8c.2 Participatieverantwoording

Participatieverantwoording Ontwikkeling Ambitiedocument Centrum Oldambt

juli 2022

Inhoudsopgave

1.

Inleiding

1

2.

Kader

3

3.

Betrokkenheid

4

4.

Het participatieproces en het Ambitiedocument

6

5.

Resultaten

7

5.1 Rondwandelingen

7

5.2 Informatiebijeenkomst 24 november 2021

7

5.3 Eerste flitspeiling

7

5.4 Eerste bijeenkomst met meewerkers: ophalen

9

5.5 Tweede bijeenkomst met meewerkers: terugleggen

9

5.6 Derde bijeenkomst met meewerkers: bespreken concept

11

5.7 Bijeenkomst met dorp- en wijkverenigingen

11

5.8 Inloopbijeenkomst

12

5.9 Tweede peiling en Consul

14

Bijlagen Bijlage 1: Betrokkenen

16

Bijlage 2: Verslagen bijeenkomsten

17

Bijlage 3: Resultaten flitspeilingen

32

1

1.

Inleiding

In de afgelopen periode (november 2021 - mei 2022) is gewerkt aan de totstandkoming van het Ambitiedocument Centrum Oldambt. Dat hebben we niet alleen gedaan, maar samen met alle partijen die zich betrokken voelen bij de centrumontwikkeling. Dat is ook meer dan terecht: de rijke historie, het belang voor de gemeente en gemeenschap, en de potentie van het centrum vragen een gezamenlijke inzet en een breed draagvlak. In dit document legt het college verantwoording af over de participatie bij de totstandkoming van het ambitiedocument.

2

2.

Kader

De gemeenteraad, het college en de ambtenaren zijn er samen verantwoordelijk voor dat het voor inwoners en maatschappelijke partners helder en duidelijk is waar ze kunnen participeren, binnen welke kaders en wat de gemeente met de uitkomsten van de participatie gaat doen. Dit hebben we in algemene zin geschetst in de participatievisie uit 2021 van de gemeente en specifiek voor dit participatietraject in een participatienotitie. Op 16 november is de gemeenteraad geïnformeerd over het participatieproces in de totstandkoming van het Ambitiedocument aan de hand van een toelichting op deze participatienotitie. In de participatienotitie benoemen we met welk doel, wanneer, met wie, in welke rol en in welke periode participatie plaatsvindt (op basis van het afwegingskader van ProDemos1). Voor het overzicht herhalen we dat hier.

Waarom?

Doel van de participatie is om het draagvlak voor het ambitiedocument te vergroten en de kwaliteit ervan te verhogen.

Wanneer?

Participatie vindt plaats in de beleidsvormingsfase. Deelnemers geven advies en denken mee. In de fase na vaststelling is wederom ruimte voor participatie; daar gaat deze verantwoording echter niet over.

Wie?

Bij de start van dit proces is middels een stakeholderanalyse in kaart gebracht welke personen en partijen op enige wijze betrokkenheid hebben bij het centrum. Hierbij is breed gekeken naar zowel inwoners, ondernemers, onderwijs, wooncorporaties, belangenorganisaties etc.

Welke rol en verantwoordelijkheid? We hebben betrokkenen vervolgens geplaatst binnen de Ringen van invloed, in vier categorieën: beslissers, meewerkers, meedenkers en meeweters, elk met een eigen rol en verantwoordelijkheid in het proces bij de totstandkoming van het ambitiedocument. In de volgende paragraaf gaan we hier verder op in. Hoe lang?

Het participatietraject duurde ca. 6 maanden, van november 2021 tot en met mei 2022, met inbegrip van enige vertraging als gevolg van corona. In verband met de vorming van de coalitie en het programma van de nieuwe raad, vindt het besluitvormingsproces plaats na het zomerreces van 2022.

1

) Zie: https://prodemos.nl/samenwerking/gemeenten/burgerparticipatie/afwegingskader-burgerparticipatie/

3

3.

Betrokkenheid

In een stakeholdersanalyse hebben we in kaart gebracht welke partijen betrokken zijn of zouden moeten worden. We onderscheiden zoals gezegd vier categorieën: beslissers, meewerkers, meedenkers en meeweters. Het participatie- en communicatieproces is ingestoken naar rol en betrokkenheid. Dat betekent maatwerk, zonder partijen uit te sluiten. Uiteindelijk hebben alle stakeholders op verschillende momenten in het proces gelegenheid gehad om mee te denken over de plannen en de richting van het ambitiedocument.

Samenstelling

Betrokkenheid

Meebepalers Beslissers - Gemeenteraad Oldambt - College Oldambt - College van GS

De gemeente heeft een eigen verantwoordelijkheid als het gaat om de centrumontwikkeling van Oldambt. Onze gemeenteraad heeft onder meer de taak om het algemeen belang te bewaken en verschillende belangen tegen elkaar af te wegen. De algemene kaders voor het proces zijn opgenomen in de participatienotitie die met de raad is gedeeld. Deze notitie sluit aan op de kaders die door de gemeenteraad zijn gesteld als het gaat om participatie.

Toeleveranciers - Programmateam Centrumontwikkeling Oldambt (gemeenten + provincie) - Ambtelijke organisatie

Het college van Oldambt vervult de rol van bestuurlijk opdrachtgever. Er is bewust voor gekozen om het hele college deze rol te geven, gezien de raakvlakken met alle portefeuilles. De provincie is vertegenwoordigd in het programmateam, net als bij het actieprogramma 2013. De provincie, en in het bijzonder de projectorganisatie Blauwestad, is direct betrokken bij het proces. De medewerkers die vanuit hun werkveld raakvlakken hebben met de centrumfunctie van Oldambt maken onderdeel uit van het programmateam Centrumontwikkeling Oldambt of zijn in 1-op-1 interviews inhoudelijk bevraagd. Verder zijn alle medewerkers regelmatig geïnformeerd over de centrumontwikkeling.

4

Meewerkers Beïnvloeders - Vertegenwoordiging ondernemers (afgevaardigden Cityclub Winschoten, horecaondernemers, vastgoedeigenaren) - Enkele grote werkgevers - Woningbouwcorporatie(s) - Waterschap Toeleveranciers - Gebiedsregisseur Binnenstad - Marketing Oldambt - SWO (jeugd/jongeren) - GeneRaadCie - Klimaat en biodiversiteit - Stichting Oud-Winschoten Gebruikers - Wijkplatform centrum - Onderwijsinstellingen - Cultuurhuis De Klinker Meedenkers Gebruikers - Overige ondernemers / niet-leden van Cityclub - Jeugd/jongeren: inwoners van de toekomst - Centrumbewoners (ook via wijkplatform in adviesgroep) - Bewoners omliggende dorpen - Nieuwe Oldambtsters (die 5 jaar geleden hier naartoe zijn verhuisd) - (Duitse) bezoekers: dagrecreanten, verblijfsrecreanten

Meeweters Gebruikers - Inwoners van de regio - Medewerkers gemeente Oldambt - NPG

Uit de meewerkers is een brede adviesgroep geformeerd, bestaande uit ca. 20 deelnemers met uiteenlopende achtergronden. Van inwoners tot ondernemers en van jong tot oud. Ook hebben we mensen met diverse kennis- of interessegebieden betrokken, denk aan onderwijs, cultuur, klimaat. De meewerkers hebben in drie stappen meegewerkt aan het ambitiedocument en hebben daarmee direct invloed gehad op het resultaat. De bijeenkomst in januari stond in het teken van ‘ophalen’. In maart hebben we gesproken over de eerste uitwerkingen en in april hebben we gesproken over een conceptversie van het ambitiedocument. Meewerkers hebben op persoonlijke titel meegedacht, zonder last of ruggespraak, om een zo open mogelijk gesprek te kunnen voeren over visie en ambitie zonder daarbij beperkt te worden door bestaande structuren of afspraken. Ook betekent dit dat deelnemers zich op geen enkele wijze behoeven te committeren aan het eindresultaat. Het staat hen vrij geheel onafhankelijk op het ambitiedocument te reageren.

Via flitspeilingen, Consul en inloopbijeenkomsten hebben we de samenleving van Oldambt de kans gegeven om input te geven aan de voorkant en reactie te geven op het concept ambitiedocument. Het is een bewuste keuze om zowel aan de start van het proces als aan het einde online te peilen om zo het zogenoemde ‘stille midden’ te bereiken. Daaronder verstaan we de inwoners die zich via traditionele vormen van participatie, zoals bijeenkomsten, niet zo snel uitspreken maar wel degelijk zinvolle inbreng hebben. Dit heeft geleid tot een respons van beide keren ca. 800 respondenten. In de analyse is gezorgd voor een representatieve weging, waardoor de uitkomsten van met name de laatste peiling een goed beeld geven van het draagvlak voor de ambities in het ambitiedocument.

Tot slot hebben we gezorgd dat iedereen kennis kon nemen van de ontwikkelingen. We hebben hiervoor gebruik gemaakt van verschillende kanalen, zoals de gemeentelijke website, De Oldambtster (tot januari) en sociale media

5

4.

Het participatieproces en het Ambitiedocument

De ontwikkeling van het Ambitiedocument en het participatieproces kunnen niet los van elkaar worden gezien. De resultaten van de participatie zijn telkens meteen meegenomen in het werkproces van het programmateam met het Ambitiedocument. Daarmee is het Ambitiedocument een weergave wat we hebben opgehaald in de samenleving. We willen daarvoor betrokkenen ook bedanken: ondanks de coronapandemie en de zorgen die dat met zich meebracht, hadden zij telkens een constructieve houding. Deze positieve en waardevolle ervaring vraagt dat ook bij de uitwerking van projecten die uit het Ambitiedocument voortvloeien, de samenleving weer wordt betrokken.

6

5.

Resultaten

5.1 Rondwandelingen Met verschillende betrokkenen, waaronder het college, raadsleden, de adviesgroep (meewerkers) en het Omgevingskwaliteitsteam van het Nationaal Programma Groningen, hebben we bij de start van het proces in kleine groepen rondwandelingen door het centrum gemaakt. Op deze manier konden we de deelnemers meenemen in de samenhang tussen de projecten, de problemen waar we tegenaan lopen en de kansen die we zien voor ons prachtige centrum. Met het Omgevingskwaiteitsteam van het NPG zijn tegelijkertijd inhoudelijke gesprekken gevoerd die hebben bijgedragen tot een beter begrip van de opgave voor het centrum van Oldambt. De verslagen zijn in de bijlage opgenomen. 5.2 Informatiebijeenkomst 24 november 2021 Op 24 november 2021 organiseerden we een informatiebijeenkomst over de Poort van Winschoten en de centrumontwikkeling. We hebben hier onder meer een toelichting gegeven op het proces van ontwikkeling van het ambitiedocument. Inwoners konden digitaal meekijken en meedoen. Deze bijeenkomst is terug te kijken op www. gemeente-oldambt.nl/poortvanwinschoten. 5.3 Eerste flitspeiling De eerste flitspeiling is gehouden in oktober en november 2021, zowel in Nederland als in Duitsland. Via de huis-aan-huiskrant en sociale media is de flitspeiling onder de aandacht gebracht.

De flitspeiling geeft inzicht in hoe mensen het centrum nu ervaren, wat zij aantrekkelijk vinden en wat zij graag beter willen zien. Hiernaast zijn de resultaten weergegeven. In totaal hebben 737 mensen in Nederland en 136 mensen in Duitsland gereageerd.

7

8

5.4 Eerste bijeenkomst met meewerkers: ophalen Tijdens de eerste twee (online) bijeenkomsten in januari 2022 hebben we in kleine groepen gesproken over de opgaven van het centrum. De rode draden uit deze gesprekken zijn weergegeven in onderstaand overzicht.

Samenhang

Rode draden meewerkersbijeenkomsten Centrumontwikkeling Oldambt

Het verband tussen de verschillende onderdelen in het centrum is zoek. Behoefte aan duidelijke bronpunten.

12 & 13 januari 2022

Wonen

Wonen boven winkels

Goede centrumfunctie

Concrete plekken

Om (jonge) mensen in deze regio te houden is het van belang dat het leefbaar is en er o.a. aanbod is in:

Wonen

Werken

Winkelen

Sport

Herstellen historische gevels

Omgeving gemeentehuis

Marktplein

Toevoegen groen en water

De historie onderscheidt Winschoten van andere plaatsen. Bouw voort op deze historie.

Het centrum is nu versteend. Er zijn veel mogelijkheden voor het vergroenen van het centrum.

Groen

Levendig centrum

Water

Hittestress

St. Lucas

Langestraat

Cultuur Ondewijs- en onderwijsinstellingen verbinden

Parkeren

Evenementen

Oriëntatie

Liefkenshoek

‘t Rond

Onderwijs en Sport

Biodiversiteit

Route en oriëntatie

Door veel online bestellen verandert de functie van het centrum. Mensen zoeken andere dingen in het centrum.

Eten en drinken

Entree winschoten aanpakken

OPHALEN

Cultuur

Rijke Historie

Ontmoeten

Nieuwbouw woningen

Looproutes

Museum

VR gebruiken

Meer opleidingen

Streetart Omnisportpark

Analyse, proces voorbereiding sep

okt

nov

Besluitvorming nieuwe college

Ontwerp- en participatieproces dec

jan

feb

maart

Besluitvorming nieuwe raad

na coalitievorming

5.5 Tweede bijeenkomst met meewerkers: terugleggen In maart ging het over de eerste vertalingen van de ophaalsessie. De stedenbouwkundige presenteerde de rode draden en de vertaling naar bouwstenen en sfeerbeelden voor het ambitiedocument (zie ook onderstaande kaart). Hier ontstond al snel het beeld dat we het over veel zaken eens zijn. Er was ook aandacht voor de mogelijke ontwikkelrichtingen van het Sint Lucas terrein aan de hand van een aantal scenario’s, waarbij niet zozeer is gekeken naar de scenario’s op zich, maar vooral de positieve en negatieve kanten ervan zijn benoemd. Op onderstaande kaart zijn de bouwstenen op een rij gezet. We lichten daarna de belangrijkste resultaten uit de bijeenkomst toe.

9

Sfeer en uitstraling verbeteren • verblijfsplekken creëren • openbare ruimte verbeteren • achterkanten en dichte gevels verlevendigen • transformatie winkels/opslag tot horeca, diensten, etc. • Lucas en Blauwlocatie aanpakken • verblijfskwaliteit driften verhogen • panden met ‘voeten op de grond’ zetten

voortbouwen op rijke historie • Joodse geschiedenis • Rosarium • textiel-zaden- en handelsvestingstad • graan- en havenstad, bestuurscentrum • renteniersstad • arbeidersstad • winkel- en waterstad

Programma toevoegen • winkelaanbod vergroten • (dag-)horeca toevoegen • wonen • historisch stadsmuseum • evenementen koesteren/uitbreiden • omnisportpark (onderwijs en sport) nabij centrum

Servicegraad in centrum verhogen • openbaar toilet, fietsenstalling, oplaadplek • voldoende en toegankelijke parkeervoorzieningen

Compact kernwinkelgebied • winkels verplaatsen richting Langestraat • winkels verkleinen • leegstand aanpakken

Samenhang tussen onderdelen verbeteren • bronpunten verbeteren/toevoegen • diverse rondjes door binnenstad • fiets- en voetgangersroutes verbeteren • rozenroute maken • verbinding met Blauwestad verbeteren (fiets, water)

Transformatie winkels/opslag tot woningen • wonen boven winkels stimuleren

Binnenstad klimaatadaptief maken • binnenstad vergroenen • straten vergroenen • stadstuinen toevoegen • aansluiting stadspark verbeteren • water toevoegen

Winschoten Koopstad Het is belangrijk om te weten wat voor stad we willen zijn. Dat is de basis voor veel andere keuzes. In de bijeenkomst lijkt een voorkeur te zijn voor het versterken van de koopstadgedachte. Winschoten heeft die potentie en onderscheidt zich daarmee van de naburige gemeenten. Een compact centrum is van belang om een goede koopstad te zijn. Er is niet zozeer behoefte aan meer winkels, maar aan clustering en meer diversiteit. Ook moeten de verschillende onderdelen van het centrum goed met elkaar verbonden worden. Zeker voor jongeren is de verblijfskwaliteit van belang. Er is behoefte aan plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten. Dit kan deels ingevuld worden door horeca en terrassen, maar er moeten ook plekken in de openbare ruimte zijn waar mensen bij elkaar kunnen komen, bijvoorbeeld op het marktplein. Daarbij gaat het deels om stenen en groen, maar vooral om reuring: er moet iets te doen zijn. Inrichting Meewerkers verschillen van mening over het nut van het kunnen lopen van rondjes door de binnenstad. De Langestraat is van oudsher een flanneerstraat. Het is belangrijk om te voorkomen dat er gaten vallen in de straatwanden. Het toevoegen van (stads)tuinen op plekken waar panden gesloopt worden kan, maar moet een tijdelijke oplossing zijn. Op termijn moeten de straatwanden weer gesloten worden. Dat zorgt voor de stedelijkheid die bij Winschoten past.

Verder benoemen meewerkers dat er niet teveel vaste obstakels worden gemaakt. Ook extra voorzieningen zoals toiletten en stallingen moeten geïntegreerd worden in gebouwen. Als suggestie voor de fietsenstalling is de kelder van het voormalige Rabobankgebouw genoemd. Het wonen boven winkels biedt een mogelijkheid om de binnenstad te verlevendigen, ook na sluitingstijd van de winkels. Daarbij geldt dat voor diverse doelgroepen wonen dichtbij of in het centrum waardevol is.

10

Vergroening en toevoegen van water De vergroening van de stad en verblijfsplekken spreekt aan. Dit draagt tegelijkertijd bij aan bevorderen van biodiversiteit en tegengaan van hittestress. Over het toevoegen van water op het Schönfeldplein is iedereen het eens. Dit biedt ook kansen voor het Marktplein. Ook zouden de wadi’s in de Venne verlengd kunnen worden. Daarnaast kan water toegevoegd door waterspeelplekken te maken, die met name voor de jongste jeugd interessant zijn. Cultuur en historie Het centrum moet een plek krijgen waar cultuur en historie samenkomen. Gebruik innovatieve manieren, zoals sociale media en apps, om de historie en de routes te laten zien. 5.6 Derde bijeenkomst met meewerkers: bespreken concept In april hebben we een conceptversie van het ambitiedocument gepresenteerd aan de meewerkers. De meewerkers waren blij dat er gewerkt is aan een allesomvattende visie voor het centrum. Zij gaven enkele belangrijke aandachtspunten mee: - Zorg voor voldoende parkeren. - We moeten fietsen weren uit de Langestraat om gevaarlijke situaties te voorkomen. - Het Marktplein is nu een te groot en versteend plein en lastig om overheen te fietsen. De behoefte bestaat om het oude karakter terug te brengen, waar het toevoegen van water vanuit Schönfeldplein bij zou kunnen helpen. Wel is de vraag of dit prioriteit moet hebben ten opzichte van de andere ontwikkelingen.

- Het Sint Lucas terrein vraagt snel aandacht, we moeten daar niet te lang mee wachten. Er is begrip voor eerst afmaken waar we al mee zijn begonnen, maar tegelijk moeten we nadenken over wat met het ziekenhuisterrein willen. Optie is om er op de lange termijn water heen te brengen en er een haven te maken. - Daghoreca toevoegen is een goed idee, maar wel met mate en op de goede plekken. - Meewerkers geven aan enthousiast te zijn over de voorstellen maar dat we vooral moeten beginnen: ‘het is kwart over 12!’ 5.7 Bijeenkomst met dorp- en wijkverenigingen Alle dorp- en wijkverenigingen zijn in februari benaderd om mee te denken over de centrumontwikkeling van Oldambt. Eerst hebben we via een mail een uitvraag gedaan naar wat zij vanuit het dorp of de wijk belangrijk vinden met betrekking tot het centrum. Op basis van deze input en die van de meewerkers is een eerste vertaling gemaakt. Vervolgens hebben we een bijeenkomst met de dorp- en wijkverenigingen georganiseerd waarin we de bouwstenen en sfeerimpressies voor het ambitiedocumenten hebben gepresenteerd en in gesprek zijn gegaan. In het algemeen zijn de deelnemers enthousiast over de plannen. In het gesprek kwamen de volgende zaken naar voren: - De rijke geschiedenis, bijvoorbeeld de rozenstad, moet zichtbaarder zijn. - De aanwezigheid van veel jongeren rondom de campus biedt kansen voor het centrum.

Er moet worden nagedacht over wat jongeren aantrekt, maar ook rekening worden gehouden met leefstijlaspecten. - Aandacht is nodig voor klimaatadaptatie, natuur- en groen, maar ook beheer en onderhoud van die maatregelen. - Er wordt gevraagd of de locatie Blaauw ook mee wordt genomen in de plannen. De programmamanager antwoordt dat daar ook over wordt gesproken met de eigenaar met als inzet om tot oplossingen en ik elk geval sloop van wat er nu staat, te komen. - Vanuit het perspectief van de dorpen is vooral de winkelfunctie belangrijk. De stedenbouwkundige peilt hoeveel behoefte er is om rondjes te kunnen lopen door het centrum (wat voor jeugd niet zo belangrijk lijkt te zijn)? Dat lijkt niet per se belangrijk, geredeneerd vanuit de veronderstelling dat winkelen door inwoners gericht gaat. In het verlengde hiervan wil de stedenbouwkundige graag weten of de aanwezigheid van grotere winkelformules kruisbestuiving oplevert voor kleinere winkels. Een deelnemer reageert: “Grote winkelformules zitten buiten de kern van het centrum. Dus dat effect wordt nog niet echt zo gezien. Wellicht is dat er wel als je die winkels dichter naar het centrum haalt. Tegelijk hebben de grote winkels juist ook veel gerichte klanten.”

11

- Iemand merkt op: “Een terrasje pakken, is voor de meeste Winschoters niet weggelegd. Wees daar dus reëel in in je plannen.” De stedenbouwkundige reageert daarop dat het idee van terrassen door de hele binnenstad wellicht niet reëel is, maar dat het misschien wel geconcentreerd kan op een bepaalde plek. Ook uit de eerste flitspeiling bleek die behoefte. - Er zijn diverse suggesties om banden met het onderwijs aan te halen. Gedacht wordt aan zowel universiteit als HBO, maar bijvoorbeeld ook aan het Alfacollege en diverse lagere scholen in het centrum. Deelnemers hebben ook gereageerd op de ideeën voor de Sint Lucas locatie: - Het idee van een park of museum wordt goed ontvangen. Tegelijkertijd is ook nuchterheid nodig: we zijn geen Rotterdam, is er voldoende animo voor een museum? Een park (in combinatie met een andere functie) lijkt dan passender. - Het idee om een aantal oude bouwdelen te behouden vanwege de historische waarde wordt gewaardeerd. - Groen als verbindende factor is de juiste keuze, bijvoorbeeld door een verbinding te maken met het stadspark en het gebied rondom De Klinker. - Een andere interessante optie is een mix tussen vergroening en versterking van de winkelstad. 5.8 Inloopbijeenkomst Op 20 april is een inloopbijeenkomst georganiseerd voor alle inwoners van Oldambt.

Zo’n 50 à 60 belangstellenden hebben aan de hand van onderstaande platen kennis genomen van de plannen en vragen kunnen stellen. Samen werken aan het centrum van de toekomst Proces richting Ambitiedocument 2030 > 2050 Uniek: breed participatieproces Flitspeiling, Adviesgroep, vele gesprekken met betrokkenen

Waar werken we naartoe? Ambitie is méér dan koopstad

Fase: ideevormig samen met inwoners, ondernemers en belanghebbenden Ná dit proces volgt straks de bespreking en besluitvorming met college en raad.

Faseringen samengevoegd in één kaart | 2022- ...

Bouwstenen voor visie

Onderscheidend Toekomstbestendig thema winkelen

Compact

Levendig

Groen

Verbonden

legenda: plangebied ontwikkelingsgebieden cluster winkelgebied functie winkelgebied routing winkelgebied cluster ontspanning functie ontspanning cluster overheid

concentratie kernwinkelgebied

functie ontspanning cluster woningbouw WONEN

wonen/wonen boven winkel broednest cultuur functie cultuur

P

parkeren verkeersstromen highlights/aantrekkingspunten vergroenen water

Wonen boven winkels 33

Winschoten Haalbaarheidsstudie behoud Sint Lucas ziekenhuis 002 formaat:

schaal: 1:100

datum: 20.01.2022

Woonstraat

Hoe kan dat eruit zien?

Luifels verwijderen

Besluitvorming door gemeenteraad

Burgemeester Schönfeldplein

Nieuwe horecafuncties

Toevoegen groen en water

Voeten op de grond

Verdichten stedelijk wonen

Toevoegen groen en water

Verkleinen winkelpand

Driften aanpakken (stegen)

St. Lucas

Incidenteel horeca toevoegen

12

Ambitiedocument Centrum Oldambt 2030 > 2050 Niet alles kan in één keer: we pakken dit gefaseerd aan. Na besluitvorming door de raad werken we de aanpak verder uit en gaan we op zoek naar financiële dekking.

Zoals we het nu voorstellen Fase 0 > vanaf de start

Fase 1 >

tot 2027

Ambities in fase 0:

Ambities in fase 1:

Ambities in fase 2:

● Integrale aanpak Langestraat noord (kerkzijde)

● Vergroenen openbare ruimte

● Ontwikkeling St. Lucaslocatie

● Invulling open locaties Torenstraat en Blijhamsterstraat

● Doorontwikkeling blok Langestraat-Venne

● Woningbouw Venne zuidzijde en Liefkenshoek

● ‘T Rond extraverter maken

● Water terugbrengen

● Herontwikkeling Posttilterrein

● Poort van Winschoten (gemeentehuis en omgeving)

- Schönfeldplein

● Poort van Winschoten (Liefkenshoek)

- Extra waterelementen (Venne)

● Pui- en gevelverbetering

Fase 2 > ná 2027

● Locatie Tramweg - woningbouw

● Waterkwartier naar woningbouwlocatie - Pfaff - Halte Democratie ● Transformatie scholencluster Stikkerlaan - woningbouw

● Ontwikkeling Lucas; Aansluiting Langestraat en Klinkerplein

● Museum (historie)

- omnisport

● Ontwikkeling Lucas; amoveren gedeelte gebouwen St. Lucas

● Verbindingskanaal doortrekken naar St. Lucaslocatie

- cultuur

● Ontwikkeling Lucas; Invulling terrein met tijdelijk bestemming

● Uitbreiding openbare voorzieningen: fietsenstalling, toiletten

- verbindingskanaal

● Transformatie vastgoed binnenstad en aanloopzones

● Herinrichting Openbare Ruimte (op delen waar van toepassing)

● Ondersteuning Marktplein

St. Lucaslocatie

● Blauwlocatie naar infra (verkeer en parkeren)

Poort van Winschoten (nieuw gemeentehuis)

Liefkenshoek

Marktplein

Bestaande situatie parkeerterrein en achterzijde Winkelcentrum ‘t Rond culturele voorziening

achterzijde winkelcentrum wordt een voorzijde

parkeerplaats vergroenen

deel van de parkeerplaats vervangen door nieuw park

bebouwing vervangen

Over 5 tot 10 jaar

45

2 ii. Herontwikkeling Zuidpool, Liefkenshoek

Over het algemeen is er veel enthousiasme: aanwezigen vinden het een mooie visie en zijn blij dat de inwoners op verschillende momenten betrokken zijn. Ze vragen wel aandacht voor ambitie versus concrete plannen, voor de financiële haalbaarheid en voor de ontwikkeling van centra van omliggende dorpen. Toezicht en handhaving op het verkeer door de Venne is ook belangrijk. Verder geven betrokkenen aan dat het zaak is nu ook tempo te maken in de uitvoering en dat acties ook om opvolging vragen (bijvoorbeeld bloembakken). Water - Er is veel enthousiasme voor het toevoegen van groen en water in het centrum. - De haven Schönfeldplein moet volgens sommige aanwezigen groter worden zodat er ook gekeerd kan worden. Mogelijk moeten we daarvoor panden aanschaffen. - Bewoners van huizen die grenzen aan de Rensel zijn tegen het bevaarbaar doortrekken van het water naar het Schönfeldplein omdat ze overlast verwachten. Mobiliteit en parkeren - Er is een goede routing en oriëntatie nodig, ook voor parkeren. - CCW pleit voor het gezamenlijk maken van een mobiliteitsvisie. - We kunnen een blauwe parkeerzone maken aan de Venne. - Er is aandacht nodig voor voldoende parkeren, onder meer op het Liefkensplein. - We moeten parkeerplaatsen ter hoogte van de slijterij meer richting de Liefkenshoek verplaatsen.

Locaties die extra aandacht behoeven - Er is aandacht nodig voor de afgebrande panden aan de Langestraat. - Het pand van Bristol (Langestraat 97) mag niet worden afgebroken omdat het een Joods monument is. - Er is enthousiasme over een gedeeltelijke sloop van het St. Lucasziekenhuis en een tijdelijke invulling. Het is daarbij belangrijk dat een deel van de historie behouden blijft. 13

- We moeten niet alle pijlen op het St. Lucas terrein richten: maak eerst af waar je mee begonnen bent. - De zorg bestaat dat parkeren bij het St. Lucas terrein, in combinatie met een doorsteek bij kerk, ervoor zorgt dat het noordelijke deel van de Langestraat niet meer bezocht wordt. - Een aanpak van de Blaauw-locatie lijkt te ontbreken. 5.9 Tweede peiling en Consul De tweede flitspeiling is gehouden in mei. Via de huis-aan-huiskrant en sociale media is de flitspeiling onder de aandacht gebracht. Aanvullend hebben we voor het eerst gebruik gemaakt van Consul, waar betrokkenen ook met elkaar in gesprek konden over de verschillende voorstellen. In de flitspeiling en op Consul hebben we de ambities en ideeën uit het ambitiedocument voorgelegd. In totaal hebben 690 mensen gereageerd. In algemene zin is er veel steun voor de ambities en ideeën. Hiernaast zijn de resultaten weergegeven.

14

15

Bijlage 1: Betrokkenen Er hebben ongeveer 20 mensen meegewerkt aan het Ambitiedocument. Een aantal daarvan is hieronder weergegeven. De anderen zijn bij de gemeente bekend. Alle meewerkers hebben op persoonlijke titel meegedacht, zonder verplichting tot last of ruggespraak met hun eventuele achterban, om een zo open mogelijk gesprek te kunne voeren over visie en ambitie zonder daarbij beperkt te worden door bestaande structuren of afspraken. We hebben de inbreng van de meewerkers gebruikt, maar het uiteindelijke Ambitiedocument is geen precieze weergave van ieders inbreng – dat kan niet en dat is niet wenselijk. Meewerkers zijn daarom op geen enkele wijze gecommitteerd aan de inhoud van het Ambitiedocument en het staat hen daarom vrij om achteraf volledig vrij om te oordelen over het eindresultaat.

Meewerkers Naam

Organisatie/achtergrond

Rol

Pascal Meinders

Cityclub Winschoten

Twee vertegenwoordigers

Richard Nieuwenhuizen

Restauranteigenaar en KHN-afdeling

Eigenaar en vertegenwoordiger

Chris Kruizinga

Vastgoed

Eigenaar

Gert Smits, directeur

Grote werkgever OOG

Directeur Bestuurslid

Sander Dijk

Waterschap Aa en Hunze

Gebiedsplanoloog

Edwin van der Woude

Marketing Oost-Groningen (voorheen Marketing Oldambt)

Voormalig directeur

Kevin Wojcik

GeneRaadCie (jongeren)

Vertegenwoordiger

Robert Jalink

Stichting Oud-Winschoten

Vertegenwoordiger

Marijke Valeton

Bewonerscommissie 4 windenbuurt

Vertegenwoordiger

Dorp- en wijkverenigingen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18.

Bad Nieuweschans Beerta Drieborg Ganzedijk Hongerige Wolf Nieuwe Beerta Blauwestad Finsterwolde Midwolda Oostwold Centrum Bomenbuurt Parkwijk/Kloostervallei Zuid Heiligerlee Westerlee Nieuw Scheemda / ’t Waar Nieuwolda Scheemda

16

Bijlage 2: Verslagen bijeenkomsten Eerste bijeenkomst met meewerkers Rode draden meewerkersbijeenkomsten Centrumontwikkeling Oldambt – januari 2022 Op 12 en 13 januari zijn vier bijeenkomsten met meewerkers georganiseerd. In dit memo geven we puntsgewijs de inbreng weer. Deze inbreng verwerken we in de denkrichtingen die we eind februari / begin maart presenteren. Deze gesprekken vinden plaats in het kader van de eerste stap in het proces om te komen tot een Ambitiedocument Centrumontwikkeling Oldambt 2030-2050. De eerste stap betreft het ophalen: bij de meewerkers is opgehaald wat zij van belang vinden en welke punten van aandacht zij mee willen geven. Volgende stappen zijn het teruggeven van eerste richtingen voor de inhoud van het Ambitiedocument, mogelijk in scenario’s (feb-maart) en het opstellen en bespreken van het advies aan college en raad (april). Algemeen - Waardering voor de verschillende invalshoeken van de deelnemers. - Ondanks de lastige situatie waarin enkele deelnemers zich bevinden (met name de ondernemers) door de corona-maatregelen toch veel bereidheid om mee te denken over de toekomst. - Oproep om plannen te maken met ambitie, maar ook nu al tot daden te komen. - Werken aan het centrum is niet alleen een ruimtelijk plan maken, maar ook functies en organisaties in de binnenstad samenbrengen en tot actie brengen.

Deze gesprekken zijn daar al een mooi begin van. Het belang van een goede centrumfunctie Om (jonge) mensen in deze regio te houden is het van belang dat het leefbaar is en dat er een breed aanbod is op het gebied van wonen, werken, winkelen, eten, drinken, cultuur en sport. Het gaat om het totaalplaatje. Winschoten heeft hier als centrumplaats een belangrijke rol in. Ook voor bedrijven is dit van belang om in de toekomst voldoende geschikt personeel te vinden. Het belang van een goed functionerend centrum van Winschoten met een duidelijke regionale functie wordt breed onderkend. Belangen zijn groot, het centrum is van en voor iedereen. Bouw voort op de rijke historie Winschoten heeft veel potentie, maar de basis is nu niet op orde. Veel ingrepen uit het verleden hebben Winschoten er niet mooier op gemaakt. De historie van Winschoten onderscheidt Winschoten van andere plaatsen. Deze historie (vestingstad, water, joodse geschiedenis, graanrepubliek, langste winkelstraat, molens, rozen, etc.) kan benut worden voor het verder ontwikkelen van het centrum.. Het is niet van belang perse iets nieuws te verzinnen maar vooral voort te bouwen op de kracht van Winschoten. Levendig centrum Door veel online bestellen verandert de functie van het centrum. Mensen zoeken andere dingen in het centrum. Het gaat om de beleving: winkelen, wonen, recreëren, cultuur, onderwijs, etc.

spelen hierin een belangrijke rol. - Zorg voor meer plekken om te ontmoeten/verblijven/recreëren in het centrum met bankjes, water, groen, etc.. - Horeca mist op verschillende plekken in het centrum. Horeca is van belang voor de detailhandel en andersom. Terrasje, biertje, hapje, etc. zodat mensen meer uren in het centrum verblijven. - Toegankelijkheid en levendigheid van centrum zorgt ervoor dat mensen langer verblijven, bijvoorbeeld vooraf een hapje eten of na die tijd als er iets te doen is. Om zes uur een lege winkelstraat is minder prettig. - Het is van belang dat de openbare ruimte op orde is. Zorg voor een openbaar gebied met hoge verblijfskwaliteit. - Servicegraad in centrum verhogen. Denk aan: openbaar toilet, openbare fietsenstalling, stadsgarderobe, laadplekken voor elektrische fietsen en scooters - Aantrekkelijk maken voor onder andere Duitse bezoekers: gemütlichkeit, een dagje Winschoten. - Laat het bruisen: voortzetten, uitbreiden en verbinden (Pura Vida) van evenementen. Als er evenementen zijn, dan

17

-

is er sprake van regionale aantrekkingskracht en toeloop van bezoekers,, bijvoorbeeld Adrillenmarkt, Nacht van Winschoten, Waterbei, de Run, Middeleeuws Winschoten, openluchttheater over de molens in Winschoten. Belangrijk dat het centrum voor iedereen toegankelijk blijft, ook voor mensen die minder te besteden hebben. Tegelijkertijd is er behoefte aan winkels en restaurants die ook aantrekkelijk zijn voor mensen die in de Blauwestad wonen. Behoefte aan niche winkels, specialistische zaakjes of een steengoede brasserie. Meer cultuur en vermaak toevoegen aan centrum: bioscoop, maar kan ook zijn galerijen en werkplaatsen voor kunstzinnige dingen; ook op andere momenten contact met andere kunstdisciplines. Denk ook aan startups en minderheden. Skateparkjes, maar bijvoorbeeld ook chopperfietsen met werkplaatsen. Brengt wel iets unieks mee. Geef creatievelingen een pand met ‘deur open’. Dat trekt mensen aan die binnenlopen of met mooi weer op de stoep schilderen of fiets repareren.

Samenhang - Het verband tussen de verschillende onderdelen in het centrum is zoek. Het centrum heeft nu geen kop en staart meer. Behoefte aan duidelijke bronpunten. Lucasterrein, Liefkenshoek en het nieuwe gemeentehuis hebben deze potentie. - Verbinding mist, bijvoorbeeld tussen Schönfeldplein en ’t Rond. Er is ruimte om er iets knus van te maken, bijvoorbeeld met afscheidingen. Ook groen en water kunnen daarbij helpen. - Verbinden van grootschalige detailhandel aan kleinschalige detailhandel. - Blauwestad verbinden aan centrum en andersom. Concrete plekken waar iets moet gebeuren - Entrees van Winschoten aanpakken. Nu veel lelijke plekken. - Gebied vanaf het politiebureau tot aan de Stikkerlaan aanpakken. Lucas en Blauwlocatie zijn een doorn in het oog. - Klinker, Aldi, Jumbo, etc. meer onderdeel maken van het centrum. Bijvoorbeeld door de Stikkerlaan te verleggen, waardoor achterkanten weer voorkanten worden. - Suggestie om Postill te verhuizen naar de Lucas-locatie en van Postill een woonlocatie te maken. - Noordelijk deel Langestraat (Maushörn) aanpakken. Grote panden slopen en kleinere detailhandel plus wonen realiseren. - Leegstand. Het centrum moet compacter gemaakt worden. Er is nu teveel m2 winkeloppervlak verspreid over het centrum. - Herstellen van historische gevels. Zorg voor aaneengesloten gevels met (oud)stedelijke uitstraling.

Route en oriëntatie - Aandacht voor parkeren, routing, oriëntatie en looproutes. Bezoekers van Winschoten weten nu vaak niet waar ze moeten zijn en hoe ze daar moeten komen. - Aandacht voor de verkeerssituatie bij de Stikkerlaan en Oldambtplein. - Gezien regiofunctie blijft grote groep bezoekers met auto komen. Stimuleren om je op een andere manier in de binnenstad te bewegen (lopen, fietsen, ebikes, etc.). - Voldoende gratis parkeren. Wordt als vrij vol ervaren. Hoe kunnen we dit aantrekkelijker maken? Plekken dicht bij de winkels worden ingenomen door personeel. Bezoekers moeten ver lopen. Is daar iets aan te doen? - Iets doen aan geleiding bezoekers door het centrum/verdeling parkeerdruk/P-route. Toevoegen groen en water - Het centrum is nu versteend. Er zijn veel mogelijkheden voor het vergroenen van het centrum. Zo kan ook de verbinding gemaakt worden tussen de verschillende onderdelen van het centrum. - Veel enthousiasme om water verder terug te brengen in het centrum. Blauwestad verbinden met het centrum over het water.

18

- Starten bij het water terugbrengen tot aan het nieuwe gemeentehuis over het Schonfeldplein. Water heeft een aantrekkingskracht en kan een belangrijke rol spelen bij het klimaatadaptief maken van het centrum en het voorkomen van hittestress. Kritisch noot: kijk naar het nut, wat brengt het en wat kost het. - Groen zorgt voor geborgenheid (bijvoorbeeld bij grotere parkeerplaatsen) - Bij het groen ook aandacht voor het onderhoud. Scholen kunnen hier wellicht een (kleine) rol in spelen. Cultuur - Rijke cultuur toegankelijk maken voor iedereen, starten bij de jongste jeugd door bijvoorbeeld samenwerking tussen Klinker en de scholen. - Stadsmuseum om verhaal van Winschoten uit te dragen. Mogelijke thema’s: historie communisme, graanrepubliek, Joodse geschiedenis. Van daaruit routes lopen: rozenroute, centrumwandeling + historie panden. - VR of augmented reality gebruiken (route met verschillende plekken en qr codes die je kan scannen). - Streetart gebruiken om verhaal te vertellen/route aan te duiden. Onderwijs en sport: - Behoefte aan een omnisportpark nabij het centrum. Faciliteer jeugd om te gaan sporten, maak het toegankelijk. - Aantrekkelijke entree naar Winschoten maken met sportvoorzieningen, onderwijs, nauw aansluitend aan het centrum. - Verbinden onderwijs- en onderzoeksinstellingen aan de instellingen in de stad.

- Kijken hoe we onderwijsinstituten uit de stad Groningen kunnen verbinden aan Winschoten, inclusief studentenhuisvesting van (internationale) studenten). Mogelijk Winschoten als springplank van Duitsland naar stad Groningen en andersom. - Kansen: opleidingen op de volgende gebieden: signmaking, zorg- en welzijn (servicepunt?), ICT, horeca en dienstverlening. Benodigd: ruimte voor dit soort activiteiten, die niet kostenverhogend zijn voor het onderwijs. Marktplein - Het Marktplein is op deze manier geen onderdeel van het centrum. Het is nu weggemoffeld, je moet er speciaal naartoe lopen. - Marktplein sukkelt al tientallen jaren en heeft een negatief imago. Het is doods en troosteloos. Karakteristieke panden zijn verdwenen door brand. - Het plein ligt niet in de zon en heeft geen echte ‘trekker’. - Het plein is van oudsher een begraafplaats. De markt was vroeger in de Torenstraat (brede stuk). Huidig Marktplein is ook geen logische plek voor een marktplein. Voorbeeld is de Grote Markt in Groningen. Dat ligt op kruispunt van wegen. Daar gebeurt het. Daar komt horeca, winkels. en markt samen. In - Met de fiets kun je ook niet over het Marktplein heen omdat het is ontworpen als voetgangersgebied. - Marktplein: gras, bomen, buurtje. - Voor de jonge jeugd is het wel belangrijk om avond/nacht horeca te hebben.

- Keuze moet gemaakt worden: of het is onderdeel van het centrum of je laat het erbuiten. Het lijkt lastig om het op een goede manier te betrekken. Wonen Wonen kan een bijdrage leven aan de levendigheid in het centrum, ook buiten de uren dat de winkels open zijn. - Er is vraag naar woningbouw in het centrum. Appartementen in het centrum zijn populair. Toevoegen van 600 woningen in het centrum is realistisch. - Toevoegen van woningen in het centrum kan helpen om centrum verder te verdichten. - Wonen boven winkels heeft veel potentie en draagt bij aan levendigheid en sociale veiligheid. Het biedt ook kansen voor ondernemers: “het is goud geld wat je laat liggen”. Emmen kan als inspiratie dienen. - In Oldambt met name vraag van senioren. Verwachting dat de piek in de vraag is tussen nu en 20 jaar. Interessant is om te kijken naar wat gebeurt er daarna. Voor wie zijn die appartementen dan. Extra belangrijk om kwalitatief goede appartementen te bouwen. Mooie, ruime appartementen blijft vraag naar. - Nieuwbouw wordt altijd wel verkocht. Het is van belang om te kijken naar wat je achter laat.

19

- Het is belangrijk om te kijken naar een goede samenstelling. Naast appartementen is het ook van belang dat er vrijstaande grondgebonden eengezinswoningen worden gerealiseerd aan de rand/in het centrum. Het gaat erom om Winschoten als geheel omhoog te trekken. - Zorgen voor betaalbare starterswoningen m.n. ook voor jongeren die terug willen komen naar de regio. - Zorg voor appartementen voor ouderen, waardoor de doorstroming op gang komt. - Gemiddelde bouwjaar van de woningvoorraad van Acantus is 1976. Hier speelt een enorme verduurzamingsopgave. Ideeën/suggesties - Op Lucas: Markthal-achtige invulling met wonen (sociale huur). - Mogelijk aanschaf Rabbinaatswoning. - Elektrisch busje laten rijden tussen parkeerplaatsen buiten het centrum en centrum. Hyzon bij betrekken? Waterstofbus? - Nieuwe inwoners Blauwestad nog beter bevragen wat zij willen van het centrum; bijv. via makelaars. - Kabelbaan van de haven naar het centrum. - Rozenroute maken. Concept van de rozenstad uitbuiten. Route, rozenthee drinken onderweg. Ook leuk voor de Duitsers. (Achtergrond: 80% rozenstammen ter wereld komt uit Winschoten, we hebben een rosarium, daar kunnen we meer mee.) - Water doortrekken naar het centrum richting Venne. (Er is al iemand die daar wel een pannenkoekenschip wil neerleggen.) - Kans: afhaalloketten waar winkeliers pakketjes heen kunnen brengen.

- Kennis en inbreng jonge generatie gebruiken in het centrum. Inspiratie - Bourtange was in jaren 60 vervallen stadje. Is nu 2de best bezochte plek van de provincie. Mensen komen niet voor winkels en restaurants, maar voor de vestingstad. Winkels en restaurants hebben daar wel profijt van. Je moet dus een trekker maken. - Ootmarsum. Mensen komen daar voor thema kunst en de ateliers. Zoveel bezoekers dat er inmiddels ook horeca en hotels omheen zijn. Les: Kiezen voor één thema in het centrum. Aandachtspunten/kritisch noot - Niet toestaan van kamerbewoning in centrum, voorbeeld Blijhamsterstraat. Dit draagt niet bij aan de leefbaarheid. - Weghalen manifestatiehal bij Oude Klinker. manifestatiehal was de plek voor alle Winschoters, bijvoorbeeld de vogeltjesmarkt. - Jumbo en Aldi staan met de rug naar het centrum. - Twijfels over plek en invulling nieuw gemeentehuis. - Geen gerollebol meer over straat door bijvoorbeeld twee verschillende ondernemersverenigingen; doe dingen in samenhang. Want het straalt wel af op Winschoten als geheel. - Jongeren en oorspronkelijke inwoners trek je minder snel met museum, zoeken naar toegankelijke manieren om het verhaal van Winschoten te vertellen. - Openbaar vervoer in de regio is summier (1x p.u. bus naar Bellingwolde). - Bedrijventerreinen zijn vol.

Zorgen dat er voldoende/nieuwe ruimte is om nieuwe bedrijven te vestigen (gevolg: meer bewoners, bezoekers, gebruikers centrum).

20

Tweede bijeenkomst met meewerkers Rode draden meewerkersbijeenkomsten Centrumontwikkeling Oldambt – 9 maart 2022 Op 9 maart is de tweede werksessie met de meewerkers georganiseerd. In dit memo geven we terug wat we op hebben gehaald op 12 en 13 januari, de reacties op de bouwstenen voor de visie en de reacties op de concept ingrepen op het St. Lucas-terrein. Deze inbreng verwerken we in een concept ambitiedocument dat we eind april presenteren. Wat we op hebben gehaald op 12 en 13 januari

Bouwstenen van de visie Stedenbouwkundige Rob Hendriks heeft de rode draden uit de eerste meewerkersbijeenkomst vertaald in bouwstenen voor het ambitiedocument. In de uitwerking heeft hij geconstateerd dat we het over heel veel zaken eens zijn. Over de ontwikkeling van het Lucas-terrein bestaan nog wel veel verschillende ideeën. In de presentatie1) zijn de bouwstenen vertaald in sfeerbeelden. Na de presentatie van Rob Hendriks zijn we in deelsessies in gesprek gegaan over: - Welke onderdelen zijn we het over eens? Waar nog niet? - Ontwikkelrichtingen St. Lucas Per onderdeel zijn hieronder de rode draden van de bespreking weergegeven.

) De presentatie is niet bijgevoegd omdat de beelden nog in bewerking zijn.

1

21

1. Waar zijn we het over eens? En waar nog niet? Op onderstaande kaart zijn de bouwstenen op een rij gezet.

Rode draden uit bespreking Winschoten Koopstad? Over heel veel onderdelen zijn de meewerkers het eens. Als basis voor verschillende keuzes, zeker met betrekking tot het Lucasterrein, is het echter belangrijk dat je weet wat voor stad je wilt zijn. Er lijkt een voorkeur te zijn voor het versterken van de koopstadgedachte. Winschoten heeft die potentie en onderscheidt zich daarmee van de naburige gemeenten. Een compact centrum is van belang om een goede koopstad te zijn, maar het is niet helemaal duidelijk wat daaronder wordt verstaan. Er is geen behoefte aan meer winkels, maar aan clustering en meer diversiteit. Ook moeten de verschillende onderdelen van het centrum goed met elkaar verbonden worden. Zeker voor jeugd is de verblijfskwaliteit van belang. Er is behoefte aan plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten. Dit kan deels ingevuld worden door horeca en terrassen, maar er moeten ook plekken in de openbare ruimte zijn waar mensen bij elkaar kunnen komen, bijvoorbeeld op het marktplein. Daarnaast gaat het niet alleen om stenen en groen, maar vooral om reuring, er moet iets te doen zijn. Inrichting De meewerkers verschillen van mening over het nut van het kunnen lopen van rondjes door de binnenstad. De Langestraat is van oudsher een flanneerstraat.

Het is belangrijk om te voorkomen dat er gaten vallen in de straatwanden door (stads)tuinen toe te voegen op plekken waar panden gesloopt worden. Groen kan dienen als tijdelijk oplossing, maar op termijn moeten de straatwanden weer gesloten worden. Dat zorgt voor de stedelijkheid die bij Winschoten past. Zorg bij de inrichting van de openbare ruimte dat er niet teveel vaste obstakels worden gemaakt. Ook extra voorzieningen zoals toiletten en stallingen moeten geintegreerd worden in gebouwen. Als suggestie voor de fietsenstalling is genoemd de kelder van het voormalige Rabobankgebouw. Het wonen boven winkels biedt een mogelijkheid om de binnenstad te verlevendigen, ook na sluitingstijd van de winkels. Ook wonen dichtbij het centrum voor diverse doelgroepen is van belang. Vergroening en toevoegen van water De vergroening van de stad, verblijfplekken, etc. spreekt aan. Dit draagt tegelijkertijd bij aan bevorderen van

22

biodiversiteit en tegengaan van hittestress. Over het toevoegen van water op het Schönfeldplein is iedereen het eens. Dit biedt ook kansen voor het Marktplein. Ook zouden de wadi’s in de Venne verlengd kunnen worden. Daarnaast kan water toegevoegd door waterspeelplekken te maken, die met name voor de jongste jeugd interessant zijn. Cultuur en historie Het centrum moet een plek krijgen waar cultuur en historie samenkomen. Gebruik social media en apps om de historie en de routes te laten zien. Rol gemeente De gemeente mag zich assertiever opstellen als het gaat om de ontwikkeling van het centrum en zeker met betrekking tot de leegstand en verpauperde panden. Als voorbeeld worden de afgebrande panden in de Langestraat genoemd. 2. Ontwikkelrichtingen St. Lucas Wat spreekt aan?: - Meer groen op het Lucas biedt mogelijkheden om een compacter centrum te maken. - Mogelijkheid om Lucas te verbinden met het rosarium, maar wel met een ander karakter, bijvoorbeeld een arboretum (bomentuin) - Een groene setting is ook mogelijk als tijdelijke situatie. Je doet dan nu ook wat aan de huidige situatie en sluit toekomstige ontwikkelingen niet uit. - Oude delen van het ziekenhuis behouden! - Kans om museum in monumentale deel te plaatsen. - Park biedt kans om een plek voor jongeren te maken. Wat spreekt minder aan?: - Er moet nu geïnvesteerd worden! Doe het niet tijdelijk.

Tijdelijk wordt vaak definitief. - Iets groen is mooi, maar groen als functie alleen is te beperkt. - Water is interessant, maar ga geen tweede haven aanleggen. Waterspeelplekken is een optie. - De vraag is of het brengen van water realistisch is. - Het is geen structurele oplossing. Het is meer wat je doet als er geen goed idee is. - Onduidelijkheid over schoollocaties

Wat spreekt aan?: - Levendigheid toevoegen en mogelijkheid om doelgroepgericht woningen te bouwen, ook voor jonge mensen. - Mogelijkheid om jaren-30 sfeer door te trekken. Wat spreekt minder aan?: - Het is niet nodig om het Lucas alleen voor wonen op te offeren. Het zou enorm zonde zijn van de potentie van het terrein. Andere plekken lijken logischer om woningbouw te realiseren, zeker voor grondgebonden woningen. - In het verleden hebben daar ook geen woningen gestaan in dat segment. Het bouwt dus niet voort op historie. - Denk ook aan voldoende parkeren.

32

Wat spreekt aan?: - Nu investeren is noodzaak om koopstad te blijven. Als we willen dat Winschoten de koopstad blijft dan is het nodig om Lucas te ontwikkelen met retail en horeca. Dat is het onderscheidende vermogen van Winschoten. Wonen kan op vrijkomende plekken in de stad. - Als dit bronpunt goed is, dan blijven mensen ook langer in de binnenstad. - Spectaculaire publiekstrekker met gezicht richting de Langestraat, bijvoorbeeld markthal/graanschuur waar retail en wonen in ondergebracht kunnen worden. - Mogelijkheid om extra parkeren toe te voegen. - Mogelijk Postill deels te verplaatsen naar Lucas en op Postill wonen maken. - Zichtlijnen verbeteren en goede verbinding maken met de Langestraat. - Horeca toevoegen irt Langestraat. - Mogelijkheid om ook een bioscoop toe te voegen. Wat spreekt minder aan?: - Het risico ontstaat dat doelstelling om compact centrum te realiseren hierdoor niet goed van de grond komt. Mogelijk ontstaan er dan nieuwe gaten in het centrum. - Maak er geen tweede Rond van: niet teveel meters erbij en zorg ervoor dat het een goede relatie met de omgeving heeft.

24

Derde bijeenkomst met meewerkers In april hebben we een conceptversie van het ambitiedocument gepresenteerd aan de meewerkers. Dat hebben we gedaan aan de hand van verschillende kaarten. De reacties hebben we verwerkt in een nieuwe kaart, die hieronder is afgebeeld.

25

Bijeenkomst met dorp- en wijkverenigingen Bijeenkomst 17 maart dorpen en wijken inz. Centrumontwikkeling Oldambt Digitaal via Teams Fase: Ophalen/terugleggen eerste ideeën Aanwezigen: Bé Perdok

Dorpsbelangen Scheemda

Gerard Wolters

Dorpsbelangen Midwolda

Jaap de Winter & Jo Roels

Wijkplatform Bomenbuurt

Voorman centrum bij gemeente Oldambt, lid wijkplatform bomenbuurt Lid wijkplatform

Ton Mulders

Dorpsbelangen Nieuw Beerta

Voorzitter

Richard Hopman

Gebiedsregisseur gemeente Oldambt

Heeft Winschoten, Westerlee, Heiligerlee als aandachtsgebieden

Rob Tutert

Programmamanager Centrumontwikkeling Oldambt

Werkt aan een ambitiedocument voor het centrum.

Rob Hendriks

Stedenbouwkundige/ architect bij DAAD architecten

Tekent aan de binnenstad.

Kirsten Olthuis

Communicatieadviseur gemeente Oldambt

Werkt vanuit communicatie mee aan het proces richting het Ambitiedocument.

Werkt ook al een aantal jaren aan het centrum van Scheemda

Introductie De binnenstad kent van oorsprong een rijke historie, maar op dit moment is er van alles aan de hand. Oorzaken zijn breed; o.a. krimp, moeilijke tijden in de retail. Daarnaast zijn er een aantal grote dingen die nu spelen zoals het project Poort van Winschoten, de herbestemming van de locatie St. Lucas, verbeteringen in de Liefkenshoek en de aanpak van een aantal specifieke plekken zoals die van de afgebrande panden in de Langestraat. Naast die uitdagingen is er vooral ook veel nieuw perspectief als gevolg van de groei van Blauwestad, het aantrekken van de woningmarkt en nieuwe kansen vanuit het Nationaal Programma Groningen. Al die ontwikkelingen pakken we in samenhang op en momenteel werken we aan een Ambitiedocument voor de komende periode tot 2030, met een doorkijk naar 2050. Met een projectteam van gemeente denken we nu na over de ambities voor het centrum. Ook de provincie is hierbij nauw betrokken. Als we kijken naar het centrum, kijken we breed en dat betekent dat we ook de rol van het centrum voor de regio heel belangrijk vinden. Verder is het idee op dit moment om niet heel groots van alles te doen; maar vooral te kijken waar we op kleine plekken ingrepen kunnen doen om de koopstad te versterken en de omgeving te verbeteren. Zodat dat we ook een verblijfsstad en een woonstad creëren.

Verder belangrijk: wat we nu laten zien is niet in beton gegoten, het zijn denkrichtingen waarvan we graag willen horen hoe er tegenaan gekeken wordt. Besluitvorming vindt plaats door de nieuwe gemeenteraad en we willen in de discussie met de raad ook transparant zijn over alle input die we hebben opgehaald. Wat hebben we tot nu toe opgehaald? We hebben in ons proces ook een adviesgroep met vertegenwoordigers van inwoners, ondernemers en organisaties die meedenkt over het centrum. Daar hebben we al veel ideeën opgehaald. Een korte samenvatting:

26

Bouwstenen van de visie Stedenbouwkundige Rob Hendriks heeft de rode draden uit de eerste meewerkersbijeenkomst vertaald in bouwstenen voor het ambitiedocument. In de uitwerking heeft hij geconstateerd dat we het over heel veel zaken eens zijn. In de presentatie zijn de bouwstenen vertaald in sfeerbeelden. De plannen concentreren zich in eerste instantie op de kern van het winkelgebied, de Langestraat, door het daar goed te organiseren en attractief te maken. Daarna kan worden bekeken hoe je vanuit de Langestraat kunt gaan uitbreiden, bijvoorbeeld door via de driften verbindingen te maken. Er wordt veel groen toegevoegd, de verkeersbewegingen worden logischer geregisseerd en een serieuze optie die ook breed ondersteund wordt, is om het water verder terug te brengen het centrum in, in het verlengde van wat er bijvoorbeeld al aan de Venne is gebeurd.

27

Figuur 1 Oogst van de Adviesgroep

Inventarisatie dorpen en wijken In voorbereiding op de bijeenkomst van vanavond is onder de dorps- en wijkverenigingen al een uitvraag gedaan van hoe er tegen het centrum aan gekeken wordt. De samenvatting van alle reacties daarop komt vrij goed overeen met de ideeën die ook via de adviesgroep zijn ingebracht en die ook ondersteund worden door de flitspeiling die er aan het begin van het proces onder inwoners is gehouden. Samenvatting van de reacties van de dorps- en wijkverenigingen (februari 2022): • Hoe belangrijk is de binnenstad van Winschoten voor uw dorp of wijk: • Allen: Belangrijk tot heel belangrijk • Uitgelicht: • Blauwestad: Klinker concept, winkels, (huidige en toekomstige) restaurants, behoud van historische panden, behoud van de sfeer door bovenstaande • Midwolda: Belangrijk wat betreft voorzieningen. Echter is het behouden en verbeteren van voorzieningen in de dorpen ook belangrijk. Ook daar zijn investeringen nodig. • Nieuwe Beerta: om dagelijkse boodschappen zoals voeding, maar ook andere inkopen zoals kleding, schoeisel, sportkleding e.d. te kunnen kopen. Daarnaast gaan onze inwoners ook naar Winschoten voor ontspanning; theater, bioscoop en gezellig uit eten, even een terrasje bezoeken tijdens het winkelen.

Daarom is het belangrijk dat Winschoten horecagelegenheden heeft met een gezellig terras o Oostwold: veel minder belangrijk dan vroeger, nu meer aankopen online. • Voor welke voorzieningen gaan uw dorps- wijkgenoten voornamelijk naar Winschoten? • Bibliotheek, supermarkt, winkelen, theater, park, speciaalzaken, markt, (schoenen, kaas, speciaalzaken), horeca (restaurant/café), cultuur, tandarts, voortgezet onderwijs, bioscoop, fitness • Meer onderscheidend in regio? • Geen eenheidsworst zijn. Bijna alle winkelcentra zijn voorzien van dezelfde winkels • Is goed zo • meer sfeer in centrum aanbrengen (o.a. Burg. Schönfeldplein, Hema, is zeker aantrekkelijker te maken) Bestrating vlotter maken • zinloos is om de concurrentie aan te gaan met Stadskanaal, Delfzijl, Appingedam of Veendam. Eerder nuttig om in samenspraak te werken aan het sterker maken van de regio

28

• Door in te spelen op de behoefte van de inwoners van de omliggende dorpen, winkels in het centrum te hebben die niet altijd tot een ‘keten’ behoren, anders is het net of dat je weer de dezelfde winkels tegen komt. Probeer verpaupering tegen te gaan; voor kom dat winkelpanden lang leeg blijven staan. Inwoners van dorpen dicht bij de Duitse grens hebben de keuze om ook voor hun boodschappen en andere inkopen naar Duitsland te gaan. Daarom is het belangrijk dat Winschoten zich kan onderscheiden van andere steden • Leegstaande panden slopen - verwijderen. Alle winkels concentreren in overdekt gezellig centrum. De helft (noordzijde) van de Langestraat afbreken waardoor voldoende parkeergelegenheid ontstaat Denkrichting Van alle ideeën die zijn opgehaald is een soort eerste interpretatie gemaakt van hoe het zou kunnen worden. Rob Hendriks laat daarvan een aantal impressies zien. De rode draad van zijn verhaal: • ‘Groene en blauwe ingrepen’; stadstuinen, groen en water. Klimaatadaptatie. • Wonen; toevoegen van allerlei typen woningen op diverse plekken in het centrum. • Compacter maken winkelgebied, aanvullen met meer niche achtige (kleinere) winkels. Kijken of leegstaande panden weer kunnen worden gevuld. • Op plekken waar dat niet lukt, kleine stadstuinen toevoegen of kijken of er een andere functie kan worden gegeven aan de invulling van panden op de begane grond.

• Opwaardering van de driften, door ze weer open te maken en er nieuwe functies aan te geven. De driften zijn ook geschikt om woningen boven winkels te ontsluiten. • Bronpunten noord- en zuidpool verder afmaken, denk aan: achterkanten gebouwen tot voorkanten maken, groen toevoegen. • Samenhang creëren in het centrum. Kanttekeningen: • Rob Tutert merkt op dat alles wat hier besproken wordt nog niet in beton gegoten is. De plaatjes zijn het begin van planvorming. Er ligt nog niks vast, het besluitvormingsproces moet nog plaatsvinden met het nieuwe college en de nieuwe raad. Alle draagvlak voor de denkrichtingen die we in het uitgebreide voortraject met elkaar ontwikkeld hebben, zo ook het gesprek van vandaag, draagt daar natuurlijk aan bij. • Bewust is ervoor gekozen om eerst nog los te denken van financiën, dus om eerst te kijken wat wenselijk is.

Figuur 2 Impressies van de architect zoals toegelicht tijdens de bijeenkomst; nog zonder verdere status. De schetsen laten zien wat mogelijk is en hoe het er bijvoorbeeld uit zou kunnen zien als je meer groen toevoegt.

29

St Lucas locatie Aparte aandacht is er voor de St Lucas locatie. Rob Hendriks licht toe dat het hele gebouw is geanalyseerd in bouwdelen die in verschillende tijden zijn gebouwd. Van elk van die gebouwdelen is de cultuurhistorische waarde in kaart gebracht en gekeken of het de moeite waard is om te behouden. Daarnaast is er gekeken naar de bouwtechnische staat. Tussentijdse conclusie van het onderzoek is dat het lastig zal zijn om grote delen her te gebruiken, maar dat er vooral kansen zijn om de oudere bouwdelen te behouden, ook al zijn ze in bouwtechnisch slechte staat. Het gebouw heeft een relatief grote diepte, waardoor het vooral geschikt is voor functies die weinig daglicht behoeven. Daarnaast zijn er voor de ontwikkeling van het St Lucas terrein een aantal denkrichtingen bedacht, van het aanleggen van een park in aansluiting op het stadspark, tot wonen in het groen, tot een combinatie van wonen en retail. Die denkrichtingen worden de komende periode nog verder uitgewerkt. Reacties vanuit de deelnemers op de denkrichtingen voor de St Lucas locatie: • Parkidee is mooi, museum ook. Tegelijkertijd nuchterheid: we zijn geen Rotterdam. Is er voldoende animo voor een museum? Wellicht wel voor een park i.c.m. iets anders. • Waardering van het idee om een aantal oude bouwdelen te behouden vanwege de historische waarde.

• Groen als verbindende factor is sowieso goed; verbinding maken met het stadspark en het gebied rondom De Klinker. • Mix maken tussen vergroening en versterking van winkelstad.

Reacties In het gesprek naar aanleiding van de presentatie komen de volgende zaken naar voren: • De deelnemers zijn enthousiast over de plannen. De aanbeveling wordt gedaan om een soort thema aan de plannen mee te geven. Iemand oppert: “Laat mensen die wat korter hier in de omgeving wonen, meedenken over de kracht van het centrum. Bijvoorbeeld in de richting van de graanrepubliek en dan breder: het eten van de toekomst. Maak het centrum een plek waar je lekker kunt eten. Het publiek is breed met Duitsland als achterland.” • Rijke geschiedenis: “Je ziet het, maar vraagt je ook af: wat is het dan? Dat zou je inzichtelijker moeten maken.” Denk aan de geschiedenis van de rozenstad. • Met betrekking tot onderwijs/jeugd merkt iemand op: “Er is een grote campus in Winschoten met leerlingen die ook verblijven in het centrum. Misschien iets doen met foodtrucks? Dit is ook een kans om reuring in de binnenstad te krijgen.” Tegelijk is er ook oog voor het bevorderen van een gezonde leefstijl van de jeugd, er wordt opgemerkt dat daar vooral ook aan moet worden gedacht. “Niet alleen maar fastfood.” • Er wordt aandacht gevraagd voor klimaatadaptatie, natuur- en groen, maar ook beheer van die maatregelen. Onderhoud is een belangrijk aandachtspunt. • Er wordt gevraagd of de locatie Blaauw ook mee wordt genomen in de plannen.