03f - Algemene Beschouwingen D66

Inbreng begroting 2024 Door: Maarten van der Waal

Hoort bij raadsbesluitnr. 1330 van 13 november 2023, de griffier,

H.B.

Voorzitter, Laat ik beginnen het college, en daarbij alle ambtenaren rondom hen, een compliment te geven voor het vele en intensieve werk wat voor de gemeente Oldenzaal wordt gedaan. Voor de vaak moeilijke keuzen die moeten worden gemaakt. Maar, best college, laat u door deze lovende woorden niet in slaap sussen. D66 heeft genoeg suggesties voor andere keuzes en hoopt hiermee uw hoofden meer dan actief te houden. Begroting 5 jaar vooruit. Wanneer we de begroting vaststellen, doen we dat niet alleen voor het komend jaar, u houdt ook rekening met de nabije toekomst. Zo lezen we dat het erg onzeker is wat het resultaat van de begroting aan het eind van een jaar is. We hebben voor dit jaar een tegenvaller van 3M! Deze onzekerheid vinden we vreemd genoeg niet in de risicotabel van pag 49 terug. Naar de mening van D66 is de onzekerheid in het jaarresultaat ook een risico wat moet worden meegerekend.

Wanneer we de berekening van de weerstandsratio doen zoals in deze programmabegroting wordt voorgesteld, komen we in de loop van de 4 komende jaren uit op een weerstandsratio van steeds boven de 3, maar met het risico van het jaarresultaat én de feitelijke verwachtingen van jaarresultaten meegenomen wordt deze ratio zelfs 1.5 in 2027, een duidelijk veel te lage weerstandsratio! (zie tabellen helemaal onderaan) In de begroting is geen rekening gehouden met de in de kadernota aangegeven posten voor de volledige re-contructie van wegen. Het zou D66 niet verbazen wanneer we het hier over de ordegrootte van enkele miljoenen hebben! Hier wordt ons inziens de kop in het wegenzand gestoken. Dit doemscenario laat duidelijk zien dat we in Oldenzaal buitengewoon voorzichtig moeten begroten. De Höfte. De Höfte heeft afgelopen jaar bovenop de al jaren bestaande reguliere subsidie van €120.000 een incidentele subsidie gekregen van €40.000 om de financiën op orde te krijgen. We waren dan ook verbaasd te lezen dat er nu structureel €65.000 Euro subsidie extra wordt aangevraagd. D66 is het met andere raadsfracties en het college eens dat De Höfte een waardevolle voorziening is in Oldenzaal en dat we met ons allen in Oldenzaal ons best moeten doen deze voorziening in stand te houden. Op een enthousiaste, maar ook zakelijke manier.

D66 waardeert het dat het college met de Höfte in gesprek gaat en een onafhankelijk verkenner voorstelt om hun financiële situatie gezond te krijgen, desnoods met een noodkrediet voor het volgend jaar, desnoods door het bedrag van de onderhuur van de BSO aan De Höfte te laten. De Höfte is voor de Oldenzaalse inwoners te belangrijk om verloren te gaan. De Höfte zou er baat bij hebben te kijken hoe ze meer vrijwilligers kan aantrekken. Het is een algemene trend – ook bij andere verenigingen - dat zich steeds minder vrijwilligers aanmelden voor het doen van leuk werk ten behoefte van de samenleving. Toch mag geen enkele organisatie zich hier bij de pakken neerleggen. Ook onze Oldenzaalse inwoners kunnen zich achter de oren krabben.

Moet de overheid er voor de inwoners zijn? Ons antwoord is: Ja. Maar tegelijkertijd is de vraag: is de inwoner bereid zich voor de samenleving in te zetten – en tegelijk de eigen hobby uit te voeren? Ons antwoord is: ja, denk daar hartgrondig over na en ga over tot actie. Vraag niet alleen wat de overheid voor u moet doen, vraag u ook af wat u met plezier voor de samenleving kunt doen. Niet als plicht, maar als nuttige en dankbare inspanning! RTV NoordOost Twente. RTV NoordOost Twente heeft de afgelopen jaren een mooi journalistiek team opgetuigd voor goede verslaggeving van plaatselijk nieuws uit de NoordOost Twentse gemeenten. RTV NoordOost Twente werkt al met 1Twente en RTV Oost samen om op landelijke ontwikkelingen vooruit te lopen. Voor continuering van de verslaggeving heeft RTV NoordOost Twente subsidie aangevraagd. D66 ziet graag dat een tijdelijke subsidie wordt toegekend om zo het journalistieke team te behouden. Zodra de opgelegde reorganisatie een feit is, ontstaat een nieuwe situatie die dan opnieuw financieel moet worden bekeken en beoordeeld. Dienstverlening en Veiligheid. D66 leest bij ‘Dienstverlening en Veiligheid’: “We optimaliseren het werkproces vroegsignalering criminaliteit (focus jeugd t/m 23 jr)”. Hier lijkt een organisatorisch detail probleem te worden opgelost.

Is het niet nog beter verder te optimaliseren in de feitelijke preventie van jeugdcriminaliteit? Door vroege schoolverlating tegen te gaan, door jeugd een zinvolle tijdinvulling met werk en hobby te geven? Zo hoeven we hier niet te signaleren, maar kunnen we ons op andere criminaliteit concentreren. D66 hoopt van harte dat het programma ‘actief na school’ wordt voortgezet en waar mogelijk verbeterd. Het is goed de jeugd gelegenheid te geven ook de tijd na school zinvol in te vullen. Actief na school is een goede preventiemaatregel doordat het voorkómt dat jeugd zich gaat vervelen en op ongewenste wijze gaat experimenteren. Bereikbaarheid en Openbare ruimte Het is goed te lezen dat het college werk maakt van het klimaatbestendig maken van de stad, zo te lezen te beginnen met het Molkenboer, het Plechelmusplein, de wijk Glinde-Hooiland. Vreemd genoeg wordt niets gemeld over het deel van het toekomstige Singelpark tussen de versteende parkeerplaats bij de Vijfhoek en het Molkenboer. D66 is blij met het onderzoek naar de bereikbaarheid van de bedrijventerreinen per openbaar vervoer. D66 zou graag zien dat hier ook mogelijkheden voor langzaam verkeer gebruikmakend van alle vormen van de fiets zouden worden meegenomen, inclusief de veiligheid van alle verkeer op deze terreinen.

Ook de belangrijke fietsroute die over het industrieterrein het Hazewinkel loopt (van de Berkstraat naar Hengelo door het buitengebied) maakt het veiliger maken van dit industrieterrein belangrijk. . Toegang tot de binnenstad is met borden gereguleerd. Deze borden hebben op enkele plaatsen een zo uitgebreide tekst dat deze nauwelijks leesbaar is. Ook kan op basis van deze borden alle verkeer toegang nemen tot de binnenstad. Kan het college zorgen voor een goede toegangsregeling voor aan- en afvoer van goederen? Ook het rijden van fietsers door de binnenstad kan gevaar opleveren voor argeloze voetgangers in het winkelgebied. Hier zou handhaving op stapvoets rijden van auto’s en fietsers op de plek zijn.

Stedelijke en economische ontwikkeling. Er worden mogelijkheden verkend voor de ontwikkeling van Hanzepoort-West ter uitbreiding van bedrijventerrein Hanzepoort. Bij deze verkenning zal uit de Global Goals vast worden aangegeven dat dit goed is voor nr 9: Industrie, innovatie en infrastructuur. Is het college bereid hierbij aan te geven dat dit mogelijk negatieve gevolgen heeft voor Global Goals nr 14: Leven in het water en nr 15: Leven op het land? Bij de ambities valt immers te lezen dat een van de doelen is om het Bruto Twents Geluk in onze groene topregio te verhogen. Laten we deze regio toch met ons allen zo groen mogelijk houden! Woningen. In Oldenzaal worden volgens plan tot 2033 gemiddeld 100 woningen per jaar extra gebouwd. Voor de helft op inbreidingslocaties, voor de andere helft op de sleutelprojecten Stakenbeek, Graven Es en Langestraat. D66 hoopt van harte dat hierbij een ruime hoeveelheid woningen in het goedkope en sociale segment zullen zijn opgenomen, evenals een behoorlijk aantal woonwagen locaties. Starters en mensen die niet een hoog inkomen hebben kunnen in de huidige markt van schaarste en dure woningen vrijwel geen woonruimte vinden. Elke inwoner van Oldenzaal zou een goed en betaalbaar onderdak moeten kunnen vinden.

D66 roept het college dan ook op alle mogelijke moeite te doen woningen betaalbaar te laten bouwen, door aan bestemmings- en bouwplannen randvoorwaarden te verbinden, door innovatieve bouwtechnieken te bevorderen, door van nieuwe percelen de grootte beperkt te houden en door alle maatregelen te treffen waardoor woningen betaalbaar worden. Wij hebben betaalbare huizen nodig waar onze inwoners – jong en oud - kunnen wonen! Klimaat. D66 is erg blij dat in deze raadsperiode wordt gestreefd naar een vermindering van de CO2 uitstoot met 55% in 2030. We hebben hierbij nog een lange weg te gaan. Wat zijn we blij met de plannen, wat zijn we blij met de mogelijkheid van de duurzaamheidsleningen. Nu de daad bij het woord. Isolatie Zou het een idee zijn voor rijtjeswoningen in eigendom een gedeeltelijke ontzorging te realiseren, zodat voor gelijksoortige huizen gelijksoortige maatregelen efficiënt kunnen worden uitgevoerd. Ja, ik weet, dat vraagt veel overleg, instemming en medewerking van inwoners. Toch kan dit een drempel voor huiseigenaren wegnemen, kennis voor deze eigenaren opleveren en door schaalgrootte besparingen opleveren.

WUP Op basis van de RES en de warmtevisie was het plan voor alle wijken een WUP (Wijk UitvoeringsPlan) te maken om te zien hoe woningen efficiënt en zo mogelijk zonder aardgas verwarmd kunnen worden. Ik zie in de begroting nergens enige aanduiding van enig plan om zo’n plan op te stellen, noch voor De Thij, noch voor andere wijken. Desondanks blijft de doelstelling staan woningen te isoleren en waar mogelijk van het gas af te halen. Kan het college aangeven hoe zij inwoners hierin actief ondersteunt? Zon-op-dak

Het college heeft een (afgekeurd) voorstel gedaan om 20 ha zonnepanelen te leggen. Dit was een ambitieus plan, waar D66 het college complimenten voor geeft. De voorkeur was en is nu deze panelen op daken te leggen. Hoe denkt het college een versnelling te bewerkstelligen in de ingebruikname van zonnepanelen op daken? Wind Zonnepanelen geven veel energie overdag in de zomer. In de nacht en de windrijke winter produceren zonnepanelen weinig energie. Wind trekt zich niet veel aan van dag of nacht, en is gemiddeld sterker in de winter dan in de zomer. D66 vraagt zich af of boerderijmolens in het buitengebied van Oldenzaal kunnen worden gepromoot, bijvoorbeeld door korting op de leges? Cultuur, sport en ontspanning. D66 is heel enthousiast over het noemen van het doel ‘Meer deelname aan cultuur en sport voor plezier’. Zo geven cultuur en sport de ontspanning die mensen zo hard nodig hebben. Tot verbazing van D66 lezen we dat het talenthouse voor jongeren Studio 15 wordt gemonitord en geëvalueerd en dat een besluit over de voortzetting wordt genomen. Laten we beseffen dat het bieden van dit soort mogelijkheden de jeugd zinvolle tijdbesteding levert waarin zij zich in een eigen richting kan ontwikkelen en ontspannen. D66 hoopt dan ook van harte op voortzetting van deze prachtige speelplaats voor de jeugd.

Als we de veel positiever geformuleerde evaluatie en ondersteuning voor Twents Zilver en BoesCool55+ lezen, verbaast D66 zich over de verschillende zinconstructies voor de jeugd en voor de ouderen. Natuurlijk is het goed voortdurend te evalueren, maar niet met de a-priori gedachte dat dit tot een einde-beslissing gaat leiden. Maatschappelijke ondersteuning. D66 is heel tevreden dat bij de ‘Maatschappelijke ondersteuning’ aandacht wordt gegeven aan vroegsignalering en preventieve voorzieningen, aan een optimale ontwikkeling voor ieder kind, alsmede dat inwoners in staat zijn te voorzien in hun eerste levensbehoeften. Als alleen al deze drie doelen worden gehaald kan de voedselbank worden opgeheven! Helaas, we leven nog in een andere wereld met een noodzaak van een voedselbank! Er is hier nog veel werk in onze winkel! Armoede. De raad heeft enkele vergaderingen terug het Armoedebeleid vastgesteld. D66 heeft hier graag mee ingestemd. Maar laten wij met dit beleid niet achterover leunen in de luie stoel. Armoede is geen keuze, maar een toestand waarin een inwoner met zijn/haar gezin verzeild in is geraakt. Een toestand die stressvol is, waarbij het denken zich in veel gevallen beperkt tot de dag van nu. Morgen komt weer een dag. Zolang de voedselbank nog veel cliënten van voedsel voorziet is armoede nog een te groot probleem.

In Oldenzaal wordt goed geprobeerd mensen aan het werk te krijgen om deze mensen trots een eigen inkomen te laten verdienen. Echter zijn er ook mensen die hier door (al dan niet langdurige) ziekte niet toe in staat zijn. Ook deze mensen dienen door de bourgondische en gastvrije stad Oldenzaal te worden geholpen om een menswaardig leven te lijden. De gemeente geeft waar nodig bijstand aan mensen in inkomensproblemen. D66 hoopt van harte dat het per ongeluk fout invullen van één of meer formuliervragen geen al te grote sanctie te weeg gaat brengen. Iemand in armoede is niet in staat een goed boekhouder voor zichzelf te zijn. Geef de arme medemens een faire kans zich te vergissen. Veel arme inwoners durven als gevolg van allerlei berichtgeving van de laatste jaren geen steun aan te vragen, bang als ze zijn een veelheid van de steun terug te moeten betalen.

Wanneer gelezen wordt dat we ons huidig beleid op Werk en Inkomen evalueren en kijken hoe we de ‘menselijke maat’ optimaal kunnen toepassen word ik daar gek genoeg wat treurig van. Oldenzaal zou toch op elk terrein in het vaandel moeten hebben dat de ‘menselijke maat’ wordt gehanteerd? Dit zou niet pas in punt 5.26 terloops moeten worden genoemd, dit zou een parapluwoord moeten zijn voor alle acties van de gemeente! Tenslotte, Het college gaat een visie ontwikkelen op de sociale basis in de wijken in aansluiting bij de veerkrachtkaarten uit de woonagenda. D66 ziet hierbij graag dat onze inwoners andere inwoners met andere kenmerken als goede buren zien. D66 zou graag zien dat het college zich hiervoor inzet, dat inwoners iedereen in beginsel als aardige mensen beschouwen: woningzoekenden, asielzoekers en statushouders, woonwagenbewoners en wat niet meer! Voorzitter, In principe zijn alle mensen aardig en welwillend. Laat in Oldenzaal niemand een ander uitsluiten alleen omdat de ander iets heeft wat die iemand niet heeft of kent. Laten we nieuwsgierig zijn naar elkaar.

Tabellen die eerder zijn genoemd. Uitgangspunt: risico 4.318.000

Reserve Alg dienst Reserve Grondexploitatie Reserves

5 2 5 2

Weerstandsratio

2024

2025

2026

2027

17878

17518

17284

16987

3684 21562

3684 21202

3684 20968

3684 20671

3,16

3,11

3,08

3,03

Door bij de risico’s ook 1M als onzekerheid in het resultaat mee te nemen, ontstaat een weerstandsratio die ongeveer 2.7 is. Uitgangspunt: risico 5.300.000

Reserve Alg dienst Reserve Grondexploitatie Reserves Weerstandsratio

5 2 5 2

2024

2025

2026

2027

17878

17518

17284

16987

3684 21562

3684 21202

3684 20968

3684 20671

2,76

2,72

2,69

2,65

Wanneer daarna ook de verwachtingen van de totale jaarresultaten zoals op pag 17 zijn aangegeven worden meegenomen, zien we dat de weerstandsratio keldert van 2.7 nu naar 1.5 in 2027! Uitgangspunt: risico 5.300.000, verwerking tekorten begrotingen komende jaren 2024 2025 2026 5 Reserve Alg dienst 2 17878 17518 13300 5 Reserve Grondexploitatie 2 3684 3684 3684 Reserves 21562 21202 16984 Weerstandsratio

2,76

2,72

2,18

2027 8000 3684 11684 1,50