Agendabundel

Bundel - Raadsvergadering van 19 juli 2023 Agenda bijlagen Spoorboekje raad 19 juli 2023 Vastgestelde besluitenlijst raad 2023-07-19 1 Opening van de vergadering 2 Vaststellen van de agenda 2 Vast te stellen agenda raad 2023-07-19 3 Uitkomsten kamerdebat parlementaire enquête gaswinning De in de raad vertegenwoordigde fracties hebben een kort statement afgegeven. Zie hiervoor bijlage 3a. 3a Statement Pegas Raad Gemeente Oldambt - Raad 2023-07-19 4 Inspreekrecht inwoners 5 OORDEELSVORMING DOOR DE RAAD De raad bespreekt oordeelsvormend de geagendeerde raadsvoorstellen. 5.a Raadsvoorstel inzake Kadernota 2024-2027 (48375-2023) Dossier 1759 voorblad 5a Raadsvoorstel Kadernota 2024-2027 5a.1 Kadernota 2024-2027 5a.2 Investeringslijst 2024-2033 5a.3 Begrotingscirculaire 2024-2027 van de Provincie 5a.4 Raadsbrief meicirculaire 2023 5a5.1 Algemene beschouwingen PvdA - Raad 2023-07-19 5a5.2 Algemene beschouwingen GBO - Raad 2023-07-19 5a5.3 Algemene beschouwingen PvhN - Raad 2023-07-19 5a5.4 Algemene beschouwingen VCP - Raad 2023-07-19 5a5.5 Algemene beschouwingen VVD - Raad 2023-07-19 5a5.6 Algemene beschouwingen SP - Raad 2023-07-19 5a5.7 Algemene beschouwingen CDA - Raad 2023-07-19 5a5.8 Algemene beschouwingen PVV - Raad 2023-07-19 5a5.9 Algemene beschouwingen D66 - Raad 2023-07-19 5a5.10 Algemene beschouwingen CU - Raad 2023-07-19 5a5.11 Algemene beschouwing GroenLinks - Raad

2023-07-19 5a5.12 Algemene beschouwingen OA - Raad 2023-07-19 5.b Raadsvoorstel inzake 3 ton extra voor Stichting MFC De Hardenberg (57758-2023) Dossier 1786 voorblad 5b Raadsvoorstel inzake 3 ton extra voor Stichting MFC De Hardenberg 5b.1 Motie Reserve € 150.000 t.b.v. MFC De Hardenberg 5b.2 Raadsbrief d.d. 7 juli inzake Middelen Sociale Agenda t.b.v. Stichting MFC De Hardenberg 6 BESLUITVORMING DOOR DE RAAD De raad neemt besluiten over de ter vergadering naar besluitvorming verschoven raadsvoorstellen. 6.a Ter vergadering verschoven of toegevoegde agendapunten 7 Sluiting van de vergadering

SPOORBOEKJE RAAD 19 juli 2023 Tijdens de raadsvergadering van 19 juli 2023 kunnen in de raad vertegenwoordigde fracties een kort statement afgeven over de gevoelens inzake de uitkomsten van het Kamerdebat over de parlementaire enquête gaswinning. In de agenda is hier een half uur voor beschikbaar. Aansluitend vindt behandeling van de Kadernota plaats. Daarbij kunnen de in de raad vertegenwoordigde fracties hun algemene beschouwingen uitspreken. De werkwijze daarbij is als volgt: -

de fracties krijgen in eerste termijn 5 minuten de gelegenheid een algemene beschouwing te houden; het college geeft haar reactie in eerste termijn; na de eerste termijn van het college is er een schorsing van 15 minuten. De fracties kunnen hierin nadenken over de bijdragen van andere fracties en de reactie van het college op de bijdragen én wat ze in tweede termijn daarover willen zeggen c.q. vragen; de afzonderlijke fracties krijgen een tweede termijn van 5 minuten voor (vervolg)bespreking; het college geeft haar reactie in tweede termijn.

Na de bespreking (=oordeelsvorming) vindt de besluitvorming plaats. Let op: deze raadsvergadering begint om 19.00 uur!

BESLUITENLIJST VAN DE VERGADERING VAN DE RAAD VAN DE GEMEENTE OLDAMBT VAN WOENSDAG 19 JULI 2023 1

Opening van de vergadering De voorzitter opent de vergadering met een woord van welkom. Bericht van verhindering is ontvangen van de raadsleden De Raaf en Naaijer.

2

Vaststellen van de agenda Bij het raadsvoorstel inzake de Kadernota zijn 4 moties aangekondigd, namelijk: -

Motie PvhN: Beter in de ether Motie CDA: OZB-tarief meer afhankelijk van WOZ-waarde Motie VVD en alle andere partijen: Vullen Sport- en Leefbaarheidsfonds Motie GL en D66: Wenselijkheid Verbetering biodiversiteit 2024-2033

De moties kunnen bij het betreffende agendapunt (5a) worden ingediend. Voor de behandeling van de Kadernota is een spoorboekje gemaakt. Voorgesteld wordt het spoorboekje te volgen. Verder is door D66 bij het raadsvoorstel inzake 3 ton extra voor Stichting MFC De Hardenberg een amendement aangekondigd. Dit kan bij het betreffende agendapunt (6.a2) worden ingediend. De raad stelt de agenda vast met inbegrip van het bovengenoemde.

3

Uitkomsten kamerdebat parlementaire enquête gaswinning Raadslid Nobbe spreekt namens de raad een statement uit. Wethouder Engelkens geeft een korte reactie.

4

Inspreekrecht inwoners Geen.

5

OORDEELSVORMING DOOR DE RAAD De raad bespreekt oordeelsvormend de geagendeerde raadsvoorstellen.

5.a

Raadsvoorstel inzake Kadernota 2024-2027 (48375-2023) Voorgesteld besluit: 1. In te stemmen met de kadernota 2024 - 2027 en de daarbij behorende investeringslijst 2. Het college opdracht te geven deze als kader te gebruiken bij het opstellen van de beleidsbegroting 2024 en de daarbij behorende meerjarenraming.

Algemene beschouwingen Eerste termijn fracties In eerste termijn wordt het woord gevoerd door de raadsleden Eijpe, Kuiper, De Wal, Kalse, Geerdes, Meertens, Nobbe, Van Bostelen, Venema, Davelaar, Bolt (CU), Postmus en Langbroek. De volgende moties worden daarbij ingediend: Motie 1 Beter in de ether (PvhN) Motie 2 Vullen Sport- en Leefbaarheidsfonds (VVD en alle andere partijen) Motie 3 OZB-tarief meer afhankelijk van WOZ-waarde (CDA) Motie 4 Wenselijkheid Verbetering biodiversiteit (GL een D66) Er is (tussentijds) gelegenheid elkaar vragen te stellen. Van deze gelegenheid wordt door diverse raadsleden gebruikgemaakt. Raadslid Geerdes verlaat de vergadering, vergezeld van raadslid Kenter. Reactie van het college in eerste termijn Achtereenvolgens wordt het woord gevoerd door de wethouders Klein, Engelkens, Nieboer en Wünker, alsmede door burgemeester Sikkema (als portefeuillehouder). Bij het laatstgenoemde neemt raadslid Flokstra de voorzittersrol op zich. Tijdens de reactie van wethouder Engelkens sluit raadslid Kenter weer aan bij de vergadering. Tweede termijn fracties In tweede termijn wordt het woord gevoerd door de raadsleden Eijpe, Kenter, Meertens, Van Bostelen en Bolt (CU). Er zijn enkele interrupties. Reactie van het college in tweede termijn Wethouder Klein geeft een reactie. Er zijn enkele interrupties.

Na het sluiten van de bespreking besluit de raad het voorstel door te leiden naar het besluitvormende deel van deze vergadering. 5b

Raadsvoorstel inzake 3 ton extra voor Stichting MFC De Hardenberg (577582023) Voorgesteld besluit: 1. In te stemmen met het voornemen van het college om het ministerie van EZK te verzoeken om een bedrag ad € 300.000 beschikbaar te stellen ten behoeve van Stichting MFC De Hardenberg. 2. Een bedrag ad € 300.000 in de begroting 2023 op te nemen, met als doel om hiermee éénmalig (incidentele) middelen ter beschikking te kunnen stellen aan Stichting MFC De Hardenberg onder dezelfde voorwaarden als genoemd in de motie "Reserve € 150.000 t.b.v. MFC De Hardenberg". In de eerste termijn wordt het woord gevoerd door de raadsleden Davelaar (die daarbij een amendement (A) indient), Kenter, Van Bostelen en Bolt (CU). Wethouder Wünker geeft een reactie. Er zijn enkele interrupties. Raadslid Davelaar reikt een amendering op het amendement aan die door de voorzitter mondeling aan de raad wordt voorgelegd.

Pagina 2

Na het sluiten van de bespreking besluit de raad het voorstel door te leiden naar het besluitvormende deel van deze vergadering. Tijdens de bespreking van dit agendapunt heeft raadslid Naaijer zich aangesloten bij de vergadering. 6

BESLUITVORMING DOOR DE RAAD De raad neemt besluiten over de ter vergadering naar besluitvorming verschoven raadsvoorstellen.

6.a

Ter vergadering verschoven of toegevoegde agendapunten

6.a1

Raadsvoorstel inzake Kadernota 2024-2027 (48375-2023) De raadsleden Nobbe en Van Bostelen leggen een stemverklaring af. De raad besluit: 1. In te stemmen met de kadernota 2024 - 2027 en de daarbij behorende investeringslijst 2. Het college opdracht te geven deze als kader te gebruiken bij het opstellen van de beleidsbegroting 2024 en de daarbij behorende meerjarenraming. Motie 1 Beter in de ether Raadslid Kalse meldt dat deze motie – gelet op de uitkomsten van de bespreking ervan – wordt ingetrokken. Motie 2 Vullen Sport- en Leefbaarheidsfonds VVD en alle andere partijen Raadslid Meertens legt een stemverklaring af. De motie wordt unaniem aangenomen. Motie 3 OZB-tarief meer afhankelijk van WOZ-waarde (CDA) De motie wordt met 2 stemmen voor (CDA 2) en 21 stemmen tegen (CU 1, PVV 1, SP 2, VCP 2, GBO 3, PvdA 4, PvhN 3, VVD 2, D66 1, GL 1 en OA 1) verworpen. Motie 4 Wenselijkheid Verbetering biodiversiteit 2024-2033 (GL en D66) Raadslid Nobbe legt een stemverklaring af. De motie wordt met 5 stemmen voor (GL 1, D66 1, SP 2 en CU 1) en 18 stemmen tegen (PVV 1, VCP 2, GBO 3, PvdA 4, PvhN 3, VVD 2, CDA 2 en OA 1) verworpen.

6.a2

Raadsvoorstel inzake 3 ton extra voor Stichting MFC De Hardenberg (577582023) Amendement A (D66) Het geamendeerde amendement wordt unaniem aangenomen. De raad besluit: 1. In te stemmen met het voornemen van het college om het ministerie van EZK te verzoeken om een bedrag ad € 300.000 beschikbaar te stellen ten behoeve van Stichting MFC De Hardenberg. 2. Een bedrag ad € 300.000 in de begroting 2023 op te nemen, met als doel om hiermee éénmalig (incidentele) middelen ter beschikking te kunnen stellen aan Stichting MFC De Hardenberg onder dezelfde voorwaarden als genoemd in de motie "Reserve € 150.000 t.b.v. MFC De Hardenberg", met uitzondering van de data in het besluit. Pagina 3

3. Dat we een evaluatiemoment met de stichting inplannen in Q4 2026 waarna we beslissen wat er met het eventuele restgeld gebeurt. 7

Sluiting van de vergadering De voorzitter wenst iedereen een goede zomer en sluit de vergadering om 22.57 uur.

Aldus vastgesteld, Winschoten, 27 september 2023 De raad van de gemeente Oldambt,

Griffier

Voorzitter

Jelte van der Meer

Cora-Yfke Sikkema

Pagina 4

Vast te stellen agenda raadsvergadering Datum Tijd Locatie Voorzitter Toelichting

19-07-2023 19:00 - 22:30 Halte Democratie, Havenkade-west 1 te Winschoten Burgemeester Cora-Yfke Sikkema In deze raadsvergadering worden de algemene beschouwingen uitgesproken. LET OP: deze vergadering begint om 19.00 uur.

1

Opening van de vergadering

2

Vaststellen van de agenda

3

Uitkomsten kamerdebat parlementaire enquête gaswinning De in de raad vertegenwoordigde fracties kunnen een kort statement afgeven.

4

Inspreekrecht inwoners Inwoners kunnen hun mening geven over actuele onderwerpen die niet zijn geagendeerd en die directe aandacht vragen van de raad. Over andere onderwerpen kan in de eerstvolgende beeldvormende raadsbijeenkomst ingesproken worden. Voor het inspreken tijdens de raadsvergadering is maximaal een half uur beschikbaar; vijf minuten per persoon. Als er meer dan zes aanmeldingen zijn, zal de spreektijd per persoon evenredig worden verdeeld. Aanmelding is vereist. Zie hiervoor de informatie aan het einde van deze agenda.

5

OORDEELSVORMING DOOR DE RAAD De raad bespreekt oordeelsvormend de geagendeerde raadsvoorstellen.

5.a

Raadsvoorstel inzake Kadernota 2024-2027 (48375-2023) Voorgesteld besluit:

1. In te stemmen met de kadernota 2024 - 2027 en de daarbij behorende investeringslijst 2. Het college opdracht te geven deze als kader te gebruiken bij het opstellen van de beleidsbegroting 2024 en de daarbij behorende meerjarenraming.

6

BESLUITVORMING DOOR DE RAAD De raad neemt besluiten over de ter vergadering naar besluitvorming verschoven raadsvoorstellen.

6.a

Ter vergadering verschoven of toegevoegde agendapunten

7

Sluiting van de vergadering Als u gebruik wilt maken van agendapunt 4, inspreekrecht inwoners, dan kunt u zich tot één dag voor de raadsvergadering aanmelden bij de griffier Jelte van der Meer: jelte.vandermeer@gemeente-oldambt.nl onder vermelding van het onderwerp dat u wilt bespreken.

Statement PEGAS Raad Gemeente Oldambt Voorzitter, Zestig jaar gaswinning in Groningen heeft Nederland grote economische voorspoed gebracht. De aardgasbaten uit Gronings gas bedroeg maar liefst 363 miljard euro! Minder dan 1% van de investeringen, die daarvan betaald werden, kwam terecht in Groningen. Ondertussen is het leven, het welzijn en de woonomgeving van tienduizenden Groningers ernstig geweld aangedaan. Ook in Oldambt. Dat is niet alleen het gevolg van de gaswinning zelf, maar komt juist ook op de manier waarop! Hoe zowel Rijk als bestuurders van onze provincie en gemeenten hiermee zijn omgegaan. Het wantrouwen De bureaucratie Langslepende procedures Scheuren in woningen en in levens van mensen Verdeeldheid in dorpen en wijken Daar was ie dan: Na zo’n lange tijd van weten Na zo’n lange tijd van ontkenning Na zo’n lange tijd van wegkijken.. Eindelijk was er dan het rapport van de Parlementaire Enquêtecommissie Groningen. De glasheldere conclusie dat de inwoners van onze provincie Groningen altijd gelijk hebben gehad. Erkenning! Groningen voelde zich niet alleen een wingewest, maar wàs ook een wingewest. 1

Op 1 oktober 2023 wordt de gaskraan voorgoed dichtgedraaid, het winnen van Gronings gas stopt eindelijk! Echter is daarmee de ellende nog lang niet achter de rug en zal de bodem nog lang onrustig blijven. Ook heerst er nog chaos in de levens van de gedupeerden. Voorzitter, Even in een vogelvlucht wat er vanaf dat moment is ondernomen: Na de presentatie van “Groningers boven gas” is er veel gesproken en geschreven *CvK Dhr. Paas, Burgemeester Schuiling en NPG voorzitter Remkes gaven een eerste reactie via de pers. *Door colleges werd het “Groene Boekje” vastgesteld met als naam “Ereschuld, herstel en perspectief voor Groningen” *Opgevolgd door het manifest “Van Win(st)gewest naar Pronkjewail” in de Molenberg van Delfzijl waar de raden, staten etc. een krachtig, eendrachtig signaal hebben gegeven aan leden van de Tweede Kamer. *De gesprekken met het Rijk vanuit de bestuurstafel Groningen op het provinciehuis, waar het kabinet wel luisterde en vervolgens een groot deel van de eisen en wensen van de regio naast zich heeft neergelegd. *Een terugkoppeling van het kabinet met een 50 tal maatregelen gericht op schadeherstel, versterken, verduurzamen, een economische- en een sociale agenda waar op een aantal onderdelen de Tweede Kamer middels moties aanscherpingen aanbracht.

*Tot slot trokken Groningers, Groninger volksvertegenwoordigers en colleges op naar Den Haag op 6 en 7 juni met een oproep onder de titel: “U bent aan zet” Een (voorlopig) laatste poging om de belangen van Groningen en de teleurstelling over de kabinetsreactie onder de aandacht te brengen. 2

Voorzitter, Dat debat was een grote teleurstelling. Helemaal toen bleek dat de ellende die de gedupeerden is aangedaan “nevenschade” werd genoemd. Nevenschade door gaswinning wat een deel van Nederland grote welvaart heeft gebracht. Gaswinning dat heeft gezorgd voor scheuren in levens van mensen en hun woningen. Er is 363 miljard winst gemaakt! En dan is er na al die Groninger inzet aan de hand van de enquête zelfs op sommige belangrijke punten nog onvoldoende terug te zien in de uiteindelijke maatregelen. Het is een schande! De causaliteit is niet volledig losgelaten waardoor onzekerheid omtrent wettelijke aansprakelijkheid en beschikbaar geld een rol blijft spelen. Ongelijkheid. Hopelijk is de hoop op voorstellen van “De Commissie Verschillen Groningen” van Van Geel, geen uitgestelde teleurstelling. Voorstellen aan de staatssecretaris die de ongelijkheid kunnen dempen, ook aan de randen van het aardbevingsgebied zoals hier deels in Oldambt. Op het gebied van leefbaarheid is er een klein succes behaald, de Hardenberg is voorlopig gered en de bus van lijn 17 mag blijven rijden, daar zijn we blij mee. Toch gaan wij er vanuit dat er voor Oldambt en andere Groningse gemeenten nog veel meer in het verschiet ligt en dat dit niet een Haags doekje tegen het bloeden is. Perspectief! En dan niet een sigaar uit eigen doos.

Doelen die, buiten de ellende van de gaswinning om, al waren binnen gehaald (N33) en nu ineens deel uitmaken van de zogenaamde Economische Agenda. Dat klopt niet! 3

Wij willen perspectief voor onze inwoners. Er komt een redelijk bedrag deze kant op, echter in verhouding tot wat de gasbaten hebben opgeleverd, is het een schraal bedrag, door sommige partijen “Judaspenningen” genoemd. Toch is het een som geld wat we kunnen besteden om een goede basis voor het verhaal van Groningen te kunnen leggen. Investeringen op verschillende agenda’s: Verduurzaming Sociale agenda Economische agenda Dat willen we samen doen met onze inwoners, werken aan onze welvaart, met kansengelijkheid zodat niemand in armoede hoeft te leven en voor de komende generatie een veelbelovend toekomstperspectief. Voorzitter, er is al zo veel geschreven en gezegd, het is de hoogste tijd voor daden! Allereerst een eind aan de chaos in de levens van gedupeerden. Tot slot van dit betoog, een oproep om na het zomerreces een vergadering te beleggen over de uitkomsten van PEGAS. Het zojuist voorgelezen statement wordt door alle partijen van onze gemeenteraad gedragen. Tot zover

4

5

Raadsvergadering Dossiernummer Extern Zaak ID Vertrouwelijk Vergaderdatum Agendapunt Titel Organisatieonderdeel

1759 1895ESUITE483752023 Nee 19 juli 2023 5.a Raadsvoorstel inzake Kadernota 2024-2027 (48375-2023) Raad

Bijlagen 5a Raadsvoorstel Kadernota 2024-2027 5a.1 Kadernota 2024-2027 5a.2 Investeringslijst 2024-2033 5a.3 Begrotingscirculaire 2024-2027 van de Provincie 5a.4 Raadsbrief meicirculaire 2023 5a5.1 Algemene beschouwingen PvdA - Raad 2023-07-19 5a5.2 Algemene beschouwingen GBO - Raad 2023-07-19 5a5.3 Algemene beschouwingen PvhN - Raad 2023-07-19 5a5.4 Algemene beschouwingen VCP - Raad 2023-07-19 5a5.5 Algemene beschouwingen VVD - Raad 2023-07-19 5a5.6 Algemene beschouwingen SP - Raad 2023-07-19 5a5.7 Algemene beschouwingen CDA - Raad 2023-07-19 5a5.8 Algemene beschouwingen PVV - Raad 2023-07-19 5a5.9 Algemene beschouwingen D66 - Raad 2023-07-19 5a5.10 Algemene beschouwingen CU - Raad 2023-07-19 5a5.11 Algemene beschouwing GroenLinks - Raad 2023-07-19 5a5.12 Algemene beschouwingen OA - Raad 2023-07-19 Geagendeerd Beeldvormende raadsbijeenkomst Raadsvergadering

Vergaderdatum 28 juni 2023 19 juli 2023

Voorgesteld besluit 1. In te stemmen met de kadernota 2024 - 2027 en de daarbij behorende investeringslijst 2. Het college opdracht te geven deze als kader te gebruiken bij het opstellen van de beleidsbegroting 2024 en de daarbij behorende meerjarenraming.

Besluit (Aangenomen conform voorstel) 1. In te stemmen met de kadernota 2024 - 2027 en de daarbij behorende investeringslijst 2. Het college opdracht te geven deze als kader te gebruiken bij het opstellen van de beleidsbegroting 2024 en de daarbij behorende meerjarenraming.

Raadsvoorstel

Onderwerp

Kadernota 2024 - 2027

Datum beeldvormende raadsbijeenkomst

28 juni 2023

Datum raadsvergadering

19 juli 2023

Zaaknummer

48375-2023:293382

Steller

Jannie Rijkaart

Portefeuillehouder(s)

Jurrie Nieboer, Cora-Yfke Sikkema, Erich Wünker, Gert Engelkens en Ger Klein

Medeverantwoordelijke(n)

DT en MT

Eerdere besluitvorming en/ of vastgesteld beleid

 Herstelplan, vastgesteld op 11 november 2019  Aanvulling op het herstelplan, vastgesteld op 16 december 2019  Kadernota 2021 - 2024, vastgesteld op 29 juni 2020  Kadernota 2022 - 2025, vastgesteld op 28 juni 2021  Kadernota 2023 - 2026, vastgesteld op 7 juli 2022  Beleidsbegroting 2023 en bijbehorende meerjarenraming, vastgesteld op 9 november 2022 Artikel 4 van de "Financiële verordening gemeente Oldambt 2020" luidt als volgt: "Het college zal indien gewenst uiterlijk in juni aan de raad een kadernota aanbieden met een voorstel voor het beleid en de financiële kaders voor de begroting voor het volgende begrotingsjaar en de meerjarenraming. De raad stelt deze nota uiterlijk in juli vast."

Voorgesteld raadsbesluit

De raad besluit: 1. In te stemmen met de kadernota 2024 - 2027 en de daarbij behorende investeringslijst 2. Het college opdracht te geven deze als kader te gebruiken bij het opstellen van de beleidsbegroting 2024 en de daarbij behorende meerjarenraming.

Samenvatting

Een kadernota is bedoeld om de kaders en uitgangspunten vast te leggen die gelden voor de op te stellen begroting voor het komende jaar. Tevens kan de (informatie in de) kadernota worden gebruikt bij het voorbereiden van de Algemene Beschouwingen.

De nu voorliggende kadernota 2024 - 2027 geeft een zo actueel mogelijk inzicht in de financiën en verschillende relevante onderwerpen. Tevens is een investeringslijst bijgevoegd voor een overzicht van alle noodzakelijke en/of wenselijke investeringen. Hoewel er in de meerjarenraming structureel een bedrag is geraamd voor nieuw beleid en/of nieuwe investeringen, doen wij in deze kadernota (nog) geen concrete voorstellen. Redenen hiervoor zijn onder meer de negatieve ontwikkeling van de te verwachten begrotingsresultaten volgens de 2e BBR 2023, het feit dat de (financiële gevolgen van de) meicirculaire 2023 nog niet bekend zijn én het feit dat er nog onvoldoende bekend is over de eventuele benodigde financiën voor een aantal relevante onderwerpen. Uiteraard geven wij op dit moment al wel uitvoering aan het beleid, zoals dat is ingezet en vastgesteld met de beleidsbegroting 2023. De beleidsbegroting 2023 is de eerste begroting welke is opgesteld op basis van het coalitieakkoord “Zaaien en oogsten”. Binnen de kaders en financiële ruimte die deze eerste begroting biedt zijn we volop aan de slag met het realiseren van de ambities van ons coalitieakkoord. Bijlage(n)

1. Kadernota 2024 - 2027 2. Investeringslijst 2024 – 2033 3. Begrotingscirculaire 2024 - 2027 van de Provincie

AVG

Ja

TOELICHTING Inleiding De kadernota is onderdeel van de reguliere P&C cyclus en is bedoeld om de kaders en uitgangspunten vast te leggen voor de op te stellen begroting van het volgende jaar. De kadernota wordt geagendeerd voor de raadsvergadering waarin ook de algemene beschouwingen worden gehouden. De kadernota biedt de raadsleden een handvat om zich voor te bereiden op de algemene beschouwingen. Motivatie De nu voorliggende kadernota 2024 - 2027 geeft een zo actueel mogelijk inzicht in de financiën. De kadernota is gebaseerd op de laatste inzichten zoals opgenomen in de 1e BBR 2023 en de daarin opgenomen geactualiseerde meerjarenraming. Daarnaast wordt ingegaan op een aantal actuele financiële ontwikkelingen die nog niet in de cijfers zijn verwerkt, zoals een te verwachten hogere bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling Afeer. De meicirculaire 2023 was nog niet uitgebracht in de periode dat het concept van deze kadernota is voorbereid en behandeld. Ten tijde van het schrijven van dit raadsvoorstel zijn we nog in afwachting van de berekeningen op basis van de meicirculaire 2023 en de gevolgen voor de gemeentelijke begroting. Zodra hier meer duidelijkheid over is, zullen we u hier uiteraard over informeren.

Het ontbreken van de uitkomsten van de meicirculaire 2023 in combinatie met de tekorten die in de komende jaren worden verwacht zijn twee redenen waarom we in deze kadernota 2024 – 2027 (nog) geen concrete voorstellen doen voor nieuw beleid en/of nieuwe investeringen. Een derde reden is dat er veel ontwikkelingen zijn in beleidsmatige onderwerpen waarbij het op dit

moment nog onvoldoende duidelijk is of en in hoeverre die (co-)financiering van de gemeente vragen. Alle beleidsmatige ontwikkelingen hebben we zoveel mogelijk in beeld gebracht in hoofdstuk 3 van de kadernota. Dit hoofdstuk geeft, samen met de investeringslijst welke als bijlage is bijgevoegd, een beeld van alle investeringen die we noodzakelijk of wenselijk achten. Hieruit blijkt dat we sowieso keuzes zullen moeten maken, omdat de beschikbare middelen zeker niet voldoende zullen zijn. Zelfs niet bij zeer gunstige uitkomsten van de meicirculaire. In of bij de beleidsbegroting 2024 zullen we op basis van de op dat moment bekende en beschikbare informatie voorstellen doen. Hierbij zullen we uiteraard de opbrengsten van de Algemene Beschouwingen d.d. 19 juli 2023 meenemen. Betrokkenheid (externe) partners Bij het opstellen van deze kadernota zijn geen externe partners betrokken. Consequenties Omdat er in deze kadernota (nog) geen concrete voorstellen voor nieuw beleid en /of nieuwe investeringen worden gedaan, kan er ook nog niet heel concreet worden besloten of en hoe de beschikbare middelen worden ingezet. Anderzijds biedt dit ook de ruimte om deze afwegingen op een later moment te doen op basis van de op dat moment meest actuele informatie.

Vervolg Na de algemene beschouwingen en het vaststellen van de kadernota wordt gestart met het opstellen van de beleidsbegroting 2024 en bijbehorende meerjarenraming 2025 - 2027.

Winschoten, 12 juni 2023

Burgemeester en wethouders van de gemeente Oldambt,

Berlinda Aukema Secretaris

Cora-Yfke Sikkema Burgemeester

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Oldambt, gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 12 juni 2023

Datum raadsvergadering 19 juli 2023

gelet op artikel 4 van de "Financiële verordening gemeente Oldambt 2020 Onderwerp Kadernota 2024 - 2027

Besluit 1. In te stemmen met de kadernota 2024 - 2027 en de daarbij behorende investeringslijst 2. Het college opdracht te geven deze als kader te gebruiken bij het opstellen van de beleidsbegroting 2024 en de daarbij behorende meerjarenraming.

Zaaknummer 48375-2023:293382

Winschoten, 19 juli 2023 De raad van de gemeente Oldambt,

Jelte van der Meer Griffier

Agendapunt

Cora-Yfke Sikkema Voorzitter

KADERNOTA 2024 - 2027 GEMEENTE OLDAMBT

1

Inhoudsopgave: 1.

Inleiding .....................................................................................................................................................4

2.

Financiën ...................................................................................................................................................4

Verwachte begrotingsresultaten ...................................................................................................................4 Concept begrotingen van Gemeenschappelijke Regelingen .........................................................................4 Taakstellende herstelmaatregelen ................................................................................................................5 Meicirculaire en Voorjaarsnota .....................................................................................................................5 Ruimte voor investeringen en nieuw beleid..................................................................................................5 Drie fondsen ..................................................................................................................................................5 Structureel begrotingstekort .........................................................................................................................6 Beschikbare reserves .....................................................................................................................................6 Fonds versterking ruimtelijke kwaliteit dorpen en wijken ........................................................................6 Reserve Vluchtelingen

...............................................................................................................................6 3.

Onderwerpen die relevant zijn voor te maken (beleids)keuzes .................................................................6

Uitkomsten van de parlementaire enquête gaswinning. ..............................................................................6 Strategische agenda van Groningen (STAG), masterplannen, NPG en baanbrekers. ....................................6 Nieuwe Regio Deal.........................................................................................................................................7 Volkshuisvestingsfonds..................................................................................................................................7 Beschikbare capaciteit...................................................................................................................................7 Droogteschade wegen...................................................................................................................................7 Energietransitie woningen.............................................................................................................................7 Uitvoering klimaatakkoord ............................................................................................................................8 Positieve gezondheid & Sport........................................................................................................................8 Programma Centrumontwikkeling

................................................................................................................8 Boerderijenprogramma Oldambt ..................................................................................................................9 Toeristische Visie Oost-Groningen/uitvoeringsprogramma ..........................................................................9 Cultuur .........................................................................................................................................................10 Doorontwikkeling sociaal domein ...............................................................................................................10 Bewezen effectieve verzuimaanpak.

...........................................................................................................10 Formatie Toezicht en Handhaving Jeugd&WMO.........................................................................................10 Formatie Participatiewet, Inkomen .............................................................................................................11 Veiligheid .....................................................................................................................................................11 Investeringslijst............................................................................................................................................11

2

3

1. Inleiding Deze kadernota is bedoeld ter voorbereiding op de Algemene Beschouwingen, welke zijn gepland op 19 juli 2023. De uitkomsten van deze algemene beschouwingen zullen mede de basis vormen voor de op te stellen beleidsbegroting 2024 en de meerjarenraming 2025 - 2027. In deze kadernota schetsen wij een beeld van de financiële situatie. Daarna benoemen wij een aantal actuele onderwerpen waarvoor eventueel beschikbare middelen voor nieuw beleid kunnen (of moeten) worden ingezet. Wij doen (nog) geen concrete voorstellen. Redenen hiervoor zijn onder meer het verwachte negatieve begrotingsresultaat voor de komende jaren, het feit dat de meicirculaire 2023 nog niet is uitgebracht en diverse onzekerheden die mogelijk van invloed zijn op de begroting en de te maken (beleids)keuzes. In de begrotingscirculaire 2024 – 2027 (zie bijlage) adviseert ook de provincie om terughoudend te zijn met besluiten tot nieuw beleid en investeringen, aangezien deze leiden tot meerjarige structurele lasten. Hoewel wij in deze kadernota nog geen concrete voorstellen doen voor nieuw beleid, zetten wij uiteraard wel het beleid voort dat tot en met de beleidsbegroting 2023 is vastgesteld. Het coalitieakkoord “Zaaien en Oogsten” is daarbij belangrijk en deze is nader uitgewerkt in de beleidsbegroting 2023.

Eén van de belangrijke thema’s waarop wij inzetten is leefbaarheid en brede welvaart, waarbij in het bijzonder aandacht voor de onderwerpen armoede, wonen, verduurzaming en veiligheid.

2. Financiën Verwachte begrotingsresultaten Op basis van de 1e BBR 2023 zijn de te verwachten begrotingsresultaten als volgt:

Resultaat vastgestelde begroting 2023 + meerjarenraming

2023

2024

92.000

619.000

Mutaties 1e BBR 2022

-167.000 -1.606.000

Verwacht begrotingsresultaat na 1e BBR 2023

-75.000

-987.000

2025

2026

2027

1.206.000

27.000

27.000

-2.175.000 -2.302.000 -2.302.000 -969.000 -2.275.000 -2.275.000

Uit bovenstaand overzicht blijkt dat de verwachte begrotingsresultaten fors negatief worden in de komende jaren. Dit komt met name door een lagere BUIG-uitkering van het Rijk (circa € 1 miljoen nadeel) en hogere loonkosten als gevolg van CAO onderhandelingen (€ 650.000). In 2023 staan hier nog enkele incidentele voordelen tegenover. En de hogere loonkosten worden in 2023 en 2024 deels nog opgevangen door een extra incidentele stelpost ad 5 ton, waar de raad in november 2022 een amendement over heeft aangenomen. Voor een volledige toelichting op de mutaties in de (meerjaren)begroting wordt verwezen naar de 1e BBR 2023. Volledigheidshalve merken we op dat de meicirculaire nog niet is verwerkt in bovenstaande cijfers. De verwachting is dat de voornoemde nadelen (deels) worden gecompenseerd via een hogere uitkering uit het gemeentefonds.

Concept begrotingen van Gemeenschappelijke Regelingen Omdat de begrotingen 2024 en de bijbehorende meerjarenramingen van de Gemeenschappelijke Regelingen nog niet definitief zijn vastgesteld, zijn eventuele gevolgen hiervan voor de gemeentelijke bijdragen nog niet verwerkt in bovenstaande cijfers. Dat geldt onder andere voor de Gemeenschappelijke Regeling Afeer. Volgens de concept begroting 2024 van Afeer, welke voor een zienswijze wordt voorgelegd aan de raad d.d. 21 juni, gaat het om een forse toename. De toename van de jaarlijkse bijdrage van gemeente Oldambt aan Afeer bedraagt € 1,2 miljoen in 2024. Deze toename loopt op tot ruim € 2,6 miljoen in 2027. De totale bijdrage van Oldambt aan Afeer bedraagt in 2027 dan totaal ruim € 20 miljoen, terwijl in bovenstaande cijfers nog rekening is gehouden met een bijdrage van ruim € 17 miljoen.

4

Taakstellende herstelmaatregelen In bovenstaande verwachte begrotingsresultaten is nog een bedrag aan taakstellende herstelmaatregelen opgenomen van circa € 1 miljoen in 2023 oplopend tot bijna € 1,5 miljoen ingaande 2024. Indien en voor zover deze herstelmaatregelen niet (tijdig) worden gerealiseerd zullen deze de te verwachten begrotingsresultaten verlagen. In de 1e BBR 2023 is meer informatie te lezen over de taakstellende herstelmaatregelen bij de stelposten en op de laatste pagina.

Meicirculaire en Voorjaarsnota Zoals hiervoor is opgemerkt zijn de uitkomsten van de meicirculaire nog niet verwerkt in bovenstaande cijfers. Reden is dat de meicirculaire 2023 nog niet was uitgebracht op moment van schrijven en behandelen van het concept van deze kadernota. Op dit moment zijn we in afwachting van de berekeningen op basis van de meicirculaire en de gevolgen hiervan voor de gemeentelijke begroting en meerjarenraming. De verwachting is dat de meicirculaire een gunstige invloed heeft op de hierboven gepresenteerde verwachte begrotingsresultaten van de komende jaren. Of de uitkomsten van de meicirculaire voldoende positief zijn om de verwachte tekorten en de hogere bijdrage aan Afeer en andere gemeenschappelijke regelingen op te vangen is maar zeer de vraag. De VNG gaat in een ledenbrief d.d. 17 mei 2023 in op de gevolgen van de Voorjaarsnota 2023 welke het kabinet op 28 april 2023 heeft uitgebracht. Samenvattend is er volgens deze brief vanaf 2026 voor gemeenten structureel zo’n € 3 miljard minder beschikbaar voor het uitvoeren van gemeentelijke taken en biedt het accres vanaf 2027 te weinig vergoeding voor het opvangen van de autonome groei van de zorgtaken. De volledige brief van de VNG is te vinden via deze link.

Ruimte voor investeringen en nieuw beleid In de vastgestelde begroting 2023 en bijbehorende meerjarenraming is jaarlijks een bedrag ad € 500.000 opgenomen voor nieuw beleid en/of de kapitaallasten van investeringen. Van de jaarlijkse € 500.000 is in 2023 nog een bedrag ad € 366.000 niet structureel ingevuld. Dit betekent dat in de hierboven gepresenteerde verwachte begrotingsresultaten de volgende bedragen zijn opgenomen, welke in principe nog beschikbaar zijn voor nieuw beleid en/of ter dekking van kapitaallasten van investeringen:

Ruimte voor nieuw beleid / stelposten kapitaallasten investeringsfonds

2023

2024

2025

2026

366.000

866.000

1.366.000

1.866.000

Drie fondsen In de begroting 2023 zijn drie fondsen ingesteld: - Fonds ‘Energiearmoede’ - Fonds ‘Verduurzaming’ - Fonds ‘Versterking ruimtelijke kwaliteit dorpen en wijken’ In de hierboven gepresenteerde verwachte begrotingsresultaten zijn de volgende dotaties opgenomen: 2023

2024

2025

2026

Fonds ‘Energiearmoede’

750.000

1.750.000

1.750.000

0

Fonds ‘Verduurzaming’

750.000

1.750.000

1.750.000

0

Fonds ‘Versterking ruimtelijke kwaliteit dorpen en wijken’

750.000

1.750.000

1.750.000

0

2.250.000

5.250.000

5.250.000

0

De dotaties aan het fonds verduurzaming en het fonds versterking ruimtelijke kwaliteit dorpen en wijken (totaal € 1,5 miljoen) zijn inmiddels bestemd. In de raadsvergadering van 14 maart 2023 is ingestemd met het voorstel om dit bedrag beschikbaar te stellen voor verduurzamingsmaatregelen bij een aantal doelgroepen. Het fonds energiearmoede is deels ingezet voor het uitbetalen van energietoeslagen. De dotaties in 2024 en 2025 zijn geraamd onder voorbehoud van positieve begrotingsresultaten.

5

Bij het opstellen van de begroting 2024 en de daarbij behorende meerjarenraming zal het totaalbedrag van de dotaties aan de drie fondsen worden verlaagd indien en voor zover dat nodig is om tot een sluitende begroting te komen. Uitgaande van de hierboven gepresenteerde verwachte begrotingsresultaten en rekening houdend met een hogere bijdrage aan Afeer zouden de dotaties in 2024 en 2025 moeten worden verlaagd van de genoemde € 5.250.000 naar circa € 3.000.000. Maar, zoals gemeld, verwachten we dat de meicirculaire nog een gunstige invloed heeft op de te verwachten begrotingsresultaten. In dat geval zullen de dotaties aan de drie fondsen niet of minder verlaagd hoeven te worden.

Structureel begrotingstekort Het verwachte begrotingsresultaat dient structureel in evenwicht te zijn. Voor de meerjarenraming bij de begroting 2024 dient daarom vooral naar de laatste jaarschijf, 2027, te worden gekeken. Volgens de hierboven geschetste cijfers komt het verwachte begrotingsresultaat 2027 en rekening houdend met de hogere bijdrage aan Afeer, naar verwachting uit op een bedrag van bijna € 5 miljoen negatief. Vanaf 2026, het zogenoemde ravijnjaar, werd al een lager begrotingsresultaat verwacht. Met de mutaties van de 1e BBR 2023 en de meerjarenraming van Afeer, duikt het verwachte begrotingsresultaat vanaf 2026 diep in de rode cijfers. In de Voorjaarsnota 2023 van het kabinet staat dat gemeenten er vanaf 2027 structureel geld bij krijgen. Maar naar verwachting is dat niet voldoende om het gehele tekort ad € 5 miljoen, zoals we dat op basis van de huidige cijfers verwachten, op te lossen. Dit is mede een reden om vooralsnog terughoudend te zijn met het inzetten van nieuw beleid en/of het doen van investeringen.

Beschikbare reserves Fonds versterking ruimtelijke kwaliteit dorpen en wijken Het saldo van het fonds versterking ruimtelijke kwaliteit dorpen en wijken (voorheen investeringsfonds) bedraagt op dit moment bijna € 3 miljoen. Bij het maken van keuzes zou dit bedrag kunnen worden ingezet voor cofinanciering en/of het doen van ‘eigen’ gewenste investeringen.

Reserve Vluchtelingen Bij de bestemming van het resultaat van de jaarrekening 2022 is een nieuwe reserve Vluchtelingen ingesteld. Er is een bedrag ad bijna € 1,4 miljoen aan toegevoegd. Op dit moment zijn er nog geen concrete plannen om deze reserve in te zetten.

3. Onderwerpen die relevant zijn voor te maken (beleids)keuzes In dit hoofdstuk gaan we in op verschillende onderwerpen die relevant zijn bij het maken van (beleids)keuzes. Voor een aantal onderwerpen is op dit moment nog onduidelijk of en in welke mate eventuele cofinanciering nodig is. Bij een aantal andere onderwerpen kunnen al wel wat meer concrete bedragen worden genoemd. Zoals in de inleiding al is benoemd worden er in deze kadernota nog geen concrete voorstellen gedaan. Mede omdat het ook nog onduidelijk is of en in hoeverre er daadwerkelijk middelen structureel beschikbaar kunnen blijven voor het inzetten van nieuw beleid. Bij het opstellen van de begroting 2024 zal worden uitgegaan van de meest actuele inzichten op dat moment. En tevens zullen de uitkomsten van de Algemene beschouwingen d.d. 19 juli 2023 hier bij worden betrokken.

Uitkomsten van de parlementaire enquête gaswinning. Volgens de kabinetsreactie komen er extra middelen naar de regio in de komende 30 jaar. Hoe deze middelen concreet worden ingezet en welke resultaten hiermee kunnen worden behaald voor onze regio en voor onze inwoners in het bijzonder is op dit moment nog niet bekend.

Strategische agenda van Groningen (STAG), masterplannen, NPG en baanbrekers. Hiervoor zijn en worden middelen beschikbaar gesteld. Op dit moment is nog onvoldoende duidelijk of en in hoeverre cofinanciering nodig en/of wenselijk is om bepaalde investeringen te kunnen uitvoeren.

6

Nieuwe Regio Deal De Oost-Groninger gemeenten voeren sinds 2020 samen met de provincie en het rijk de Regio Deal OostGroningen uit. Er wordt nu gewerkt aan een nieuwe Regio Deal aanvraag, die start in 2024. Hiervoor is gemeentelijke cofinanciering nodig. Mogelijk kan een deel van de cofinanciering gevonden worden in de bestaande begroting. Dit is echter niet zeker, vandaar dat wordt geadviseerd om hier middelen voor gereserveerd te houden.

Volkshuisvestingsfonds In het kader van een aanvraag Volkshuisvestingsfonds kan het zijn dat er voor een bepaald percentage cofinanciering nodig is.

Beschikbare capaciteit Mede als gevolg van de krappe arbeidsmarkt is het erg moeilijk om voldoende medewerkers te vinden voor alle taken die moeten worden uitgevoerd. Zoals uit de jaarrekening 2022 blijkt is het de afgelopen periode niet gelukt om alle projecten uit te voeren en alle ambities te verwezenlijken. Dit ondanks het feit dat er voldoende middelen voor personeel en inhuur in de begroting was opgenomen. Om een realistische en haalbare (beleids)begroting voor 2024 op te stellen, zullen we niet alleen rekening moeten houden met de financiële mogelijkheden, maar ook met de beschikbaarheid van mensen (eigen medewerkers en eventuele inhuur).

Droogteschade wegen De zomers van 2018 t/m 2022 hebben in de gemeente Oldambt geleid tot (grote) schades aan diverse wegen, het totale schadebedrag is voorzichtig geraamd op ca. € 30.000.000. Deze schades zijn door een onafhankelijk bureau onderzocht. Zij hebben geconcludeerd dat de schades het gevolg zijn van de (enorme) droogtes in bovengenoemde zomers, met als gevolg een daling van de grondwaterstand en vervolgens van de bodem. De aanwezige kleilagen zijn gekrompen en veenlagen zijn geoxideerd, met verzakkingen, scheurvorming etc. tot gevolg. Eind 2022 heeft de gemeenteraad besloten om financiële middelen (bijna € 2.000.000 ) beschikbaar te stellen voor de aanpak van de eerste fase, te weten: 1. Hamdijk – plaatselijke reparaties 2. Hora Siccamaweg – herstel aangegeven tracé 3. Weg Finsterwolderhamrik – herstel van tracé met klinkerverharding / plaatselijke reparaties van het asfaltdeel Het streven is om de uitvoering nog in 2023 op te starten en indien mogelijk ook af te ronden. De wegen zullen qua functie niet veranderen en ze blijven ook op dezelfde plek liggen. Maar het klimaat verandert wel. Meer neerslag in kortere periodes. Maar ook langere periodes van droogte. En hiertegen moeten deze wegen wel bestand gemaakt worden. Waardoor toekomstige verzakkingen en scheurvorming zoveel en zo goed als mogelijk worden voorkomen dan wel opgevangen worden.

Deze wegen (of weggedeelten) kennen uiteindelijk weer een normale levensduur en zijn na het herstel voorzien van een nieuwe opbouw en asfaltverharding. Aansluitend zullen in de jaren hierop volgend (2024 en verder), de overige schades ( € 28.000.000 ) moeten worden hersteld om zo de bereikbaarheid én veiligheid van onze wegen te borgen. We zijn met meerdere gemeenten die dezelfde problematiek hebben in gesprek en trekken samen op richting provincie.

Energietransitie woningen Conform het landelijke beleid waar wij aan moeten voldoen en aan werken, zijn de beleidsdoelen voor woningen: - CO2 neutraal in 2050. - CO2 49% minder tov 1990 in 2030. - 20% van de woningen van het aardgas af in 2030. Deze ambities zijn o.a. te vinden in de transitievisie warmte en in het coalitieakkoord.

7

Om deze ambities voor 2030 te halen is een investering in de woningvoorraad nodig van circa € 10 mln € 20 mln per jaar. Zoals in de transitievisie warmte genoemd dient dit bedrag te worden gefinancierd door een gezamenlijke inspanning van woningeigenaren, subsidies en bijdragen van de gemeente. In de periode tot en met 2026 is, naast de reeds beschikbare middelen, nog een aanvullend bedrag van circa € 1 miljoen per jaar nodig. Het is aannemelijk dat de kosten in de periode daarna ten minste gelijk maar vermoedelijk hoger zijn.

Uitvoering klimaatakkoord Het Rijk heeft voor de uitvoering van het klimaatakkoord nieuwe middelen beschikbaar gesteld die bedoeld zijn om extra capaciteit te realiseren bij de gemeenten. Het gaat hierbij om de zogenaamde tijdelijke regeling “Capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid” (CDOKE). Voor Oldambt wordt er jaarlijks gedurende 3 jaren meer dan € 760.000 beschikbaar gesteld. Deze subsidie hebben we aangevraagd en de middelen zullen we inzetten conform het doel en binnen de voorwaarden die zijn gesteld. Omdat deze middelen door het Rijk beschikbaar zijn gesteld zullen wij vooralsnog geen beroep hoeven doen op eigen middelen.

Positieve gezondheid & Sport Op 1 februari 2023 heeft de gemeenteraad de nota Positieve Gezondheid & Sport Oldambt 2023-2026 vastgesteld. Alle geldstromen gericht op preventie worden van 2023 - 2026 gebundeld in een specifieke uitkering voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en sociale basis , waarvoor landelijk tot en met 2026 jaarlijks circa € 250 miljoen beschikbaar is. Daarmee worden de beschikbare middelen voor preventie voorlopig fors verhoogd. Oldambt ontvangt in 2023 een bedrag van € 862.328. Dit is 2,5 maal meer dan we nu ontvangen. De jaren erna ontvangt Oldambt: 2024: € 853.384 2025: € 853.385 2026: € 676.535

Programma Centrumontwikkeling Bij de vaststelling van het ‘Ambitiedocument centrumontwikkeling Oldambt’ op 26 oktober 2022 door de raad is aangegeven dat er nog geen budgetten beschikbaar zijn voor de uitvoering. Afgesproken is de deelprojecten verder uit te werken en per deelproject met een raadsvoorstel te komen waarin de noodzakelijke kredieten worden gevraagd. De raad heeft wel besloten voor de voorbereiding van de projecten uit de eerste fase een budget van € 500.000 beschikbaar te stellen voor de periode tot begin 2024. Dit betreffen met name de kosten op programmaniveau waarvan de dekking niet binnen de kredieten van de deelprojecten kan worden opgelost. Het programma zal in ieder geval de komende vijf jaar doorlopen en mogelijk nog langer aangezien de ambitie gaat over een periode van in ieder geval tien jaar. Een deel van bovengenoemde kosten loopt door zolang het programma in uitvoering is. Het is dan ook van belang hiervoor een structureel bedrag in de begroting op te nemen. Hierbij wordt gedacht aan een jaarlijks bedrag van € 300.000 met ingang van 2024. De investeringen in het centrum worden ook waar mogelijk via subsidiegelden gedekt. Inmiddels is een bedrag van € 3.000.000 toegekend voor het project Langestraat-Noord, een bedrag van € 3.600.000 voor de versnelling van de woningbouw en € 5.000.000 aan NPG budget.

Er liggen met name nog kansen op subsidiegelden bij de aanleg van water (Provincie/Waterschap) en bij het opstellen van de masterplannen regionale centra in het kader van de STAG. Voor de meeste subsidieregelingen geldt dat er sprake van cofinanciering moet zijn. Dit betekent dat er ook altijd gemeentelijk geld in de projecten gestoken moet worden. Voor het gemeentelijk deel in het project Langestraat-Noord is al rekening gehouden met een cofinancieringsdeel van € 3.000.000 waarvan de jaarlasten ad € 193.500 in de begroting zijn opgenomen. Voor de nog komende deelprojecten is op dit moment lastig aan te geven wat het gemeentelijke aandeel in de kosten zou moeten zijn. Voor een deel van de projecten zullen grondexploitaties opgesteld worden waarvoor geldt dat er naast kosten ook opbrengsten zijn. Op basis van wat er onder aan de streep aan tekort overblijft moet bepaald worden wat het gemeentelijk aandeel in de kosten is.

8

Vooruitlopend op de uitwerking van de plannen 2024 -2027 en het opstellen van de grondexploitaties is het verstandig om in de meerjarenraming vast rekening te houden met de komende investeringen in het centrum. Hierbij wordt gedacht aan een jaarlijkse investering van € 2.000.000 vanaf 2024. De jaarlasten hiervan bedragen € 125.000 per jaar. (Dus jaarlijks € 125.000 extra).

Boerderijenprogramma Oldambt Het boerderijenprogramma Oldambt bevindt zich in de afrondende fase. Het programma zal in juli door het College besproken worden en vervolgens in september geagendeerd worden voor de raad. Het boerderijen programma is opgesteld om een toekomst te bieden aan de boerderijen in het Oldambt. Eigenaren worstelen met – en lijden onder – de instandhouding van hun boerderij. Inwoners van het Oldambt zien boerderijen om hen heen achteruitgaan. De gebiedsidentiteit van het Oldambt én de leefomgeving van de inwoners staan daardoor onder druk. Onderdeel van het boerderijen programma is een uitvoeringsagenda. In deze agenda formuleren we wat we de komende zes jaar gaan doen. Voor het eerste jaar zijn de acties concreet uiteengezet. De voorlopige schatting voor de implementatie van de uitvoeringsagenda beslaat ongeveer € 150.000 per jaar, inclusief de periode 2024 tot en met 2027. Verder willen wij de ambitie uitspreken om op lange termijn het landschap van Oldambt vast te gaan leggen, mogelijk als een nationaal landschap of als UNESCO werelderfgoed. Om dit te bereiken moet veel gebeuren. Hiervoor moet in ieder geval de basis op orde gebracht worden. Daarom willen wij de karakteristieke boerderijen gaan ondersteunen in het benodigde onderhoud. Dit zal ongeveer € 180.000 per jaar kosten.

Tevens willen wij de monumentale boerderijen ook tegemoet komen in de kosten van de planvorming. Wij schatten dit in op ongeveer € 42.000 per jaar. Voor de realisatie van de uitvoeringsagenda van het boerderijenprogramma is zodanig ongeveer € 372.000 per jaar benodigd. Voor de periode van 2024 tot en met 2027 zal dit ongeveer € 1.116.000 bedragen. Afhankelijk van de definitieve versie van het programma en de bespreking met het College en de raad, kunnen deze bedragen hoger of lager komen te liggen. Daarnaast wordt er momenteel gekeken naar mogelijke kansen voor subsidiegelden, koppelkansen waar het programma zich bij kan aansluiten en andere financiële mogelijkheden bij externe partners, zoals bijvoorbeeld de provincie Groningen en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed.

Toeristische Visie Oost-Groningen/uitvoeringsprogramma In het voorjaar van 2021 is de “Strategische visie vrijetijdseconomie Oost-Groningen 2030” vastgesteld door de colleges en raden van de Oost-Groninger gemeenten. In de visie zijn onze ambities en doelstellingen voor het versterken van de vrijetijdseconomie in Oost-Groningen opgenomen en uitgewerkt in programmalijnen. Onze doelstelling is: • Particuliere investeringen verbeterd hetgeen leidt tot meer overnachtingsfaciliteiten en dagrecreatie. • Ten opzichte van de periode 2015-2019, 100% stijging van de overnachtingen in 2030; • Ten opzichte van de periode 2015-2019, 50% stijging van het aantal arbeidsplaatsen in de sector in 2030; • De eigen inwoners zijn tevreden over de vrijetijdsmogelijkheden en trots op hun gebied en zijn daardoor ambassadeurs. Bovenstaande doelstellingen zijn uitgewerkt in vijf programmalijnen waarin wordt aangegeven wat we gaan doen: 1. Fysieke infrastructuur en voorzieningen; 2. Routenetwerken lokaal, regionaal, nationaal en internationaal 3. Partnerschap en strategische allianties 4. Branding en regiomarketing, waaronder arrangementontwikkeling 5. Rol van de overheid bij toeristische bedrijvigheid Voor realisatie van het uitvoeringsprogramma is de komende 5 jaar een bedrag van totaal € 5.000.000 nodig.

9

Cultuur Cultuur brengt mensen samen. Het draagt bij aan de leefbaarheid, bevordert de creativiteit en stimuleert toerisme. Om werk te kunnen maken van de ambities in het coalitieakkoord is naar verwachting een structureel hoger bedrag noodzakelijk. De bedoeling is dat na de zomer een startnotitie wordt voorgelegd op basis waarvan een nieuwe beleidsnota cultuur zal worden opgesteld.

Doorontwikkeling sociaal domein In 2023 is gewerkt aan de doorontwikkeling van het Sociaal Domein. De Koers is besproken met onze maatschappelijke partners in een werkconferentie en deze kan worden behandeld in de gemeenteraad voor de zomer van 2023. De Koers Sociaal Domein is een inhoudelijke paraplu die alle projecten, programma’s en beleidsplannen als het ware richt en in samenhang met elkaar brengt. Het gaat dan om veel verschillende onderdelen: armoedebestrijding, Uitvoeringsprogramma Jeugd, Positieve Gezondheid, sport en bewegen, ouderenzorg, werk maken van werk voor onze inwoners, maatwerk leveren voor die groep inwoners die complexe vraagstukken hebben. De meeste plannen zijn al in uitvoering, andere gaan nu van start. Zoals het ontwikkelen, a la het uitvoeringsprogramma Jeugd, van een stevige sociale basis, zodat we zorg nabij kunnen leveren (samen met onze partners en vrijwilligers) en minder specialistische hulp hoeven in te zetten. De inzet in deze richting heeft voor jeugd en volwassenen al geleid tot het terugbrengen van de taakstelling Sociaal Domein van € 1.760.000 naar € 860.000.

Bewezen effectieve verzuimaanpak. Het gaat niet goed met een groeiend aantal leerlingen in ons voortgezet onderwijs. Het percentage ziekteverzuim van leerlingen op de verschillende locaties is tussen de 6% en 11%. Een zorgwekkend getal, menen ook het onderwijs en onze leerplichtambtenaren. Jongeren die vaak afwezig zijn op school hebben een verhoogd risico op voortijdig schoolverlaten, werkloosheid, op problemen met hun psychische gezondheid en hun sociaal-emotionele ontwikkeling en belanden vaker in de criminaliteit. Het onderwijs gaat aan de slag maar ook de gemeente heeft hierin een verantwoordelijkheid. De ziekgemelde leerlingen krijgen momenteel niet de benodigde medische beoordeling en begeleiding. Leerplichtambtenaren kunnen en mogen dit niet doen en sinds de decentralisaties van 2015 behoort dit niet meer tot de basistaken van de schoolarts (moet facultatief ingekocht worden bij de GGD en dat doen we nu niet). Er is een gat ontstaan in de ondersteuning voor ziekgemelde leerlingen en dat staat de mogelijkheid om het tij te keren in de weg. Het advies is dat verzuimbegeleiding door de schoolarts wordt heringevoerd in het middelbaar onderwijs. We sluiten daarmee aan bij het bredere jeugdbeleid waarin we werken aan het versterken van de basis.

Een stevige basis moet helpen om eerder de juiste ondersteuning te kunnen bieden en om complexere problemen en zwaardere zorg (later) te voorkomen. De verzuimbegeleiding gebeurt aan de hand van de MAZL-aanpak. Dit is een bewezen effectieve methode van het Nederlands Centrum voor Jeugdgezondheid. Met MAZL wordt proactief gereageerd op ziekteverzuimsignalen. MAZL is daarnaast onderzocht op kosteneffectiviteit. Hieruit blijkt dat de opbrengst met MAZL vijfmaal hoger is dan de kosten. Voor (het herinvoeren van de) verzuimbegeleiding door de schoolarts conform de MAZL-methode is per 2024 structureel € 45.000 per jaar benodigd. Gezien de urgentie beogen we de aanpak reeds in 2023 (ter overbrugging naar 2024) te starten met een eenmalige impuls vanuit onze RMC-regio Voortijdig Schoolverlaten. Ook andere gemeenten in onze regio en de provincie werken aan het herinvoeren van verzuimbegeleiding door de schoolarts in het Voortgezet Onderwijs.

Formatie Toezicht en Handhaving Jeugd&WMO In het beleidskader Toezicht en Handhaving is het al aangekondigd. Met ingang van 2024 is er extra capaciteit nodig om professioneel toezicht en handhaving in te richten in Oldambt. Nu de inkoop en uitvoering goed loopt, is het zaak om ook het toezicht te professionaliseren. Met name het borgen van de kwaliteit van de Jeugdzorg schiet er nu bij in. Het is des te meer noodzakelijk nu Oldambt zelf een flink aantal jeugdzorgproducten zelf gaat inkopen. Er is nu 1 fte beschikbaar. Dat is onvoldoende om ook proactief zorginstellingen te bezoeken. Het gaat om 1 fte extra a € 86.000 (medewerker Ontwikkeling III) en € 15.000 voor investering in scholing en benodigde software.

10

Formatie Participatiewet, Inkomen Met de nadruk op armoedebestrijding de komende jaren, het ongetwijfeld structurele karakter van de energiearmoede en de toenemende druk op de doorbraakmethode en maatwerk is het noodzakelijk dat we extra investeren in een beleidsmedewerker MZ met de portefeuille Inkomen. Er is op dit moment niet genoeg capaciteit beschikbaar en de vraag uit de samenleving en vanuit de uitvoering is te groot om op te pakken. Ook de nieuwe participatiewet die er in 2024 aan komt vergt hernieuwde structurele inzet. Het gaat om € 86.000. Medewerker Ontwikkeling III.

Veiligheid Zoals we in het coalitieakkoord 2022-2026 al schreven moeten inwoners zich veilig kunnen voelen in Oldambt. Daarom willen we witwaspraktijken, ondermijnende criminaliteit en ontspoorde jeugd stevig aanpakken en ook andere belangrijke veiligheidsthema’s niet vergeten. Hiervoor is structureel extra formatie nodig. We hebben te maken met een toenemende bedreiging van ondermijnende criminaliteit. Het onderzoeksrapport ‘Ondermijning in het Ommeland.’ biedt een grondige analyse van (de verschijningsvormen van) ondermijning in negen Groninger gemeenten. Het is een logisch vervolg op het rapport Groningse Praktijken dat vorig jaar verscheen en specifiek op de gemeente Groningen is geënt. De rapporten bieden gezamenlijk een gefundeerd beeld van ondermijnende criminaliteit in onze totale provincie. Inmiddels is een regionale projectleider aangesteld die als taak heeft om de aanbevelingen van het rapport voor alle Groninger gemeenten te gaan implementeren en daarbij ook de samenwerking tussen de Groninger gemeenten stevig te intensiveren. De bekostiging van deze regionale projectleider komt vanuit de intensiveringsgelden van het RIEC. Ook de 10 gemeenten zullen meer capaciteit moeten besteden aan ondermijning. Een aantal Groninger gemeenten hebben inmiddels hun capaciteit fors uitgebreid. In Oldambt moet dat nog plaatsvinden.

De nut en noodzaak voor extra capaciteit zien we ook terug in de opgave Jeugd & Veiligheid. Onlangs heeft de gemeenteraad ingestemd met een sluitende aanpak voor jongeren die (dreigen) af (te) glijden en / of zorg nodig hebben. Hiervoor is reeds € 750.000 beschikbaar gesteld. Hiervan gaat een bedrag ad € 250.000 naar Sociaal Werk Oldambt voor de inzet van twee extra jongerenwerkers (20 uur per week) ‘op straat’ voor de komende twee jaar. Een bedrag ad € 450.000 wordt ingezet om een adviseur openbare orde en veiligheid (deels) en twee casemanagers in te zetten voor de komende twee jaar. Voor onvoorziene kosten is een bedrag ad € 50.000 gereserveerd. De huidige adviseur openbare orde en veiligheid is grotendeels ‘vrij gemaakt’ om aan de slag te gaan met de totale opgave Jeugd & Veiligheid inclusief de sluitende aanpak voor jongeren. De beschikbare middelen voor een adviseur openbare orde en veiligheid (circa € 150.000 voor de komende twee jaar), zullen ingezet worden voor vervanging van de OOV taken voor de komende twee jaar.

Investeringslijst Naast alle onderwerpen die hierboven zijn benoemd is er een uitgebreide investeringslijst, waarop diverse onderwerpen staan benoemd waarvoor het nodig of wenselijk is om middelen beschikbaar te stellen. Zie bijlage.

11

Nr.

Wat

Bedrag

Type Investering Vervanging Uitbreiding Wens

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39

Beheer & Realisatie Aanpassingen Groen/Wegen i.h.k.v. klimaatverandering Aanpassen Bomenbuurt fase 2 i.h.k.v. verbeteren Leefbaarheid Aanpassen Bomenbuurt fase 3 i.h.k.v. verbeteren Leefbaarheid Verbeteren fietspad Scheemda - 't Waar (Fase 1) Verbeteren fietspad 't Waar - Nieuwolda (Fase 2) Vervangen oude verlichting (masten + armaturen) St. Vitusholt - rioolvervanging en herinrichting fase 2 Reconstructie wegen t.g.v. droogteschade (totaal 36 milj) Aanpassen komportalen/borden n.a.v. de wegenlegger(uit 2019) Verkeersmaatregelen Nw Beerta en Bad Nieuweschans (Oudezijl) (uit 2019) GVVP maatregelen (uit 2019) Realisatie parkeerverwijssysteem centrum Winschoten (uit 2019) Bruggen: levensduur verlengend onderhoud Waterbergingsmaatregelen sportvelden (o.a. slaan putten) Vervanging kunstgrasveld HCW (aanwezige dekking vervanging Vaarrecreatieve kunstgrasveld HCW) voorzieningen : vervangingen Oevers: vervangingen Verbeteren toegankelijkheid paden begraafplaatsen (uit 2019) Herstellen van wateroverlast in de bermen Blauwestad Diverse aanpassingen/verbeteringen fietsstructuur Aanbrengen 60km/u zones in Oost Oldambt Verbeteren en faciliteren landbouwverkeer op wegennet Langzaam verkeer voorrang op de rotondes Aanleg gescheiden riolering Johan Modastraat Winschoten Relinen rioolstrengen op diverse locaties Klimaatadaptatie Vervangen en reparatie riolering o.b.v.