4.1 Memo 1a CCP Vroegsignalering van schulden.pdf

Memo 1a Actielijn Vroegsignalering van schulden Wanda Nijboer en Reint Alberts Maatschappelijke Zaken

02 juni 2022 Inleiding Het college heeft in het voorjaar van 2021 onderwerpen geprioriteerd die met voorrang en ondersteuning van de zogenoemde coronagelden uitgewerkt worden. Een van de onderwerpen is schulden en armoede. Binnen dit onderwerp zijn veel nader te ontwikkelen sub onderwerpen variërend van kinderarmoede tot gezondheid & armoede. Het advies is om nu focus aan te brengen op twee onderwerpen, namelijk schuldhulpverlening aan ondernemers en vroegsignalering van schulden.In de verbindende oplegger behoren bij het corona herstelplan is aangegeven dat Oldambt in de top 10 staat van gemeenten met de meest kansarme gezinnen, tevens zijn de gevolgen van opgroeien in armoede geschetst. Een van de manieren om actief beleid te voeren en de visie Oldambt Schuldenzorgenvrij te maken is actief in te zetten op vroegsignalering van schulden. In deze memo wordt dit onderwerp nader toegelicht. Reguliere Schuldhulpverlening De gemeente Oldambt heeft alle wettelijke taken op grond van de wet gemeentelijke schuldhulpverlening, nader te noemen als WGS, gedelegeerd aan de gemeenschappelijke regeling de Volkskredietbank. In de praktijk voert Sociaal Werk Oldambt (SWO) deze taak uit op dit moment, maar hier zijn ook andere keuzes te maken zoals inrichting binnen de gemeentelijke organisatie.

Aanvullend op de Volkskredietbank heeft Oldambt een loket ingericht voor inwoners met financiële vragen. Dit loket heet STAP1 en is georganiseerd door vrijwillige schuldhulporganisaties. Deze organisaties werken samen met SWO voor aanverwante problematiek en met de Volkskredietbank voor problematische schuldsituaties. Historie vroegsignalering De gemeente Oldambt was in de periode 2019-2020 de eerste Groningse gemeente die is gestart met vroegsignalering van schulden, vooruitlopend op een toekomstige wettelijke taak. Samen met Groninger Huis, Acantus en Menzis werden inwoners actief benaderd op het moment dat zij een betalingsachterstand hadden. In de periode daarna is er enige tijd geen actief beleid gevoerd op vroegsignalering van schulden. Nadat het college in maart 2021 positief heeft besloten om vooralsnog SWO een beperkte rol2 te geven bij de uitvoering van vroegsignalering heeft zij in december 2021 beperkte middelen beschikbaar gesteld. Doel van de actielijn vroegsignalering Het maken van een keuze voor het gewenste niveau van vroegsignalering voor inwoners met schulden en hierbij tevens de keuze maken welke organisatie dit gaan uitvoeren. Vroegsignalering van schulden is een nieuwe wettelijke taak die in verschillende gradaties kan worden uitgevoerd.

Betalingsachterstanden kunnen met een schriftelijke melding en verwijzing naar een hulpinstantie worden afgedaan, maar het is ook mogelijk om een (‘outreachende’) werkwijze op te richten waarbij inwoners actief benaderd worden. Dit laatste doen we momenteel in zeer beperkte vorm. 2022 is een inventarisatiejaar voor het onderwerp vroegsignalering van schulden. Tevens wordt gekeken wat een aanvullende rol van de vrijwilligers vanuit STAP kan zijn. Toekomst Uiteindelijk moet er op basis van data een keuze worden gemaakt hoe uitgebreid (of minimaal) de gemeente Oldambt deze wettelijke taak uit gaat voeren. Hiervoor is data nodig. Deze wordt enerzijds verzameld doordat betalingsachterstanden worden aangemerkt bij de gemeente Oldambt. Tegelijkertijd is het van belang dat onderzocht wordt in hoeverre de preventieve inzet een positief effect heeft aan de achterkant van schuldhulpverlening. Om het concreet te maken: heeft het uitvoeren van de wettelijke preventieve taak 1 2

Zie ook memo 2b pag. 2 onder ‘Let op!’ In verband met het gebrek aan financiële middelen.

vroegsignalering van schulden een positief effect op de hoogte van de betalingsachterstand van inwoners en wordt hiermee voorkomen dat zij een beroep moeten doen op gespecialiseerde schuldhulpverlening door de Volkskredietbank. Hierbij moeten we inmiddels ook een kanttekening maken. De Volkskredietbank heeft aangegeven dat zij budgetten niet meer rond krijgt omdat de vaste lasten in verhouding tot de inkomsten te hoog zijn. Het positieve effect dat we voorheen als doel hadden is wellicht in de huidige context niet haalbaar. Vroegsignalering geeft ons wel inzicht in de omvang en grootte van de problematiek in Oldambt en mede daarom is het van belang om deze taak niet uit te voeren in de minimale variant. Organisatie inrichting SWO voert de taak vroegsignalering momenteel beperkt uit op grond van de subsidieafspraken met de welzijnsinstelling. Officieel valt deze wettelijke taak onder de verantwoordelijkheid van de Volkskredietbank. Maar veel gemeenten kiezen ervoor om dit zelf aan de voorkant in te richten gezien het feit dit geen gespecialiseerde schuldhulpverlening betreft.

Om tot een gedegen afweging te komen op welke wijze de gemeente Oldambt vorm wil geven aan de vroegsignalering, wordt een analyse gemaakt met onder andere de volgende vragen:  Om hoeveel meldingen van betalingsachterstanden gaat het per maand/kwartaal/jaar?  Hoeveel unieke huishoudens betreft dit per maand/kwartaal/jaar?  Welk (positief) effect heeft vroegsignalering op de achterkant van schuldhulpverlening?  Op welke wijze richt de gemeente Oldambt vroegsignalering in de toekomst in, waarbij 3 opties onderzocht worden: o Kiest de gemeente Oldambt er voor om zelf vroegsignalering in te richten en wat is hiervoor nodig? o Moet SWO hier een structurele taak in krijgen? o Moet de Volkskredietbank hier een structurele taak in krijgen? Financiële dekking De kosten van een initiële onderzoek schatten we op zo’n €35.000. Uit dit onderzoek en de daarmee verbonden keuzes voor de uiteindelijke inrichting volgt een schatting van de structurele kosten voor vroegsignalering. Een inschatting op basis van de eerdere pilot zou neerkomen op zo’n €200.000,-. Dit bedrag is globaal gebaseerd op de ervaringen in de pilot waarbij SWO en de Volkskredietbank de taak hebben uitgevoerd. Deze kosten zijn met name gericht op consulenten die destijds huisbezoeken hebben afgelegd. Voor het jaar 2022 rekenen we vanwege de aanloop en beperkte tijd met €50.000 (25%).

Daar dit voorstel een verdere uitwerking is met voortschrijdende inzichten in de uitwerking van collegevoorstel budget vroegsignalering 2021 is een deel al in een eerder stadium gedekt (deels uit de coronagelden (incidenteel) en deels uit de bijzondere bijstandsgelden (structureel). We nemen in het CPP alleen de verschillen mee:

(bedragen x 1.000) Actielijn Vroegsignalering schulden (memo 1a)

2022

2023

2024

2025

Totaal Toelichting

108

200

200

200

Reeds gedekte kosten structureel gedekt vanuit bijzondere bijstand

35

35

35

35

Reeds gedekte kosten incidenteel

73

708 Initieel onderzoek 35K Zaaknr.92468-2021 (collegebesluit budget 140 vroegsignalering) Zaaknr.92468-2021 (collegebesluit budget 73 vroegsignalering)

Totaal beslag op Coronagelden vanuit CPP

0

165

165

165

495

Indien we erin slagen de taken te beleggen bij de medewerkers van het team Inkomen zouden de kosten lager kunnen uitvallen.

2