot. Deze verschillen ten opzichte van de laatst gewijzigde begroting (najaarsnota 2025) worden voor een belangrijk deel verklaard door technische en incidentele ontwikkelingen gedurende het laatste deel van het jaar, zoals mutaties in SiSa-regelingen, hogere rijksbijdragen, doorlopende projecten en begrotingswijzigingen. Wij adviseren om de belangrijkste afwijkingen tussen begroting en realisatie te analyseren en de uitkomsten daarvan te benutten voor het verder verbeteren van de kwaliteit en voorspelbaarheid van het begrotingsproces. Hiermee ontstaat tevens meer inzicht in de aard van de verschillen en de mate waarin deze beïnvloedbaar zijn.
Het college kwalificeert het weerstandsvermogen als ruim voldoende
Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit vanwege ingeschatte risico’s. De beschikbare weerstandscapaciteit heeft het college bepaald op € 33,21 miljoen en is gelijk aan de vrij te bestemmen reserves ultimo 2025. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing heeft het college een opsomming gegeven van ingeschatte risico’s. Op basis van de door de gemeente uitgevoerde risicosimulatie volgt een benodigde weerstandscapaciteit van € 7,59 miljoen (concern: € 4,2 miljoen – grex: € 3,3 miljoen). De verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit in de jaarrekening is 4,4. Hierdoor is uw gemeente in staat om financiële tegenvallers zelfstandig op te vangen en is de ratio hoger dan de door u vastgestelde norm van 2. Ten opzichte van de beschikbare weerstandscapaciteit kwalificeert het college het weerstandsvermogen in de jaarstukken 2025 daarmee als “ruim voldoende voor afdekking van de mogelijke risico’s”. Voor meer gedetailleerde informatie over uw weerstandspositie, de onderkende risico’s en de kwantificering hiervan verwijzen wij u naar paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing van uw jaarstukken 2025. Overigens merken wij hierbij op dat deze cijfers niet aan accountantscontrole of een beoordelingsopdracht zijn onderworpen.
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
10
De werkelijke baten en lasten wijken sterk af van de gewijzigde begroting; analyseer de oorzaken
11
3.
Bevindingen eindejaarscontrole
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
Ondanks een moeizaam opleverproces is de controle tijdig afgerond; versterk de voorbereiding voor 2026
12
3. Bevindingen eindejaarscontrole Bij de start van onze controle waren de conceptjaarstukken 2025 beschikbaar. De onderliggende documentatie was echter op een groot aantal onderdelen nog niet volledig en niet controleklaar. De jaarrekening was opgesteld zonder dat gelijktijdig een volledig opsteldossier was opgebouwd. Daardoor moest tijdens de controle alsnog veel onderbouwing worden verzameld en beoordeeld. Dit proces werd extra uitdagend doordat medewerkers die betrokken waren bij het opstellen van de jaarrekening niet meer beschikbaar waren. Nieuwe medewerkers hebben het balansdossier alsnog opgebouwd en liepen daarbij aan tegen tekortkomingen in de kwaliteit van de administratie. Het college heeft hierop bijgestuurd door externe ondersteuning in te zetten. Daarmee zijn onder meer de stand van de begroting na wijziging, voorzieningen, het SiSa-dossier en de voortgezette controle verder uitgewerkt. Tegelijkertijd constateren wij dat de oplevering op onderdelen, zoals de overlopende posten, beter had gekund. Ook is de vooraf afgesproken kritische interne toets op het balansdossier niet uitgevoerd. Daarnaast is het slechts beperkt gelukt om controleonderwerpen vooraf af te ronden. Met uitzondering van de spendanalyse en de WNT is de beoogde dynamisering van de controle daardoor niet gerealiseerd. Ook de verbijzonderde interne controle vraagt verdere versterking.
De kwaliteit en timing van de aanlevering waren nog onvoldoende om het controleproces efficiënt te ondersteunen. Voor investeringen en het eigen vermogen zijn geen werkzaamheden verricht binnen de verbijzonderde interne controle. Deze combinatie van factoren heeft geleid tot een langer en intensiever controleproces, met relatief veel aanvullende vragen. Dit heeft extra druk gelegd op zowel uw organisatie als ons controleteam. Wij waarderen de volledige en constructieve medewerking van uw organisatie. Mede door deze inzet is het, ondanks de tegenslagen, gelukt om de controle vóór 15 juli af te ronden. Advies voor de toekomst Wij adviseren het college om het jaarrekeningproces voor 2026 strakker en eerder te organiseren. Belangrijke aandachtspunten zijn: ▪ bouw het opsteldossier gelijktijdig met de jaarrekening op; ▪ voer vooraf een aantoonbare kritische interne toets uit op het volledige balansdossier; ▪ rond vooraf zoveel mogelijk onderwerpen af, zodat de controle beter kan worden gespreid; ▪ versterk de verbijzonderde interne controle en laat u hierbij op korte termijn begeleiden om dit op termijn zelfstandig te kunnen doen; ▪ verbeter de kwaliteit van de financiële administratie, zodat onderbouwingen sneller en betrouwbaarder beschikbaar zijn;
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
wijs duidelijke proceseigenaren aan en bewaak gemaakte afspraken actief.
Wij adviseren deze verbeteringen vast te leggen in een concreet plan voor het jaarrekeningproces 2026, met heldere verantwoordelijkheden, mijlpalen en tussentijdse evaluatiemomenten. Zo ontstaat meer rust in het proces en kan de controle efficiënter verlopen.
Verbetersuggesties informatiewaarde jaarstukken 2025
De jaarstukken 2025 laten verbeteringen zien ten opzichte van vorig jaar maar kunnen op verschillende punten nog verder worden versterkt om de informatiewaarde te verhogen. Hierna benoemen wij de belangrijkste daarvan. Programmaverantwoording Naast de informatie over programma's (zie artikel 25) verwacht het BBV een programmaverantwoording met de realisatie per programma, overzichten van de algemene dekkingsmiddelen, de kosten van overhead, het bedrag voor de Vpb en de post onvoorzien. Deze is niet opgenomen in de jaarstukken. Wij adviseren de gemeente om dit conform het BBV op te nemen in de jaarstukken 2026. Toelichting investeringskredieten De huidige toelichtingen bij de investeringskredieten (kredietenverslag) bevat naar onze mening onvoldoende of het project af te ronden is binnen het resterend krediet. Wij adviseren om consequent toelichting te geven of het verschil tussen het totaal gevoteerd krediet en de cumulatieve bestedingen per investeringskrediet voldoende is voor de afronding van het project.
Bewaak het realiteitsgehalte van de investeringsplanning
In ons accountantsverslag 2024 hebben wij aandacht gevraagd voor het ambitieniveau en de realisatie van de investeringsplanning. Dit aandachtspunt is ook in 2025 nog relevant. Uit het kredietenverslag blijkt dat nog steeds sprake is van een groot aantal lopende kredieten en aanzienlijke restantkredieten. Ook staan meerdere kredieten al langere tijd open of kennen zij nog geen of beperkte bestedingen. Wij adviseren u daarom de investeringsplanning periodiek te toetsen op haalbaarheid, beschikbare (ambtelijke) capaciteit en financiële effecten. Daarbij is het belangrijk om ook de gevolgen voor de meerjarenbegroting inzichtelijk te maken wanneer investeringen later worden uitgevoerd dan gepland.
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
13
▪
Een belangrijke post in de jaarrekening van de gemeente Oldenzaal is de voorraad grondexploitaties. Door de invloed van parameters (o.a. indexering, fasering, rente, prijs), die bepalend zijn voor toekomstige kosten en opbrengsten, hebben wij tijdens de controle bijzondere aandacht besteed aan de grondexploitaties. De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot de zogenoemde vijf P’s: ▪ Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn. ▪ Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in woningbehoefte en vraag naar bedrijventerrein. Is er een kritische analyse van de ‘mix’ van aanbod van bedrijventerrein en woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? ▪ Prijs: de verkoopprijzen van woningen zijn momenteel enorm hoog.
Hoe vertaalt dit zich in grondprijzen en wat zijn de verwachtingen op de (middel-)lange termijn, bijvoorbeeld door ontwikkelingen in de hypotheekrente(aftrek) en de oorlogen die gaande zijnde in de rest van de wereld? ▪ Plankosten: zijn de geraamde kosten die voor de grondexploitaties gemaakt moeten worden realistisch? U kunt hierbij denken aan de totstandkoming van de ramingen van bijvoorbeeld civieltechnische werken en interne plankosten. ▪ Parameters: zijn de gehanteerde kosten- en opbrengstenindexaties in lijn met de actuele marktontwikkelingen en zijn de renteparameter en disconteringsvoet in overeenstemming met de voorschriften in het BBV? De grondexploitaties zijn door uw gemeente voor de jaarrekening 2025 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn door uw college de verwachtingen bijgesteld. Daarbij is tevens beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd en of er mogelijk (aanvullende) verliezen of tussentijdse winstneming moeten worden verwerkt. Bouwgronden in exploitatie – (boekwaarde € 1,73 miljoen) Uw gemeente heeft ultimo boekjaar 2025 acht in exploitatie genomen complexen voor woningbouw en twee voor bedrijventerreinen. De actieve bouwgronden in exploitatie zijn verantwoord onder de voorraden op de balans en opgenomen in de paragraaf grondbeleid.
De projecten verschillen in omvang, complexiteit en risico’s. Deze elementen zijn van invloed op de waardering van de grondexploitaties. De nog te maken kosten betreffen € 16,32 miljoen en de nog te realiseren opbrengsten bedragen € 33,15 miljoen. Het verwachte resultaat uit deze projecten bedraagt circa € 15,10 miljoen. Looptijd De gemiddelde looptijd van uw projecten is circa 4 jaar. Hoe korter de looptijd van de projecten, des te minder onzekerheid er bestaat omtrent de beoogde resultaten per project. De looptijd van uw projecten is in lijn met voorgaand jaar.
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
14
Grondexploitaties: waardering in de jaarrekening is acceptabel, maar voorzichtig – wij adviseren u om uw prognose te verbeteren en verder te vereenvoudigen
Wij adviseren de gemeente verder om de risico’s in de grondexploitaties verder te onderbouwen met scenario-analyses, zowel per project als op totaalniveau. Overweeg daarnaast de uitvoering van een Monte Carlo-risicosimulatie voor het nader kwantificeren van uw risico’s. Rekenparameters Het college stelt jaarlijks de rekenparameters vast voor de actualisatie van de grondexploitaties en legt deze voor aan de gemeenteraad. Naar onze mening zijn de gekozen parameters voorzichtig. De onderbouwing kan echter verder worden versterkt. Wij adviseren de gemeente daarom de volgende verbeteringen door te voeren: ▪
Verfijn de indexeringsmethodiek Differentieer de indexering naar korte, middellange en lange termijn. Dit leidt tot een realistischer inschatting van toekomstige ontwikkelingen. In de huidige methodiek ontbreekt de middellange termijn.
▪
Voeg een opbrengstenindex toe Door ook een opbrengstenindex te hanteren, ontstaat een evenwichtiger beeld van toekomstige baten en lasten. Maak daarbij onderscheid tussen sociale huur, vrije sector huur, betaalbare koop en bedrijfskavels, zodat de gemeente beter inzicht krijgt in de ontwikkeling per marktsegment.
▪
Betrek regionale afstemming en externe deskundigheid Stem de parameters nadrukkelijk af in de regio en betrek publicaties van gespecialiseerde bureaus, zoals Metafoor, Stadskwadraat en PAS BV. Dit zorgt voor een beter onderbouwd gewogen gemiddelde op basis van externe deskundigheid. De huidige methodiek houdt hier nog onvoldoende rekening mee. Wij vinden de gehanteerde parameters acceptabel, maar merken op dat deze aan de onderkant van de bandbreedte liggen.
Optimaliseer de werkwijze voor grondexploitaties verder De gemeente Oldenzaal heeft de afgelopen jaren een eigen werkwijze ontwikkeld voor de administratie en prognose van grondexploitaties. Deze werkwijze is toegestaan binnen het BBV, maar kent meerdere bijzonderheden. Dit betreft onder meer de opzet van de calculaties, de verwerking van inbreng van gronden, het verwerken van tussentijdse resultaten en verliezen en het nog
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
15
Risico’s In het boekwerk Herziening grondexploitaties 2025, vastgesteld door de gemeenteraad op 15 december 2025, heeft het college de risico’s rondom de grondexploitaties ingeschat. Daaruit blijkt dat het benodigde weerstandsvermogen deels binnen het saldo van de grondexploitaties kan worden opgevangen. De gemeente doet dit onder meer door in de calculaties een opslag van 5% op de kosten op te nemen voor onnauwkeurigheid in ramingen. Daarnaast beschikt de gemeente over een reserve strategische voorraad en een algemene reserve grondexploitaties.
▪ ▪ ▪ ▪
Noodzakelijke storting voorziening pensioenverplichtingen (gewezen) wethouders correct verwerkt in jaarrekening
Benut het volledige potentieel van GrexManager beter. Besteed daarbij aandacht aan de vertaling van de huidige werkwijze naar de inrichting in GrexManager en stem dit af met de nieuwe accountant. Beperk handmatige bewerkingen waar mogelijk. Verdere standaardisatie kan de betrouwbaarheid, vergelijkbaarheid en efficiëntie van de prognoses verbeteren. Ga bij andere gemeenten na hoe zij hun grondexploitatieprognoses hebben ingericht. Plan de actualisatie van de grondexploitaties beter in lijn met het jaarrekeningproces. De huidige herziening is gebaseerd op tussentijdse cijfers uit augustus.
Vanaf 1 januari 2028 zal het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP) verantwoordelijk worden voor uitvoeren van de pensioenregeling voor politieke ambtsdragers, zoals de leden van het college van uw gemeente. Uw gemeente moet hiervoor begin 2028 een eenmalige kapitaalstorting doen en vanaf dan pensioenpremies afdragen aan het ABP. Vanaf 1 januari 2028 is uw gemeente vervolgens jaarlijks pensioenpremies aan het ABP verschuldigd. Op 3 december 2025 heeft de Commissie BBV een antwoord op een vraag gepubliceerd over de verantwoording en waardering van de pensioenvoorziening in de jaarrekening 2025. De Commissie BBV heeft daarbij de volgende stellige uitspraak gedaan: ▪
▪
▪ ▪
Decentrale overheden die aan het recente onderzoek naar de omvang van de overdrachtswaarde van Appa naar ABP hebben meegedaan, dienen bij de verantwoording over begrotingsjaar 2025 de hoogte van de voorziening en eventueel aanwezige kapitaalverzekeringen per 31 december gelijk te stellen aan de prognose op basis van het uitgevoerde onderzoek (benodigd vermogen op 1 januari 2025 op basis van inkoop Wtp bij ABP) en rekening te houden met de gewijzigde verplichtingen over 2025; Decentrale overheden die niet aan het onderzoek hebben deelgenomen moeten de pensioenverplichting voor ambtsdragers eveneens analoog aan de gehanteerde berekening van het onderzoek onderbouwen. Uitgaande van het uitgevoerde onderzoek zal de pensioenverplichting per 1 januari 2025 naar verwachting tussen de 10% en 20% moeten worden verhoogd om deze per 31 december 2025 op het juiste niveau te krijgen; Bovenstaande bedragen dienen tot het moment van overdracht aan het ABP jaarlijks herzien te worden; In de jaarrekening dient een toelichting te worden opgenomen waarin de mogelijkheid voor eventuele vrijval van de voorziening door bijvoorbeeld rentestijging wordt benoemd alsmede de einddatum waarop de overdracht naar het ABP plaatsvindt.
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
16
beperkte gebruik van GrexManager (applicatie voor grondexploitaties). Met het aantrekken van een nieuwe planeconoom en de nieuwe raadsperiode achten wij de tijd rijp om de werkzaamheden rondom de grondexploitaties verder te standaardiseren en in lijn te brengen met gemeenten in de regio.
De jaarlijks wijzigende rekenrente en de dekkingsgraad die het ABP hanteert, zijn de komende jaren medebepalend voor omvang van de totale verplichting die uw gemeente per 1 januari 2028 zal hebben. De waardering van de totale verplichting blijft daarmee een aandachtspunt de komende jaren.
Aanbestedingsfouten van € 580.000 zijn getrouw opgenomen in de jaarrekening
Uw organisatie heeft via de verbijzonderde interne controle onderzocht of opdrachtverleningen voldoen aan de Europese aanbestedingsregels. Wij hebben vooraf afgestemd hoe de spendanalyse zou worden uitgevoerd. Op basis van onze controle constateren wij geen andere fouten dan de door uw organisatie vastgestelde fouten. Het totaal aan onrechtmatigheden bedraagt € 580.000 (2024: € 531.500). Deze fouten zijn verwerkt in de rechtmatigheidsverantwoording en toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Daarnaast heeft de interne controle formele onrechtmatigheden vastgesteld bij de naleving van interne aanbestedingsregels. Deze hebben voornamelijk betrekking op onvolledige dossiervorming in het zaaksysteem. Omdat afwijkingen van uw intern beleid, op grond van uw normenkader 2025, niet meewegen als afwijking in de rechtmatigheidsverantwoording, zij deze terecht niet meegenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Wij adviseren het college om in de paragraaf bedrijfsvoering hier voortaan, uiteraard uitsluitend wanneer afwijkingen zich voordoen, ook over te rapporteren gelet op de raakvlakken met Europese aanbestedingsregels. Daarmee wordt voor de lezer duidelijk wat de aard en impact van de geconstateerde bevindingen zijn en waarom deze terecht niet zijn opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording.
Adviezen ter verbetering van uw spendanalyse ▪ Toon de betrouwbaarheid van de gebruikte data tijdig aan en gebruik hiervoor structureel het PIANOo-format. ▪ Lever alleen documentatie aan die relevant is voor de spendanalyse. ▪ Voer organisatiebrede analyses uit op soortgelijke opdrachten, zoals externe inhuur. ▪ Leg bij gemengde opdrachten de opbouw en verhouding tussen onderdelen duidelijk vast, zodat het gekozen aanbestedingsregime navolgbaar is. ▪ Richt een verbijzonderde interne controle in op de door Inkoop uitgevoerde spendanalyse.
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
17
Het college is ten behoeve van de jaarrekening 2025 nagegaan wat de totale pensioenverplichting zou moeten zijn en op welke wijze in dekking daarvan is voorzien. Op basis van actuele actuariële berekeningen bedraagt de totale verplichting ultimo 2025 € 4,29 miljoen, waarbij het college rekening heeft gehouden met een dekkingsgraad van 123,5%, wat de dekkingsgraad is die ABP hanteert per 31 december 2025. In de jaarrekening 2025 heeft het college daarom een extra storting van € 748.000 gedaan in de voorziening pensioenverplichtingen (gewezen) wethouders.
Voor dit boekjaar heeft het college een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de jaarrekening en een toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering. Omdat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening wordt opgenomen, valt deze onder ons getrouwheidsoordeel. In dit onderdeel van het accountantsverslag evalueren wij de rechtmatigheidsverantwoording in 2025. Uw rechtmatigheidsverantwoording 2025 De rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen in de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat deze voldoet aan het voorgeschreven model en dat daarbij de door de raad vastgestelde kaders zijn gehanteerd. Deze kaders zijn in overeenstemming met richtlijnen die vanuit de commissie BBV zijn gegeven. Verantwoording Op basis van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening 2025 blijkt dat er rechtmatigheidsafwijkingen zijn geconstateerd groter dan de verantwoordingsgrens (€ 2.847.000). De geconstateerde rechtmatigheidsafwijkingen hebben betrekking op het begrotingscriterium (€ 10.383.000) en het voorwaardencriterium (€ 580.000). Van de totale afwijking van €10.963.000 kwalificeert een bedrag van € 9.311.000 als acceptabel. Hieronder hebben wij dit samengevat: Samenvatting rechtmatigheidsverantwoording Begrotingscriterium (bruto) Voorwaardencriterium (met name Europese aanbestedingen en participatiewet)
Bruto
Netto
€ 10.383.000*
€ 9.311.000
€ 1.072.000
€ 580.000
€0
€ 580.000
€0
€0
€0
€ 10.963.000
€ 9.311.000
€ 1.652.000
M&O-criterium Rechtmatigheidsfouten
Acceptabel
*NB: Als gevolg van een correctie is per abuis de bruto rechtmatigheid € 0,1 miljoen te hoog opgenomen.
In de paragraaf bedrijfsvoering heeft het college een toelichting opgenomen rondom de interne controlewerkzaamheden inzake rechtmatigheid en haar bevindingen hierbij. De gemeenteraad heeft de rapporteringsgrens (€ 100.000) vastgesteld waarboven rechtmatigheidsafwijkingen in de paragraaf bedrijfsvoering moeten worden toegelicht. In de waarderingsgrondslagen zijn de grondslagen voor de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen. Toelichting begrotingscriterium Het totaal aan bruto begrotingsonrechtmatigheden bedraagt € 10,383 miljoen. Het college heeft € 9,311 miljoen van deze onrechtmatigheden als acceptabele begrotingsonrechtmatigheden aangemerkt. Het acceptabel zijn van
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
18
Evaluatie rechtmatigheidsverantwoording 2025
Toelichting M&O-criterium Op basis van de rechtmatigheidsverantwoording blijken geen bevindingen in het kader van misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O). In de paragraaf bedrijfsvoering is toegelicht dat het college in 2025 nog niet gelukt is om een overkoepelend beleidsstuk inzake M&O uit te werken. Op basis van de uitgevoerde risicoanalyse en overige interne controlewerkzaamheden blijken geen bijzonderheden. Ons oordeel bij uw rechtmatigheidsverantwoording Op basis van onze toetsing aan de wettelijke voorschriften inzake de rechtmatigheidsverantwoording en de kaderstelling door de raad hebben wij vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording van het college een getrouw beeld geeft. De jaarrekening (rechtmatigheidsverantwoording) en het jaarverslag (paragraaf bedrijfsvoering) bevatten alle voorgeschreven informatie. Alle verplichte onderdelen zijn toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.
Versterk de aansluiting tussen P&C-producten, administratie en jaarstukken
In het accountantsverslag 2024 hebben wij geconstateerd dat in de P&C-producten geen totaaloverzicht was opgenomen van de gewijzigde begroting. Ook in 2025 vraagt dit proces aandacht. Bij de controle op het verwerken van de begrotingscijfers in de jaarrekening stelden wij vast dat er geen integrale aansluiting tussen de in de administratie opgenomen begrotingscijfers en de conceptjaarrekening was. Dit is tijdens het proces van de controle met externe ondersteuning hersteld. Daarmee is de door de raad vastgestelde begroting na wijziging nu juist opgenomen in de jaarstukken 2025. Wij adviseren u om bij het laatste P&C-product van het jaar, doorgaans de najaarsnota, een volledig en controleerbaar totaaloverzicht van de begroting na wijziging op te nemen. Zorg daarbij voor een aantoonbare aansluiting met de financiële administratie. Daarmee ontstaat een betrouwbaar uitgangspunt voor de jaarrekening en wordt het controleproces efficiënter.
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
19
begrotingsonrechtmatigheden vindt zijn oorsprong in de afspraken tussen de gemeenteraad en het college in bijvoorbeeld de financiële verordening. Toelichting voorwaardencriterium Onder het voorwaardencriterium staan de bevindingen ten aanzien van de Europese aanbestedingen vermeld. In het kader van de verbijzonderde interne controle heeft het college onderzocht of de opdrachtverleningen overeenkomstig de richtlijnen voor Europese aanbestedingen zijn gedaan. Het college heeft daarbij voor 4 opdrachten vastgesteld dat dit niet het geval is. De hiermee samenhangende lasten die in de jaarrekening 2025 zijn opgenomen, bedragen € 580.000. Op basis van onze controle komen wij tot dezelfde afwijkingen. Het college heeft deze afwijkingen meegewogen in de rechtmatigheidsverantwoording. Het is van belang dat blijvend wordt toegezien op stringente naleving van de Europese aanbestedingsregels.
aangeleverde SiSa-verantwoording dit jaar van een aanzienlijk mindere kwaliteit was dan vorig jaar. Met externe ondersteuning is de kwaliteit alsnog verbeterd om de controle af te ronden. Wij adviseren u de kwaliteit van de SiSa-verantwoording verder te versterken door: ▪
Verbeter de administratieve vastlegging en beoordeling van subsidiabele kosten. Onderzoek of de huidige systemen beter kunnen ondersteunen bij een tijdige, juiste en zichtbare beoordeling van subsidiabele kosten. Zorg dat deze beoordeling duidelijk blijkt uit het balansdossier.
▪
Gebruik een standaardopzet voor projectdossiers. Hanteer de door ons aangereikte handreikingen en werklijsten als basis voor de dossiervorming. Neem hierin ook de aansluiting met baten en lasten op, omdat dit dit jaar tot correcties heeft geleid.
▪
Stel position papers op bij meerjarige specifieke uitkeringen. Leg bij meerjarige regelingen, met name binnen onderwijs, de specifieke werkwijze en de verdeling van kosten over regelingen vast.
▪
Wijs een SiSa-coördinator aan en borg interne controle op de SiSa-dossiers. Een centrale coördinator bevordert een uniforme werkwijze, tijdige afstemming en kwaliteitsbewaking en borgt dat tijdig wordt gestuurd op volledigheid, kwaliteit en consistentie van de verantwoordingsdossiers. Voer daarnaast een interne review uit op de belangrijkste SiSa-regelingen en aansluitingen om de betrouwbaarheid van de verantwoording te vergroten.
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
20
De SiSa-bijlage is een verplicht onderdeel van de jaarrekening en biedt een uniform format voor de verantwoording van specifieke Versterk het proces en de dossiervorming rondom uw uitkeringen. Het aantal specifieke uitkeringen is ten opzichte van vorig jaar stabiel gebleven, maar het volume blijft hoog. specifieke uitkeringen Uw organisatie heeft extra aandacht besteed aan een volledig verantwoordingsdossier. Toch constateren wij dat de initieel
Ook in 2025 constateren wij dat de kosten van groot onderhoud aan kapitaalgoederen niet eenduidig worden verantwoord. Dit aandachtspunt is ook in het accountantsverslag 2024 gedocumenteerd. Voor sommige onderdelen werkt de gemeente met bestemmingsreserves of voorzieningen, terwijl andere kosten direct in de exploitatie worden verwerkt. Dit kan leiden tot schommelingen in het resultaat en beperkt de vergelijkbaarheid tussen jaren. Wij adviseren u om het groot onderhoud aan kapitaalgoederen eenduidig te verantwoorden. Voor kapitaalgoederen met cyclisch groot onderhoud ligt het voor de hand om te werken met onderhoudsvoorzieningen, mits sprake is van actuele en voldoende onderbouwde beheerplannen. Deze beheerplannen moeten per kapitaalgoed inzicht geven in de onderhoudscyclus, de verwachte kosten en de planning voor minimaal vijf jaar. Daarnaast adviseren wij om jaarlijks te toetsen of de voorziening nog aansluit op het beheerplan en de werkelijke uitvoering. Analyseer afwijkingen tussen planning en realisatie, leg deze vast en beoordeel de gevolgen voor de voorziening en de meerjarendotatie. Herijk de beheerplannen minimaal eens per vijf jaar, of eerder als de realisatie sterk afwijkt van de oorspronkelijke inschatting.
Geen fouten en onzekerheden met betrekking tot de SiSabijlage
Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2025 onder SiSa vallen. Wij doen dit met een tabel, die ook opgenomen moet worden als er geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Per regeling is hierin aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Wij hebben deze tabel in hoofdstuk 6 (bijlage) opgenomen. Wij merken op dat wij geen fouten of onzekerheden hebben geconstateerd die groter zijn dan € 125.000 zoals voorgeschreven via de nota verwachtingen accountantscontrole.
Wet normering topinkomens (WNT)
De Wet normering topinkomens (WNT) regelt de openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector, en stelt ook maxima aan de hoogte van de bezoldiging van topfunctionarissen en tevens aan de ontslagvergoedingen. Bij wet is vastgelegd dat rechtspersonen of organisaties die volledig of in aanzienlijke mate uit publieke middelen zijn gefinancierd beloningen van topfunctionarissen openbaar dienen te maken, ook als deze de in de wet gestelde maximale bezoldiging over 2025 van € 246.000 niet te boven gaat. Daarnaast dienen gemeenten het salaris openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. Ook dienen de ontvangen vergoedingen die bij andere WNT-plichtige instellingen zijn ontvangen te worden verantwoord in de WNTverantwoording. Aangezien het voor ons niet mogelijk is de volledigheid vast te stellen van de dienstbetrekkingen en de ontvangen vergoedingen, is in de Regeling Controleprotocol WNT opgenomen dat wij de anticumulatiebepaling niet hoeven te controleren. In onze controleverklaring is dit ook als zodanig toegelicht. De WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
21
Verantwoord groot onderhoud eenduidig en actualiseer de onderliggende beheerplannen
In het kader van de WNT attenderen wij u erop dat u de plicht heeft om uiterlijk 1 juli 2026 uw WNT-verantwoording over het kalenderjaar 2025 via internet op een algemeen toegankelijke wijze openbaar te maken, en dat voor een periode van zeven jaar. Indien op grond van andere op de verantwoordelijke van toepassing zijnde regelgeving of een besluit een later tijdstip waarop het financieel verslaggevingsdocument openbaar moet worden gemaakt geldt, is die latere datum de uiterlijke datum van openbaarmaking.
M&O- beleid inzake ToZo en Wet inburgering 2021: geen formeel vastgesteld beleid binnen de gemeente Oldenzaal
In de Nota verwachtingen accountantscontrole is, zowel ten aanzien van de Tozo-regeling als de Wet inburgering 2021 aangegeven dat van gemeenten wordt verwacht dat zij in aanvulling op het bestaande M&O-beleid bij de gemeente, ook specifiek aandacht aan de Tozo-regeling en de Wet inburgering 2021 besteden. Het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik van regelingen is volgens de Kadernota rechtmatigheid 2025 een criterium van rechtmatigheid. Een gemeente die reeds beschikt over een goede opzet en een goed werkend M&O-beleid, kan dit M&O-beleid doortrekken naar de Tozo en de Wet inburgering 2021. Daarin zal dan wel extra aandacht nodig zijn voor specifieke risicofactoren en –afwegingen inzake de Wet inburgering 2021. Zoals eerder in dit hoofdstuk opgemerkt, is binnen de binnen de gemeente Oldenzaal geen overkoepelend beleidsstuk M&O oftewel M&O beleid aanwezig. Wij adviseren u verder om een overkoepelend M&O beleid op te stellen, waarbij ook specifiek rekening wordt ingegaan op de Tozo-regeling en de Wet inburgering 2021.
Lasten niet nauwkeurig verwerkt in de jaarrekening: omvang is beperkt maar heeft wel impact op de omvang van de interne en externe controlewerkzaamheden 2026
Op basis van de jaarrekeningcontrole constateren wij ten aanzien van de lasten dat er in 2026 nog facturen en creditfacturen zijn binnengekomen die niet zijn verwerkt in de concept jaarstukken (niet-materieel). Gezien de beperkte omvang heeft het college ervoor gekozen om deze niet geheel te verwerken in de jaarstukken 2025. Wij wijzen u erop dat het niet wijzigen van deze correctie effect heeft om de omvang van de interne controlewerkzaamheden voor 2025. De gehanteerde materialiteit dient namelijk verminderd te worden met de ongecorrigeerde fout, wat leidt tot een stijging van het aantal te controleren waarnemingen. Wij adviseren u om meer aandacht te hebben voor een verdere verscherping van uw proces rondom het inventariseren van uw verplichtingen bij de jaarrekening.
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
22
en zo nodig handhavend optreden. In 2025 is voor geen van de topfunctionarissen en overige medewerkers sprake van een overschrijding van de grensbedragen.
23
4.
Interne beheersing
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
24
4. Interne beheersing Kernboodschappen interim- Hieronder hebben wij de kernboodschappen opgenomen, die naar aanleiding van de interim-controle in de managementletter van 16 december 2025 zijn gerapporteerd. Wij hebben vernomen dat het college in de afgelopen periode aan de slag is gegaan met controle
onderstaande punten. Het college zal uw gemeenteraad informeren over de stand van zaken per juni 2026. Uw nieuwe accountant zal dit vervolgens weer gaan toetsen tijdens de interim-controle in het najaar van 2026. Managementsamenvatting De interim-controle 2025 laat zien dat de gemeente Oldenzaal stappen zet in de verdere professionalisering van haar bedrijfsvoering. De samenwerking verloopt constructief en meerdere procesbeschrijvingen zijn geactualiseerd. Tegelijkertijd blijft sprake van een organisatie in ontwikkeling. Verdere versterking is nodig om de interne beheersing volledig aantoonbaar te maken en de rechtmatigheidsverantwoording betrouwbaar te onderbouwen. Met name de borging van processen, duidelijke verantwoordelijkheden en consistente vastlegging vragen prioriteit. 1. Interne beheersing: basis aanwezig, maar verdere borging noodzakelijk De gemeente heeft belangrijke procesbeschrijvingen geactualiseerd en zet stappen in de inrichting van interne controles. Tegelijkertijd constateren wij dat de interne beheersing nog niet structureel is verankerd. Rollen en verantwoordelijkheden binnen het 3-lines model zijn nog onvoldoende duidelijk belegd en er is sprake van afhankelijkheid van externe capaciteit.
Daarnaast is de vastlegging van beheersmaatregelen en lijncontroles nog niet overal volledig en aantoonbaar uitgevoerd, waardoor de effectiviteit van processen niet altijd kan worden vastgesteld. Belangrijk aandachtspunt: Versterk eigenaarschap binnen de organisatie, beleg verantwoordelijkheden expliciet bij de eerste lijn en zorg voor een aantoonbare en consistente vastlegging van interne beheersingsmaatregelen. 2. Rechtmatigheid en procesbeheersing: achterstanden en inconsistenties De gemeente loopt op onderdelen achter bij de uitvoering van rechtmatigheidscontroles. Ook de administratie is niet in alle gevallen actueel, onder andere door het ontbreken van structurele tussentijdse opschoning en analyse van tussenrekeningen. Daarnaast constateren wij dat: ▪ interne controles niet altijd tijdig en volledig worden uitgevoerd; ▪ de spendanalyse beperkt wordt uitgevoerd en onvoldoende frequent plaatsvindt; ▪ belangrijke processen (zoals inkoop en aanbestedingen) nog niet volledig aantoonbaar “in control” zijn ingericht.
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
3. IT-omgeving en informatiebeveiliging: stappen gezet, maar nog niet op niveau De gemeente zet stappen in informatiebeveiliging, onder andere door actualisatie van beleid en uitvoering van BIO-analyses. Tegelijkertijd bevinden het risicomanagement en de organisatie van informatiebeveiliging zich nog op een relatief laag volwassenheidsniveau. Er is momenteel: ▪ een niet-onafhankelijke positionering van de CISO; ▪ onvoldoende standaardisering van risicomanagementprocessen; ▪ nog geen volledige implementatie van BIO-maatregelen; ▪ noodzaak tot verdere opvolging van kwetsbaarheden uit pentesten. Daarnaast vraagt de aankomende Cyberbeveiligingswet (NIS2) om versterking van governance, risicomanagement en bestuurlijke betrokkenheid. Belangrijk aandachtspunt: Versterk de governance van informatiebeveiliging, positioneer de CISO onafhankelijk en werk toe naar een structurele PDCA-cyclus, bijvoorbeeld via implementatie van een ISMS. 4.
Procesbevindingen: verhoogde risico’s in financiële processen Binnen meerdere financiële processen constateren wij tekortkomingen die directe aandacht vragen, waaronder: ▪ onvoldoende onderbouwing van prestatielevering bij facturen; ▪ ontbreken van structurele IBAN-naamcheck bij batchbetalingen (inmiddels in ontwikkeling); ▪ onvoldoende borging van functiescheiding bij memoriaalboekingen; ▪ onvolledige verplichtingenregistratie; ▪ beperkte automatisering binnen inkoop- en financiële processen; ▪ onvoldoende controle op subadministraties en externe gegevensstromen. Deze tekortkomingen vergroten het risico op fouten, onrechtmatigheden en fraude. Belangrijk aandachtspunt: Versterk interne controles in kritische financiële processen en borg deze aantoonbaar in systemen, procedures en documentatie.
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
25
Belangrijk aandachtspunt: Zorg voor een volledig en tijdig rechtmatigheidsdossier en integreer rechtmatigheidscontroles structureel in de Planning & Control-cyclus.
26
5. Jaarrekening 2025: nadruk op kwaliteit en onderbouwing Voor de jaarrekeningcontrole 2025 ligt de nadruk op: ▪ tijdige en volledige oplevering van het balansdossier; ▪ een volledig en onderbouwd rechtmatigheidsdossier; ▪ kwalitatieve onderbouwing van schattingsposten (zoals voorzieningen en grondexploitaties); ▪ aansluiting tussen administraties en jaarrekening; ▪ adequate voorbereiding en documentatie van complexe posten (position papers). Daarnaast vragen wij specifieke aandacht voor voorzieningen, waaronder pensioenverplichtingen en RVU, en voor de waardering van grondexploitaties. Belangrijk aandachtspunt: Zorg voor een kwalitatief, volledig en tijdig opsteldossier en borg een sterke onderbouwing van de jaarrekening.
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
27
5.
Overige aangelegenheden
Management samenvatting
Aanpak en uitkomsten
Financiële positie
Bevindingen controle
Interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlage
28
5. Overige aangelegenheden Geen meningsverschil met het college van burgemeester en wethouders
Er zijn geen meningsverschillen met het college geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door het college van uw gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.