8d.1 Evaluatie LHBT-nota 2017-2020

Evaluatie van de

Inleiding “Niet alle lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen, transgenders en intersekse personen (LHBTI-personen) voelen zich veilig genoeg om ‘uit de kast’ te komen. Het kabinet wil dat iedereen zichzelf kan zijn. Daarom is het belangrijk dat de maatschappij LHBTIpersonen meer accepteert (Rijksoverheid)”. Om die reden stimuleert de rijksoverheid vanaf 2007 dat gemeenten zich inzetten voor de emancipatie, veiligheid en sociale acceptatie van de LHBTI-personen. Dit doet zij door subsidie te verstrekken aan gemeenten die LHBTI-beleid voeren. Gemeente Oldambt komt op basis van haar inwonertal niet in aanmerking voor deze subsidie waarmee zij als regenboogstad aangemerkt kan worden. Desondanks heeft de gemeenteraad in 2016 een motie aangenomen waarin gevraagd is om een beleidsnota ten bate van de emancipatie van LHBT-inwoners in de gemeente Oldambt. Dit resulteerde in de LHBT-nota gemeente Oldambt 2017-2020. Dat gemeente Oldambt hiermee een goed voorbeeld is voor andere gemeenten, blijkt uit de vermelding hiervan in de Regenbooggids voor gemeenten. De foto en tekst hieronder zijn hieruit gekopieerd; waar Winsum staat, moet natuurlijk Winschoten staan.

LHBT-nota 2017-2020 Gemeente Oldambt streefde met de LHBT-nota naar “emancipatie voor LHBT-inwoners en naar LHBT-acceptatie door alle inwoners van de gemeente Oldambt (2018, p. 6)”. Onder LHBTI-emancipatie wordt verstaan: Toekenning van gelijke rechten, gelijke kansen, gelijke behandeling en gelijkstelling voor de wet van lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen, transgenders en intersekse personen, en het bevorderen van hun veiligheid en het tegengaan van discriminatie (Movisie, 2017). LHBT-acceptatie is het verbeteren van de houding ten aanzien van LHBT-personen (Felten, Emmen, & Keuzenkamp, 2018) In het Regenboogbeleid 2017-2020 is dit doel uitgesplitst in drie speerpunten met elk een onderliggend doel. 1. Zichtbaarheid Doel: acceptatie van en tolerantie voor LHBT-doelgroep verbeteren onder inwoners 2. Samen sterk Doel: LHBT-inwoners ondersteunen met een sterk netwerk 3. Aandacht voor LHBT door lokale organisaties Doel: LHBT-vriendelijker hulpverlening door zorg- en welzijnsorganisaties

LHBT of LHBTI De aflopende Regenboognota 2017-2020 richtte zich op de LHBT doelgroep. Hiervoor werd gekozen omdat niet alle intersekse personen zich verbonden voelen met LHB en T. Andersom is dat ook zo. Landelijk werd vanaf 2016 de term LHBTI veel gebruikt. Daarnaast worden er nog andere groepen onderscheiden die regelmatig worden aangeduid met de afkorting LHBTIQAPC, maar ook deze afkorting dekt niet alle genderidentiteiten. Er is dus geen sprake van één uniforme doelgroep, maar wel van verschillende groepen personen die op basis van geslacht, genderidentiteit, genderexpressie en of seksuele voorkeur verhoogd kwetsbaar zijn. De laatste jaren zien we daarom steeds vaker de term LHBTI+ gebruikt worden. In 2016 is het beleid in hoge mate samen met stakeholders vormgegeven. In Oldambt is sprake van een zeer actieve belangenbehartiging door Regenboog Oldambt, voorheen Roze 50plus. Deze organisatie zette zich in voor met name 50+ LHBTI-personen, maar heeft onder toenemende vraag vanuit andere leeftijdsgroepen besloten om te doen waar zij voor staan: niemand uitsluiten. Dit jaar viert de organisatie haar eerste lustrum. Ook jongerenwerkgroep ‘Real ID’ is nog steeds in Oldambt actief. De jongerenwerkgroep wordt begeleid door jongerenwerk van Stichting Welzijn Oldambt. Real ID is na een actieve start waarbij ontmoeting centraal stond, nu met name online actief.

Beide organisaties zijn zowel bij de beleidsvorming als bij de evaluatie betrokken.

Evaluatie De drie speerpunten van het beleid zijn uitgewerkt in het uitvoeringsplan 2017-2020. De acties op deze punten hebben plaatsgevonden zoals in het plan beschreven. Uitzondering hierop is het oprichten van een klankbordgroep. Er vindt wel incidenteel overleg plaats tussen gemeente en de vertegenwoordigers van de stakeholders, maar onderling bestaat dit niet. Daarbij moet worden opgemerkt dat in 2020 door Corona een aantal activiteiten niet of in aangepaste vorm hebben plaatsgevonden.

Speerpunt 1: Zichtbaarheid • •

Duidelijkheid over de betekenis van regenboogzebrapad LHBT op de website van de gemeente Oldambt Vlag uithangen tijdens Coming Out Dag

•

LHBT uitgelicht in Cultuurhuis De Klinker

•

Oecumenische roze viering

•

het 2017 2017 2017, 2020 2017, 2020 2017, 2020

2018,

2019,

2018,

2019,

2018,

2019,

De speerpunt Zichtbaarheid heeft tot doel om de acceptatie van en tolerantie voor LHBTdoelgroep verbeteren onder inwoners. Door aan te haken bij landelijke initiatieven is gekozen om de regenboog als herkenbaar symbool van gelijke rechten bekend te maken bij onze inwoners. Zo stralen het regenboogzebrapad en de regenboogvlag uit dat Oldambt oog en draagvlak heeft voor LHBTIpersonen. Op dit speerpunt is met name door Regenboog Oldambt veel inzet geweest. Onder andere door * Jaarlijks op 11 oktober hijsen van de Regenboogvlag bij het gemeentehuis in Winschoten * Jaarlijkse filmavond in De Klinker in Winschoten * Jaarlijkse feestavond * Meewerken aan de organisatie van de jaarlijkse Regenboogvieringen * Thematafels in de bibliotheken van Winschoten, Finsterwolde en Oostwold/Midwolda * Informatiestand bij provinciale bijeenkomsten, op ouderenbeurzen en bij de Run van Winschoten * Communicatie via eigen website, Facebook, Instagram en onze Nieuwsbrief Landelijk kwam Oldambt mede in de picture door Marjet Bos van Regenboog Oldambt. Zij werd in 2019 bekroond tot Mrs. Senior Pride tijdens de Nationale Roze Ouderendag. Zij kreeg deze eretitel vanwege haar inzet voor Roze 50+personen en voor haar rol bij de totstandkoming van lokaal beleid.

In 2021 is zij ook zichtbaar geweest met de aanpak ‘Aal goud…elk en ain zichzulf?’ Daarnaast maakt de gemeente Oldambt de acceptatie van LHBTI zichtbaar door vertegenwoordiging bij de provinciale symposia. Bij de beleidsbijeenkomsten is zij vanwege haar voortrekkersrol bevraagd op haar aanpak en ervaringen met LHBT-beleid. Geconcludeerd kan worden dat het speerpunt zichtbaarheid uitstekende handvatten heeft geboden om de discussie over acceptatie en tolerantie te voeren. Punt van aandacht is dat de website van gemeente Oldambt zoveel informatie bevat dat de informatie over LHBTI moeilijk vindbaar is. Ook concentreert de speerpunt zichtbaarheid zich nadrukkelijk rondom de

Regenboogweek. Om te beklijven is het gewenst dat we vaker in het jaar zichtbare activiteiten uitvoeren. Ook is het regenboogzebrapad na een beleidsperiode toe aan een opfrisbeurt. Een ander punt van gewenste aanpassing betreft het woord ‘tolerantie’ in de doelstelling van dit speerpunt. Tolerantie, iets tolereren heeft globaal de betekenis van iets dulden of iets toestaan. Vanuit de doelgroep wordt aangegeven dat zij niet willen worden getolereerd, maar geaccepteerd.

Het hijsen van de regenboogvlag 2021, foto Rolf Veenstra

Speerpunt 2: Samen sterk •

Ontmoetingsplek voor LHBT-jongeren en LHBT-ouderen

•

Het oprichten van een klankbord

2017, 2020 2017, 2020

2018,

2019,

2018,

2019,

Deze speerpunt heeft tot doel om LHBT-inwoners te ondersteunen met een sterk netwerk. Zowel Regenboog Oldambt als SWO ontvangen van gemeente Oldambt een budget om ontmoeting voor hun achterban te organiseren. Door Regenboog Oldambt is dit onder meer gebruikt voor: * Maandelijkse ontmoetingsmiddag voor LHBTI 50-plussers in De Boschpoort in Winschoten * Symposium “Coming out voor jong en oud” in de Klinker in Winschoten * Koffie drinken met ouderen in verzorgingshuizen * Organisatie van het maandelijks LHBTI-zondagmiddagcafé in de HarbourClub Winschoten Vanuit de belangengroep Real ID zijn activiteiten uitgevoerd zoals de roze kast op het symposium in De Klinker, aansluiten bij de landelijke dag voor LHBTI-gemeenschap en de Openminded party in Boelies Pub. Daarnaast zijn verschillende ontmoetingsmomenten georganiseerd in het jongerencentrum ’t Spoor. Na anderhalf jaar is de groep losser geworden en verschoof de focus meer naar aandacht voor eigen ontwikkelingen. Dit leidde ertoe dat SWO-jongeren gerichter is gaan ondersteunen met een lokaal netwerk binnen de LHBTI-gemeenschap. Jongeren die specifiek vastlopen op dit gebied komen (vaak) bij een jongerenwerker terecht, deze gaat individueel in gesprek met een jongeren om samen te kijken naar een passend vervolgtraject.

Op signalen vanuit scholen of andere organisaties over jongeren die vastlopen in de identiteitsvorming, zijn peer-to-peer gesprekken georganiseerd. Jongeren gaan dan met andere leeftijdgenoten in gesprek die in dezelfde situatie zitten of hebben gezeten. Zo zijn meerdere koppelingen gemaakt voor de trans gemeenschap en voor de dragqueen community. In het uitvoeringsplan staat niet toegelicht op welke wijze het oprichten van een klankbord zou plaatsvinden. Een klankbord is dan ook niet opgericht. Ondanks dat is er voor jong en oud een veilig netwerk waar LHBTI-personen terecht kunnen voor hulp of gezelligheid. Er vindt wel incidenteel overleg plaats tussen gemeente en de vertegenwoordigers van de stakeholders, maar onderling bestaat dit niet. Daardoor is ook netwerkvorming tussen de verschillende belangengroepen achtergebleven. Deze evaluatie is in gezamenlijkheid gedaan; hierbij ontstond informatie-uitwisseling tussen de verschillende belangengroepen die ook voor de toekomst zeer gewenst is.

Speerpunt 3: Aandacht voor LHBT door lokale organisaties • • • •

Gemeente Oldambt zet in op voorlichting van werknemers Voorlichting aan zorg- en welzijnsorganisaties Aanbevelingsbrief LHBT-inclusief meegeven aan zorg- en welzijnsorganisaties Aanbeveling LHBT-voorlichting

2018, 2019, 2020 2018, 2019, 2020 2018 2017, 2020

2018,

2019,

Gedurende de afgelopen beleidsperiode is op de speerpunt aandacht dóór lokale organisaties voornamelijk ingezet op zorg, onderwijs en de gemeentelijke organisatie. Rondom de Regenboogweek in oktober is jaarlijks, samen met toen nog Roze50plus, bewustwording bij zorg- en welzijnsorganisaties en onderwijsorganisaties voor de kwetsbaarheid van LHBTpersonen gevoed. Aanvullend op de aanbevelingsbrief en voorlichting hebben burgemeesters Rika Pot en Cora-Yfke Sikkema in opvolgende jaren bijeenkomsten begeleid met deze organisaties. Ook is er een bijeenkomst geweest voor medewerkers van gemeente Oldambt om LHBTI-bewustwording in de dienstverlening te verhogen. Voor frontofficemedewerkers zijn trainingen van Movisie aangeboden. Door Regenboog Oldambt zijn gastlessen op zorgopleidingen van het Noorderpoort in Winschoten gegeven. Ook hebben zij een verhalen- en liedjesprogramma voor ouderen ontwikkeld waarmee in verzorgingstehuizen seksuele geaardheid bespreekbaar wordt gemaakt. Dit programma ‘Aal goud… Elk en ain zichzulf?’ is door corona nog niet in alle verzorgingstehuizen uitgevoerd. Dit programma staat landelijk in de belangstelling en is op 22 november 2021 thema geweest voor een aflevering van KRO-NCRV Kruispunt.

Foto van Marjet Bos, Roze 50+ ambassadeur Oldambt, Kruispunt: Oud en uit de kast Fotograaf: KRO-NCRV

Naast SWO en Regenboog Oldambt zijn er in Oldambt meer organisaties die zichtbaar de acceptatie en emancipatie van LHBTI-personen ondersteunen. Biblionet heeft ieder jaar in de Regenboogweek een boekentafel ingericht over dit thema en leest in die week boeken voor aan kinderen om seksuele diversiteit met hen te bespreken. Cultuurhuis De Klinker verzorgt in die week een themafilm jaarlijks behoorlijke belangstelling geniet. Op de VO en MBO scholen wordt niet alleen gevlagd, maar is ook een fysieke presentatie om positieve aandacht te vragen. Op 11 oktober hangt er op verschillende plaatsen in Oldambt de regenboogvlag. Dit laat zien dat organisaties meer en meer mee-uitdragen dat iedereen zichzelf mag zijn.

Samenvatting Gemeente Oldambt streefde met het Regenboogbeleid naar emancipatie voor LHBT-inwoners en naar LHBT-acceptatie door álle inwoners van de gemeente Oldambt. De inzet in de afgelopen beleidsperiode is voornamelijk gericht geweest op het faciliteren van de belangengroepen Regenboog Oldambt en Real-ID en het aandacht vragen voor acceptatie van LHBTI-personen. Er is gezamenlijk ingezet op de drie speerpunten ‘zichtbaarheid, samen sterk en aandacht door lokale organisaties’. Daarmee is bereikt dat LHBTI-personen in Oldambt elkaar kunnen ontmoeten en dat organisaties in Oldambt in toenemende mate bereid zijn om acceptatie van diversiteit in hun beleid op te nemen. Samengevat kan worden gesteld dat de drie speerpunten prima werken om aandacht en acceptatie te bewerkstelligen. De facilitering van de stakeholders heeft bijgedragen aan de emancipatie van LHBTI-personen, maar had effectiever kunnen zijn door deze groepen te verbinden.

Aanbevelingen voor nieuw beleid Omdat de drie speerpunten uit het vorig beleid werkzaam zijn gebleken, adviseren de stakeholders om in de nieuwe beleidsperiode dezelfde speerpunten te hanteren. Daarbij worden de volgende aanpassingen voorgesteld. 1. Om nadrukkelijk niemand uit te sluiten die op grond van geslacht, genderidentiteit, genderexpressie en of seksuele voorkeur verhoogd kwetsbaar is, wordt voorgesteld om de LHBT-nota ‘Regenboognota’ te noemen en de doelgroep met ‘LHBTI+ inwoners’ aan te duiden. 2. Speerpunt zichtbaarheid: a. De doelstelling van dit speerpunt zodanig te wijzigen dat het woord ‘tolerantie’ hier niet in voorkomt. Vanuit de doelgroep wordt aangegeven dat zij niet willen worden getolereerd, maar geaccepteerd. b. Verspreid over het jaar op positieve wijze aandacht te vragen voor de positie van LHBTI-personen in onze gemeente. Dit kan door het delen van informatie niet te concentreren rondom de Regenboogweek, maar ook gebruik te maken van (inter)nationale gedenkdagen zoals IDAHOT in mei en Paarse Vrijdag in december. 3. Speerpunt samen sterk Om de uitwisseling tussen de belangenorganisaties te versterken, wordt voorgesteld om een periodiek overleg in te voeren. 4. Speerpunt aandacht voor LHBT door lokale organisaties In de doelstelling van de huidige beleidsnota wordt hier ingezoomd op zorg- en welzijnsorganisaties.

Voorgesteld wordt om in het nieuwe beleid de inzet ook te richten op onderwijsinstellingen en sportorganisaties om zo een groter en gerichter bereik te realiseren. Onderwijs en sport worden hierin expliciet aanbevolen omdat hiermee een groter bereik onder jongeren mogelijk is.