4e.1 Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030
Tekst van het document
| Wegen: onderhoud van straten, voetpaden, fietspaden en bruggen, en het strooien bij gladheid; 3. | Water & Riolering: de afvoer van afvalwater, de waterkwaliteit en grote bouwwerken zoals kaden, sluizen en jachthavens; 4. | Verkeer & Openbare Verlichting: verbeteren van infra t.b.v. veilige verkeerssituaties & straatverlichting; 5. | Afval: inzamelen van diverse soorten afval en het hergebruiken van afval als grondstof; 6. | Gebouwen: het onderhoud aan gemeentelijke gebouwen. 59 Wat mag het kosten? Het opstellen van een aantal beheerplannen voor de periode 2026- 2029 heeft vertraging opgelopen. Eind 2026 worden deze nieuwe beheerplannen t.b.v. de openbare ruimte officieel vastgesteld. Hierin staat precies hoe we alles gaan onderhouden. In de plannen is rekening gehouden met de in de begroting opgenomen beschikbare budgetten voor de komende jaren. De budgetten in het overzicht hieronder zijn bedoeld voor: • | Het inhuren van externe bedrijven. • | De inkoop van materialen. • | Het inhuren van medewerkers via Afeer. • | De uren van onze eigen binnen- en buitendienst.
Bedragen x € 1.000 Plan- | Financi Realisa | Geactualise | Primair | Meerjarenbegr | Meerjarenbegr | Meerjarenbegr | Acht eel | tie | erde | e | oting | oting | oting | er- Kapitaalgoe | Vastgest | in | Begroting | Begroti | stalli d | eld | periode | begroti | 2025 | 2026 | ng | 2028 | 2029 | 2030 | g ng | 2027 Wegen | 14-03-20 | 2022 - | ja | 3.999 | 3.838 | 3.895 | 3.899 | 3.899 | 3.899 | nee 23 | 2025 Openbaar | 14-03-20 | 2022 - | ja | 3.201 | 4.198 | 3.809 | 3.833 | 3.836 | 3.836 | nee groen | 23 | 2025 Gebouwen | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | 1.956 | 2.043 | 1.968 | 1.955 | 1.958 | 1.958 | nee Riolering | 19-11-20 | 2026 - | ja | 1.029 | 1060 | 1.104 | 1.129 | 1.152 | 1.152 | nee 25 | 2030 Oppervlakte | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | 468 | 456 | 467 | 467 | 468 | 468 | nee water Begraafplaat | 20-10-20 | 2014 - | ja | 359 | 414 | 354 | 357 | 357 | 357 | nee sen | 24 Openbare | 14-03-20 | 2022-20 | ja | 283 | 314 | 312 | 312 | 313 | 313 | nee verlichting | 23 | 25 Civiel | 14-03-20 | 2022 -2 technische | 23 | 025 | ja | 259 | 287 | 278 | 278 | 279 | 279 | nee kunstwerken Jachthavens en vaar- recreatieve | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | 92 | 122 | 101 | 101 | 102 | 102 | nee voorzieninge n Sportterreine | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | 40 | 51 | 60 | 60 | 60 | 60 | nee n Onderhoud Blauwestad In 2020 heeft de gemeente afspraken gemaakt met de provincie over Blauwestad.
Eén van die afspraken is dat de gemeente vanaf 2025 stapsgewijs het onderhoud van de openbare ruimte overneemt. Dit geldt voor de delen die helemaal af zijn en waar mensen wonen. 60 61 We hebben geïnventariseerd welke extra werkzaamheden hiervoor nodig zijn. Dit kost jaarlijks naar schatting in totaal € 500.000 extra, bovenop het normale onderhoudsbudget. Dit geld is al opgenomen in de meerjarenraming. Risico's • Minder budget betekent lagere kwaliteit: Als er wordt bezuinigd op het budget voor de openbare ruimte, kunnen we de afgesproken kwaliteit niet leveren. Dit zullen inwoners en gebruikers direct merken en waarschijnlijk minder waarderen. • Extreme prijsstijgingen ten gevolge van de wereldse veranderingen kunnen ook de oorzaak worden van een mindere kwaliteit. Tenzij de onderhoudsbudgetten mee bewegen met deze prijsstijgingen. 3.3.1 Groen Wat gaan we daarvoor doen? • De medewerkers van ons team BORGG werken samen met de gedetacheerde medewerkers van Afeer aan het onderhoud van de beplanting, de gazons en de bomen. • Uitvoering geven aan de aanpak van de Japanse Duizendknoop, de Essentaksterfte en de Bereklauw. • Uitvoeren van de maatregelen zoals vastgesteld in het beleidsplan Begraven en Begraafplaatsen. • Opstellen van een uitvoeringsplan op basis van het vastgestelde Groenbeleidsplan.
• De medewerkers van ons team BORGG werken samen met de gedetacheerde medewerkers van Afeer aan het onderhouden van de begraafplaatsen op niveau C. • Het Rosarium onderhouden we op niveau A. • Ook wordt er weer een boominspectie gehouden in de gemeente waarbij gecontroleerd wordt op veiligheid en onderhoud. Dit betreft een 3 jarige cyclus. Hierbij zal ook verhoogde aandacht zijn voor de bomen in bosplantsoenen. • In samenwerking met de aannemer van het onderhoudscontract “Wegen en aanverwante dienstverlening” zal er weer aandacht worden besteed aan onkruid rondom wegen, zoals bijvoorbeeld het kantenknippen. • Verbeteren van de biodiversiteit door o.a. meer sinusbeheer te blijven toepassen. • We blijven schapen inzetten voor (natuurlijke) begrazing. • De gemeentelijke speeltoestellen blijven we onderhouden daar waar dit noodzakelijk is. • Daarnaast gaan we onderzoeken hoe we een verbeterslag kunnen (laten) uitvoeren op alle gemeentelijke speeltuinen/plekken in de gemeente.
62 Wat hebben we te onderhouden? Omschrijving Hoeveelheid Eenheid Oppervlakte openbaar groen 454 ha. Oppervlakte (natuurlijke) beplanting 139 ha. Aantal bomen ca. 27.000 st. Aantal begraafplaatsen 12 st. 3.3.2 Wegen Wat gaan we daarvoor doen? • Samen met onze partner gaan we onze asset, zoals omschreven in het onderhoudscontract, beheren en onderhouden. Gezamenlijk blijven we zoeken naar koppelkansen en het integraal benaderen van werkzaamheden. • Hierbij is ook aandacht voor lokale werkgelegenheid, duurzaamheid en circulariteit. • Het maatregelenpakket, dat is samengesteld naar aanleiding van de droogteschade, uitwerken tot een plan van aanpak ten behoeve van de vervolgfase, inclusief planning en kostenraming om de schades ten gevolge van de droogte zo adequaat als mogelijk op te lossen. • Het (achterstallig en levensduur verlengend groot) onderhoud aan diverse bruggen wordt in meerdere jaren uitgevoerd om zodoende de noodzakelijke en vereiste kwaliteit te verhogen. Ook worden de bruggen vervangen die aan het eind van hun levensduur zijn gek omen. • We zijn gestart met het actualiseren en verbeteren van het bestand “Vaar recreatieve Voorzieningen”, dit middels een bureaustudie en vervolgens een inspectie. Op basis hiervan kunnen we een actueel onderhouds- en kostenoverzicht genereren.
• Naast het reguliere onderhoud (reinigen, conserveren en herstelwerkzaamheden) aan bruggen worden diverse recreatieve voorzieningen (bijv. aanlegsteigers) onderhouden en waar nodig voorzien van (nieuwe) antislip ter verhoging van de veiligheid van de gebrui kers. • Het uitvoeringsprogramma gladheidbestrijding opstellen conform de uitgangpunten zoals verwoord in het Gladheidsbestrijdingsplan. Het team Buitendienst draagt zorg voor een adequate en alerte uitvoering. • De volgende fietspaden zijn in beeld voor rehabilitatie en zijn ook financieel inzichtelijk gemaakt en opgenomen in de kadernota. Vooruitlopend op het beschikbaar komen van financiële middelen zullen we al enkele voorbereidende werkzaamheden gaan uitvoeren. Denk aan het onderzoeken wat de beste oplossingen is voor de ontstane schadebeelden en beschikbaarheid van eigendom i.v.m. de gewenste verbredingen. Het betreft de volgende fietspaden: 1. Fietspad over de dijk nabij Parkwijk Winschoten 2. Fietspad Zuidwending Scheemda 3. Fietspad langs Beertsterdiep Beerta
63 4. Fietspad Scheemda buitengebied – centrum (route Scheemderzwaag – ziekenhuis – brandweerkazerne). Aansluitend op het reeds aangepakte fietspad langs het Termuntenzijldiep. Wat hebben we te onderhouden? Omschrijving Hoeveelheid Eenheid Lengte wegen 507 km. Lengte fietspaden 87 km. Aantal bruggen 82 st. 3.3.3 Water & Riolering Wat gaan we daarvoor doen? • Het op diepte brengen en houden van watergangen en waterpartijen zoals opgenomen in het Beheerprogramma Baggeren; • Het verbeteren van de waterkwaliteit en het vergroten van de beleving van het oppervlaktewater; • Het zoveel als mogelijk onzichtbaar houden van grond- en afvalwater; • Het regenwater na een extreme regenbui zo goed mogelijk opvangen, bergen en afvoeren ten einde overlast zo veel mogelijk te beperken op de meest kwetsbare plekken; • Het onderhouden en verbeteren van de kaden, beschoeiingen etc., ten einde weg - en uitspoeling te voorkomen. • Ten aanzien van klimaatadaptatie worden de volgende projecten opgestart en uitgevoerd: 1. Aanleg regenwaterstructuur Centrum Scheemda 2. Aanleg regenwaterriool Kerkwijk Nieuw Scheemda 3. Uitvoering geven aan de brede klimaatsubsidie • Ten aanzien van (groot) onderhoud worden de volgende riolen aangepakt: 1. Aanleg gescheiden riolering Hoofdweg ‘t Waar 2. Aanleg gescheiden riolering St. Vitusstraat Winschoten 3. Relinen riolering Constantijn Huygenslaan Winschoten 4.
Relinen riolering Molenweg Winschoten
64 Wat hebben we te onderhouden? Omschrijving Hoeveelheid Eenheid Lengte kaden, beschoeiing en betuining 70 km. Aantal sluizen 1 st. Aantal jachthavens 7 st. Lengte vrij verval riolering 405 km. Lengte mechanische riolering 93 km. Aantal hoofdgemalen 101 st. Aantal vacuümputten 80 st. Aantal vacuümstations 2 st. Aantal IBA’s 78 st. Aantal pompunits 217 st. Aantal rioolaansluitingen 20.150 st. Aantal kolken 22.839 st. Aantal randvoorzieningen (+gemaal) 15 st. 3.3.4 Verkeer & Openbare verlichting Wat gaan we daarvoor doen? Het verbeteren van de bereikbaarheid, de leefbaarheid en de verkeersveiligheid door het (verder) uitvoering geven aan het beleid zoals beschreven in het in maart 2026 vastgestelde Mobiliteitsprogramma Oldambt 2025 - 2035 én de nog te verschijnen uitvoeringsagenda’s Centrum Winschoten en Oldambt. Ook zal in 2026/2027 de nota parkeernormen verschijnen. Deze normen zullen na vaststelling door college en raad worden geïmplementeerd in ruimtelijk beleid. Met provincie en de politie zijn gesprekken gaande om handhaving te intensiveren. De beschikbaarheid van mobiele flitsapparatuur (focusflitsers en flexflitsers) wordt steeds groter.
• Hiertoe, indien mogelijk, subsidie voor verkrijgen waarbij een gemeentelijke cofinanciering (50%) bijna altijd noodzakelijk is (daartoe is een gemeentelijke reserve zeer essentieel en wenselijk); Het constant blijven verbeteren van de openbare verlichting waarbij de veiligheid, de leefbaarheid, de energiezuinigheid en het klimaat een belangrijke rol spelen; • Het (laten) onderzoeken naar nut, noodzaak en mogelijkheden om de “speciale verlichting” (bijvoorbeeld aanlichting van openbare gebouwen, grondspots etc.) ook in LED te kunnen gaan uitvoeren.
65 Wat hebben we te onderhouden? Omschrijving Hoeveelheid Eenheid Aantal lampen openbare verlichting 12.512 st. Aantal lampen openbare verlichting LED 11.673 st. Aantal armaturen openbare verlichting 12.407 st. Aantal masten openbare verlichting 12.015 st. 3.3.5 Afval De gemeente Oldambt beschikt over een uitgebreid stelsel van inzamelmiddelen en afvalvoorzieningen, bestaande uit minicontainers, ondergrondse verzamelcontainers, rolcontainers, PMD-zakken en het afvalbrengstation. Een goed beheer van deze voorzieningen is essentieel om inwoners een betrouwbaar, veilig en hoogwaardig serviceniveau te bieden. De gemeente werkt continu aan een toekomstbestendige, duurzame en efficiënte afvalinfrastructuur, passend binnen de circulaire ambities en het uitgangspunt ‘van afval naar grondstof’. Daarbij wordt ingezet op een optimale balans tussen dienstverlening, doelmatigheid en kostenbeheersing. Wat gaan we daarvoor doen? • Het beheer, onderhoud en vervanging van minicontainers, ondergrondse containers en overige inzamelvoorzieningen, zodat deze veilig, bedrijfszeker en toekomstbestendig blijven. • De verdere herinrichting en optimalisatie van het afvalbrengstation, gericht op verbetering van de capaciteit, veiligheid, logistiek en doorstroming.
• De vervanging van de KCA-voorziening op het afvalbrengstation door een nieuwe, toekomstbestendige voorziening die voldoet aan de geldende wet- en regelgeving. • Investering in circulaire voorzieningen en modulaire units ten behoeve van hergebruik, educatie en de verdere ontwikkeling van circulaire activiteiten op het afvalbrengstation. • De aanschaf en plaatsing van nieuwe ondergrondse containers ter vervanging van verouderde voorzieningen en ter verbetering van dienstverlening. • Het verder optimaliseren van de digitale dienstverlening, waaronder de online afvalwijzer, zodat inwoners beter worden ondersteund bij afvalscheiding en het gebruik van gemeentelijke afvalvoorziening. • Het stimuleren van hergebruik, grondstoffeninzameling en circulaire initiatieven in samenwerking met maatschappelijke partners.
66 Wat hebben we te onderhouden? Voorziening 140 & 240 liter (per April 2026) Hoeveelheid Eenheid Groente-, Fruit- en Tuinafval (GFT) 16.665 st. Restafval 16.468 st. PMD 16.067 st. Medisch 90 st. Afvalbrengstation (in 2025) Hoeveelheid Eenheid Bezoekers 32.734 st. Aangeleverd afval 5.820,25 ton 3.3.6 Gebouwen Naast de bovengenoemde voorzieningen in de openbare ruimte vallen ook de gebouwen in eigendom van de gemeente onder de kapitaalgoederen. Wat gaan we daarvoor doen? • Opstellen en uitvoeren accommodatie-nota. • Verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed aan de hand van een routekaart en dashboard opgesteld in samenwerking met management- en adviesbureau Brink. • Voldoende onderhouden gebouwen die voldoen aan wettelijke eisen en waarover de gebruikers tevreden zijn. • Voldoende verzekeren van gebouwen tegen schade. • Voor elk gebouw waarvoor de gemeente verantwoordelijk is voor het onderhoud wordt een actuele meerjarenplanning gemaakt en uitgevoerd. Het dagelijks onderhoud wordt zoveel mogelijk uitgevoerd door de buitendienst, Afeer en lokale bedrijven. Het onderhoud betreft bouwkundig, werktuigbouwkundig en elektrotechnisch onderhoud. • Het te koop zetten of slopen van gebouwen die niet ondersteund worden door beleid. Momenteel lopen er trajecten voor het afstoten of her-ontwikkelen van de volgende gebouwen: 1. Appartementencomplex en garageboxen Mr. D.U.
Stikkerlaan 7 t/m 25 te Winschoten; 2. Voormalig PABO-gebouw, Stikkerlaan 4 Winschoten; 3. Gemeentekantoor Scheemda, Brugstraat 2 Scheemda; 4. Gemeentekantoor Winschoten, Garst 7 Winschoten; 5. Gemeentekantoor Winschoten, Johan Modastraat 6 Winschoten; 6. Winkel- en woonruimte, Langestraat 81 en 81a Winschoten; 7. Winkel- en woonruimte, Vissersdijk 74-74a, 76-78 Winschoten; 8. Winkelruimte, Vissersdijk 86 Winschoten; 9. Woning, Hoofdweg 248 Midwolda;
67 10. Diverse woningen, locatie en omgeving sporthal en voortgezet onderwijs Winschoten. • Uitvoering onderhoud aan elektrische en werktuigbouwkundige installaties. • Het verder verledden van de verlichting in het gemeentelijk vastgoed, in kader van verduurzaming en vernieuwde regelgeving. • Aanbesteden beveiligingsdiensten. • Begeleiden van de bouw van het nieuwe gemeentehuis. • Verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed met als doel om de CO2 uitstoot verminderen en besparing van fossiele brandstoffen. Wat hebben we te onderhouden? Volgens de WOZ-administratie heeft de gemeente ruim 140 vastgoedobjecten en/of nog te bebouwen locaties. In een groot aantal gevallen is de gemeente verantwoordelijk voor het onderhoud en zijn bedragen opgenomen in de begroting. Voor sommige (buiten)sportaccommodaties geldt dat de gemeente verantwoordelijk is voor het groot onderhoud, maar dat de geraamde kosten niet opgenomen zijn in de begroting. 68 3.4 Verbonden partijen Beleidskaders Op grond van artikel 15 van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) moet in de begroting en de jaarstukken in de paragraaf Verbonden Partijen in elk geval ingegaan worden op de in dit artikel verplicht gestelde onderdelen. Verbonden partijen kunnen verschillende juridische verschijningsvormen hebben.
Het belangrijkste onderscheid is die tussen publiekrechtelijke en privaatrechtelijke verbonden partijen. Bij publiekrechtelijke verbonden partijen gaat het om deelnemingen aan gemeenschappelijke regelingen. Bij privaatrechtelijke verbonden partijen gaat het vooral om deelnemingen in vennootschappen en stichtingen. Het criterium voor kwalificatie als verbonden partij is conform artikel 1 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) gelegd bij die partijen waar de gemeente zowel een bestuurlijk als een financieel belang in heeft. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan: een zetel in het bestuur van, een participatie of het hebben van stemrecht. Met een financieel belang wordt bedoeld dat de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld en deze kwijt is in geval van faillissement van de verbonden partij en/of als financiële problemen bij de verbonden partij verhaald kunnen worden op de gemeente. Dit betekent dat er relaties met derde partijen kunnen zijn die niet onder de verbonden partijen vallen en die dus niet in deze paragraaf vermeld worden. Het gaat dan om relaties indien slechts sprake is van of een bestuurlijk belang of een financieel belang. Dat deze relaties niet in deze paragraaf zijn vermeld, wil overigens niet zeggen dat ze niet in de begroting en of jaarrekening zijn opgenomen.
Deze relaties kunnen wel elders in de begroting of jaarrekening worden vermeld doordat bijvoorbeeld de gemeente jaarlijks subsidie verstrekt, uitsluitend een financieel belang heeft of een financieel risico loopt. Wat willen we bereiken? Al sinds het formele ontstaan van de gemeente hebben wij buren, partners en gedeelde openbare belangen. Als het dienstbaar en ondersteunend is aan de realisering van onze beleidsdoelstellingen, willen wij samenwerken. In deze tijd dat er steeds meer taken bij gemeenten worden belegd maar er onvoldoende capaciteit en middelen zijn om deze taken mede uit te kunnen voeren, is samenwerking met andere partners van essentieel belang. Samenwerking kan op een informele wijze. Op ambtelijk niveau wordt er al veel samengewerkt met collega’s van andere gemeenten en/of andere ketenpartners. Samenwerking kan ook op een meer formele wijze. In dat geval hebben we het over samenwerking die op een juridische grondslag tot stand is gekomen. Dat kan op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen, maar ook via het privaatrecht.
Samenwerken ter uitvoering van het openbaar belang komt dus al veel langer voor om diverse redenen, zoals: • gedeeld(e) belang(en) met anderen; • de gemeente kan een gewenst doel niet zelf realiseren; • een gewenst doel kan op een efficiëntere of doeltreffender wijze worden gerealiseerd; • uit oogpunt van kostenbesparing wordt met andere gemeenten samengewerkt; • sommige gedecentraliseerde taken noodzaken tot samenwerken; • het nastreven van een hogere kwaliteit van dienstverlening en producten; • een bestuurlijke verplichting, etc. Wij onderschrijven deze redenen en zien daarom samenwerking als een logisch, nuttig en noodzakelijk instrument om op goede wijze het openbaar belang te dienen. Wij hechten daarbij waarde aan de beginselen openbaarheid en democratische controle, zeker daar waar sprake is van overdracht van verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Wij kiezen daarom in eerste aanleg voor samenwerking op publiekrechtelijke basis. 69 Wanneer zijn we tevreden? Wij zijn tevreden, als de samenwerkingsverbanden weloverwogen worden aangegaan. Hierbij is als criterium gesteld, dat wij in ieder geval niet zelf bestuurlijk vertegenwoordigd zijn bij de uitvoering van taken en bevoegdheden, die naar ons oordeel op een adequate wijze door privaatrechtelijke partijen kunnen worden uitgevoerd, al dan niet met gemeentelijke ondersteuning.
Nota verbonden partijen Op 8 februari 2025 heeft de commissie BBV de nota verbonden partijen 2025-2028 gepubliceerd. Deze nota is een actualisatie van de nota 2021-2024. Het doel van deze notitie is inzicht te bieden aan raadsleden en meer specifiek duiding te geven aan vakspecialisten op het gebied van verbonden partijen. Verbonden partijen kunnen zowel voor de realisatie van het beleid van de deelnemende partijen als voor de financiële gevolgen daarvan van majeure betekenis zijn. Het is daarom belangrijk dat de gemeente zich bewust op de hoogte stelt van de governance aspecten en de instrumenten voor bestuur en toezicht optimaal benut. Daarvoor is kennis nodig van en inzicht in bevoegdheden en verantwoordelijkheden van de verschillende bestuursorganen, zowel aan de kant van de verbonden partij als bij de individuele deelnemer/aandeelhouder. De wijzigingen in de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr), die per 1 juli 2022 in werking zijn getreden, hebben als voornaamste doelstelling om de positie van gemeenteraden binnen gemeenschappelijke regelingen te versterken. Deze veranderingen zijn in drie belangrijke categorieën te verdelen: • Versterking van de positie van gemeenteraden bij besluitvorming in gemeenschappelijke regelingen. • Introductie van aanvullende controle-instrumenten voor gemeenteraden.
• Verbetering van de positie van gemeenteraden met betrekking tot het functioneren van de regeling. Daarnaast wordt er in het kader van bovenregionale afstemming en uitvoering veel en steeds intensiever samengewerkt in de vorm van verbonden partijen. De complexiteit van de problematiek die in deze partijen worden ondergebracht kan van invloed zijn op het inzicht en de invloed die een gemeenteraad heeft en de wijze waarop de gemeenteraad zijn taken uit kan voeren. Zowel het BBV waarin de regels over de financiële verslaglegging zijn beschreven, als de Wgr welke het juridisch kader vormt, bieden handvaten om het college en de raad in staat te stellen hun verantwoordelijkheden na te komen. De nota verbonden partijen 2025-2028 is hier een beleidsmatige uitwerking van. Doelstellingen en ontwikkelingen Conform het artikel 15 van het BBV schetsen wij onderstaand een overzicht van de verbonden partijen, hun doelstellingen en de ontwikkelingen in het afgelopen begrotingsjaar. Daarnaast zal ook informatie niet ontbreken over de naam en de vestigingsplaats, het openbaar belang dat op deze wijze behartigd wordt, de verwachte en gerealiseerde financiële bijdrage aan de verbonden partij in het begrotingsjaar en andere relevant geachte informatie. Ook de financiële risico’s van de verbonden partij zijn vermeld en ‘op geld gezet’.
Daar waar nodig worden de risico’s in de paragraaf Weerstandsvermogen vermeld. De volgende verplichte BBV-indeling hoort hierbij: 1. Gemeenschappelijke regelingen; 2. Vennootschappen en corporaties; 3. Stichtingen en verenigingen; 4. Overige verbonden partijen. 70 Voor de gemeente Oldambt geldt dat er alleen sprake van Verbonden partijen is onder punt 1 en 2. Aan het eind van deze paragraaf treft u een overzichtslijst aan van de verbonden partijen met de bijbehorende financiële bijdragen en voor de privaatrechtelijke verbonden partijen de (verwachte) balansbedragen van onze deelnemingen. Opmerking: Sommige balansgegevens kunnen zijn gewijzigd ten opzichte van eerdere rapportages. Dit komt omdat ten tijde van de publicatie van deze rapportage nog niet alle jaarrekeningen en/of begrotingen definitief vastgesteld waren door de algemene besturen en/of de aandeelhoudersvergaderingen. 3.4.1 Gemeenschappelijke regelingen 3.4.1.1 Samenwerkingsverband afvalstoffenverwijdering Oost- en Zuidoost-Groningen (SOZOG) Doel/Openbaar belang Het op een doelmatige en vanuit oogpunt van duurzaamheid en milieuhygiëne verantwoorde wijze verwijderen van afvalstoffen binnen het samenwerkingsgebied.
Het SOZOG functioneert hierbij als administratief orgaan dat een aantal gemeenschappelijke zaken afhandelt, de lopende zaken beheert en de aanbesteding van de nieuwe contracten voor de verwerking van GFT-afval en restafval (heeft) verzorgt. Betrokkenen 4 gemeenten, namelijk Midden-Groningen, Oldambt, Stadskanaal en Veendam. De administratie wordt uitgevoerd door de gemeente Stadskanaal. Vestigingsplaats Stadskanaal. Bestuurlijk belang In het Algemeen Bestuur zijn alle 4 gemeenten met één collegelid vertegenwoordigd. Gemeentelijke visie Afvalverwijdering is een onderwerp van aanhoudende zorg, door gebrek aan grondstoffen wordt hoogwaardige recycling en hergebruik steeds belangrijker. Het is zaak om gezamenlijk adequaat in te spelen op de wijzigingen in de afvalmarkt en gezamenlijk op te trekken bij aanbestedingen. Ontwikkelingen Binnen het Samenwerkingsverband Oost-Groningen (SOZOG) wordt samengewerkt op het gebeid van de verwerking van huishoudelijke afvalstromen. Het huidige contract voor de verwerking van restafval is verlengt tot en met 31 december 2027. In voorbereiding op de periode na afloop van dit contract wordt, gezamenlijk met de deelnemers van Markerein, een Europese aanbesteding voorbereid voor de verwerking van het restafval vanaf 2028. De gezamenlijke aanbesteding moet leiden tot een toekomstbestendige en kosten efficiënte verwerking van het restafval.
71 Per 1 januari 2026 is de gemeente Pekela uitgetreden uit het samenwerkingsverband SOZOG. De samenwerking is vanaf dat moment voortgezet door de gemeenten Oldambt, Veendam, Midden Groningen en Stadskanaal. Financiële risico's SOZOG beschikt niet over een eigen vermogen. Gezien de beperkte aard en omvang van de risico’s wordt het niet noodzakelijk geacht hiervoor reserves te vormen daarnaast heeft SOZOG geen langlopende schulden en geen rekening-courantschulden bij banken. Het vreemd vermogen bestaat uitsluitend uit reguliere, kortlopende crediteurenschulden. De financiële risico’s met betrekking tot de verwerking van afval zijn grotendeels contractueel afgedekt in de overeenkomsten met de verwerkingspartijen. Wel kan de uitkomst van toekomstige aanbestedingen invloed hebben op de verwerkingskosten, onder meer als gevolg van marktomstandigheden, wijzigingen in wet- en regelgeven en ontwikkelingen binnen de afvalsector. Risico: Klein. 3.4.1.2 Volkskredietbank Noord-Oost Groningen (VKB) Doel/Openbaar belang Op zakelijke en sociaal verantwoorde wijze te voorzien in de behoefte aan sociale kredieten, het voorkomen van woeker en maatschappelijk minder gewenste vormen van financiële dienstverlening en het verlenen van hulp om te komen tot een financieel stabiele situatie bij burgers die in financiële moeilijkheden verkeren of dreigen te geraken.
Betrokkenen 5 gemeenten, namelijk Eemsdelta, het Hogeland, Oldambt, Pekela en Veendam. Vestigingsplaats Appingedam. Bestuurlijk belang In het Algemeen Bestuur zijn de deelnemende gemeenten vertegenwoordigd, elk met één lid. Gemeentelijke visie De gemeentelijke visie is een schuldenzorgenvrij Oldambt. Dit wil de gemeente bereiken door betalingsachterstanden vroegtijdig te signaleren, door aandacht te hebben voor de verschillende groepen inwoners die extra vatbaar zijn voor financiële problemen, door schuldenproblematiek integraal te benaderen en door nauw met ketenpartners samen te werken aan een Oldambt zonder financiële zorgen.
72 Ontwikkelingen Voor de uitvoering van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening werkt de gemeente Oldambt samen met de gemeenten het Hogeland, Eemsdelta, Pekela en Veendam in het publiekrechtelijke samenwerkingsverband Volkskredietbank Noord Oost Groningen (VKB). Door een aantal gemeentelijke herindelingen is het aantal deelnemende gemeenten en daarmee het aantal leden van het Algemeen Bestuur afgenomen. Het gevolg hiervan is dat de verhouding tussen het aantal leden van het Algemeen Bestuur en de leden van het Dagelijks Bestuur niet voldoet aan de bepalingen van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Dit zorgt voor een juridisch ongewenste situatie en vraagt om herijking van de (rechts)vorm van de huidige gemeenschappelijk regeling. Verder is de afgelopen jaren gebleken dat door de afgenomen omvang van de organisatie, de bedrijfsvoering kwetsbaar is geworden. Momenteel wordt gewerkt aan onderzoeken teneinde een antwoord te krijgen op de vraag hoe schuldhulpverlening voor de gemeente Oldambt toekomstbestendig gerealiseerd ka n worden. Financiële risico's Met de invoering van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening per 1 juli 2012 hebben burgers bij de gemeente een afdwingbaar recht op ondersteuning bij schuldhulpverlening. Dat betekent dat gemeenten een passende voorziening moeten aanbieden.
Indien er – om welke reden dan ook – een extra toename gaat plaatsvinden op deze vorm van ondersteuning, zal de gemeentelijke bijdrage (alsnog) gaan stijgen. Het bieden van schuldhulpverlening is namelijk een openeindregeling. Risico: Klein. Met ingang van 1 januari 2021 is de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening gewijzigd. De taken schuldhulpverlening aan ondernemers en vroeg signalering krijgen hiermee een verplicht karakter. Deze nieuwe taken gaan gepaard zonder dat gemeenten hiervoor een aanvullend budget krijgen. Risico: Klein. 3.4.1.3 Participatiebedrijf Afeer Doel/Openbaar belang Uitvoering van de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW), nieuw beschut werk en de re-integratietaken op grond van de Participatiewet. Betrokkenen 3 gemeenten: Westerwolde, Oldambt en Pekela. Vestigingsplaats Blijham. Bestuurlijk belang Het Algemeen Bestuur bestaat uit tien leden: vijf leden uit Oldambt, drie uit Pekela en twee uit Westerwolde. Het Dagelijks Bestuur bestaat uit drie leden, waarbij elke deelnemende gemeente met één lid is vertegenwoordigd.
73 Voor 2027 bedraagt het aandeel van Oldambt in de gemeentelijke bijdrage 64,57%. Sinds 2026 wordt de financiële verdeelsleutel jaarlijks opnieuw bepaald op basis van vijf factoren die samenhangen met de feitelijke dienstverlening per gemeente. Het aandeel kan daardoor per jaar fluctueren. De stemverhouding in het Algemeen Bestuur verschilt per onderwerp. Afhankelijk van het onderwerp wordt besloten bij meerderheid of unanimiteit; dit is uitgewerkt in artikel 6 van de Gemeenschappelijke Regeling Afeer 2025. Gemeentelijke visie De Gemeenschappelijke Regeling (GR) Afeer voert voor de deelnemende gemeenten de Wet sociale werkvoorziening, nieuw beschut werk en de re-integratietaken op grond van de Participatiewet uit. De gezamenlijke visie luidt: Afeer zorgt ervoor dat inwoners het maximale uit zichzelf halen op het gebied van werk en permanente ontwikkeling, zodat zij zo zelfredzaam mogelijk zijn en regie kunnen nemen. Vitaliteit, gezondheid en welzijn zijn daarbij belangrijke randvoorwaarden, waarvoor de verantwoordelijkheid primair binnen het gemeentelijk domein ligt. Ontwikkelingen In 2027 staat de verdere ontwikkeling van Afeer als sociaal ontwikkelbedrijf centraal.
Door de geleidelijke afname van het aantal Wsw-medewerkers en de groei van nieuwe doelgroepen verschuift het accent naar meer intensievere begeleiding, beschut werk, tijdelijke dienstverbanden en duurzame plaatsingen bij reguliere werkgevers. Gemeenten en Afeer werken de inzet van de extra rijksmiddel en voor de infrastructuur van sociaal ontwikkelbedrijven en voor aanvullende werkgelegenheid gezamenlijk verder uit. Daarbij wordt aangesloten bij de bredere ontwikkeling van de regionale arbeidsmarktstructuur en het Werkcentrum. De in 2026 ingevoerde financiële verdeelsleutel wordt jaarlijks opnieuw berekend op basis van de feitelijke dienstverlening per gemeente. Ook de toekomstbestendigheid van de werksoorten, huisvesting en bedrijfsvoering blijft aandacht vragen. Financiële risico's Afeer beschikt niet over een eigen weerstandsvermogen. Eventuele financiële tegenvallers komen, volgens de voor het betreffende jaar geldende verdeelsleutel, ten last van de deelnemende gemeenten. De belangrijks financiële onzekerheden hangen samen met de loon- en prijsontwikkelingen, de veranderende samenstelling van de doelgroep en de afname van het aantal Wsw-medewerkers. Risico: Laag.
3.4.1.4 Veiligheidsregio Groningen (VRG) Doel/Openbaar belang Door een doelmatige organisatie en coördinatie via intergemeentelijke samenwerking uitvoering te geven aan de behartiging van de volgende belangen: • Brandweerzorg • Geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen • Rampenbestrijding en crisisbeheersing • Bevolkingszorg Betrokkenen Alle gemeenten in de provincie Groningen.
74 Vestigingsplaats Groningen. Bestuurlijk belang Het Algemeen Bestuur (AB) wordt gevormd door de burgemeesters van de deelnemende gemeenten. Gemeentelijke visie Betreft een op basis van de Veiligheidswet verplichte samenwerking, waarbij de doelstellingen - nu en in de toekomst - van evident belang worden geacht. Ontwikkelingen De in juni 2026 door het AB vastgestelde beleidsbegroting 2027 geeft informatie over de doelstellingen die de VRG zich stelt voor het jaar 2027 en het financiële kader dat hiermee gemoeid is. De beleidsbegroting inclusief meerjarenraming is opgesteld aan de hand van de uitgangspunten in de vastgestelde kaderbrief 2027-2030 en sluit aan op de gemaakte financiële afspraken (hygiëneregels). In de beleidsbegroting 2027 zijn daarnaast de landelijke en regionale ontwikkelingen beschreven, waarbij de vastgestelde Visie Brandweerzorg 2030 en het Regionaal Beleidsplan Crisisbeheersing de uitgangspunten blijven de komende jaren. De toename van de deelnemersbijdrage in de begroting ten opzichte van de actualisatie begroting 2026, ad € 2.242.000, wordt veroorzaakt door indexering o.b.v. loon- en prijsontwikkelingen (€ 1.1957.000) en de kosten voor de herhuisvesting Sontweg (€ 285.000). Voor Oldambt betekent dit alles een stijging van de bijdrage in 2027 met € 128.347 ten opzichte van de geactualiseerde begroting van 2026.
De totale bijdrage van de gemeente Oldambt voor 2027 is begroot op € 3.230.004 waarvan € 3.035.448 bestemd is voor brandweerzorg, € 38.289 bestemd is voor geneeskundige hulporganisatie (GHOR), € 55.237 bestemd is voor rampenbestrijding en crisisbeheersing en € 101.030 bestemd is voor bevolkingszorg. Financiële risico's In de beleidsbegroting 2027 is ook een meerjarenraming opgenomen voor de jaren 2028 tot en met 2030. Die raming voorziet een geleidelijke stijging van de gemeentelijke bijdrage van Oldambt van € 3.230.004 in 2027 tot € 3.748.962 in 2030. Dit betreft met name indexering van lonen en prijzen en rentekosten vanuit het lopende herhuisvestingstraject Sontweg. Risico: Reëel. 3.4.1.5 Eems Dollard Regio (EDR) Doel/Openbaar belang De EDR draagt op de volgende manieren bij aan het openbaar belang: • Het ontwikkelen van grens-overstijgende samenwerkingsprojecten die bijdragen aan het vinden van oplossingen voor uitdagingen in de regio en het verwerven van financiële middelen om deze projecten uit te voeren.
75 • Het adviseren van haar leden, burgers, ondernemers, verenigingen, overheden en andere instellingen bij grens-overstijgende activiteiten, kansen en uitdagingen. • Het op diverse gebieden bevorderen, ondersteunen en coördineren van regionale grens - overstijgende samenwerking van de deelnemers aan EDR (lokale en regionale overheden en instellingen aan beide kanten van de grens). Betrokkenen 83 leden (stand 2026) waaronder gemeenten, Landkreise, steden en de Industrie - und Handelskammer (IHK) Ostfriesland und Papenburg. Vestigingsplaats Bad Nieuweschans. Bestuurlijk belang In de EDR-Raad is de gemeente Oldambt vertegenwoordigd met twee leden, aan te wijzen door de Gemeenteraad waarvan één lid afkomstig is uit het College van B&W. Dit is onze Burgemeester die tevens deel uitmaakt van het Dagelijks Bestuur van de EDR, zij had tot eind 2025 de rol van voorzitter van het Dagelijks Bestuur; daarna is zij gekozen tot vicevoorzitter. De gemeente heeft (net zoals veel andere leden) geen tweede lid benoemd. Gemeentelijke visie Het bevorderen en realiseren van grens-overstijgende samenwerking op regionaal en plaatselijk niveau is voor nu en in de toekomst een belangrijke kans voor het realiseren van gemeentelijke beleidsdoelstellingen.
Ontwikkelingen Speerpunten van de EDR zijn de bevordering van de grensoverstijgende regionale economie, arbeidsmarkt, toerisme, cultuur, gezondheid, ontmoeting en veiligheid. Ondermijnende criminaliteit en crisisbestendigheid vragen om een grensoverstijgende aanpak. De gemeente Oldambt neemt actief deel aan het project Health4NL-DE dat onderzoekt hoe de inwoners in de grensstreek het gezondheidssysteem aan beide kanten van de grens kunnen gebruiken. De EDR werkt aan het actualiseren van haar strategie: de beleidsvisie uit 2021 wordt doorontwikkeld naar een nieuwe meerjarige koers, waarin de EDR vooral de verbindende schakel wil zijn tussen de agenda’s van haar leden en partners aan weerszijden van de grens. Om hieraan bij te dragen neemt de gemeente ambtelijk deel aan een projectgroepen, bijeenkomsten en activiteiten van EDR. EDR is bezig met de voorbereidingen van het 50-jarige jubileum dat plaatsvindt in 2027. Het jubileum wordt aangegrepen om de betekenis van grensoverstijgende samenwerking voor onze regio zichtbaar te maken. 76 De EDR maakt als programmapartner actief deel uit van het Interreg VI A-programma “Deutschland- Nederland” en levert via het Regionale Programma Management van Interreg A een actieve bijdrage aan het initiëren, beoordelen en toekennen van Interreg-middelen aan projecten in de EDR-regio.
Via het Kleine Projecten Fonds (KPF) ondersteunt de EDR als verantwoordelijke organisatie (lead partner) kleinere grensoverschrijdende initiatieven gericht op culturele uitwisseling, maatschappelijke samenwerking en economische innovatie. Daarnaast is de EDR lead partner en coördinator van projecten die direct ten goede komen aan inwoners, onder meer op het gebied van onderwijs, arbeidsmarkt en advisering over leven en wonen in het buurland. Als coördinator van het project Buurtaal bevordert de EDR met steun van een bijdrage van de Regiodeal de buurtaal op scholen en onderwijsinstellingen; daarmee worden taalvaardigheid en intercultureel begrip versterkt, wat bijdraagt aan betere kansen op de arbeidsmarkt (https://edr.eu/nl/buurtalen/). Het GrensInfoPunt EDR biedt advies over werken, wonen en studeren in de grensregio en verlaagt zo bureaucratische drempels voor inwoners en ondernemers. Een belangrijk aandachtspunt voor de komende jaren is de voorbereiding van de nieuwe Europese subsidie-programmaperiode 2028–2034. EDR levert een actieve bijdrage aan een nieuw Interreg A- programma met ingang van 2028.
EDR zet zich in voor de belangen die voor onze regio op het spel staan: behoud van het Regionale Programma Management in Bad Nieuweschans, beoordeling van projectvoorstellen in de eigen regio, voortzetting van het Kleine Projecten Fonds dat van groot belang is voor de samenhang in onze regio alsmede aandacht voor voldoende breedte in de Interreg - subsidiethema’s (naast innovatie en verduurzaming ook maatschappelijke thema’s als ontmoeting over de grens, governance, gezondheid en ondermijning). De gemeente zet zich hiervoor in, samen met de EDR, de andere Euregio’s en de VNG. EDR zet ook in op een samenwerking met regionale subsidie- en ontwikkelprogramma’s zoals Nij Begun en Regiodeal. Deze programma’s hebben een opdracht aanvaard om grensoverstijgende samenwerking te versterken en Europese subsidies te verwerven hiervoor. EDR is hiervoor een logische spil. De tijdelijke Duitse grenscontroles blijven een punt van zorg voor het grensverkeer, voor grensarbeiders en voor de logistieke sector. De EDR heeft zich hierover op verschillende niveaus uitgesproken, onder meer tijdens werkbezoeken van de Euregio-directeuren aan Berlijn en aan de Duitse ambassadeur in Den Haag, en in het publieke debat; ook de deelstaat Nedersaksen en de VNG voeren hierop een actieve lobby.
De EDR blijft de gevolgen voor de grensregio agenderen en zet in op een oplossing op Europees niveau, passend bij het uitgangspunt van vrij verkeer binnen de Schengenruimte. Financiële risico's Geen risico’s bekend. Risico: Klein. 3.4.1.6 Omgevingsdienst Groningen (ODG) Doel/Openbaar belang De Omgevingsdienst Groningen (hierna ODG) is ingesteld om vergunningverlenende, toezichthoudende en handhavingstaken op het gebied van het omgevingsdomein voor de deelnemers te gaan uitvoeren, waarmee de deelnemers de kwaliteit van de uitvoering van de taken willen verbeteren. Betrokkenen Alle gemeenten in de provincie Groningen en de provincie Groningen.
77 Vestigingsplaats Veendam. Bestuurlijk belang In het Algemeen Bestuur zijn de deelnemende gemeenten vertegenwoordigd met één collegelid. Gemeentelijke visie Het betreft een op basis van artikel 18.21 van de Omgevingswet, verplichte samenwerking, waarbij de gemeente Oldambt slechts de uitvoering van het minimaal verplichte basistakenpakket heeft overgedragen. Ontwikkelingen Door een voortdurend tekort aan personeel, krapte op de arbeidsmarkt en stijgende cao lonen en prijzen heeft de ODG te maken met kostenstijgingen. De implementatie van het nieuwe VTH -systeem ter vervanging van het oude systeem (Omnimap) verloopt conform planning en wens. De verwachting is dat de samenwerking met deze leverancier duurzaam kan worden voortgezet. Financiële risico's Door tekort aan personeel kan de ODG naar alle waarschijnlijkheid de jaaropdracht niet geheel uitvoeren. Dit heeft gevolgen voor de toekomstige jaaropdrachten en de begroting. Financiële risico’s voor zover die voortvloeien uit het functioneren van de ODG, worden naar rato van de deelnemersbijdrage gedragen door alle deelnemers. Risico: Laag.
3.4.1.7 Gemeentelijke Gezondheidsdienst Groningen (GGD) Doel/Openbaar belang Door een doelmatige organisatie en coördinatie via intergemeentelijke samenwerking uitvoering te geven aan de volgende onderwerpen: • Bestuurs-agenda Publieke Gezondheid 2027-2030 • Deelprogramma I: Gezond en Veilig opgroeien • Deelprogramma II: Gezondheid beschermen en bevorderen • Deelprogramma III: Adviseren over gezonde wijken, dorpen en steden • Deelprogramma IV: Inspecteren en adviseren van locaties ter bevordering van de kwaliteit, veiligheid en hygiëne. Betrokkenen Alle gemeenten in de provincie Groningen. Vestigingsplaats Groningen.
78 Bestuurlijk belang De Groninger gemeenten hebben de taken op het gebied van publieke gezondheid gedelegeerd aan GGD Groningen. De GGD legt over de uitvoering van de taken verantwoording af aan het Algemeen Bestuur. Het Algemeen Bestuur wordt gevormd door één collegelid per deelnemende gemeente. In de gemeenschappelijke regeling zijn taken, bevoegdheden van respectievelijk Algemeen Bestuur en Dagelijks Bestuur beschreven. Het Algemeen Bestuur besluit over het beleid, de financiën en toetst de uitvoering. Het Dagelijks Bestuur bereidt de vergaderingen van het Algemeen Bestuur voor. De directeur Publieke Gezondheid (DPG) is benoemd door het Algemeen Bestuur en legt verantwoording af aan het Dagelijks Bestuur. Gemeentelijke visie Betreft een op basis van de Wet Publieke Gezondheid verplichte samenwerking, waarbij de doelstellingen – nu en in de toekomst – van evident belang worden geacht. Ontwikkelingen Sinds 1 januari 2025 is de Gemeenschappelijke regeling Publieke Gezondheid & Zorg gewijzigd in de Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen. Dit betekent dat de GGD en de RIGG (Regionale Inkooporganisatie Groninger Gemeenten) niet meer samen in een gemeens chappelijke regeling zijn ondergebracht, de GGD is een aparte gemeenschappelijke regeling geworden de RIGG een centrum - regeling.
Binnen de Gemeenschappelijke regeling GGD Groningen werken de 10 Groninger gemeenten samen op het terrein van de publieke gezondheid. Voor GGD Groningen staat 2027 in het teken van continuïteit én noodzakelijke vernieuwing. De organisatie opereert in een dynamische context waarin politieke, maatschappelijke en financiële ontwikkelingen elkaar in hoog tempo opvolgen. De gemeenteraadsverki ezingen van 2026 leidden tot nieuwe colleges en verschuivingen in bestuurlijke samenstellingen binnen onze regio. Dit biedt een natuurlijk moment om samen met de bestuurlijke partners de koers voor de komende jaren te actualiseren en vast te leggen in een nieuwe Meerjarenagenda. Met de beëdiging van het nieuwe kabinet zijn de landelijke beleidskaders voor de komende jaren nader geconcretiseerd. Hoewel het kabinet een duidelijke nadruk legt op versterking van preventie en publieke gezondheid, blijft de financiële ruimte voor structurele investeringen beperkt. Tegelijk groeit, in een onrustige geopolitieke werkelijkheid, de aandacht voor weerbaarheid van burgers en organisaties. Voor GGD Groningen betekent dit dat de rol binnen de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) en de Veiligheidsregio Groningen verder aan betekenis wint.
Daarbij blijven de financiële uitdagingen onverminderd groot: jaren van scherp begroten en de noodzaak tot bezuinigen in 2026 onderstrepen dat ook de uitgangspunten voor de begroting 2027 met grote zorgvuldigheid zijn vastgesteld. De inwonersbijdrage voor 2027 bedraagt voor de gemeente Oldambt €1.429.952,- Eind 2025 verscheen de Landelijke nota gezondheidsbeleid 2025-2028 - Samen werken aan gezondheid, waarin duidelijke landelijke thema’s en prioriteiten zijn benoemd. Gemeenten hebben 2 jaar de tijd om deze te vertalen naar lokaal gezondheidsbeleid. Binnen de Gemeenschappelijke regeling hebben alle 10 gemeenten aangegeven samen te willen werken aan een provinciale aanpak, met ruimte voor lokale accenten. Deze gezamenlijke beweging sluit aan bij het aflopen van de huidige Meerjarenagenda Publieke Gezondheid in 2026. In 2027 verbinden we daarom de thema’s uit de landelijke nota met de ambities van een nieuwe Meerjarenagenda, en werken we intensief samen met andere gemeenten aan een robuuste en samenhangende regionale aanpak. 79 Daarnaast tekenen de lange-termijn-ontwikkelingen zich steeds duidelijker af.
De Volksgezondheid Toekomst Verkenningen laten zien dat structurele maatschappelijke veranderingen - vergrijzing, meer chronische aandoeningen, mentale druk onder jongeren, personeelstekorten en hardnekkige gezondheidsverschillen - de gezondheid van inwoners diepgaand beïnvloeden. In Groningen komen daar regionale factoren bij zoals aardbevingen, energiearmoede en grote sociale en gezondheidsverschillen. Klimaatverandering en leefomgeving raken vooral de meest kwetsbare groepen. Deze ontwikkelingen vragen om een brede aanpak waarin gezondheid steeds meer een gezamenlijke verantwoordelijkheid is van gemeenten, het sociaal domein, onderwijs en ruimtelijke ordening. Met onze kennis en expertise blijft GGD Groningen daarom de rol van verbinder, adviseur en bewaker vervullen. In landelijke trajecten zoals de Landelijke nota gezondheidsbeleid, de uitwerking van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en de regionale samenwerking binnen Nij Begun en 3Noord (samenwerking GGD Groningen, GGD Drenthe en GGD Fryslân) zetten wij ons in om gezondheid structureel te versterken. De begroting 2027 biedt hierbij de basis om samen met onze partners te werken aan het beschermen, bevorderen en bewaken van de gezondheid van alle inwoners van de provincie Groningen.
Financiële risico's De GGD monitort periodiek de risico’s voor uitvoering van de GGD-taken in het kader van de Planning & Control-cyclus (P&C). Voor de afdekking van deze risico's zijn geen middelen beschikbaar en dient de weerstandscapaciteit. De financiële risico's van de GGD kunnen als reëel worden gekwalificeerd. De organisatie heeft te maken met meerdere risico's op het gebied van personele lasten, indexering, bekostiging van taken en toekomstige rijks- en gemeentelijke financiering. Hoewel de meeste risico's beheersbaar zijn en passende maatregelen zijn getroffen, blijft sprake van een substantieel financieel risicoprofiel dat een adequaat weerstandsvermogen vereist. Risico: Reëel 3.4.1.8 Publiek Vervoer Groningen Drenthe Doel/Openbaar belang De gemeenten in en provincies van Groningen en Drenthe willen een optimaal vervoersnetwerk creëren, dat betaalbaar en toekomstbestendig is; waarin duurzaam gebruik wordt gemaakt van alle vervoersmiddelen. Concreet verzorgt Publiek Vervoer het WMO- en het leerlingenvervoer voor alle gemeenten. Voor een aantal gemeenten is ook het WSW-vervoer overgedragen aan Publiek Vervoer (onder andere voor Afeer). Publiek Vervoer beheert namens de deelnemers ook de contracten van de hubtaxi. Een aantal gemeenten heeft lokale (vrijwilligers-)projecten voor vervoer aan Publiek Vervoer gekoppeld.
Betrokkenen Alle 24 gemeenten in Groningen en Drenthe, 2 provinciebesturen alsmede het Dagelijks Bestuur van het OV-bureau Groningen Drenthe.
80 Vestigingsplaats Assen. Bestuurlijk belang Het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijke regeling bestaat uit een (getrapte) afvaardiging van de collegeleden van de deelnemers, te weten één vertegenwoordiger per perceel (voor Oost - Groningen de gemeenten Oldambt, Pekela, Veendam, Westerwolde en Stadskanaal) en één vertegenwoordiger van het OV-bureau. Gemeentelijke visie De Groninger en Drentse gemeenten en provincies staan voor een inclusieve samenleving, waaraan iedereen die dat wil kan deelnemen. Welke ondersteuning je ook nodig hebt, ongeacht of je woont op het platteland of in stedelijk gebied. Voorwaarde hiervoor is dat reizigers - jong en oud - veilig, flexibel en zelfstandig kunnen reizen. En waar altijd vervoersondersteuning-op-maat (of passend vervoersondersteuning) geboden wordt aan hen die dat nodig hebben. Waar aanbieders van vervoer een gezonde bedrijfsvoering kunnen hebben met goed werkgeverschap en waar innovatief ondernemerschap beloond wordt. Ontwikkelingen De gemeenschappelijke regeling is rechtsgeldig sinds de publicatie in de Staatcourant van 6 februari 2018. Bij de vaststelling van de jaarrekening 2018 is ook ingestemd met de vorming van een kleine risicoreserve van € 50.000. In juni is de ontwerp meerjarenbegroting 2027 2030 door alle deelnemers vastgesteld.
• Publiek vervoer ziet drie niveaus in de vraagstukken die te maken hebben met doorontwikkeling van mobiliteitsvraagstukken rondom Publiek Vervoer. Deze zijn: Samenleving: Welke behoeften spelen er en wat zijn de ontwikkelingen hierin en welke invloed kunnen deze hebben op de vraag naar vervoer. Er zal kennis worden verzameld in databases en naast advisering ook informatie worden gedeeld met de deelnemers. • Vervoer: Het daadwerkelijk verplaatsen van mensen op een manier die zoveel mogelijk aan hun behoeften voldoet. • ICT: Het geheel van ICT toepassingen dat nodig is om het bovenstaande mogelijk te maken en de prestaties van de gecontracteerde vervoerspartijen terdege te monitoren. Het jaar 2025 stond vooral in het teken van de aanbesteding. Er waren een aantal bijeenkomsten om de inhoud van de stukken te bespreken. Tegelijkertijd is de projectgroep verdergegaan met alle nodige documenten. Ook is het project inclusief reizen rustig hervat en wordt verwacht dat het onderdeel ov- ambassadeurs in 2026 gestart zal worden. Daarnaast is de integratie van de bedrijfsvoeringstaken van de organisatie bij het OV-bureau opgestart. Die integratie zal verder gaan in 2026 om de organisatie minder kwetsbaar te maken. De ontwerp-meerjarenbegroting 2027-2030 sluit aan op de vastgestelde financiële kaders en beleidsdoelen.
De begroting geeft een realistisch beeld van de komende jaren en bevat geen inhoudelijke of financiële knelpunten. In 2027 ligt de prioriteit bij de implementatie van het de nieuwe vervoerovereenkomst die in augustus ingaat. Daarnaast worden lopende projecten voortgezet die bijdragen aan efficiënter vervoer ("stip op de horizon 2030"). De kosten hiervan worden gedekt uit de bestemmingsreserve doorontwikkeling. De structurele baten en lasten voor 2026 zijn gebaseerd op de bij oprichting vastgestelde uitgangspunten. 81 De kostenstijging in de periode 2027-2030 blijft beperkt en is het gevolg van gebruikelijke indexaties voor loon, prijs en materiaal. Deze zijn verwerkt in de begroting en staan los van de NEA -indexatie, die specifiek geldt voor het Wmo- en leerlingenvervoer en jaarlijks wordt aangepast op basis van kostenontwikkelingen in de taxibranche. Voor de aanbesteding is reeds gereserveerd in de begroting 2025-2028. Mogelijke rechtszaken zijn niet vooraf begroot en worden bij optreden gefinancierd via incidentele bijdragen van de deelnemers. Eventuele extra taken gedurende het jaar worden eveneens apart bekostigd via aanvullende incidentele inkomsten. Financiële risico's Publiek Vervoer monitort en beheerst financiële risico’s door middel van een geavanceerd “dashboard” waarin ritgegevens en diverse prestatie-indicatoren per gemeente worden geanalyseerd.
Dit stelt Publiek Vervoer in staat om contractafspraken nauwkeurig te handhaven en, indien nodig, vervoerders te sanctioneren wanneer zij niet voldoen aan de gestelde eisen. Daarnaast blijft de demografische ontwikkeling een belangrijke factor. De toenemende vergrijzing en het beleid om mensen langer zelfstandig thuis te laten wonen, leiden naar verwachting tot een structurele stijging van de vraag naar WMO-vervoer. Dit wordt als een reëel, maar financieel klein risico ingeschat. De in december 2025 vastgestelde gemeentelijke beleidsvisie Publiek Vervoer moet dit risico mitigeren en er voor zorgen dat alternatieven worden gestimuleerd en er zo meerdere vervoermogelijkheden bekend zijn voor de inwoners van de gemeente Oldambt. Bijvoorbeeld door het gebruiken van het openbaar vervoer en eigen netwerk. Zo blijft publiek vervoer toegankelijk voor de mensen die het echt nodig hebben. Risico: Klein. Een ander financieel risico ligt in de ontwikkelingen rondom arbeidsvoorwaarden. De invoering van een nieuwe CAO, inclusief aanpassingen in de functiewaarderingssystematiek, heeft geleid tot hogere personeelskosten dan aanvankelijk begroot. Omdat de begroting vroeg in het jaar wordt opgesteld en door meerdere partijen moet worden goedgekeurd, kunnen dergelijke ontwikkelingen leiden tot noodzakelijke aanpassingen gedurende het jaar. Risico: Klein.
Daarnaast brengen complexe aanbestedingstrajecten extra kosten met zich mee. Met name de voorbereiding en uitvoering van nieuwe vervoerscontracten vereisen incidentele financiële inspanningen, die niet altijd vooraf volledig kunnen worden ingeschat. De aanbesteding heeft in voorjaar 2026 een vertraging opgelopen die de krappe planning verder onder druk zet. Dit is nog geen directe reden voor zorgen maar zet ons wel op scherp met een hierdoor kortere implementatietijd. 82 3.4.1.9 Samenwerking Oost-Groningen Doel/Openbaar belang Het doel van deze regeling is structurele samenwerking tussen gemeentes tot stand te brengen ter gezamenlijke uitvoering van de ambities uit het Masterplan Oost-Groningen. De deelnemende partijen zullen activiteiten ontwikkelen, verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen bijdrage binnen het geheel en informatie uitwisselen. De samenwerking wordt initieel aangegaan voor het programma Regio Deal II, maar kan in de toekomst worden uitgebreid met andere regelingen. Het betreft een regeling zonder meer en deze regeling heeft geen eigen rechtspersoonlijkheid, bestuur en begroting. Wel kent de organisatie een stuurgroep waarin de burgemeesters zitting hebben een regiegroep waarin de gemeentesecretarissen deelnemen. Betrokkenen Gemeente Oldambt, Pekela, Stadskanaal, Veendam en Westerwolde. Vestigingsplaats Winschoten. Bestuurlijk belang Niet van toepassing.
Gemeentelijke visie Niet van toepassing. Ontwikkelingen De samenwerking duurt tot 31-12-2029. Financiële risico's Niet van toepassing.
83 3.4.1.10 RegIT Doel/Openbaar belang RegIT voert regie op ICT voor gemeenten in Oost-Groningen. Betrokkenen De gemeenten Oldambt, Pekela, Veendam en Westerwolde. Vestigingsplaats Scheemda. Bestuurlijk belang Het bestuurlijk belang is gelegen in het feit dat de ambtelijke organisatie over een adequaat ingericht ICT-landschap beschikt om maatschappelijke doelen voor inwoners, bedrijven en instellingen te realiseren en als randvoorwaarde voor een moderne dienstverlening. Ontwikkelingen RegIt is van NV aangepast in een gemeenschappelijke regeling. Er wordt hard gewerkt aan een transformatie van de organisatie en modernisering van het ICT-landschap. Daarnaast dient op basis daarvan de komende maanden ook een nieuwe (financiële) verdeelsleutel tussen de deelnemende gemeenten te worden afgesproken. Financiële risico's In onze exploitatiebegroting en reserves is rekening gehouden met nieuwe exploitatiebegroting van RegIt en de projectkosten van de transformatie. Daarbij worden vooralsnog geen financiële risico's gezien. Het is nog onbekend wat het effect van een eventuele nieuwe verdeelsleutel gaat zijn. 3.4.2 Vennootschappen en corporaties 3.4.2.1 N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG Bank) Doel/Openbaar belang De N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG Bank) is van en voor het publieke domein.
Het publieke domein bestaat uit decentrale overheden waaronder gemeenten, gemeenschappelijke regelingen, provincies en waterschappen. De BNG Bank voorziet decentrale overheden van financiering tegen scherpe tarieven. Zo zorgen ze ervoor dat decentrale overheden zoveel mogelijk middelen overhouden voor maatschappelijke doelen.
84 Betrokkenen De BNG Bank is een naamloze structuurvennootschap. Aandeelhouders van de bank zijn uitsluitend overheden. De helft van de aandelen is in handen van gemeenten, provincies en een hoogheemraadschap. De Nederlandse Staat is houder van de andere helft van de aa ndelen. BNG is een nationale systeemrelevante bank onder direct toezicht van de Europese Centrale Bank (ECB). Vestigingsplaats Den Haag. Bestuurlijk belang De aandeelhouders hebben zeggenschap in BNG Bank via het stemrecht op de aandelen die zij bezitten. Gemeentelijke visie Gelet op de wijze waarop BNG Bank het openbaar belang behartigt, is het gewenst het aandelenbezit in de BNG Bank te behouden. Ontwikkelingen Duurzaamheid is een speerpunt in de dienstverlening van BNG Bank. Zij blijft een belangrijke financier van de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed, waarbij decentrale overheden, woningcorporaties en zorg- en onderwijsinstellingen zo veel mogelijk worden ontzorgd. Financiële risico's Het risico is beperkt tot het bedrag van de inleg op de aandelen. Risico: Klein. 3.4.2.2 Enexis Holding N.V. Doel/Openbaar belang Enexis is een publiek nutsbedrijf dat zich richt op het realiseren van de energietransitie en het behartigen van publieke belangen. Enexis Netbeheer is verantwoordelijk voor het elektriciteits- en gasnetwerk in grote delen van Noord-, Oost- en Zuid-Nederland.
Het leveringsgebied beslaat voornamelijk de provincies Groningen, Drenthe, Overijssel, Noord-Brabant en delen van Limburg. Betrokkenen De aandeelhouders van Enexis Holding N.V. zijn overwegend provincies en gemeenten in het verzorgingsgebied van Enexis Netbeheer B.V. De Provincie Brabant is penvoerder ten behoeve van alle aandeelhouders. Vestigingsplaats ’s-Hertogenbosch.
85 Bestuurlijk belang De aandeelhouders hebben zeggenschap in Enexis Holding N.V. via het stemrecht op de aandelen die zij bezitten. Gemeentelijke visie Gelet op de wijze waarop Enexis Holding N.V. het openbaar belang behartigt, is het gewenst het aandelenbezit in de Enexis Holding N.V. te behouden. Ontwikkelingen Enexis Holding N.V. heeft een aantal strategische doelstellingen, waaronder: • Toekomstbestendig energiesysteem • Dynamisch systeembeheer • Alle klanten energie • Bouwen, bouwen, bouwen • Veilig werken • Elkaar versterken • Duurzame impact maken • Financieel solide blijven Voor de strategische doelstelling financieel solide blijven heeft men de KPI Beïnvloedbare kosten en opbrengsten. Hiervan zijn de ontwikkelingen in het eerste halfjaar 2026 als volgt: "De beïnvloedbare kosten en opbrengsten (BKO) komen in het eerste halfjaar van 2026 lager uit dan vooraf ingeschat. Ondanks de hogere uitgaven binnen het werkpakket maken we minder kosten ten opzichte van de doelstelling. Daarmee is de ontwikkeling van de BKO in het eerste halfjaar beter dan de verwachte BKO." Bron: Enexis Holding N.V. (2026) Halfjaarbericht 2026 Enexis Holding N.V. https://publicaties.enexis.nl/downloads Financiële risico's Aandelen, hierbij is het risico beperkt tot het bedrag van de inleg op de aandelen. Risico: Klein.
Verstrekte lening, het vervroegd (hierdoor ontstaat verlies van rente inkomsten) of het geheel niet aflossen van de verstrekte converteerbare hybride aandeelhouderslening. Risico: Klein. 86 3.4.2.3 N.V. Waterbedrijf Groningen Doel/Openbaar belang N.V. Waterbedrijf Groningen heeft als primaire taak het verzorgen van schoon en betrouwbaar drinkwater in de provincie Groningen. Betrokkenen Waterbedrijf Groningen is een naamloze vennootschap (N.V.) waarvan de provincie Groningen en Groningse gemeenten de aandeelhouders zijn. Vestigingsplaats Groningen. Bestuurlijk belang De aandeelhouders hebben zeggenschap in N.V. Waterbedrijf Groningen via het stemrecht op de aandelen die zij bezitten. Gemeentelijke visie Gelet op de wijze waarop N.V. Waterbedrijf Groningen het openbaar belang behartigt, is het gewenst het aandelenbezit te behouden. Ontwikkelingen Geen opmerkingen, zowel in financiële als in bestuurlijke zin. Financiële risico's Het risico is beperkt tot het bedrag van de inleg op de aandelen. Risico: Klein.