04. Algemene Beschouwingen - GL

Van: Snijders, Harry <h.snijders@raad.oldenzaal.nl> Verzonden: dinsdag 11 november 2025 10:17 Aan: Alink, Petra <p.alink@oldenzaal.nl> Onderwerp: Algemene beschouwing

Voordracht 10 november definitief Perfect — hieronder staat je spreekversie, geoptimaliseerd voor een spreektijd van circa 9½ à 10 minuten. Ik heb adem- en rustmomenten ingebouwd, nadrukken gemarkeerd (vetgedrukt), en overgangen toegevoegd die helpen bij het tempo en contact met de raad. ⸻ Maandag 10 november – Begrotingsraad Bijdrage Programmabegroting 2026 Voorzitter, (pauze) De programmabegroting is weer een prima uitwerking van de kadernota. Maar omdat GroenLinks vanwege de bezuinigingen op preventie in juli tegen de kadernota heeft gestemd, zullen we ook nu tegen deze programmabegroting stemmen. (pauze) Het is de laatste programmabegroting van deze regeerperiode. Dus het leek ons een goed moment om onze controlerende taak dit keer te gebruiken om te kijken wat we er als raad van gebakken hebben, en dan pak ik 1 onderdeel er uit, preventie (pauze – rustige toon) Voor vertrouwen moet je doen wat je belooft — of, als je afwijkt van je belofte, daar een goede reden voor geven.

Naar mijn idee doen we dat niet. (pauze) Als raad hebben we, na veel gezeur over “de knopjes van het sociaal domein”, een Masterplan Sociaal Domein opgesteld. In dat plan zeggen we in te zetten op preventie. (pauze – kijk rond) En dat vermelden we telkens weer in allerlei documenten: inzet op preventie. Helaas vermelden we niet duidelijk wat die inzet dan precies is. Hoe kunnen wij van GroenLinks — of hoe kan de raad — controleren dat wij als raad ook daadwerkelijk inzetten op preventie? En of wij dus onze belofte waarmaken? (pauze – lichte glimlach) Als de portefeuillehouder zorgt dat dit bordje op het Sociaal Plein terechtkomt, dan kun je stellen dat we op de meest eenvoudige manier op preventie hebben ingezet — zaak gesloten. (pauze, toon verandert) Maar zo eenvoudig is het niet. (pauze) Geïnspireerd door allerlei bezuinigingen op preventie, zelfs op preventie waarvan de portefeuillehouder zelf heeft aangegeven dat het werkt, ben ik gaan zoeken. Ik heb het college gevraagd wat wij als gemeente uitgeven aan preventie. (pauze – toon rustig en zakelijk) Die cijfers wil ik graag met u delen.

Ze komen uit het huishoudboekje van de programmabegrotingen van 2020 tot en met de voorliggende begroting, en — voor wat betreft de uitgaven aan preventie — uit de opgave van het college. ⸻ Grafiek 1: totale uitgaven en uitgaven sociaal domein (pauze – wijs of gebaar naar scherm) Deze grafiek laat ik zien om de context duidelijk te maken. De totale uitgaven van de gemeente stijgen, net als die van het sociaal domein, al lijken die iets minder snel te stijgen. (pauze) Belangrijker is de volgende grafiek. ⸻ Grafiek 2: sociaal domein en preventie (pauze) In deze grafiek ziet u de uitgaven in het sociaal domein en de uitgaven zoals opgegeven voor preventie. (pauze – beschouwend) De rode stippellijn is de inflatie sinds 2020, op basis van 3% — een redelijk gemiddelde dat aansluit bij de inflatie waarmee het gemeentefonds rekent. De groene stippellijn laat het percentage inzet op preventie zien als deel van de totale uitgaven voor het sociaal domein. (pauze) Ik moet hier een kanttekening bij maken. De uitgaven voor preventie zijn gesaldeerde uitgaven. Dat betekent dat als we 100.000 euro uitgeven aan preventie A en we ontvangen 100.000 euro van het Rijk voor preventie A, het saldo nul is.

(pauze – iets meer nadruk) Maar: 1. Dat was in 2020 ook al het geval. 2. En je kunt stellen dat we pas echt zelf inzetten op preventie als het een eigen keuze is die we ook zelf betalen. Anders volgen we gewoon het Rijk. (pauze – toon reflectief) Wat opvalt — althans, dat hoop ik — is dat de inzet op preventie sinds 2020, en ook na het Masterplan Sociaal Domein, niet boven de inflatie uitkomt. Sterker nog: het aandeel preventie in het sociaal domein is sinds 2020 teruggelopen van 12,8 naar 10,2 procent. (pauze – kort stilte) We beloven dus in te zetten op preventie, maar deze cijfers suggereren iets anders. (pauze – toon verontwaardigd) Wat is er werkelijk aan de hand? Weten we als raad of we nu wel of niet inzetten op preventie, zoals beloofd in het Masterplan Sociaal Domein? Zijn we als raad hier wel in control? Of is het tijd dat de raad wakker wordt geschud — dat we eindelijk betere afspraken maken die we kunnen controleren, zodat we weloverwogen keuzes kunnen maken die aansluiten bij onze beloftes? (pauze – toon iets zachter) Het is lastig om aan te tonen dat inzet op preventie werkt. Maar als je zonder tegenbewijs maatregelen wegbezuinigt, zoals in deze begroting gebeurt, dan geef je aan dat je niet gelooft in preventie.

(pauze) En wat is dan nog de meerwaarde van het Masterplan Sociaal Domein? (pauze – rustmoment) Tot slot. (pauze) Voorzitter, u snapt dat we bij deze bevindingen mee zullen gaan met alle moties en amendementen die betrekking hebben op een grotere inzet op preventie (pauze – rustige afronding) Tot zover, voorzitter. ⸻ 🎤 Spreektijd ⏱️ Gemiddeld spreektempo (100–110 woorden/min): ca. 9 min 30 sec – 10 min. 💡 Tip voor uitvoering • Gebruik de pauzes echt — ze versterken de overtuiging. • Bij de grafieken: kijk even opzij naar het scherm, geef de zaal 3 seconden om te kijken, dán pas toelichten. • Laat de zin “Wat is dan nog de meerwaarde van het Masterplan Sociaal Domein?” met stilte eindigen — dat is je krachtigste moment. ⸻ Wil je dat ik dit omzet naar een printbare versie (Word of PDF) in “spreeknotitie”-stijl, met duidelijke alineascheidingen en vetgedrukte accenten voor tijdens de vergadering? Verzonden vanuit Outlook voor iOS