9f.2 Advies SodM

Staatstoezicht op de Mijnen > Retouradres Postbus 24037 2490 AA Den Haag

De gemeenteraad van Oldambt t.a.v. mevrouw C. Sikkema Postbus 175 9670 AD Winschoten Verstuurd per email: info@gemeente-oldambt.nl Cc: erwin.vening@gemeente-oldambt.nl

Bezoekadres Henri Faasdreef 312 2492 JP Den Haag Postadres Postbus 24037 2490 AA Den Haag T 070 379 8400 (algemeen) F 070 379 8455 (algemeen) info@sodm.nl www.sodm.nl Behandeld door ir. J.Pauwels

Ons kenmerk

Datum Betreft

12 december 2025 advies over programma van aanpak voor 2026

SODM / 102447529 Uw kenmerk Bijlage(n)

Geachte mevrouw Sikkema, Op vrijdag 7 november 2025 heb ik per e-mail een verzoek om advies van de gemeente Oldambt over het ontwerp programma van aanpak 2026 ontvangen. Dit betreft een actualisatie van het programma van aanpak (hierna: PVA) van vorig jaar. In deze brief geef ik u mijn reactie en advies over het ontwerp PVA 2026. Mijn advies licht ik daarna verder toe met een uitleg over het door mij te hanteren toetsingskader en mijn bevindingen. Afsluitend volgen enkele opmerkingen.

Reactie en advies Mijn algemene reactie betreft het ontwerp PVA 2026 en daarin neem ik een aantal actuele zaken mee. Mijn advies aan u volgt daarna. Ontwerp PVA 2026 Het ontwerp PVA 2026 voor de versterkingsopgave in uw gemeente is opgesteld door de lokale stuurgroep waarin de gemeente Oldambt, Nationaal coördinator Groningen (hierna: NCG) en het Instituut Mijnbouwschade Groningen (hierna: IMG) samenwerken. Dit is zeer zorgvuldig gedaan met daarin ook een duidelijke uitsplitsing naar de verschillende programma’s en per dorp. Uit alles blijkt een grote betrokkenheid van u bij de bewoners, gebruikers en eigenaren van de gebouwen in uw gemeente. Uit de voor 2026 geformuleerde doelstelling voor NCG en uw werkzaamheden in de lokale stuurgroep, blijkt dat u actief betrokken bent bij het plannen van de resterende versterkingsopgave. Ik constateer dat u daarbij in grote mate afhankelijk bent van NCG en inmiddels weinig kunt bijsturen op de planning van de resterende versterkingsopgave. Ik beoordeel het PVA volgens het wettelijk kader. Nij Begun is echter aanleiding geweest voor aanvullend beleid. Daardoor heeft NCG nog meer extra taken en werkzaamheden gekregen. De staatssecretaris Herstel Groningen (hierna: SHG) Pagina 1 van 6

Staatstoezicht op de Mijnen Ons kenmerk SODM / 102447529

geeft duidelijk aan dat de versterkingsopgave een veiligheidsopgave is. En dat voor de bewoners en eigenaren van gebouwen in de versterkingsopgave de balans tussen snelheid, kwaliteit en comfort gevonden moet worden. 1 U benoemt de verschillende extra werkzaamheden voor NCG in uw ontwerp PVA 2026 zelf ook als oorzaken van vertraging. De benodigde balans is naar mijn mening nog niet gevonden. Ik maak mij zorgen over de behaalde voortgang en de steeds verder uitlopende planning voor de resterende versterkingsopgave. Het bepalen, monitoren en bewaken van de balans is niet alleen een taak van NCG. Daarin heeft u ook een belangrijke taak en bent u medeverantwoordelijk voor het door NCG zo snel mogelijk laten realiseren van de versterkingsopgave. Voortvarendheid en snelheid is nodig om alle gebouwen in de versterkingsopgave zo snel mogelijk veilig en ‘op norm’ te kunnen verklaren. En ook om de bewoners en eigenaren van de te versterken gebouwen die pas later aan de beurt zijn, niet nog langer te laten wachten. De bewoners en eigenaren van alle gebouwen moeten zich zo snel mogelijk veilig voelen en veilig zijn. Actuele zaken De aardbeving in Zeerijp op 14 november 2025 heeft het gevoel van onveiligheid onder de mensen in Groningen weer vergroot. Deze beving maakte duidelijk dat er nog steeds een kans is op zwaardere aardbevingen.

In een recente brief aan de Tweede Kamer gaat de SHG hier ook op in.2 NCG is samen met de SHG een programma gestart om langlopende en vastgelopen ‘complexe dossiers’ met voorrang vlot te trekken. Daarin krijgt het team ‘Impactvolle dossiers’ van NCG een wat andere positie dan het nu heeft. Dit programma steun ik. Bewoners van te langlopende of vastgelopen dossiers kunnen als laatste redmiddel bij de al in 2014 ingestelde Commissie Bijzondere Situaties of het in 2021 gestarte onafhankelijke en zelfstandige ‘Interventieteam Vastgelopen situaties’ terecht. Maar dat laatste redmiddel moet naar mijn mening zoveel mogelijk voorkomen worden door de ‘complexe dossiers’ nu voortvarend aan te pakken. Als gemeente kunt u ook een actieve rol hebben in het afronden van de ‘complexe dossiers’, bijvoorbeeld door NCG te ondersteunen bij het verder inventariseren en oplossen van deze dossiers. Ik verzoek u dit ook aan te geven in het vast te stellen PVA 2026. In de ‘Staat van de Veiligheid in verband met de voormalige winning uit het Groningen-gasveld’ rapporteer en adviseer ik in 2026 over de voortgang en planning voor de gehele versterkingsopgave. Dit zal ook input zijn voor het opstellen van de ‘Staat van Groningen en Noord-Drenthe’ in 2026 waarmee het Rijk en de regio de voortgang op de uitvoering van de maatregelen uit Nij Begun monitoren.

1 Beleidsbrief Versterken van 24 januari 2025 aan de Voorzitter van de Tweede

Kamer der Staten-Generaal. 2 kamerstuk 33529, nr. 1343, van 24 november 2025.

Pagina 2 van 6

Staatstoezicht op de Mijnen Ons kenmerk SODM / 102447529

Advies Ik adviseer u om het geactualiseerde PVA 2026 vast te stellen met daarin een duidelijke oproep aan NCG om meer aandacht te geven aan de benodigde voortvarendheid en snelheid in de versterkingsopgave. Ik adviseer u om NCG te stimuleren de langlopende en vastgelopen ‘complexe dossiers’ met voorrang op te lossen. Aanvullend vraag ik u NCG te ondersteunen bij het verder inventariseren en oplossen van deze dossiers. Ik verzoek u dit ook aan te geven in het vast te stellen PVA 2026.

Toetsingskader Ik ga hier eerst in op het wettelijk kader van de Tijdelijke Wet Groningen (hierna: TWG) en mijn rol als toezichthouder. Vervolgens geef ik het huidig beleid voor de versterkingsopgave aan dat ik ook meeneem in mijn advies. Wettelijk kader Uit de Tijdelijke Wet Groningen (hierna: TWG) volgt dat de inspecteur-generaal der mijnen binnen zes weken na het verzoek van de gemeenteraad een advies uitbrengt over het ontwerp van het PVA.3 In het Besluit Tijdelijke wet Groningen (hierna: BTWG) zijn regels gesteld over de inhoud en reikwijdte van de advisering door de inspecteur-generaal der mijnen.4 De inspecteur-generaal der mijnen geeft een advies in relatie tot de veiligheid.5 De gemeenteraad kan alleen gemotiveerd afwijken van het advies van de inspecteur-generaal der mijnen bij de vaststelling van het PVA.6 Uit het wettelijk kader volgt dat ik beoordeel of een PVA: 1. voldoende gericht is op het zo snel mogelijk realiseren van de versterkingsopgave; en 2. voldoet aan de genoemde voorwaarden uit artikel 10c, tweede, derde of vierde lid, van het BTWG. Ik kijk daarbij naar wijzigingen van de scope van gebouwen en de planning van de versterkingsopgave binnen uw gemeente. In bijlage 1 geef ik meer uitleg over de voorwaarden die gelden voor het wijzigen van de scope en de planning.

Huidig beleid Nij Begun is aanleiding geweest voor aanvullend beleid voor de uitvoering van werkzaamheden in de versterkingsopgave. In de beleidsbrief Versterken van 24 januari 20257 en in de kamerbrief voortgang herstel Groningen van 23 juni 20258 wordt daar het nodige over geschreven. In de Agenda voor Herstel werken de vijf versterkingsgemeenten, de provincie Groningen, NCG, het IMG, en het Rijk samen aan manieren om als één overheid proactief ondersteuning te bieden aan bewoners in het versterkingsgebied. De

3 In dit geval betreft mijn advies de actualisatie van het PVA 2026. 4 Artikel 10c en 10d van het Besluit Tijdelijke Wet Groningen.

5 Artikel 13g, derde lid, juncto vierde lid, van de Tijdelijke Wet Groningen. 6 Op grond van artikel 3:50 van de Algemene wet bestuursrecht.

7 Beleidsbrief Versterken van 24 januari 2025 aan de Voorzitter van de Tweede

Kamer der Staten-Generaal. 8 Voortgangsbrief Herstel-Groningen van 23 juni 2025 aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Pagina 3 van 6

Staatstoezicht op de Mijnen Ons kenmerk SODM / 102447529

afhandeling van de aardbevingsproblematiek moet milder, menselijker en makkelijker worden voor de bewoners in het versterkingsgebied. Daarvoor heeft de SHG een aantal acties uitgezet en besluiten genomen. Daardoor kreeg NCG nog meer extra taken en werkzaamheden die invloed hebben op de voortgang en de planning van de resterende versterkingsopgave. De SHG geeft ook duidelijk aan dat de versterkingsopgave een veiligheidsopgave is. Dat snelheid daarin een grote rol speelt. En dat voor de bewoners en eigenaren van gebouwen in de versterkingsopgave de balans tussen snelheid, kwaliteit en comfort gevonden moet worden. Dit moet naar mijn mening ook gelden voor de vele bewoners en eigenaren die al erg lang wachten op het versterken van hun gebouw. In bijlage 1 geef ik meer uitleg over alle extra taken en werkzaamheden van NCG in de versterkingsopgave.

Bevindingen Mijn bevindingen baseer ik op uw ontwerp PVA 2026 en mijn eigen analyses van de behaalde voortgang en de planning van de resterende versterkingsopgave. In bijlage 2 staan een aantal overzichten met gegevens over de behaalde voortgang en de planning van de resterende versterkingsopgave. Daarin kunt u de aantallen adressen vinden die ik hierna in mijn bevindingen noem. Gebruikte datasets SodM maakt in dit advies gebruik van de door NCG online aan SodM beschikbaar gestelde datasets zoals die op 17 november beschikbaar waren:  NCG Brondata 17-11-2025 voor de behaalde voortgang.  MJVP versie 2025 november voor de resterende planning.  MJVP versie 2024 november voor het inzichtelijk maken van de ontwikkelingen. Scope De scope is volgens het ontwerp PVA 2026 met 2 adressen toegenomen tot 513 adressen. Uit de door mij gebruikte datasets kom ik op 1 in 2025 en 1 in 2024 toegevoegd adres en een totaal van 513 adressen. Ik kijk ook naar de reden van het aan de scope toevoegen van adressen. In het vierde kwartaal van 2024 heeft NCG 1 adres vanwege een administratieve wijziging toegevoegd. In 2025 heeft NCG 1 adres via het Loket opname op verzoek toegevoegd. In het ontwerp PVA 2026 voegt u zelf geen adressen toe aan de scope. Ik maak daarom geen bezwaar tegen de uitbreiding van de scope.

In 2026 zal ik mij wel verder verdiepen in de processen waarmee NCG nog steeds adressen aan de scope toevoegt. Voortgang Voor de totale scope van 513 adressen geeft de volgende figuur aan hoeveel adressen in welke fase zitten:

Pagina 4 van 6

Staatstoezicht op de Mijnen Ons kenmerk SODM / 102447529

Figuur 1: aantal adressen per fase Uit figuur 1 volgt dat er nog maximaal 95 adressen versterkt moeten worden. In de overzichten van bijlage 2 is te zien dat in het MJVP wordt gerekend met uiteindelijk 100 of wellicht 116 versterkte adressen. Daarvan zijn er volgens de Brondata inmiddels 27 versterkt. De verschillende datasets lopen niet helemaal synchroon en ook worden niet altijd alle mijlpalen tijdig ingevoerd. Daarom kunnen er ook beperkte verschillen in de aantallen optreden. Uit bovenstaande leid ik af dat er nog zo’n 73 tot 95 adressen te versterken zijn in uw gemeente. In 2025 zijn er tot nu toe 11 adressen tot mijlpaal 8 ‘Uitvoeringsplan gereed’ en 6 adressen tot mijlpaal 11 ‘Bouw gereed’ gebracht. In het MJVP stonden daarvoor in 2025 echter 44 respectievelijk 35 adressen gepland. Inmiddels is dat in het MJVP bijgesteld tot 22 respectievelijk 15 adressen. Uitgaande van de nu behaalde voortgang, verwacht ik niet dat de vorig jaar in het MJVP aangegeven planningen voor 2025 gehaald zullen worden. Voor de ‘Staat van de veiligheid in verband met de voormalige winning uit het Groningen-gasveld’ zal ik hier nader onderzoek naar doen. Planning Een jaar geleden zag het er nog naar uit dat de versterkingsopgave in uw gemeente met een flinke versnelling in 2025 en 2026 in 2027 afgerond zou worden.

De geplande versnelling in 2025 is echter niet gerealiseerd en de planning schuift naar achteren op in de tijd. In het ontwerp PVA 2026 geeft u aan een substantieel deel van de ongeveer 100 te versterken woningen in uitvoering te brengen. Bij ‘verwachte resultaten’ geeft u voor 2026 de doelstelling dat NCG voor 20 woningen de uitvoering start en dat er 20 woningen worden opgeleverd. NCG heeft nu 28 adressen voor mijlpaal 8 ‘Uitvoeringsplan gereed’, 38 adressen voor mijlpaal 10 ‘Bouw gestart’ en 29 adressen voor mijlpaal 11 ‘Bouw gereed’ gepland in 2026. De versterkingsopgave wordt daarmee pas in 2029 afgerond. Gezien de trend van de afgelopen jaren, verwacht ik niet dat NCG de nu in het MJVP voor mijlpaal 11 in 2026 aangegeven planning zal halen.9

9 Zie bijlage 2: Overzicht 1: totale scope.

Pagina 5 van 6

Staatstoezicht op de Mijnen Ons kenmerk SODM / 102447529

Ik heb geen opmerkingen op de prioritering, de volgorde van het beoordelen van de gebouwen. De meeste gebouwen zijn namelijk al beoordeeld. De resterende te beoordelen gebouwen staan op basis van een eerdere prioritering in de planning. Nieuw aan de scope toegevoegde gebouwen worden praktisch ingepland. De realisatie van de te versterken gebouwen wordt aansluitend praktisch en volgens de laatste inzichten en beleid gepland. Overig U geeft aan maandelijks de door NCG opgestelde voortgangsrapportage te bespreken in een projectgroep en in de lokale stuurgroep. In de stuurgroep werkt uw gemeente samen met NCG en het IMG. Waar nodig én mogelijk wordt door de lokale stuurgroep tussentijds bijgestuurd. Met de jaarlijkse door de stuurgroep opgestelde actualisatie van het PVA rapporteert u aan aan het college en de gemeenteraad ook over de voortgang. Ik ga ervanuit dat u uw eigen rol in de stuurgroep goed invult. In de TWG zijn voor het PVA namelijk duidelijke taken voor de gemeente zelf beschreven.

Afsluitend Ik ga ervanuit dat u mijn advies meeneemt bij het definitief maken van het PVA 2026. Ook verzoek ik u om mij het door de gemeenteraad van Oldambt vastgesteld PVA 2026 toe te sturen, of mij van de publicatie daarvan op de hoogte te stellen. Met vriendelijke groet,

drs. F. Kiewiet de Jonge – Lulofs Directeur Centrale Expertise; Toezicht Groningen, Gasnetten, Olie- & gas en Wind op Zee

Pagina 6 van 6

Bijlage 1

Staatstoezicht op de Mijnen Ons kenmerk SODM / 102447529

Bijlage 1 In deze bijlage leg ik de voorwaarden voor de scope en planning voor de versterkingsopgave uit die volgen uit de TWG. Aansluitend geef ik aan welke extra taken Nationaal Coördinator Groningen (hierna: NCG) heeft volgens de TWG en het huidige beleid.

Voorwaarden scope In uw PVA rekent u net als NCG administratief met aantallen adressen en niet met aantallen gebouwen.10 De lijst van adressen waarmee de scope van de gebouwen in de versterkingsopgave wordt beschreven, kan om verschillende redenen wijzigen: 1.

Het risicoprofiel van een gebouw buiten de scope van de versterkingsopgave is door NGC verhoogd. Voorbeelden zijn o.a.: o Een gebouw waarvan de eigenaar zich heeft gemeld bij het Loket Opname op Verzoek (hierna: LOOV) en waarvoor NCG heeft besloten dat het gebouw misschien niet veilig is. o Een gebouw waarvoor het IMG voor een gebouw met een ‘normaal risico profiel’ een acuut onveilige situatie of een aantasting van de constructieve veiligheid vanwege schade heeft vastgesteld. o Een gebouw dat grote overeenkomsten heeft in opbouw en locatie met andere gebouwen in de versterkingsopgave met een ‘licht verhoogd risicoprofiel’ of ‘verhoogd risicoprofiel’. o Een gebouw dat constructief verbonden is aan een ander gebouw in de versterkingsopgave met een ‘licht verhoogd risicoprofiel’ of ‘verhoogd risicoprofiel’. 2. Adressen van een gebouw in de scope van de versterkingsopgave kunnen zijn gewijzigd of ontbraken op de lijst. Dit betreft administratieve wijzigingen, er wordt namelijk geen gebouw aan de scope toegevoegd. 3. Een gebouw met een normaal risicoprofiel wordt gemotiveerd door NCG of de gemeente met een aangepast PVA aan de scope van de versterkingsopgave toegevoegd. Hier kan gedacht worden aan: o Een gebouw dat grote overeenkomsten heeft in opbouw en locatie met andere gebouwen in de versterkingsopgave met een ‘normaal risicoprofiel’.

o Een gebouw dat constructief verbonden is aan een ander gebouw in de versterkingsopgave met een ‘normaal risicoprofiel’. o Een gebouw dat erg dicht naast een ander gebouw in de versterkingsopgave staat. Gebouwen die elkaar tijdens een aardbeving kunnen raken moeten, net als constructief verbonden gebouwen, als constructieve eenheid worden beoordeeld. NCG geeft een uitbreiding van de scope en/ of een administratieve wijziging van de adreslijst tijdig door aan de gemeente om te verwerken in een aanpassing van het PVA. Ik ga ervanuit dat NCG de gemeente ook uitleg en de motivering voor de wijziging geeft. NCG neemt de uitbreiding van de scope van een aangepast PVA mee in de planning en werkzaamheden. In het PVA is daarvoor dan een motivering gegeven.

10

Een gebouw kan meerdere adressen bevatten, omgekeerd kan een adres ook meerdere gebouwen bevatten. Bijlage 1, pagina 1 van 3

Bijlage 1

Staatstoezicht op de Mijnen Ons kenmerk SODM / 102447529

Voorwaarden planning In de planning moet rekening gehouden worden met de risicoprofielen. In de TWG staat dat een gebouw met een hoger risicoprofiel eerder beoordeeld moet worden dan een gebouw met een lager risicoprofiel. Van deze basis prioritering kan worden afgeweken als: 1.

het geen onredelijke vertraging oplevert voor de versterking van gebouwen met een hoger risicoprofiel, en dit: a. de snelheid van de uitvoering van de meerjarige planning verhoogd; of b. het draagvlak voor de versterking vergroot.

NCG kan de gemeente een voorstel doen om af te wijken van de basis prioritering. De gemeente kan dit ook op eigen initiatief willen doen. De gemeente moet het afwijken van de basis prioritering in het PVA motiveren. Ik ga ervanuit dat NCG de gemeente ook uitleg en de motivering voor de wijziging geeft. Er is geen eis en ook geen streven meer om de versterkingsopgave in 2028 volledig af te ronden. Het volgende uitgangspunt voor de snelheid blijft wel van kracht: 2.

De versterkingsopgave moet zo snel mogelijk gerealiseerd worden.

De meerjarige planning van het MJVP en de bandbreedte voor de meerjarige planning die NCG in de Diepteanalyse van 2025 heeft aangegeven zijn daarin voor SodM leidend.

Extra taken en werkzaamheden in de versterkingsopgave De primaire taak van NCG is het ‘op norm’ beoordelen of versterken van gebouwen. De TWG biedt een eigenaar van een te versterken gebouw al enkele opties om extra werkzaamheden door NCG uit te laten voeren:  

De zogeheten koppelkansen, bijvoorbeeld een voorgenomen verbouwing of een aanbouw. Dat kan ook het herstellen van door IMG te vergoeden schade zijn.

Voorwaarde daarvoor is dat dit geen onredelijke vertraging geeft voor het ‘op norm’ versterken van dit gebouw of andere gebouwen in de versterkingsopgave. Nij Begun is aanleiding geweest voor aanvullend beleid voor de uitvoering van werkzaamheden in de versterkingsopgave. De afhandeling van de aardbevingsproblematiek moet milder, menselijker en makkelijker worden voor de bewoners in het versterkingsgebied. Dat geeft ook de volgende extra werkzaamheden in de versterkingsopgave: 



NCG heeft als taak een zwaar of middelzwaar te versterken woning volgens maatregel 28 te isoleren en, zo nodig, de ventilatie daarvoor aan te passen. NCG mag de eigenaar van een licht te versterken woning aanbieden om de woning volgens maatregel 29 te isoleren en, zo nodig, de ventilatie daarvoor aan te passen. NCG heeft voorafgaande aan dit besluit en na een proef ingeschat dat dit voor een adres de planvorming met 8 weken en de uitvoering met 3 weken verlengt. Maar dat de impact daarvan op de planning van de versterkingsopgave beperkt is. Bijlage 1, pagina 2 van 3

Bijlage 1

Staatstoezicht op de Mijnen Ons kenmerk SODM / 102447529



NCG kan voor een te versterken gebouw door het IMG voorgestelde maatregelen voor duurzaam herstel uitvoeren. Duurzaam herstel betreft verbeteringen aan de constructie van een gebouw om de kans op nieuwe schade te verkleinen. Daar zijn aanvullende voorwaarden aan verbonden.

De extra taken en werkzaamheden voor NCG zijn van invloed op de voortgang en planning van de versterkingsopgave. Een bewoner of eigenaar komt daardoor ook voor veel keuzes te staan en accepteert wellicht een latere oplevering van het te versterken en verbeteren gebouw. De vertraging heeft echter ook gevolgen voor de bewoners en eigenaren van te versterken gebouwen die nog niet aan de beurt zijn en daardoor nog langer moeten wachten. De staatssecretaris Herstel Groningen geeft duidelijk aan dat de versterkingsopgave een veiligheidsopgave is. Dat snelheid daarin een grote rol speelt. En dat voor de bewoners en eigenaren van gebouwen in de versterkingsopgave de balans tussen snelheid, kwaliteit en comfort gevonden moet worden.

Bijlage 1, pagina 3 van 3

Bijlage 2

Staatstoezicht op de Mijnen Ons kenmerk SODM / 102447529

Overzicht 1: totale scope

Bijlage 2, pagina 1 van 3

Bijlage 2

Staatstoezicht op de Mijnen Ons kenmerk SODM / 102447529

Overzicht 2: aangevulde scope

Bijlage 2, pagina 2 van 3

Bijlage 2

Staatstoezicht op de Mijnen Ons kenmerk SODM / 102447529

Overzicht 3: Behaalde en MJVP geplande mijlpaal 8 en 10 vanaf 2020 respectievelijk 2022

Bijlage 2, pagina 3 van 3