7e.1 Plan van Aanpak Versterking Oldambt 2021-2022
Tekst van het document
Plan van Aanpak
Versterking Oldambt 2021-2022
Datum: 18 augustus 2021 Versie: 1.0 (definitief)
1
Inhoud 1. VOORWOORD EN SAMENVATTING ................................................................................................3 2. STAND VAN ZAKEN VERSTERKINGSOPGAVE OLDAMBT ..........................................................6 INLEIDING ..............................................................................................................................................6 STAND VAN ZAKEN MEDIO 2021...............................................................................................................6 BESTUURLIJKE AFSPRAKEN VERSTERKING: SITUATIE OLDAMBT .................................................................7 AFSPRAKEN 2020 EN RESULTATEN TOT 1 JUNI 2021 ................................................................................8 VOORTGANG SPECIALE PROGRAMMA’S ..................................................................................................10 3.
UITVOERING VERSTERKING OLDAMBT 2021-2022 ....................................................................12 DOELSTELLINGEN EN RESULTATEN ........................................................................................................12 VERSTERKING 2021-2022....................................................................................................................14 VERSTERKING IN UITVOERING ...............................................................................................................16 MEERJARENBEELD VERSTERKING OLDAMBT ..........................................................................................19 RAPPORTAGE EN MONITORING ..............................................................................................................19 4.
COMMUNICATIE ..............................................................................................................................20 INLEIDING ............................................................................................................................................20 TERUGBLIK ..........................................................................................................................................20 VOORUITBLIK .......................................................................................................................................21 UITGANGSPUNTEN................................................................................................................................21 ROLLEN EN VERANTWOORDELIJKHEDEN.................................................................................................21 COMMUNICATIEMIDDELEN .....................................................................................................................22 5.
ONTWIKKELINGEN VERSTERKING ..............................................................................................23 BESTUURLIJKE AFSPRAKEN 6 NOVEMBER 2020 ......................................................................................23 WETSVOORSTEL WIJZIGING TIJDELIJKE WET GRONINGEN .......................................................................25 NIEUWSTE INZICHTEN IN DE VERSTERKINGSOPGAVE ...............................................................................25 TYPOLOGIEAANPAK ..............................................................................................................................26 6. UITGANGSPUNTEN VERSTERKINGSOPGAVE OLDAMBT .........................................................27 MEERJAREN VERSTERKINGSPLAN (MJVP) ............................................................................................27 CAPACITEITSVERDELING VERSTERKING .................................................................................................28 7.
VERSTERKINGSOPGAVE IN OLDAMBT IN BREDER PERSPECTIEF ........................................30 SCHADEPROBLEMATIEK IN OLDAMBT .....................................................................................................30 SOCIAAL-MAATSCHAPPELIJKE INZET ......................................................................................................31 BIJZONDERE EN SCHRIJNENDE SITUATIES ..............................................................................................31 SPECIALE PROGRAMMA’S ......................................................................................................................32 REGELINGEN........................................................................................................................................34 BIJLAGE 1: VOORTGANG EN PLANNING VERSTERKING PER DORP..........................................35 BIJLAGE 2: FOLDER VOOR INWONERS...........................................................................................41 BIJLAGE 3: DEFINITIES EN AFKORTINGEN.....................................................................................47 BIJLAGE 4: VERSTERKINGSPROCES NCG .....................................................................................49
2
1. Voorwoord en samenvatting Voor u ligt het ‘Plan van Aanpak Versterking Oldambt 2021-2022’. In dit plan staat de planning voor het opnemen, beoordelen en versterken van woningen en andere gebouwen in onze gemeente. Daarnaast leest u hoe het er nu voor staat met het versterkingsprogramma en wat er in de afgelopen tijd is gebeurd. Dit plan is opgesteld door de lokale stuurgroep, waarin gemeente Oldambt en Nationaal Coördinator Groningen (NCG) samenwerken. Ook hebben we bij het opstellen van dit plan samengewerkt met de andere aardbevingsgemeenten in Groningen. Het plan van aanpak wordt, na een toets door Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), vastgesteld door de gemeenteraad van Oldambt en vervolgens uitgevoerd door NCG. Veiligheid en perspectief voor onze inwoners De gevolgen van de gaswinning en de aardbevingen in Groningen zijn ook merkbaar in de gemeente Oldambt. We willen graag een aardbevingsbestendige gemeente zijn, waarin de gevolgen van de gaswinning beperkt blijven. Daarom werken samen met Nationaal Coördinator Groningen (NCG) aan de versterking van woningen en andere gebouwen. Ook ondersteunen we inwoners die te maken hebben met schade aan hun pand en de impact die dit soms heeft op de mensen die er wonen. Uitgangspunt is en blijft dat iedereen in Oldambt veilig moet kunnen wonen, werken en naar school gaan.
We zijn in dat kader positief over de ontwikkelingen van het afgelopen jaar. De afbouw van de gaswinning zorgt ervoor dat de risico’s kleiner worden en de veiligheid verbetert. Experts verwachten dat daardoor minder of zelfs geen versterking meer nodig is. Om het vervolg van de versterkingsoperatie goed te organiseren, hebben we als aardbevingsgemeenten op 6 november 2020 afspraken gemaakt met de provincie en de rijksoverheid. Bestuurlijke afspraken over versterking en woningverbetering De bestuurlijke afspraken gelden met name voor de adressen die in het versterkingsprogramma van NCG zitten. Alle eerder gemaakte afspraken over de versterking blijven gelden. Bestaande versterkingsadviezen kunnen gewoon worden uitgevoerd, maar eigenaren kunnen ook kiezen voor een herbeoordeling. Bij een herbeoordeling wordt rekening gehouden met de afbouw van de gaswinning, waardoor naar verwachting geen of minder ingrijpende versterking nodig is. Als eigenaren kiezen voor een herbeoordeling, kunnen zij een vergoeding krijgen om hun woning te verbeteren en verduurzamen. Woningen en gebouwen die minder ver in het versterkingsproces zitten, worden in de komende jaren nog beoordeeld op veiligheid. Ook deze eigenaren hebben recht op een vergoeding.
Voor alle gebouwen die in het versterkingsprogramma van NCG zitten, geldt dat de kosten voor de uitvoering van het versterkingsadvies voor rekening zijn van NCG. De bestuurlijke afspraken gelden ook voor woningeigenaren die niet in het versterkingsprogramma van NCG zitten. In Oldambt gaat het om alle overige woningen in de versterkingsdorpen Nieuwolda, Nieuw Scheemda, ‘t Waar, Midwolda, Oostwold en Scheemda. De eigenaren van deze woningen kunnen een subsidie aanvragen voor het verbeteren of verduurzamen van hun woning. Nieuwste inzichten In de bestuurlijke afspraken is vastgelegd dat de nieuwste inzichten worden gebruikt bij het beoordelen van de aardbevingsbestendigheid van een woning. Deskundigen verwachten dat door het afbouwen en stoppen van de gaswinning in 2022, de kans op zware aardbevingen afneemt. Daardoor is er waarschijnlijk minder of geen versterking meer nodig. Dit geldt zeker voor Oldambt, omdat we aan de rand van het gaswinningsgebied liggen. Belangrijk om te noemen is dat álle huizen die in het versterkingsprogramma van NCG zitten worden opgenomen en beoordeeld. Dat gebeurt vanaf de zomer zoveel mogelijk met de nieuw ontwikkelde Typologieaanpak. Terugblik en stand van zaken Het vorige plan van aanpak is in april 2020 vastgesteld door de gemeenteraad. In dit plan stonden 200 nieuwe adressen, waardoor het totaal aantal adressen groeide naar 485.
In de afgelopen anderhalf is een groot deel van dit plan uitgevoerd en zijn in totaal 264 woningen opgenomen en 103 woningen beoordeeld. Het gaat hierbij vooral om woningen in Nieuwolda, ’t Waar en Nieuw Scheemda. Uit de beoordelingen blijkt dat de meeste huizen ook daadwerkelijk versterkt moeten worden. Soms met 3
lichte maatregelen, maar in een aantal gevallen is ook sprake van forse versterking. Voor drie adressen blijkt na beoordeling dat versterking niet nodig is. Door beperkte capaciteit én door de impact van corona is door NCG aangegeven dat men meer tijd nodig heeft om de gestelde doelen te behalen. Niet alle geplande versterkingsadviezen zijn voor 1 juli 2021 opgeleverd. Daarnaast hebben de gewijzigde omstandigheden (de afbouw van de gaswinning) en de bestuurlijke afspraken een belangrijke rol gespeeld in de opgave. Daarom hebben we nu pas een nieuw plan van aanpak opgesteld. Plannen 2021-2022 In dit plan beschrijven we de doelen en de belangrijkste aandachtspunten voor de komende anderhalf jaar. Ook nu geldt dat de beschikbare capaciteit een knelpunt vormt, vooral in de uitvoering. Belangrijk om te vermelden is dat er geen nieuwe adressen voor Oldambt uit de nieuwe risicoanalyses zijn gekomen. Wel hebben we op basis van eigen inzichten vijftien woningen in Nieuwolda aan het versterkingsprogramma toegevoegd. Het gaat hierbij om woningen in dezelfde wijk en van hetzelfde type als woningen die al in het versterkingsprogramma zitten. Op basis van gemaakte afspraken zijn deze woningen door NCG aan de opgave toegevoegd. In totaal hebben we nu dus 500 woningen in de versterkingsopgave in Oldambt.
We gaan ervan uit dat de woningen die nog geen opname hebben gehad, in de komende anderhalf jaar worden opgenomen en zo mogelijk ook worden beoordeeld. De verwachting is dat het grootste deel van deze woningen niet of nauwelijks versterking nodig heeft en op norm wordt verklaard op basis van de nieuwste inzichten. Het gaat hierbij met name om woningen in Oostwold, Midwolda en Scheemda. Verder maakt NCG de komende periode de slag naar uitvoering. Dat betekent dat voor een deel van de woningen waar nu een versterkingsadvies voor is, een uitvoeringsplan wordt opgesteld. Verwachting is dat in 2022 de eerste woningen daadwerkelijk versterkt worden. Samen met NCG zetten we ons in om tempo in dit proces te krijgen en om de uitvoering van de plannen zo goed mogelijk te organiseren. Meerjaren Versterkingsplan Samen met NCG en andere aardbevingsgemeenten hebben we in de afgelopen maanden gewerkt aan een meerjaren versterkingsplan (MJVP) voor de hele aardbevingsregio. Het doel van het MJVP is om beter te kunnen sturen op de uitvoering van het versterkingsprogramma en om bewoners meer inzicht te bieden in de planning en mogelijke doorlooptijden. Het MJVP wordt tegelijk opgesteld met de lokale plannen van aanpak van de aardbevingsgemeenten en vormt de basis voor het gemeentelijke meerjaren versterkingsbeeld.
Op basis van de laatste versie van het MJVP (augustus 2021) is het lokale meerjarenbeeld dat we in Oldambt begin 2023 klaar zijn met het proces van opnames en beoordelingen en medio 2025 met de uitvoering van de versterking zelf. We verwachten echter zelf dat we in Oldambt eerder klaar zijn met het versterkingsproces. Belangrijkste reden hiervoor is dat door het toepassen van de nieuwste inzichten de inschatting is dat een groot deel van de woningen niet meer versterkt hoeft te worden. Wel is het belangrijk om hierbij de kanttekening te plaatsen dat de versterkingsoperatie tot nu toe met veel onzekerheden en wijzigingen is omgeven. Nieuwe ontwikkelingen kunnen leiden tot wijzigingen in de genoemde inschattingen. Daarom worden het MJVP en het lokale meerjarenbeeld voor Oldambt regelmatig geactualiseerd. Aardbevingsopgave in breder perspectief De versterkingsopgave in Oldambt is in verhouding redelijk klein. Toch heeft het vaak veel impact op de mensen die ermee te maken krijgen. Voor ons wordt steeds duidelijker waar versterking daadwerkelijk gaat spelen en welke gevolgen dat heeft voor de dorpen. Maar ook welke vraagstukken dat met zich meebrengt (bijvoorbeeld rondom tijdelijke huisvesting). En welke kansen er liggen voor het verbeteren en verduurzamen van woningen of de ontwikkeling van het gebied. Naast de versterking speelt ook schade een grote rol.
In 2020 is een flinke groei te zien in het aantal schademeldingen bij het IMG vanuit Oldambt. Op 31 december 2019 stond de teller op 2545 schademeldingen. Een jaar later is dat aantal gestegen naar 8672. Het gaat hierbij vooral om kleine schades die vrij snel worden afgehandeld. Maar er zijn ook situaties met forse problematiek die veel invloed heeft op de bewoners. Daarbij zien we dat schade-afhandeling en versterking niet altijd goed 4
samen komen en dat zaken tussen wal en schip raken. Ook zien we de problematiek aan de oostkant van onze gemeente, die buiten het zogeheten effectgebied valt. Hier worden schades vaak niet vergoed en zorgen uitzonderingen voor veel onduidelijkheid. Het probleem van grensgebied zijn zien we ook terug in de diverse regelingen voor het aardbevingsgebied. De verschillende grenzen die gelden voor de regelingen lopen dwars door onze gemeente. Dit levert veel vragen en onduidelijkheden op. We zien in het afgelopen jaar dan ook een flinke stijging van het aantal hulpvragen aan de gemeente. Mede hierdoor zijn we in het afgelopen jaar gestart met extra inzet op sociaal-maatschappelijk terrein. Leeswijzer In dit plan van aanpak leest u eerst de belangrijkste informatie: de stand van zaken in Oldambt in hoofdstuk 2 en de planning voor de komende anderhalf jaar in hoofdstuk 3. Ook beschrijven we in dit hoofdstuk het lokale meerjarenbeeld. In hoofdstuk 4 gaan we in op de communicatie met bewoners. Daarna volgen drie hoofdstukken met achtergrondinformatie: de belangrijkste ontwikkelingen in het versterkingsprogramma leest u in hoofdstuk 5, de uitgangspunten van de versterking in Oldambt in hoofdstuk 6 en de versterkingsopgave in breder perspectief in hoofdstuk 7.
In de bijlagen vindt u een gedetailleerde planning per dorp, een overzicht van de regelingen voor het aardbevingsgebied, een begrippenlijst en een beschrijving van het versterkingsproces. Bent u als lezer niet zo thuis in het aardbevingsdossier? Dan is het wellicht handig om eerst de achtergrondinformatie uit de hoofdstukken 5, 6 en 7 te lezen. De vaktermen en afkortingen worden allemaal uitgelegd in bijlage 3. De meeste vaktermen in dit plan zijn met een hoofdletter geschreven, zodat u weet dat u de betekenis ervan kunt opzoeken in de begrippenlijst. Tot slot De versterkingsoperatie in Oldambt is door alle ontwikkelingen en veranderingen behoorlijk ingewikkeld. Toch zijn we van mening dat we stappen zetten in de goede richting. Stappen om ervoor te zorgen dat iedereen in onze gemeente en provincie net zo veilig kan leven als iemand die ergens anders in Nederland woont. Het stopzetten van de gaswinning draagt hier enorm aan bij. Ik ben blij met de nieuwe afspraken waarmee we een vervolg kunnen geven aan de versterking én inwoners in staat stellen om te investeren in hun woning. Tegelijk liggen er nog grote uitdagingen voor ons. Uitdagingen om de versterkingsopgave in onze gemeente richting uitvoering te organiseren.
En zeker ook uitdagingen in het oplossen van problemen op het gebied van schade-afhandeling, de verbinding met de versterking en de schrijnende situaties die zich voordoen. Als gemeente hebben we een belangrijke rol in de versterkingsopgave. De aanpak daarvan hebben we in dit plan vastgelegd. Tegelijk zijn de uitdagingen en problemen in het aardbevingsdossier groter en complexer en hebben we als gemeente hier niet altijd direct invloed op. Wel willen we naast onze inwoners staan, ze waar mogelijk helpen en onze rol waar mogelijk gebruiken om samen met andere partijen stappen te zetten. Namens de lokale stuurgroep,
Cora-Yfke Sikkema Burgemeester gemeente Oldambt
5
2. Stand van zaken versterkingsopgave Oldambt In dit hoofdstuk beschrijven we de stand van zaken van de versterkingsopgave in Oldambt. Ook gaan we in op de doelen die we in het vorige plan van aanpak hebben beschreven en geven we aan in hoeverre we die doelen hebben behaald. Verder geven we een toelichting op een aantal bijzondere programma’s.
Inleiding Onze gemeente ligt aan de rand van het aardbevingsgebied. Eind 2018 zijn we officieel een aardbevingsgemeente geworden, nadat de zogenaamde 0,2-contour in de contourenkaart van het KNMI is losgelaten. Het vraagstuk rond schade en veiligheid in Oldambt is complex. Schade is door de hele gemeente zichtbaar, maar het is niet altijd duidelijk of de gaswinning hiervan de oorzaak is. Uit de nieuwe versterkingsaanpak, die eind 2018 van start ging, kwam naar voren dat er in Oldambt ook woningen en gebouwen staan met een (licht) verhoogd risicoprofiel. Dit betekent dat ze moeten worden opgenomen en beoordeeld om te bepalen of ze versterkt moeten worden. Begin 2019 hebben we het eerste plan van aanpak opgesteld. In dit plan stonden 285 adressen met een (licht) verhoogd risicoprofiel. Halverwege 2019 is gestart met de opname van de eerste woningen. En eind 2019 is de opdracht uitgezet om de rest van de woningen op te nemen. In 2020 hebben we in het tweede plan van aanpak 200 woningen toegevoegd aan het versterkingsprogramma. In totaal bevat de versterkingsoperatie in Oldambt 485 adressen in het noordwestelijke deel van de gemeente.
Stand van zaken medio 2021 In april 2020 is het tweede plan van aanpak vastgesteld door de gemeenteraad. In de afgelopen anderhalf jaar is een groot deel van dit plan uitgevoerd. In totaal zijn 264 woningen opgenomen en 103 woningen beoordeeld. Het gaat hierbij vooral om woningen uit Nieuwolda, ’t Waar en Nieuw Scheemda. Uit de beoordelingen blijkt dat de meeste woningen ook daadwerkelijk versterkt moeten worden. Soms met lichte maatregelen, maar er is ook sprake van forse versterking. Tot nu toe zijn er drie adressen op norm. Deze adressen hoeven dus niet versterkt te worden. Hieronder staat een overzicht van de cijfers op 31 mei 2021. Deze cijfers komen uit de voortgangsrapportage die we maandelijks van NCG ontvangen. Onder de figuur geven we hier een korte toelichting op.
Verdeling werkvoorraad (adressen) over de versterkingsfasen op 31 mei 2021 voor de gemeente Oldambt
Totaal
Nog te starten
Opname
Beoordeling
Planvorming
Uitvoering
Afgerond
Toelichting versterkingsfasen Totale werkvoorraad: de 485 adressen die in het versterkingsprogramma zitten. Opname: 194 adressen waarvoor de opname nog moet starten. Dit zijn vooral adressen in Midwolda, Oostwold en Scheemda (134 adressen). Bij de andere adressen is nog geen opname gedaan omdat NCG hier geen contact heeft kunnen krijgen, omdat eigenaren hebben aangegeven niet mee te willen doen aan het versterkingsprogramma of omdat eigenaren de opname hebben uitgesteld (bijvoorbeeld vanwege corona).
6
Beoordeling: 181 adressen die opgenomen zijn en waar het proces van beoordeling loopt. De inzet was om deze beoordelingen voor 1 juli 2021 af te ronden. Voor een (aanzienlijk) deel gaat dit niet lukken en wordt het versterkingsadvies na de zomer verwacht. Planvorming: 105 adressen waarvoor het versterkingsadvies klaar is en waar de planvorming kan starten. Voor een klein deel is de planvorming inmiddels gestart. Afgerond: 5 adressen die qua versterking afgerond zijn. Het gaat hier om een technisch/administratieve afronding (1 adres is door NAM in het verleden aangepakt en de andere adressen zijn op eigen initiatief gesloopt). De 3 eerder genoemde adressen die op norm zijn, zijn hierin nog niet verwerkt.
In de onderstaande tabel staat het overzicht van de stand van zaken per dorp1. In bijlage 1 geven we een uitgebreide beschrijving van de versterking per dorp (voortgang en planning).
Nieuwolda Nieuw Scheemda ’t Waar Oostwold Midwolda Scheemda Totaal
Nog niet gestart
Opname uitvoeren2
Beoordeling opstellen
Uitvoeringsplan opstellen
Uitvoering
Afgerond
Totaal
129 37
Planvorming voorbereiden 46 20
0 0
37 14
7 3
0 0
4 1
223 75
0 55 67 12 134
3 0 1 0 55
14 5 0 1 186
17 0 0 1 84
3 2 4 2 21
0 0 0 0 0
0 0 0 0 5
37 62 72 16 485
Bestuurlijke afspraken versterking: situatie Oldambt De bestuurlijke afspraken, die eind vorig jaar gemaakt zijn, hebben de nodige impact op het verdere verloop van de versterkingsopgave. In hoofdstuk 5 lichten we de inhoud van de afspraken verder toe. Hieronder is kort de situatie geschetst voor Oldambt. In de tabel staat een overzicht van de adressen per dorp en per blok. Blok A: het versterkingsadvies is (bijna) klaar In blok A zitten 134 adressen, met name uit Nieuwolda, ’t Waar en Nieuw Scheemda. Voor deze adressen was het versterkingsadvies ten tijde van de bestuurlijke afspraken klaar of bijna klaar. De adressen uit de Praktijkaanpak en Versterking Bijzondere Situaties vallen ook in blok A. De eigenaren uit dit blok hebben de keuze tussen versterking volgens het advies óf een herbeoordeling en een vergoeding van 30.000 euro. Brieven hierover zijn voor 1 januari 2021 verstuurd met de toezegging dat iedereen voor 1 juli 2021 een versterkingsadvies zou krijgen. NCG heeft in juni geconstateerd dat voor een aantal adressen de datum van 1 juli niet haalbaar was. Die adressen hebben van NCG een brief gekregen met daarin de mededeling dat het versterkingsadvies later opgeleverd wordt. De verwachting is dat het grootse deel hiervan snel in of na de zomer alsnog een versterkingsadvies krijgt. Voor een aantal adressen is het opstellen van het versterkingsadvies vertraagd.
Deze adviezen zijn komend najaar, uiterlijk eind 2021 beschikbaar. NCG is begin juli gestart met de herbeoordelingsgesprekken. Als eigenaren kiezen voor een herbeoordeling, kunnen ze de vergoeding van 30.000 euro na het herbeoordelingsbesluit van NCG aanvragen bij SNN.
De cijfers zijn gebaseerd op het bronbestand van NCG (1 juni 2021). We zien hier wel een kleine afwijking van de cijfers uit de maandelijkse voortgangsrapportage. Daarnaast hebben we de adressen die meedoen aan de praktijkaanpak (5 adressen) verplaatst naar de fase ‘uitvoeringsplan opstellen’ (in het bronbestand staan deze adressen nog onder ‘opname uitvoeren’). 2 Dit zijn adressen waar NCG geen contact mee heeft kunnen krijgen, waar eigenaren hebben aangegeven niet mee te willen doen aan het versterkingsprogramma of waar eigenaren de opname hebben uitgesteld (bijvoorbeeld vanwege corona). 1
7
Blok B: maatwerk In blok B zitten 216 adressen die ten tijde van de bestuurlijke afspraken nog geen versterkingsadvies hadden, maar die door de gemeente zijn aangewezen voor maatwerk. Het doel van dit maatwerk is om nieuwe verschillen in buurten en dorpen te voorkomen. Het gaat in Oldambt om de adressen in Nieuwolda, ’t Waar en Nieuw Scheemda die niet in blok A vallen, maar die al wel in opdracht gegeven waren voor opname en beoordeling. Daarnaast zijn er 6 adressen uit Oostwold (5 adressen) en Scheemda (1 adres) opgenomen in blok B, omdat deze adressen al ver in het proces van opname en beoordeling zaten, maar net niet ver genoeg om in blok A te vallen. Alle adressen in dit blok worden beoordeeld met de nieuwste inzichten en komen in aanmerking voor een vergoeding van 30.000 euro. Eigenaren hebben eind februari een eerste brief ontvangen en eind juni een vervolgbrief. In die laatste brief is aangegeven dat er naar onze mening geen onuitlegbare verschillen ontstaan in de versterkingsaanpak van vergelijkbare woningen in de buurt. Daarom bieden we geen keuze voor een aanvullend pakket (versterkings)maatregelen in plaats van de 30.000 euro. Wel bestaat de mogelijkheid om als gemeente in uitzonderingssituaties nog aanvullende (versterkings)maatregelen voor te stellen. De vergoeding is vanaf komend najaar aan te vragen bij SNN als de subsidieregeling hiervoor klaar is.
De regeling wordt op dit moment opgesteld door de aardbevingsgemeenten, omdat afgesproken is dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor deze regeling. Blok C: versterkingsproces moet nog starten In blok C zitten 135 adressen zonder versterkingsadvies. Hier moet het opnameproces nog starten. Het gaat hierbij om de overige adressen in Midwolda, Oostwold en Scheemda. Deze woningen worden beoordeeld met de nieuwste inzichten en komen in aanmerking voor een vergoeding van 17.000 euro. Eigenaren hebben hier in april 2021 een brief over ontvangen. De subsidieregeling is sinds 1 juni opengesteld en kan via SNN worden aangevraagd.
Nieuwolda Nieuw Scheemda ’t Waar Oostwold Midwolda Scheemda Totaal
Blok A 73 30 22 2 4 3 134
Blok B 150 45 15 5 0 1 216
Blok C 0 0 0 55 68 12 135
Totaal 223 75 37 62 72 16 485
Afspraken 2020 en resultaten tot 1 juni 2021 In het plan van aanpak voor 2020 staan de volgende afspraken: 1. Opname en beoordeling adressen uit plan van aanpak 2019: alle 285 adressen uit ons eerste plan van aanpak zijn eind 2019 in opdracht gegeven. Per 1 juni 2021 zijn hiervan de volgende resultaten bekend: 48 adressen zijn nog niet opgenomen. Dit zijn adressen waar NCG geen contact mee heeft kunnen krijgen of waarvan de eigenaar heeft aangegeven niet (of nog niet) mee te willen werken aan een opname. 133 adressen zijn opgenomen en worden nu beoordeeld. Het versterkingsadvies wordt in de komende maanden verwacht (het grootste deel rond de zomer). 100 adressen hebben het versterkingsadvies gekregen. Hiervan zijn 16 adressen inmiddels opgepakt in het proces naar een uitvoeringsplan (dit betreft adressen in Versterking Bijzondere Situaties, Agro en Erfgoed). 4 adressen zijn afgerond (het gaat hierbij om een technische afhandeling door bijvoorbeeld sloop). 2. Voor de 200 adressen die nieuw zijn toegevoegd in het plan van aanpak voor 2020, was de capaciteit voor opname en beoordeling beperkt. De verwachting was dat ongeveer de helft van deze nieuwe adressen in 2020 opgenomen kon worden.
Daarbij hebben we als gemeente prioriteit gegeven aan de adressen in Nieuwolda, omdat hier de meeste adressen met een (licht) verhoogd risicoprofiel zijn én omdat we hier in 2019 al gestart zijn met het versterkingsproces. Per 1 juni 2021 zijn de volgende resultaten te benoemen: 8
In 2020 zijn alleen de nieuwe adressen in Nieuwolda (60 adressen) in opdracht gezet voor opname en beoordeling. Hiervan zijn inmiddels 53 adressen opgenomen en wordt het versterkingsadvies voor deze adressen rond de zomer verwacht. Goed om te benoemen is dat al deze adressen met de nieuwste inzichten worden beoordeeld. De verwachting is dat versterking hier niet of heel beperkt aan de orde is. Voor 7 adressen geldt dat NCG hier of geen contact mee kon krijgen of dat de eigenaar (voorlopig) niet wil meewerken aan de opname. In 2020 zijn 6 adressen in opdracht gegeven via de Praktijkaanpak. Hiervoor hebben we 6 boerderijen aangewezen. Voor 1 adres geldt dat deze hier niet aan wilde meewerken (dit adres valt terug in het reguliere proces). De andere 5 adressen zijn inmiddels opgepakt en er wordt gewerkt aan een uitvoeringsplan.
Uitkomsten versterkingsadviezen In het najaar van 2020 zijn de eerste versterkingsadviezen voor onze gemeente opgeleverd. Per 1 juni 2021 waren er ongeveer 100 versterkingsadviezen beschikbaar voor adressen in de dorpen Nieuwolda, ’t Waar en Nieuw Scheemda (zie ook onderstaande figuur). Deze adviezen laten zien dat in nagenoeg alle gevallen versterking nodig is. Soms in beperkte mate, maar soms is ook sprake van forse maatregelen. Voor een klein aantal woningen is de uitkomst van de beoordeling dat de woning op norm is. NCG heeft een eerste impactanalyse gemaakt van de versterkingsadviezen die klaar zijn. Daarbij is met name gekeken naar de schatting van de bouwkundige kosten voor de versterking (BKV). Op basis daarvan is te zien dat in bijna de helft van de gevallen de versterkingskosten minder zijn dan 100.000 euro. Voor de overige adressen liggen de kosten (fors) hoger. Overigens geldt dat niet alle versterkingsadviezen die klaar zijn in deze analyse zijn meegenomen.
Versterkingsadviezen per dorp Nieuw Scheemda 23
Nieuwolda 61
t Waar 21
9
Bouwkundige kosten voor de versterking 39
17 13 7 4
Op norm
4
< € 100.000
€ 100.000 - € 300.000
€ 300.000 - € 500.000
€ 500.000 - € 1.000.000
> € 1.000.000
Voortgang speciale programma’s Naast de grote groep adressen die het reguliere proces volgt, zijn een aantal adressen opgenomen in speciale programma’s. Hieronder volgt een korte beschrijving van deze programma’s en de situatie in Oldambt. In hoofdstuk 7 geven we een verdere toelichting op (een deel) van deze programma’s. Praktijkaanpak In de Praktijkaanpak worden adressen op basis van een zogeheten ‘expert judgement’ opgenomen en beoordeeld. Een aannemer of constructeur beoordeelt op basis van zijn kennis, ervaring en deskundigheid of een gebouw aan de veiligheidsnorm voldoet. Als een gebouw hier niet aan voldoet, kijkt de aannemer welke maatregelen nodig zijn om een gebouw te versterken. Vorig jaar hebben we in Oldambt zes boerderijen voorgedragen voor deze nieuwe aanpak. Hiervan is er één afgevallen, omdat de eigenaar van dit adres zijn pand niet via deze aanpak wilde laten opnemen en beoordelen. Dit adres valt daarmee terug in het reguliere proces. Voor de andere adressen zijn de gesprekken opgestart, maar is de aanpak wel vertraagd. Voor één adres geldt dat het uitvoeringsontwerp in concept klaar is en naar verwachting dit najaar in uitvoering gebracht kan worden. Versterking Bijzondere Situaties Sommige situaties moeten met urgentie worden opgepakt, bijvoorbeeld situaties waarbij sprake is van sociale en/of medische problematiek.
In dit soort situaties is het niet wenselijk om te wachten met het uitvoeren van het versterkingsprogramma tot een adres normaal gesproken aan de beurt is. Voor dit soort situaties is bij NCG een apart programma opgestart. Er is beperkte beoordelingscapaciteit apart gezet en gemeenten kunnen met een onderbouwing adressen aandragen voor dit programma. Vier adressen uit Oldambt zijn eerder al in de Versterking Bijzondere Situaties (VBS) opgenomen en zitten in de fase van planvorming. In het afgelopen jaar hebben we als gemeente zes nieuwe adressen voorgedragen voor de VBS-aanpak in verband met specifieke en/of schrijnende situaties. Eigenaar Kiest Bouwer Eind 2020 is NCG gestart met Eigenaar Kiest Bouwer (EKB). Het doel van dit programma is om het uitvoeren van de versterkingsplannen te versnellen. Bij EKB is de eigenaar opdrachtgever van de aannemer. De eigenaar heeft daardoor meer regie in het versterkingstraject. De kosten voor de noodzakelijke versterking van de woning worden vergoed door NCG. Eigenaren kunnen kiezen voor deze aanpak op het moment dat het versterkingsadvies klaar is. In Oldambt is er één adres die nu in het EKB-traject zit.
10
Loket Opname op Verzoek In het voorjaar van 2020 is NCG gestart met het Loket Opname op Verzoek. Inwoners die niet in het versterkingsprogramma zitten, maar die zich zorgen maken over de veiligheid van hun woning, kunnen hier een verzoek doen voor een opname. NCG voert vervolgens een analyse op het pand uit. Er wordt gekeken of het verstandig is om het pand te laten beoordelen. Als een nadere beoordeling nodig is, dan besluit NCG om het adres toe te voegen aan het versterkingsprogramma en wordt in overleg met de gemeente bepaald welke prioriteit het beoordelen van dit adres krijgt. In 2020 zijn er in Oldambt 25 verzoeken ingediend die allemaal zijn goedgekeurd voor een opname. In 2021 zijn er tot nu toe 28 verzoeken ingediend, waarvan er één is afgewezen. Tot op heden hebben de verzoeken nog niet geleid tot een toevoeging van adressen aan het versterkingsprogramma van NCG. Agro In onze gemeente is een behoorlijk aantal boerderijen opgenomen in het versterkingsprogramma. Van die boerderijen zijn er 33 opgenomen in het Agroprogramma van NCG. Dit betekent dat ze via een speciale aanpak worden opgepakt en begeleid. Het grootste deel van deze boerderijen zit in blok A. Voor een aantal is het proces naar uitvoering al gestart. Naast het Agroprogramma van NCG is in het voorjaar van 2021 ook het provinciale Agroprogramma van start gegaan.
Werkbezoek minister Ollongren op 28 juni 2021 (foto ter illustratie) - © Reymer Boxem Erfgoed In Oldambt zitten 127 adressen met een erfgoedstatus (monument of karakteristiek) in het versterkingsprogramma. Dat is bijna een derde van het totaal aantal adressen in de versterking. NCG heeft 7 adressen opgenomen in het Erfgoedprogramma. Voor deze adressen wordt een speciale aanpak gebruikt. De meeste adressen zitten in blok A. Voor een enkel adres is het proces naar uitvoering al gestart. Naast het Erfgoedprogramma van NCG is er een ander Erfgoedprogramma ontwikkeld door betrokken partijen. Ook dit programma heeft veel raakvlakken met de versterkingsoperatie. MKB Het MKB-programma staat nog in de kinderschoenen. Dat betekent dat veel processen en organisatievormen nog opgezet moeten worden. In Oldambt hebben we een beperkt aantal MKBadressen die onderdeel uitmaken van de versterkingsopgave. Het is nog onduidelijk wat dit programma kan betekenen voor onze bedrijven.
11
3. Uitvoering versterking Oldambt 2021-2022 In dit hoofdstuk beschrijven we de ambities en doelstellingen voor de versterkingsopgave in 2021 en 2022. We geven aan hoe we het vervolg zien met betrekking tot de adressen die nog moeten starten met een opname en welke prioriteiten we stellen in het traject naar uitvoering. Verder wordt ook het lokale meerjarenbeeld beschreven.
Doelstellingen en resultaten Doelstellingen versterking 2021-2022 Voor de komende anderhalf jaar hebben we de volgende doelstellingen voor ogen: Focus op uitvoering: voor een groot aantal adressen is straks een versterkingsadvies opgeleverd. Dat betekent dat de focus nu meer verschuift naar uitvoering. Als gemeente willen we ons inspannen om de capaciteit voor de uitvoering zo optimaal mogelijk te benutten. Samen met NCG organiseren we het proces naar uitvoering zo goed mogelijk. Dit raakt ook de vraagstukken rond tijdelijke huisvesting en vergunningverlening. Aandacht voor bijzondere situaties: als gemeente hebben we oog voor bijzondere en/of schrijnende situaties. Daar waar mogelijk zullen we dit meewegen in de prioritering en aanpak. Binnen onze mogelijkheden zoeken we naar oplossingen. Gebiedsimpact en -ontwikkeling: de versterking richt zich uiteraard op de woning. Waar de uitvoering hiervan impact heeft op de omgeving, zullen we dit zo goed mogelijk begeleiden en overlast zoveel mogelijk voorkomen. Verder zoeken we de komende tijd naar kansen om de versterking te verbinden aan dorpsontwikkeling. Agro en erfgoed: we willen de mogelijkheden van het nieuwe Agroprogramma en het Erfgoedprogramma zo goed mogelijk benutten voor onze boerderijen en onze (rijks)monumenten en karakteristieke panden.
Woningverbetering en verduurzaming: we stimuleren onze inwoners om te investeren in hun woning en om gebruik te maken van de beschikbare subsidies voor woningverbetering en verduurzaming.
Investeren in verduurzaming: isoleren (foto ter illustratie) - © Energieloket Groningen 12
Resultaten versterking 2021-2022 Voor de komende anderhalf jaar streven we onderstaande resultaten na. Deze resultaten gelden ook als de gemeentelijke opdracht aan NCG: Alle adressen in Nieuwolda, ’t Waar en Nieuw Scheemda hebben uiterlijk eind 2021 hun versterkingsadvies gekregen (doorloop opdracht plan van aanpak 2020). Alle adressen uit blok A hebben voor eind 2021 een gesprek gehad over hun versterkingsadvies en kunnen een weloverwogen besluit nemen over het wel of niet uit laten voeren van een herbeoordeling. Alle adressen uit blok B hebben voor eind 2021 hun versterkingsadvies. De bewoners kunnen 30.000 euro vergoeding aanvragen (deels een subsidie voor woningverbetering en verduurzaming en deels een vrij besteedbaar bedrag). Hiervoor stelt de gemeente een subsidieregeling vast. Alle adressen in blok C zijn voor eind 2022 opgenomen. Het streven is om ook de beoordeling hiervan zoveel mogelijk in 2022 op te leveren. Samen met NCG zoeken we naar een proces om dit versneld te realiseren. Voor zeven projecten, die verderop in dit hoofdstuk worden beschreven, wordt de fase van planvorming en uitvoering in 2021 nog opgestart. De verwachting is dat in de tweede helft van 2022 ook daadwerkelijk gestart wordt met de uitvoering van deze projecten. Voor de resterende adressen in blok A wordt in 2022 de fase van planvorming en uitvoering opgestart.
De daadwerkelijke uitvoering hiervan zal waarschijnlijk in 2023 kunnen starten. Voor elf adressen in het Agro- en Erfgoedprogramma en vijf adressen in de Praktijkaanpak loopt het proces naar uitvoering. De uitvoering hiervan start waarschijnlijk in 2022. Voor de gebieden waar de versterking concreet gaat spelen, gaan we op korte termijn onderzoeken welke uitdagingen en koppelkansen er liggen. Het gaat hierbij om de vraagstukken rond tijdelijke huisvesting, vergunningverlening en inrichtingskosten. Maar we kijken ook waar we de versterking van woningen kunnen combineren met de versterking van gebieden. Bovenstaande doelstellingen en beoogde resultaten zijn gebaseerd op de uitgangspunten die we voor de versterkingsoperatie hanteren en de afspraken die we gemaakt hebben (onder andere over de capaciteitsverdeling). Deze punten staan in hoofdstuk 6 beschreven. Hierin wordt ook de relatie gelegd met het Meerjaren Versterkingsplan (MJVP).
Inwoners met vragen over de versterking kunnen terecht bij het versterkingspunt in Delfzijl - © NCG
13
Versterking 2021-2022 Opgave De totale versterkingsopgave voor Oldambt telt 485 adressen. Via de jaarlijkse risicoanalyse (HRA) zijn hier geen nieuwe adressen aan toegevoegd. Wel worden 15 huurwoningen van woonstichting Groninger Huis in Nieuwolda aan de scope toegevoegd3. Het gaat hierbij om woningen in dezelfde wijk en van hetzelfde type als woningen die al in de scope zitten. Groninger Huis heeft hier in oktober 2020 een verzoek voor ingediend. Via de lokale stuurgroep is dit voorstel aan NCG voorgelegd. Op basis van de gemaakte afspraken zijn deze woningen door NCG aan de scope toegevoegd. Deze woningen worden toegevoegd aan blok B (beoordeling volgens de nieuwste inzichten en een vergoeding van 30.000 euro). Opname en beoordeling De adressen die nog opgenomen en beoordeeld moeten worden, zijn adressen in Midwolda, Oostwold en Scheemda. Deze adressen zitten allemaal in blok C (in totaal 135 adressen). Belangrijk om hierbij te benoemen is dat deze adressen beoordeeld worden volgens de nieuwste inzichten. Die inzichten houden rekening met het stoppen van de gaswinning in het Groningenveld in 2022. Experts verwachten dat daardoor de kans op zware aardbevingen minder wordt. Dat kan betekenen dat voor deze woningen lichte of geen versterking meer nodig is. Voor Oldambt speelt dit extra, omdat nagenoeg onze hele gemeente buiten de zogeheten 0,05-contour valt.
Wel vindt in alle gevallen een opname en beoordeling plaats met vervolgens een versterkingsadvies of een verklaring dat de woning op norm is. Daarbij is extra aandacht voor bijzondere situaties, zoals woningen die verbouwd zijn of waar forse schade is. In deze gevallen is versterking mogelijk nog wel nodig. Op basis van de capaciteitsverdeling die regionaal is gemaakt, kunnen we de komende anderhalf jaar een groot deel van de resterende opgave in opdracht geven aan NCG. Het gaat hierbij vooral om adressen die via de nieuwe Typologieaanpak opgenomen en beoordeeld kunnen worden. Tegelijk is de inschatting dat de beoordeling van deze woningen versneld kan worden uitgevoerd, omdat ze buiten de 0,05-contour vallen. Dat geldt niet alleen voor woningen die via de Typologieaanpak worden opgenomen, maar ook voor woningen die een klassieke opname krijgen. Ons streven is om samen met NCG een versnelde aanpak te realiseren en voor eind 2022 alle resterende adressen op te laten nemen en zo mogelijk ook de beoordeling hiervan af te ronden. Voor de tweede helft van 2021 hebben we 53 adressen aan NCG in opdracht gegeven voor opname en beoordeling. Dit is gebeurd op verzoek van NCG met als doel om de opnames en beoordelingen op gang te houden en om nieuwe vertraging te voorkomen. In de lokale stuurgroep is een besluit genomen over de betreffende adressen.
Het gaat om de 15 nieuw toegevoegde woningen in Nieuwolda, de woningen in het buitengebied of langs de linten in Midwolda (27), Oostwold (8) en Scheemda (3). De overige adressen in de drie laatstgenoemde kernen volgen in 2022. Geen contact, weigeraar of uitsteller Naast de adressen die nog in opdracht moeten worden gegeven, geldt dat ongeveer 60 adressen nog geen opname hebben gehad. Het gaat hierbij om adressen waar NCG geen contact mee kon krijgen, waarvan de eigenaar niet wilde meewerken of waarvan de eigenaar de opname heeft uitgesteld. NCG zoekt komend jaar opnieuw contact met de eigenaren van deze adressen en biedt alsnog een opname en beoordeling aan. Voor deze adressen hoeft geen nieuwe opdracht verstrekt te worden. Als opnieuw blijkt dat eigenaren niet mee willen werken of NCG krijgt geen contact, dan zal het proces worden afgerond. Hiervoor wordt een protocol opgesteld. Herbeoordeling Na 1 juli 2021 is NCG gestart met gesprekken met eigenaren van woningen in blok A over de keuze voor wel of geen herbeoordeling. De subsidieregeling (17.000 euro) staat sinds 1 juni open en de herbeoordelingsregeling (een compensatie van 13.000 euro) is in juli afgerond. Eigenaren uit blok A
NCG moet deze 15 woningen nog formeel toevoegen aan de scope. Deze adressen maken dus nog geen onderdeel uit van het bronbestand. 3
14
kunnen onafhankelijke ondersteuning aanvragen om tot een goede en weloverwogen keuze te komen. NCG wil dit proces voor eind 2021 afronden. Planvorming en uitvoering In Oldambt hebben inmiddels ruim 100 woningen een versterkingsadvies gekregen. Snel na de zomer volgen er meer. Het gaat hierbij om alle woningen uit blok A (135 adressen) en uit blok B (216 adressen). Woningen waarvoor het versterkingsadvies klaar is, moeten door NCG opgepakt worden in het proces richting uitvoering. De capaciteit hiervoor is echter beperkt. Daarom moeten we als gemeente prioriteiten aangeven. In hoofdstuk 6 zijn daarvoor de uitgangspunten benoemd. Belangrijk om hierbij te benoemen is dat woningen uit blok A die voor een herbeoordeling kiezen en woningen uit blok B worden beoordeeld volgens de nieuwste inzichten. Onze inschatting is dat voor de meeste van deze woningen minder of geen versterking meer nodig is. Voor 2021 is met de beschikbare capaciteit en de noodzaak van NCG om door te kunnen met de operatie, alvast een aantal projecten in opdracht gegeven. Hier is door de lokale stuurgroep een besluit over genomen, vooruitlopend op dit plan. Het gaat om zeven projecten, die hieronder worden beschreven. In deze projecten zijn soms adressen uit blok A en B gecombineerd.
Voor het plannen van de uitvoeringscapaciteit in 2022 is besloten om adressen uit blok A en B niet in dezelfde projecten te zetten. Dit vanwege de verwachting dat voor adressen in blok B geen of veel minder versterking nodig is. Met de beschikbare capaciteit kunnen we alle resterende adressen uit blok A in 2022 in opdracht geven voor planvorming en uitvoering. Inschatting van NCG is dat de gemiddelde doorlooptijd voor dit proces van plannen maken en uitvoeren ongeveer een jaar is. Belangrijk om hierbij te benoemen is dat dit wel sterk afhankelijk is van de specifieke situatie van een project. Daarbij gaat het zowel om de zwaarte van het versterkingsadvies, de noodzakelijke procedurele stappen en uiteraard ook de wensen en belangen van de eigenaren. Projecten 2021-2022 De volgende projecten geven we in opdracht aan NCG om op te pakken richting uitvoering:
Project Nieuwolda – P50 Project Nieuwolda – Hoofdstaat Project Nieuw Scheemda – Hamrikkerweg Project Nieuwolda – Dok Project Nieuwolda – De Streek Project Nieuwolda – Kopaf Project Nieuwolda – Buiten Zuid Project Scheemda – Buiten Totaal
Uitvoeringscapaciteit 2021 3 adressen 2 adressen 2 adressen 4 adressen 4 adressen 3 adressen 13 adressen 2 adressen (reserveproject voor 2021) 7 projecten – 31 adressen
Uitvoeringscapaciteit 2022 2 adressen 10 adressen 11 adressen 16 adressen 20 adressen 7 adressen 13 adressen 7 projecten – 79 adressen
Project Scheemda – Buiten Project Nieuw Scheemda – Kern Project Nieuwolda – Kern West Project Nieuwolda – Kern Oost Project ‘t Waar Project Nieuw Scheemda – Buiten Project Nieuwolda – Oost Totaal
Met bovenstaande projecten is een groot deel van de capaciteit voor Oldambt ingezet. De resterende capaciteit (7 projecten) kunnen we begin 2022 toedelen. Dan is er ook meer duidelijk over de uitkomsten van de beoordelingen uit blok B en de omvang en impact van de versterking van adressen uit blok A. 15
Versterking in uitvoering Nu de versterkingsopgave in Oldambt van opname en beoordelen naar planvorming en uitvoering gaat, komen ook andere zaken aan de orde. Hierbij moet worden gedacht aan het proces van vergunningverlening en het toezicht op de uit te voeren versterkingen. Maar ook het proces rond tijdelijke huisvesting, de impact op de openbare ruimte (tijdelijke voorzieningen, bouwverkeer, parkeren, nutsvoorzieningen) en de eventuele herinrichting van de openbare ruimte. Ook kijken we naar eventuele koppelkansen. Hieronder worden een paar punten toegelicht.
Op werkbezoek in Overschild (Midden-Groningen) om ervaringen uit te wisselen op het gebied van tijdelijke woningen, vergunningen, bereikbaarheid, veiligheid en communicatie - © eigen foto Vergunningverlening NCG is verantwoordelijk voor de uitvoering van de versterkingsoperatie en daarmee ook voor de aanvraag van de eventueel benodigde vergunningen. Dit proces vraagt echter ook van ons als gemeente om extra inzet en om een goede organisatie van het interne vergunningenproces. Daarom wordt er gewerkt aan extra capaciteit. Er is inmiddels een adviseur versterking aangesteld, die naast het uitvoeren van inhoudelijke taken zorgt voor de verbinding tussen het versterkingsprogramma en de uitvoering. Daarnaast wordt er tussen de aardbevingsgemeenten samengewerkt om de versterking voortvarend aan te pakken. Dit is vormgegeven in het samenwerkingsverband ‘VTH-Drieslag’. De aardbevingsgemeenten maken in dat verband collectieve afspraken over de kwaliteitsborging van vergunningaanvragen en de uitvoering van versterkingsmaatregelen. Een grote opgave voor 2021 en 2022 is het vormgeven van de coördinatieregeling uit de Tijdelijke wet Groningen. Deze regeling houdt in dat NCG is aangewezen als coördinerend bevoegd gezag conform de Algemene wet bestuursrecht. Dit betekent dat alle benodigde besluiten/vergunningen gezamenlijk en in samenhang moeten worden genomen en gepubliceerd door NCG.
Het gaat hierbij dus ook om de benodigde aanvragen van Omgevingsvergunningen voor de uitvoering van de versterking. Hiervoor is het nodig om de procedures van NCG en de gemeenten op elkaar af te stemmen. Verder moet ook nog bekeken worden hoe alle aanvragen digitaal via het Omgevingsloket ingediend kunnen worden. Dit is namelijk een verplichting bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet.
16
Tijdelijke huisvesting Als een woning versterkt moet worden, kan dat betekenen dat de woning voor bepaalde tijd niet kan worden gebruikt en dat tijdelijke huisvesting moet worden geregeld. Op basis van de versterkingsadviezen die nu klaar zijn en de eerste analyse hiervan kunnen we ook een eerste inschatting maken van de mogelijke behoefte aan tijdelijke huisvesting in Oldambt. Voor de adressen in de dorpen Oostwold, Midwolda en Scheemda moeten nagenoeg alle woningen nog worden opgenomen en beoordeeld. Op grond van de lage seismiciteit is de verwachting dat er weinig tot geen versterking hoeft plaats te vinden. Daarom zal tijdelijke huisvesting daar naar verwachting niet aan de orde zijn. Dit geldt ook voor de adressen uit blok B uit Nieuwolda, Nieuw Scheemda en ’t Waar. Voor de adressen uit blok A geldt dat de exacte omvang van de versterking kleiner kan worden door de keuze voor herbeoordeling. Voor het vraagstuk van tijdelijke huisvesting komen we tot de volgende analyse: De voorzichtige inschatting is dat tussen de 100 en 135 adressen daadwerkelijk versterkt moeten worden. Hierbij kan tijdelijke huisvesting aan de orde zijn. Het betreft in veel gevallen vrijstaande woningen of boerderijen en relatief weinig rijtjeswoningen of woningen die dicht op elkaar staan.
Voor vrijstaande woningen en zeker voor boerderijen is tijdelijke huisvesting op eigen erf in veel gevallen een mogelijke en ook gewenste oplossing. Voor de overige woningen is het voorstel om maatwerk per project te bieden en de optie van zelfredzaamheid en compensatie actief in te zetten (1400 euro per maand). Bij de start van projecten in Oldambt zal in een vroeg stadium het vraagstuk van tijdelijke huisvesting in beeld worden gebracht. Mochten bovenstaande opties niet haalbaar zijn, dan wordt door NCG gezocht naar oplossingen. Hierbij wordt de gemeente in een vroeg stadium betrokken (locatie, vergunningen). Conclusie is dat we in Oldambt voorlopig geen locaties hoeven te zoeken voor tijdelijke huisvesting en dat we in principe verwachten te kunnen volstaan met maatwerkoplossingen. Waar nodig zal NCG vroegtijdig contact met ons opnemen als er voor één of enkele woningen wel een tijdelijke locatie nodig is. Wet natuurbescherming De Wet natuurbescherming, die in 2017 in de plaats is gekomen van de Natuurbeschermingswet 1998, de Flora- en faunawet en de Boswet, geeft beperkingen voor het aantal gebouwen dat tegelijkertijd natuurvrij mag zijn. Dat betekent dat in een bepaald gebied (de wet noemt dit salderingsgebieden) het aantal versterkingsprojecten dat tegelijkertijd in uitvoering is tot een maximum beperkt is.
Het doel hiervan is om te voorkomen dat voor er bepaalde kwetsbare diersoorten (zwaluwen, mussen en vleermuizen) op enig moment onvoldoende leefruimte is. De provincie Groningen is hier het bevoegd gezag. Voor de versterkingsopgave heeft de provincie een generieke ontheffing vastgesteld waarin dit maximum op 25 procent is gezet per salderingsgebied. Dat betekent dat maximaal 25 procent van de gebouwen tegelijkertijd in uitvoering mag zijn. Inschatting van NCG is dat bovenstaande voor Oldambt geen directe impact heeft.
17
Nutsbedrijven De versterking kan bij ingrijpende werkzaamheden of sloop-nieuwbouw ook impact hebben op de (benodigde) nutsvoorzieningen. Waar dat aan de orde is, vraagt dit om tijdige afstemming met de nutsbedrijven. Het is de taak van NCG om inzichtelijk te maken waar en wanneer dit aan de orde is en welke netwerkverbeteringen nodig zijn. Als gemeente hebben we hier nu nog onvoldoende zicht op. Wel hebben we inmiddels contact en afstemming met de nutsbedrijven via Grond’g (samenwerkingsorganisatie). Komend jaar zullen we dit verder oppakken. Inrichting(kosten) en koppelkansen Vanuit het gebiedsfonds hebben gemeenten in totaal 300 miljoen euro beschikbaar voor onder andere inpassingskosten. Dit zijn bijvoorbeeld kosten voor de inrichting van de openbare ruimte en de nutsvoorzieningen. In overleg is hier een voorlopige verdeling voor gemaakt. De inschatting is dat voor Oldambt de benodigde investeringen beperkt zullen blijven door de relatief kleine versterkingsopgave. Wel zullen we komend jaar onderzoeken welke kosten voor (her)inrichting we mogelijk moeten gaan maken en ook welke samenloop en koppelkansen dit wellicht biedt. Dit laatste geldt ook met het oog op de gemaakte afspraken over de inzet van middelen uit Nationaal Programma Groningen (NPG) voor het gebiedsfonds.
Concreet kijken we naar de dorpen waar versterking gaat spelen en wat we hier mogelijk aan inpassingskosten verwachten en welke koppelkansen er liggen op het gebied van de gebiedsontwikkeling. Komend jaar zullen we onderzoeken welke kansen er liggen en hoe we hier samen met inwoners plannen voor kunnen maken. Waar mogelijk zoeken we in de versterkingsopgave aansluiting bij en afstemming met relevante projecten op het gebied van dorpsontwikkeling en bijvoorbeeld de energietransitie. Dit geldt zeker voor het project Nieuwborgen.net in Nieuwolda, waarbij de bewoners hun woningen energiezuiniger maken en kunnen overstappen van aardgas naar lokaal geproduceerd groen gas. In het voorjaar van 2021 is hiervoor al verkenning gestart naar de mogelijke samenhang tussen beide projecten en hoe we op adresniveau maar wellicht ook op dorpsniveau elkaar kunnen versterken. De uitkomsten hiervan gebruiken we bij de verdere aanpak.
De biovergister in Nieuwolda die straks groen gas gaat leveren voor het project Nieuwborgen.net
18
Andere koppelkansen zien we in het Erfgoedprogramma en het nieuwe Agroprogramma waarin naast versterking en schadeherstel ook gewerkt wordt aan toekomstperspectief.
Meerjarenbeeld versterking Oldambt In het verlengde van de plannen voor 2021 en 2022 schetsen we hieronder nog het lokale meerjarenbeeld voor de versterking in Oldambt. Op basis van de laatste versie van het Meerjaren Versterkingsplan (MJVP) van augustus 2021 (zie voor meer informatie hoofdstuk 6) is het beeld dat we in Oldambt begin 2023 klaar zijn met het proces van opname en beoordeling en medio 2025 met de versterking. Belangrijk om hierbij op te merken is het dat er nog twee factoren zijn die waarschijnlijk (grote) impact hebben op dit meerjarenbeeld: Nieuwste inzichten: inschatting is dat de adressen die nog moeten worden opgenomen en beoordeeld (blok C), versneld kunnen worden aangepakt (dit omdat voor de meeste adressen geen uitgebreide beoordeling nodig is). Daarnaast is ook de inschatting dat voor deze adressen waarschijnlijk veel minder of zelfs geen versterking nodig is. Ditzelfde geldt voor de adressen in blok B en de eventuele herbeoordelingen uit blok A. In het voorlopige MJVP is hier nog geen rekening mee gehouden. Herbeoordelingen: voor de 135 adressen in blok A geldt dat zij kunnen kiezen tussen de uitvoering van het bestaande versterkingsadvies of een herbeoordeling (in laatste geval zal waarschijnlijk veel minder of zelfs geen versterking nodig zijn).
Als we rekening houden met bovenstaande factoren, komen we tot de volgende (voorzichtige) inschatting qua meerjarenbeeld: Opname en beoordeling: we verwachten dat de resterende adressen voor eind 2022 opgenomen en zoveel mogelijk beoordeeld zijn. Hiervoor zoeken we samen met NCG naar een methode om deze adressen versneld te kunnen oppakken. Planvorming en uitvoering: inschatting is dat voor Oldambt alleen de adressen in blok A daadwerkelijk versterkt hoeven te worden. Met de beschikbare capaciteit is voldoende ruimte om voor al deze adressen in 2021 en 2022 het proces van planvorming en uitvoering te starten. Uitzondering hierop vormt mogelijk een deel van de adressen in het Agro- en Erfgoedprogramma. Een deel hiervan is inmiddels opgestart, maar van een ander deel hebben we nog geen goed beeld. Begin 2022 hebben we een beter beeld van de daadwerkelijke omvang van de versterking. Dan zijn alle versterkingsadviezen voor blok A en B klaar en kennen we de omvang en impact hiervan. Ook weten we dan welke adressen in blok A kiezen voor een herbeoordeling of niet. En hopelijk hebben we dan ook een beter beeld van de planning binnen het Agro- en Erfgoedprogramma. Op basis daarvan kunnen we de projecten in onze gemeente beter plannen en prioriteren.
Wel is het belangrijk om hierbij de kanttekening te plaatsen dat de versterkingsoperatie tot nu toe met veel onzekerheden en wijzigingen is omgeven. Nieuwe ontwikkelingen kunnen leiden tot wijzigingen in de genoemde inschattingen. Daarom worden het MJVP en het lokale meerjarenbeeld voor Oldambt regelmatig geactualiseerd.
Rapportage en monitoring NCG is verantwoordelijk voor het monitoren van de voortgang van de versterkingsopgave. NCG houdt een publiek dashboard bij waarin de voortgang van de versterkingsopgave wordt weergegeven. Als gemeente ontvangen we maandelijks een voortgangsrapportage die we ook bespreken met NCG in de projectgroep en in de lokale stuurgroep. Duidelijk is dat de versterkingsoperatie nog steeds met veel onzekerheid omgeven is. Bij een volgende actualisatie van het lokale plan van aanpak rapporten wij over de voortgang. Tussentijds wordt in de lokale stuurgroep de voortgang besproken en waar nodig én mogelijk bijgestuurd.
19
4. Communicatie In dit hoofdstuk geven we de uitgangspunten van de communicatie weer en beschrijven we de rollen en verantwoordelijkheden van alle partijen die een rol hebben in de versterkingsoperatie. Ook geven we een overzicht van de communicatiemiddelen die we als gemeente inzetten.
Inleiding Het versterkingsprogramma, de bestuurlijke afspraken, de invoering van de Typologieaanpak, de afbouw van de gaswinning en de verschillende regelingen en subsidies voor het aardbevingsgebied onze inwoners krijgen nogal wat informatie te verwerken. En ze moeten belangrijke keuzes maken. Laat ik mijn huis versterken volgens het bestaande versterkingsadvies? Of kies ik voor een subsidie? En waar besteed ik die subsidie dan aan? Duidelijke, eerlijke en vooral persoonlijke communicatie is hierbij van groot belang. Onze inwoners moeten weten wat ze te wachten staat en moeten op basis van de informatie die ze krijgen, een goede keuze kunnen maken voor de toekomst. Een keuze waar ze jaren later nog steeds achter staan.
Terugblik In de afgelopen periode hebben twee zaken een enorme impact gehad op onze communicatie met inwoners: corona en de bestuurlijke afspraken. Door corona waren er geen fysieke bewonersbijeenkomsten, geen inloopspreekuren en weinig huisbezoeken. Onze communicatie is een stuk onpersoonlijker geworden en er werd vooral schriftelijk gecommuniceerd. De bestuurlijke afspraken vormden een communicatieve uitdaging, want hoe leg je uit wat die afspraken voor iedere inwoner betekenen? Naast de diverse regelingen en verschillen daartussen gaat het hierbij ook om de toepassing van de nieuwste inzichten. Dit leidt er toe dat versterking veel minder of mogelijk helemaal niet meer aan de orde is, zeker voor Oldambt als randgebied. Sinds eind 2020 hebben inwoners heel wat brieven van ons gekregen. Brieven over de bestuurlijke afspraken met informatie over hoe het nu verder gaat, waar iedereen recht op heeft, wanneer er een volgende stap komt en waar je een subsidieaanvraag kunt indienen. Daarnaast hebben we maandelijks één of meerdere pagina’s in onze lokale informatiekrant De Oldambtster gevuld met aardbevingsnieuws en kunnen inwoners op onze website terecht voor allerlei informatie over schade, versterken en het nationaal programma. In het afgelopen jaar hebben we verder veel hulpvragen gekregen van mensen met schade die buiten het zogeheten effectgebied vallen.
Zo hebben we onder andere een paar keer contact gehad met een behoorlijke groep inwoners uit Oudedijk, Kostverloren en Drieborg en een bijeenkomst georganiseerd samen met IMG.
Een voorbeeld van de maandelijkse aardbevingspagina in De Oldambtster
20
Eind mei hebben we de inwoners uit de versterkingsdorpen een brief gestuurd met daarin een uitnodiging voor een online informatiebijeenkomst begin juni. Bij die brief zat ook een folder met informatie over de verschillende (subsidie)regelingen die in onze gemeente gelden (zie ook bijlage 2). De bewonersbijeenkomsten zijn goed bezocht: ongeveer 250 inwoners keken live mee. Na afloop van de bijeenkomsten hebben meer dan 300 inwoners de opnames van de bijeenkomsten bekeken. We kregen tijdens en na de bijeenkomsten meer dan 80 vragen, die we allemaal hebben beantwoord en op onze website hebben gezet.