3b.1 Programmabegroting 2024 - 2027
Tekst van het document
Programmabegroting 2024
Opdrachtgever: Regie: Coördinatie: Versie:
De gemeenteraad van de gemeente Oldambt College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Oldambt Financieel beleid definitief 3 oktober 2023
Inhoudsopgave Inleiding ....................................................................................................................................................5 1
Financieel perspectief .......................................................................................................................7 1.1
2
3
Financieel perspectief ...............................................................................................................9
Programmaplan ...............................................................................................................................19 2.1
Programma 1 Algemene dienstverlening ...............................................................................23
2.2
Programma 2 Woonklimaat en leefomgeving ......................................................................25
2.3
Programma 3 Ondernemingsklimaat, werkgelegenheid en onderwijs ...................................37
2.4
Programma 4 Zorg en samenleving .......................................................................................43
2.5
Programma 5 Duurzaamheid en milieubeheer .......................................................................47
2.6
Programma 6 Bestuur ............................................................................................................51
Algemene dekkingsmiddelen, overhead en overige posten ...........................................................53 3.1
Algemene dekkingsmiddelen ..................................................................................................55
3.2
Overhead ................................................................................................................................59
3.3
Vennootschapsbelasting ........................................................................................................61
3.4
Onvoorzien .............................................................................................................................61
4
Beleidsindicatoren ...........................................................................................................................63
5
Paragrafen .......................................................................................................................................69
6
5.1
Bedrijfsvoering ........................................................................................................................71
5.2
Grondbeleid ............................................................................................................................75
5.3
Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................................77
5.4
Verbonden partijen .................................................................................................................83
5.5
Lokale heffingen ...................................................................................................................109
5.6
Financiering ..........................................................................................................................117
5.7
Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..........................................................................123
5.8
Aardbevingsopgave ..............................................................................................................129
5.9
Openbaarheidsparagraaf ......................................................................................................139
Meerjarenbegroting 2023 – 2026 ..................................................................................................141 6.1
Meerjarenbegroting 2024 - 2027 ..........................................................................................143
6.2
Overzicht van baten en lasten ..............................................................................................144
Bijlagen .................................................................................................................................................145 Bijlage 1: Kerngegevens ...................................................................................................................147 Bijlage 2: Geprognosticeerde balans per 31 december ...................................................................148 Bijlage 3: Reserves en voorzieningen ..............................................................................................149 Bijlage 4: Uitkering gemeentefonds 2024 – 2027 .............................................................................150 Bijlage 5: Overzicht incidentele en structurele baten en lasten ........................................................151 Bijlage 6: Baten en lasten per taakveld ............................................................................................153
Inleiding Koers houden en mee bewegen In een tijd van veel ontwikkelingen en gebeurtenissen in de wereld, in Nederland en in onze eigen gemeente Oldambt, leggen wij de begroting 2024 aan u voor ter behandeling en vaststelling. Het is de kunst om koers te houden en onze ambities uit het coalitieakkoord te realiseren. En tegelijk vragen ontwikkelingen en gebeurtenissen om ons heen soms meer aandacht en inzet dan voorzien. In ons programmaplan, opgenomen in hoofdstuk 2 van deze begroting, laten wij zien wat wij in 2024 willen doen om ambities uit ons coalitieakkoord te verwezenlijken. Daarnaast hebben wij ons laten inspireren door de algemene beschouwingen van 19 juli jl. Veiligheid en (energie)armoede zijn twee onderwerpen die ook toen veel aan de orde zijn geweest. Niet verwonderlijk gelet op de incidenten die toen net hadden plaatsgevonden, de hoge energietarieven en de hoge inflatie. In het programmaplan wordt mede daarom veel aandacht besteed aan onder meer veiligheid en armoede / bestaanszekerheid. Wij zijn onder meer bezig met een sluitende aanpak inzake (overlast gevende) jeugdgroepen waar in mei dit jaar extra middelen voor beschikbaar zijn gesteld. Dit beschikbaar gestelde bedrag is voor twee jaar. Omdat wij voorzien dat hier structureel middelen voor nodig zijn, hebben wij in de meerjarenraming vanaf 2025 hier een structureel bedrag ad € 250.000 voor opgenomen.
Daarnaast stellen we in deze begroting voor om extra formatie aan te trekken in de strijd tegen ondermijning. Voor cameratoezicht reserveren we een incidenteel en een structureel bedrag. Aan een voorstel voor cameratoezicht wordt gewerkt. Leefbaarheid is een ander belangrijk thema. Mede op basis van de motie welke op 19 juli unaniem is aangenomen, is er bij de 2e BBR 2023 voor gesteld om het door de raad op 12 juli ingestelde sport- en leefbaarheidsfonds te vullen met een bedrag ad € 1,5 miljoen uit het positieve resultaat van de 2e BBR 2023. Een slecht uitziende buitenruimte (goten, trottoirs, middengeleiders enz.) zijn een grote bron van ergernis bij onze inwoners. Om die reden stellen we voor om de gerealiseerde bezuiniging op onkruidbestrijding op verharding terug te draaien en hiervoor met ingang van 2024 een bedrag ad € 120.000 structureel in de begroting op te nemen. Aan het belangrijke onderwerp duurzaamheid en milieubeheer wordt in een apart hoofdstuk 5 van het programmaplan aandacht besteed. De Parlementaire Enquête Gaswinning (PEGAS) en de kabinetsmaatregelen (Nij Begun) zijn belangrijk voor het betrokken gebied en voor onze gemeente. Vier thema’s staan centraal: 1. Versterking & schadeafhandeling 2. Economische agenda 3. Sociale agenda 4. Verduurzaming Er wordt inmiddels al druk nagedacht over allerlei plannen.
Ook spreken we met elkaar over governance en participatie. Belangrijk is dat we er samen uitkomen en de beschikbare middelen zo optimaal mogelijk inzetten in het belang van het gebied, de samenleving en al haar inwoners. In de nu voorliggende begroting en meerjarenraming zijn (nog) geen middelen PEGAS verwerkt. Daarvoor is het nog te vroeg.
Programmabegroting 2024
5
We zien dat de huidige projecten in de Regiodeal tot mooie resultaten leiden, bijvoorbeeld via de Jouwbespaarcoach en Tijd voor Toekomst. We willen deze deal verlengen en dienen daarvoor een aanvraag in. Dit past ook binnen Nij Begun, waarin vanuit het Rijk geld is gereserveerd voor Regiodeals in Groningen. Hiervoor is wel cofinanciering nodig. Bij de 2e BBR 2023 is voorgesteld om van het positieve resultaat van de 2e BBR een bedrag ad € 2,0 miljoen hiervoor te reserveren. In 2025 is de viering van 200 jaar stadsrechten in Winschoten. Het college vindt de viering van dit feit belangrijk en wil dit behalve faciliteren ook mee-subsidiëren. In 2024 zal er gewerkt gaan worden aan een programma en een bijbehorende begroting. Op dit moment kunnen wij de hoogte van de noodzakelijke subsidie nog niet inschatten en is er dus ook nog geen budget meegenomen in deze begroting. Er zal in de loop van 2024 een apart voorstel worden gemaakt om voor de viering van 200 jaar stadsrechten een (subsidie) budget beschikbaar te stellen. Voor 2024 en 2025 verwachten we, mede door de recente uitkomsten van de septembercirculaire, een positief begrotingssaldo. Vanaf 2026 worden nog steeds tekorten verwacht.
Mede daarom én gelet op de besluiten in juli 2023 over onder andere het koersdocument sociaal domein en het ambitiedocument sport zijn de nog resterende taakstellende bezuinigingen uit het herstelplan 2019 in deze begroting opgenomen. We zijn terughoudend met het inzetten van nieuw beleid, opdat we de te verwachten begrotingsresultaten vanaf 2026 niet zwaarder belasten dan noodzakelijk. Alle voorstellen die wij doen ten aanzien van investeringen en ‘nieuw beleid’ zien wij als noodzakelijk. Tegelijkertijd willen we wel, in navolging van het advies van de VNG, een zo realistisch mogelijk begrotingstekort presenteren vanaf 2026. Dit gepresenteerde tekort moet duidelijk maken hoeveel we als gemeente(n) tekort komen om onze taken naar behoren uit te voeren. Mede om die reden hebben we de hiervoor genoemde bedragen voor sluitende aanpak jeugd en onkruidbestrijding op verharding structureel opgenomen in de meerjarenraming. Daarbovenop hebben we een bedrag van € 1,0 miljoen structureel opgenomen in de meerjarenraming vanaf 2026 voor onderhoud openbare ruimte. Deze extra uitgaven zouden mogelijk zijn als het Rijk afziet van de voorgestelde korting van € 3,0 miljard op het gemeentefonds. Of en in hoeverre dit bedrag vanaf 2026 daadwerkelijk zal worden ingezet, moet uiteraard blijken uit de middelen die we vanaf 2026 daadwerkelijk structureel ter beschikking hebben.
Veel zal afhangen van de besluiten die het Rijk uiteindelijk neemt ten aanzien van de voorgestelde korting ad € 3,0 miljard op het gemeentefonds. In het volgende hoofdstuk gaan we uitgebreider in op het financieel perspectief.
College van burgemeester en wethouders
Programmabegroting 2024
6
1 Financieel perspectief
Programmabegroting 2024
7
Programmabegroting 2024
8
1.1
Financieel perspectief
Alvorens wij ingaan op de inhoudelijke programma’s (in hoofdstuk 2) gaan we in dit hoofdstuk nader in op de financiële situatie en de maatregelen. Vertrekpunt voor het opstellen van deze programmabegroting is het bestaand beleid zoals dit is vertaald in de meerjarenraming bij de primitieve begroting 2023. Deze cijfers zijn geactualiseerd op basis van nadere besluitvorming in relatie tot de volgende zaken:
• • • •
Het jaarverslag 2022 De bestuursrapportages 2023 Kadernota 2024 - 2027 Autonome ontwikkelingen
Wij gaan in dit hoofdstuk kort in op deze zaken. Daarna presenteren wij nog andere elementen uit deze begroting die naar onze mening relevant voor uw beoordeling zijn, maar geen directe financiële vertaling hebben gekregen in deze begroting. Wij sluiten dit hoofdstuk af met een financiële samenvatting van deze begroting. Besluitvormende BestuursRapportages 2023 De structurele mutaties zoals deze zijn gemeld in de 1e en 2e BBR 2023 en de besluiten uit de kadernota zijn verwerkt in deze begroting. Ontwikkelingen die consequenties hebben voor deze begroting In de kadernota 2024 – 2027 gingen we, op basis van de 1e BBR 2023, nog uit van een negatief begrotingsresultaat voor 2024 van bijna € 1,0 miljoen. Dit was echter nog exclusief meicirculaire en exclusief de bijgestelde bijdragen aan GR’en. Wij bieden u nu een begroting aan met een verwacht begrotingsresultaat 2024 van € 2.472.000 positief. Dit begrotingssaldo is inclusief: - Dotaties aan de 3 fondsen die zijn ingesteld bij de begroting 2023. Conform de meerjarenraming bij de begroting 2023 is een dotatie van totaal € 5.250.000 (€ 1.750.000 per fonds) ten laste van het resultaat begroot. - Ruimte voor kapitaallasten en nieuw beleid voor een bedrag van totaal € 715.000.
Dit bedrag is opgebouwd uit de 5 ton die jaarlijks is opgenomen voor nieuwe investeringen en nieuw beleid plus een bedrag ad € 215.000 dat nog over is van de 5 ton die ingaande 2023 beschikbaar was. Overigens wordt in deze begroting een voorstel gedaan om € 408.849 te gebruiken als dekking voor de investeringen die in 2024 moeten worden gedaan. - Een nog resterende taakstellende bezuiniging ad totaal € 860.000 (waarvan € 810.000 op sociaal domein en € 50.000 op sport) Voor de jaren ná 2024 verwachten we de volgende begrotingsresultaten: 2025 Overschot van € 1.622.000 2026 Tekort van € 3.413.000 2027 Tekort van € 4.085.000 Met ingang van ieder begrotingsjaar is een bedrag ad € 500.000 structureel opgenomen voor dekking van kapitaallasten nieuwe investeringen en nieuw beleid. Vanaf 2026 neemt het verwachte tekort fors toe. Een belangrijke verklaring hiervoor is een korting op het gemeentefonds van totaal € 3,0 miljard.
Programmabegroting 2024
9
De onderstaande (autonome) ontwikkelingen hebben gevolgen gehad voor dat resultaat (en dat van het meerjarenperspectief) en voor uw kaderstelling in financiële zin. Circulaires Gemeentefonds verwerkt In deze begroting hebben wij de algemene uitkering uit het gemeentefonds begroot op basis van de septembercirculaire 2023. De uitkomsten vanuit de septembercirculaire zijn in financieel opzicht positief en zorgen aanvullend voor een positief effect van ca. € 1,7 miljoen in 2024. Ook voor de jaren 2025 tot en met 2027 zijn positieve bijstellingen verwerkt. Het Rijk werkt aan een nieuwe financieringssystematiek voor gemeenten. Dat heeft tot gevolg dat er vanaf 2026 fors minder geld beschikbaar is dan in de jaren daarvoor, in diverse perspublicaties wordt dit jaar dan ook bestempeld als “ravijnjaar”. Dit maakt dat de overschotten in 2024 en 2025 alleen maar incidenteel zijn in te zetten en dat het college de keuze heeft gemaakt dit in te zetten op basis van de intenties zoals deze zijn opgenomen in het coalitieakkoord en de bijzondere wereld van dit moment. Het resterende overschot van 2024 wordt gestort in de algemene reserve. Problematiek kortingen algemene uitkering rijk Door de VNG zijn gemeenten per brief geadviseerd hoe de begroting 2024 opgesteld kan worden gegeven het onzekere financiële perspectief.
Het begrotingsadvies bestaat uit twee onderdelen: · Presenteer voor 2024 en 2025 een sluitende begroting. · Breng de lasten in de meerjarenramingen voor 2026 en 2027 in beeld, in de vorm van een realistische begroting. Baseer deze op het huidige takenpakket, de noodzakelijke investeringen, de inflatie, de stijgende rente, de ambities uit uw coalitieakkoord en geschatte mee- en tegenvallers. Naar verwachting zullen de meerjarenramingen 2026 en 2027 dan duidelijk tekorten aangeven. Daarnaast adviseert de VNG om in de financiële toelichting een overzicht te geven van keuzes die in dit kader gemaakt of overwogen zijn. De volgende overwegingen/keuzes hebben bij het opstellen van deze begroting een rol gespeeld: · Vanaf 2026 koersen we op een tekort dat is gebaseerd op een korting op het gemeentefonds van € 3,0 miljard structureel. · De begroting is gebaseerd op bestaand beleid. · Voor de grote investeringen zoals in het centrum Winschoten, het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs, herstel droogteschade wegen, verhogen onderhoudsniveau openbare ruimte en duurzaamheid kunnen voor de jaren 2026 en 2027 geen budgetten voor beschikbaar worden gesteld, daarvoor ontbreekt de financiële ruimte.
· Als de korting door het Rijk niet geheel of niet grotendeels wordt gecorrigeerd zal het nodig zijn om in de aanloop naar de begroting 2025 de mogelijkheden tot het ombuigen van beleid in kaart te brengen. De onduidelijkheid over (het gebrek aan) financiële ruimte van gemeenten en de opgaven vanaf 2026 maken dat het Rijk op zeer korte termijn een reëel financieel perspectief voor gemeenten moet presenteren. Resterende bezuinigingen Met name het feit dat het vanaf 2026 zo uit de pas loopt en sluit met een nadelig saldo maakt ook gelijk duidelijk dat we geen ruimte zien om de afgesproken bezuinigingen uit de herstelplannen 2019 terug te draaien. Als bezuinigingen niet worden gerealiseerd dan sluit het begrotingsjaar 2026 nog negatiever. Op dit moment rest er van de herstelplannen 2019 nog een te realiseren bezuiniging op het sociaal domein van € 810.000 structureel vanaf 2024 en € 50.000 te realiseren bezuiniging op sport.
Programmabegroting 2024
10
Nieuw beleid en/of intensivering van beleid In de begroting 2023 zijn een aantal bestemmingsreserves gevormd die we verder vullen vanuit de incidentele voordelige saldi in de jaren 2024 en 2025. Hierbij gaan we er voorlopig vanuit dat deze ruimte ook in die jaren nog beschikbaar is. Het gaat om de volgende bestemmingsreserves: • bestemmingsreserve Energiearmoede • bestemmingsreserve Verduurzaming • bestemmingsreserve Versterking ruimtelijke kwaliteit dorpen en wijken De bestemmingsreserve Cofinanciering investeringen is opgeheven en toegevoegd aan de bestemmingsreserve Versterking ruimtelijke kwaliteit dorpen en wijken. Met de vorming van deze bestemmingsreserves willen we budgettaire ruimte creëren om daar waar nodig en gewenst inzet te kunnen plegen op die onderwerpen. Wel willen we deze ruimte voor de jaren tot en met 2025 graag gebruiken om in samenspraak met de raad te investeren in onze samenleving. Ontwikkeling loonkosten – inflatie De inflatiepercentages zijn op dit moment nog steeds relatief hoog. De in de loop van 2023 toegekende CAO loonstijgingen zijn hier en daar ongekend hoog. Dit heeft vermoedelijk tot gevolg dat ook in 2024 nog rekening moet worden gehouden met stijgende prijzen. In de begroting 2024 is deels rekening gehouden met deze gestegen inflatiecijfers.
Zo zijn de ramingen voor energie aangepast op de cijfers van 2023 en zijn contractuele prijsaanpassingen verwerkt en zijn er stelposten opgenomen voor te verwachten prijsstijgingen bij de WMO en bij jeugd. In de ontwikkeling in de loonkosten en de inflatie zien wij nog wel een risico. Overige autonome mutaties Naast deze omvangrijke mutaties zijn er natuurlijk veel meer mutaties binnen de begroting. Zo is onvoorzien weer op niveau gebracht, zijn de kapitaallasten en de rentekosten herzien en zijn alle contractueel overeengekomen mutaties doorgevoerd. Hierbij moet wel worden opgemerkt dat de inflatie op dit moment behoorlijk fors is waarbij het onzeker is (zoals ook al hiervoor gemeld) of de geraamde bijstellingen voldoende zijn. Realiseren van wensen en (noodzakelijke) vervangingsinvesteringen In deze begroting is ruimte genomen voor (noodzakelijke) vervangingsinvesteringen. Zo is er in deze begroting o.a. rekening gehouden met: Structureel verhogen budget voor de bestrijding van onkruid op verharding Ingaande 2024 is er € 120.000 toegevoegd voor bestrijding van onkruid op verharding. Met het toegevoegde budget zal er gedurende het reguliere groeiseizoen en bij de pieken in de groei (groeizaam weer - vocht in combinatie met de juiste temperatuur) extra inzet van onder andere borstel en brander capaciteit worden bekostigd.
Sluitende aanpak jeugdoverlast De gemeenteraad heeft op 24 mei 2023 zowel inhoudelijk als financieel ingestemd met een sluitende aanpak voor jongeren die (dreigen) af (te) glijden en/of zorg nodig hebben. Eerst in projectvorm voor de komende twee jaar, met uitdrukkelijk de doelstelling om hiermee een structurele aanpak te borgen met alle betrokkenen uit het (lokale) veld. Dat is de reden dat we in de begroting voorstellen vanaf 2025 structureel € 250.000 op te nemen.
Programmabegroting 2024
11
Cameratoezicht centrum Winschoten In verband met een toenemend aantal heftige geweldsincidenten in de binnenstad van Winschoten willen wij - ter handhaving van de openbare orde en veiligheid - cameratoezicht toepassen. Het cameratoezicht zal plaatsvinden op en om het Marktplein en delen van de Venne en de Langestraat. Uit eerste inschattingen blijkt dat de invetsering kosten voor het aanleggen van een camerasysteem circa € 100.000 bedragen. De camera's moeten ook worden gemonitord en in bepaalde gevallen live uitgekeken. Dit brengt een jaarlijkse kostenpost van circa € 50.000 met zich mee. Waar mogelijk wordt gezocht naar synergievoordelen door samen te werken met andere gemeenten. Dit budget in voorlopig als een stelpost opgenomen in afwachting van verdere besluitvorming over dit onderwerp. In deze begroting is verder ruimte genomen voor (noodzakelijke) vervangingsinvesteringen. Zo is er in deze begroting o.a. rekening gehouden met: het vervangen van dakbedekking en verlichting op diverse locaties, vervanging van materieel buitendienst en het herstellen van droogteschade op een aantal plekken. De investeringen in het riool zijn al verwerkt in het kostendekkende riooltarief. Het mag duidelijk zijn dat al deze mutaties effect hebben op het verwachte begrotingssaldo voor 2024 en volgende jaren. Lokale lasten in deze begroting Belastingen verhogen is géén vanzelfsprekendheid.
Dit moet in directe relatie staan tot de financiële situatie van de gemeente, hierbij rekening houdend met de draagkracht van onze inwoners. De opbrengst (on)roerendezaakbelasting (OZB) wordt voor 2024 met 2% verhoging aangepast. Bij de berekening van de rioolheffing en de afvalstoffenheffing is het vertrekpunt 100% kostendekking. In grote lijnen zijn de ontwikkelingen als volgt: Afvalstoffenheffing (gebruikersheffing) De afvalstoffenheffing wordt geheven op basis van het aantal ledigingen van de grijze container om op die manier tariefdifferentiatie door te voeren. In de tariefberekening van de afvalstoffenheffing worden alle hiermee samenhangende begrote kosten voor 100% kostendekkend toegerekend aan het tarief. Het verwachte bedrag aan kwijtschelding maakt integraal onderdeel uit van die berekening. Indien uit de realisatie blijkt dat de opbrengst afvalstoffenheffing afwijkt van de kosten, wordt het verschil verrekend met de voorziening afvalstoffenheffing voor zover deze voldoende is. Het tarief voor het vastrecht en de tarieven per lediging stijgen ten opzichte van 2023. Het gemiddelde aantal ledigingen voor grote en kleine containers in de praktijk is ongeveer gelijk aan waar in de begroting 2023 rekening mee is gehouden. Voor de verzamelcontainers zien we wel een stijgende trend.
Het gemiddelde aantal ledigingen van een grote grijze container komt uit op 7 keer per jaar en van de kleine grijze container op 5 keer per jaar. Het tarief 2024 zal op basis van een gemiddeld aantal ledigingen (7 keer) uitkomen op € 242,35. Dit is een stijging van € 13,75 ten opzichte van 2023. Dit wordt naast een algemene kostenstijging vooral veroorzaakt door stijgende kosten voor de inzameling. Het tarief voor het ledigen van een kleine container is in 2023 € 3,95 per lediging. Uit de werkelijke cijfers blijkt daarnaast dat een kleine container slechts 5 keer per jaar wordt aangeboden. Op basis van die cijfers komt het tarief voor een kleine container uit op gemiddeld € 212,60. Rioolheffing (eigenaarsheffing) In de tariefberekening van de rioolheffing worden alle gemaakte kosten voor 100% kostendekkend toegerekend aan het tarief. Het bedrag aan kwijtschelding maakt integraal onderdeel uit van die berekening. Het tarief 2024 stijgt van € 237,70 naar € 239,70. Dit is een stijging van € 2,00 ten opzichte van 2023.
Programmabegroting 2024
12
Wat betekent dit voor de ontwikkeling van de lastendruk van onze burgers in 2024? De verwachte lastendruk voor gebruikers/huurders van woningen is in 2024 ten opzichte van 2023 gestegen met € 13,75 (uitgangspunt in deze berekening is de aanslag afvalstoffenheffing op basis van een 240 liter container en een gemiddeld aantal ledigingen van 7 keer). Bedragen x € 1,00
Huurders
2023
2024
228,60
242,35
Rioolheffing*
n.v.t.
n.v.t.
OZB*
n.v.t.
n.v.t.
Totaal
228,60
242,35
Afvalstoffenheffing
* De gebruikers/huurders van woningen betalen geen OZB en rioolheffing. Bedragen x € 1,00
Eigenaar/gebruiker
2023
2024
Afvalstoffenheffing
228,60
242,35
Rioolheffing
237,70
239,70
OZB **
410,25
418,46
Totaal
876,55
900,51
** Cijfers op basis van gemiddelde woningwaarde € 250.000
Voor de eigenaren/gebruikers in de gemeente resulteert dit gemiddeld in een stijging van € 23,96 (± 2,7%) op de aanslag gemeentelijke belastingen (uitgangspunt in deze berekening is de aanslag afvalstoffenheffing op basis van een 240 liter container en een gemiddeld aantal ledigingen van 7 keer) en een gemiddelde woningwaarde van € 250.000. Stelposten in deze begroting In de begroting 2024 is de lijst met stelposten nog behoorlijk indrukwekkend. Het gaat hier om stelposten voor nog te concretiseren nieuw beleid, investeringen, formatie en nog te realiseren bezuinigingen zoals deze zijn opgenomen in de herstelplannen. Om de bezuinigingen etc. goed te kunnen volgen en monitoren is ervoor gekozen deze eerst alsnog te realiseren stelposten in de begroting op te nemen. In de begroting 2024 en het bijbehorende meerjarenperspectief zijn de volgende stelposten opgenomen: Bedragen x € 1.000
Algemene stelposten per begrotingsjaar Uitgaven Sociaal domein* Stelpost invoering meldcode huiselijk geweld Stelpost HP 2020 verlagen kosten jeugd Stelpost bezuiniging sociaal domein (was deels jeugd en HH) Stelpost verwachte prijsindexatie Wmo - huishoudelijke hulp (ZIN) Stelpost verwachte prijsindexatie jeugdhulp (ZIN) Stelpost verwachte prijsindexatie Wmo-begeleiding (ZIN)
Programmabegroting 2024
13
2024
2025
2026
2027
40 -550
40 -550
40 -550
40 -550
-260
-260
-260
-260
300 350
300 350
300 350
300 350
200
200
200
200
Algemene stelposten per begrotingsjaar
2024
2025
2026
2027
0 0
-1.500 100
-1.500 200
-1.500 200
0 0
295 265
279 251
270 243
-50 0
-50 29
-50 29
-50 29
0
326
326
326
Uitgaven Organisatie en overig* Stelpost kapitaallasten investeringsfonds Stelpost sluitende aanpak jeugd Stelpost investeringen 2024 Stelpost kosten invoeren camera toezicht Dubieuze debiteuren (verrekening) Stelpost lasten herhuisvesten personeel Stelpost vervanging wegens ziekte
306 0 409 72 55 396 200
806 250 409 72 55 396 200
1.306 250 409 72 55 396 200
1.806 250 409 72 55 396 200
Inkomsten Organisatie en overig** Stelpost herinvoering eigen bijdrage Wmo Stelpost nog te ontvangen rijksbijdrage jeugd Onderuitputting kapitaallasten (Inc.)
0 0 200
0 0 0
584 830 0
565 617 0
Stelpost lagere uitgaven Jeugdzorg (Rijksverantwoordelijkheid) Stelpost verwacht tekort Maatschappelijke Opvang Stelpost Integraal Zorgakkoord (Wmo abonnementstarief) Stelpost terugdraaien eigen bijdrage Wmo-HH Uitgaven Ruimtelijk domein* Stelpost HP 2020 omnisport Stelpost HP 2020 kpl. kunstgrasveld HCW Kosten onderhoud Blauwestad i.v.m. overdracht openbare ruimte 2025
*Negatief is een verwachte verlaging van de op dit moment geraamde uitgaven **Positief is een verwachte verhoging van de op dit moment geraamde inkomsten
Investeringen Aanpak droogteschade wegen In 2024 zullen in het proces om droogteschade te herstellen de volgende wegen worden aangepakt: - Reconstructie van de lus Beerta – Nieuw Beerta – Drieborg – Ganzedijk – Finsterwolde Totaal € 2.400.000. - Reconstructie van de weg Finsterwolderhamrik € 600.000. Vervanging materieel buitendienst In 2024 is de vervanging voorzien van diverse materialen van de buitendienst. (o.a. grasmaaier en de kleine DFSK auto’s) De totale investering is € 65.000 groter dan het bedrag van € 240.000 wat hiervoor in de begroting is opgenomen. Vervangen dakbedekking De dakbedekking van De Hamrikhal en peuterspeelzaal ’t Hummeltje in Nieuwolda, gymzaal Beukenlaan en gymzaal Waterlelie dient vervangen te worden. De vervangingskosten bedragen € 350.000.
Programmabegroting 2024
14
Vervangen verlichting brede school De Meerkant, OZC de Stuwe, sporthal de Rietkraag, MFC Kloosterholt en MFC nieuw Scheemda. TL/PL-lampen worden niet meer geproduceerd. Dit maakt dat we bij gemeentelijke gebouwen de verlichting in etappes hebben te vervangen door LED-verlichting. De vervangingskosten bedragen € 455.000. Realiseren nieuw waarnemingspunt voor gladheidbestrijding Om een goed beeld te krijgen van de weerssituatie in onze gemeente is het noodzakelijk om een tweede weerstation te plaatsen. Ons enige weerstation is gesitueerd aan de Scheemderzwaag in Scheemda, deze is destijds nog geplaatst in opdracht van de Gemeente Scheemda, om een goede afweging te maken voor een eventuele strooiactie is het noodzakelijk om ook de situatie aan de oostkant van de gemeente goed in beeld te krijgen. De investeringskosten bedragen € 50.000. Zwembad De Watertoren, Cv-installatie De Cv-installatie moet aangepast worden. De aanleiding daartoe kan gevonden worden in het sluiten van de biomassa installatie. Thans wordt het zwembadwater, douches en ruimtes door 1 cv verwarmd. Dit maakt de installatie kwetsbaar. Bij storing of defect zal het zwembad gesloten moeten worden. De investeringskosten bedragen € 40.000. Investeringen Cultuurhuis De Klinker Op basis van de demarcatie lijst is de gemeente verantwoordelijk voor een aantal investeringen in het gebouw.
Een aantal daarvan, de frequentieregelaars en de server van de hijsinstallatie zijn aan vervanging toe. De investeringskosten bedragen € 484.000. Jachthaven Beerta, e-kast In Beerta moet een kast geplaatst worden waar de verschillende gebruikers, ‘t Speulparadies, tennis, buitendienst en jachthaven op kunnen aansluiten. De huidige aansluiting is niet meer toegerust op de vraag naar energie in dit deel van Beerta. De investeringskosten bedragen € 100.000. Krediet investering centrum (ambitie programma) Op basis van het ambitieprogramma zal er in 2024 ook geïnvesteerd moeten worden in de ontwikkeling van bepaalde delen in het centrum. Vooraleerst wordt hier een budget voor begroot van € 1.000.000. Kinderboerderij (gebouw verzakt, theeschenkerij Cosis) In de afgelopen jaren zijn er op verschillende plekken scheuren ontstaan in de vloer en in de muren van de boerderij. Een aantal daarvan is inmiddels hersteld. Dit neemt niet weg dat een muur van de boerderij eenvoudigweg aan het verzakken is. Het gebouw wordt nu gebruikt door Cosis, hier zullen nieuwe afspraken mee moeten worden gemaakt. Voor nu gaan we uit van sloop van het gebouw en voorzien in de bouw van nieuwe dieren verblijven. De investeringskosten bedragen naar verwachting € 200.000.
Toeristische Visie Oost-Groningen/uitvoeringsprogramma Op basis van de toeristische visie Oost-Groningen / uitvoeringsprogramma zijn een aantal kleinere investeringen voorzien in de toeristische infrastructuur voor in totaal € 43.000. De lasten van bovenstaande investeringen worden gedekt ten laste van de stelpost kapitaallasten investeringsfonds / nieuw beleid. Programma bureau centrum (ambitie programma) De raad heeft besloten voor de voorbereiding van de projecten uit de eerste fase een budget van € 500.000 beschikbaar te stellen voor de periode tot begin 2024. Dit betreffen met name de kosten op programmaniveau waarvan de dekking niet binnen de kredieten van de deelprojecten kan worden
Programmabegroting 2024
15
opgelost. Het programma zal in ieder geval de komende jaren doorlopen aangezien de ambitie gaat over een periode van in ieder geval tien jaar. Het is dan ook van belang om in de begroting 2024 een bedrag van € 300.000 op te nemen ter dekking van de kosten van het programma bureau centrum. Boerderijenprogramma De uitvoering van het boerderijenprogramma bedraagt ongeveer € 200.000 per jaar. Voorgesteld wordt om dit bedrag voor 2024 en 2025 in de begroting mee te nemen. Zo kan er een start gemaakt worden met de uitvoering van het programma. Vervolgens vindt er een evaluatie plaats op basis waarvan er eventueel een voorstel gedaan wordt voor continuering of wijzigingen in de werkwijze van het projectteam en de dekking. De kosten bedragen voor de 2 genoemde jaren in het totaal € 400.000. Cofinanciering grensoverstijgende arbeidsmarkt-project Het doel is om een arbeidsmarktproject met subsidies van buiten de regio op te zetten. Het gaat hierbij om initiatieven die de kansen van onze inwoners op de 360 graden arbeidsmarkt aan beide kanten van de grens bevorderen. De kosten worden geraamd op € 50.000. Dit bedrag kan worden ingezet als cofinanciering en of procesgeld. Reservering cofinanciering volkshuisvestingsfonds Op het volkshuisvestingsfonds is naar verwachting in totaal € 11,1 miljoen cofinanciering nodig. Er wordt op dit moment gekeken naar de mogelijkheden voor cofinanciering.
Vanuit de provincie wordt € 5,0 miljoen betaald en waarschijnlijk kan er € 3,5 miljoen uit het Just Transition Fund (JTF) worden betaald. Die laatste is nog niet zeker. Op basis van de 5 deelnemende gemeenten bedrag aan cofinanciering voor Oldambt voor de gehele periode een bedrag dat zit in de range van € 400.000 tot € 700.000. Op dit moment reserveren wij voor die cofinanciering een bedrag van € 700.000. De lasten van bovenstaande investeringen worden gedekt ten laste van de bestemmingsreserve Versterking ruimtelijke kwaliteit dorpen en wijken (was reserve cofinanciering). Energietransitie woningen Voor de verdere uitrol en voorbereiding van de energietransitie woningen is voor 2024 een budget van € 100.000 nodig voor planontwikkeling. De lasten van bovenstaande investeringen worden gedekt ten laste van de bestemmingsreserve Verduurzaming. Riolering In het Water- en rioleringsprogramma 2021-2025 Oldambt is voor 2024 voor een totaalbedrag van € 2.016.000 aan geplande investeringen opgenomen. De kapitaallasten van deze investeringen zijn verwerkt in het kostendekkingsplan en zijn meegenomen in de berekening van het tarief. Startersleningen Voor startersleningen wordt ook voor 2024 € 100.000 beschikbaar gesteld. Aangezien de leningen weer terugbetaald worden heeft dit alleen een balansmutatie tot gevolg en leidt dit niet tot extra lasten in de begroting.
Programmabegroting 2024
16
Resumerend stellen wij voor om de volgende investeringskredieten voor 2024 beschikbaar te stellen: Bedragen x € 1.000
Investeringskrediet Gladheidbestrijding - Realiseren nieuw waarnemingspunt voor gladheidbestrijding Zwembad De Watertoren - Vervanging cv-installatie Cultuurhuis - Vervanging server hijsinstallatie (gemeentelijk aandeel techn.) Cultuurhuis - Verv. frequentieregelaars/drivers grote zaal (gem. aandeel techn.) Jachthavens - Jachthaven Beerta elektrakast Hamrikhal - Vervanging dakbedekking incl. peuterspeelzaal 't Hummeltje Gymzaal Beukenlaan - Vervanging dakbedekking Gymzaal Waterlelie - Vervanging dakbedekking Brede school De Meerkant - Aanpassen verlichting OZC De Stuwe - Aanpassen verlichting Sporthal De Rietkraag - Aanpassen verlichting MFC Kloosterholt - Aanpassen verlichting MFC Nieuw Scheemda - Aanpassen verlichting Infra - Rehabilitatie lus Beerta – Nieuw Beerta – Drieborg – Ganzedijk – Finsterw. Infra - Rehabilitatie Finsterwolderhamrik Kinderboerderij - Sloop en bouw nieuwe dierenverblijven Materieel buitendienst - Vervanging materieel 2024 Krediet investering centrum (ambitie programma) Toeristische Visie Oost-Groningen (infrastructuur) Energie transitie woningen Programma buro investering centrum (ambitie programma) Boerderijen programma Cofinanciering grensoverstijgende arbeidsmarkt-project reservering cofinanciering volkshuisvestingsfonds Riool - Aanleg gescheiden riolering Johan Modastraat e.o.
Winschoten Riool - Relinen rioolstrengen op diverse locaties 2024 Riool - Vervanging mechanische riolering 2024 Riool - Klimaatadaptatie (grond)water 2024 Riool - Vervanging riolering op basis van inspecties 2024 Startersleningen
Bedrag 50 40 29 455 100 150 100 100 121 121 91 61 61 2.400 600 200 305 1.000 43 100 300 400 50 700 800 200 266 250 500 100
In de begroting 2024 is rekening gehouden met de lasten van bovenstaande investeringen. Onvoorzien In de primitieve begroting 2024 is een post onvoorzien opgenomen van € 200.000 (waarvan € 100.000 structureel). Cijfermatig meerjarenperspectief De meerjarenraming is opgesteld exclusief verdere loon- en prijsstijgingen. Wel is in het meerjarenperspectief rekening gehouden met correcties van incidentele zaken, de ontwikkeling van het gemeentefonds, nog te realiseren bezuinigingen en de meerjarenramingen van de gemeenschappelijke regelingen. Dit alles geeft het volgende meerjarenperspectief: Bedragen x € 1.000
Begrotingsjaar
Saldo
2024 2025 2026 2027
2.472 1.622 3.413 4.085
Programmabegroting 2024
positief positief negatief negatief
17
Programmatotalen Bij elk programma zijn in een aparte tabel de baten en lasten vermeld. Hieronder is een samenvatting van de programmatotalen van 2024 weergegeven. Bedragen x € 1.000 Overzicht programmatotalen: Totalen voor mutaties in reserves Lasten Baten Totaal
1 Algemene dienstverlening 2 Woonklimaat en leefomgeving 3 Ondernemingsklimaat, werkgelegenheid en onderwijs 4 Zorg en samenleving 5 Duurzaamheid en milieubeheer 6 Bestuur Overhead Algemene dekkingsmiddelen Heffing VPB Bedrag onvoorzien
Mutaties in reserves Toevoegin Onttrekkin g g
Saldo 2024 Totaal
1.635 31.834
993 7.225
642 24.609
0 147
0 0
0 147
642 24.756
8.780 97.199 5.614 2.112 147.174 22.462 4.547 0 200 174.382
2.132 27.246 5.133 0 42.729 2.643 133.537 0 0 178.908
6.648 69.953 481 2.112 104.445 19.819 -128.990 0 200
31 0 168 0 346 0 6.045 0 0 6.391
0 0 131 0 131 0 4.207 0 0 4.338
31 0 37 0 216 0 1.838 0 0
6.679 69.953 519 2.112 104.660 19.819 -127.152 0 200
Begrotingsresultaat vóór mutaties in reserves (= voordelig) Saldo van de mutaties in reserves Begrotingsresultaat ná mutaties in reserves (positief)
-4.526 2.054 -2.472
Leeswijzer Afrondingen Totalen in de diverse financiële tabellen kunnen in verband met afrondingsverschillen afwijken van de som van de individuele bedragen. Tabellen In deze begroting zijn diverse tabellen verwerkt. Tenzij anders vermeld is daar waar begroting 2023 vermeld staat boven de tabel, sprake van de geactualiseerde begroting (t/m de 1e BBR).
Programmabegroting 2024
18
2 Programmaplan
Programmabegroting 2024
19
Programmabegroting 2024
20
Programmaplan Om de beleidsbegroting kort en gefocust te houden is ervoor gekozen om onderwerpen alleen op te nemen als daarvoor vanuit (mogelijk) politiek of publiek perspectief aanleiding toe is. De nadruk ligt daarmee voornamelijk op de onderwerpen uit het coalitieakkoord en de kadernota. In principe zijn onderwerpen die bijvoorbeeld een relatief standaard uitvoering van rijksbeleid zijn niet opgenomen in de beleidsteksten. De programma indeling is als volgt: Programma 1 Programma 2 Programma 3 Programma 4 Programma 5 Programma 6 Programma 7 Programma 8
Algemene dienstverlening Leefomgeving en woonklimaat Ondernemingsklimaat, werkgelegenheid en onderwijs Zorg en samenleving Duurzaamheid en milieu Bestuur Overhead* Algemene dekkingsmiddelen*
We hebben bij elk programma een korte inleidende tekst toegevoegd als beschrijving van wat onder de programma’s wordt verstaan. * De toelichtende teksten over programma’s 7 en 8 overhead en algemene dekkingsmiddelen zijn terug te vinden in hoofdstuk 3 van deze begroting.
Leeswijzer Beleidshorizon 2025 Onder de titel ‘Beleidshorizon 2025’ gaat de vraag schuil: “Wat wil de gemeente aan het einde van de collegeperiode hebben bereikt?”. Er is gekozen voor het einde van het jaar 2025 omdat dit het laatste volledige kalenderjaar is voor de volgende gemeenteraadsverkiezingen. De beleidshorizon is vastgesteld voor meerde jaren en zal in principe ook niet wijzigen. Aanpak op hoofdlijnen Onder deze titel wordt beschreven wat in hoofdlijnen de aanpak zal zijn om het doel uit de beleidshorizon te bereiken. Dit is echt op hoofdlijnen, kan ook randvoorwaarden bevatten en beschrijft mogelijk een periode die verder kijkt dan alleen het huidige begrotingsjaar. Deze titel geeft antwoord op de vraag: “Hoe gaan we, in hoofdlijnen, de doelstelling proberen te bereiken?” Acties in 2024 Onder de titel ‘Acties in 2024’ staan de concrete acties benoemd die in 2024 zullen worden uitgevoerd. Het is mogelijk dat uit de aanpak op hoofdlijnen acties volgen die pas in de komende jaren uitgevoerd zullen worden. Deze zijn dan ook pas in de begroting van 2025 zichtbaar.
Programmabegroting 2024
21
Programmabegroting 2024
22
2.1 Programma 1 Algemene dienstverlening
Dit programma bevat alle doelstellingen die te maken hebben de directe service aan onze inwoners. Denk hierbij aan digitale dienstverlening en klanttevredenheid, maar ook aan informatiebeveiliging. Zie voor ondersteunende dienstverlening aan inwoners die dat nodig hebben programma 4 Zorg en samenleving.
Dienstverlening en informatievoorziening Beleidshorizon 2025
De gemeente gaat inwoners de komende jaren in staat stellen om het merendeel van de zaken met de gemeente online te regelen. Eigen regie en selfservice zijn de sleutelwoorden bij de ontwikkeling van de dienstverlening. Op de landelijke monitoring scoort dienstverlening qua volwassenheid op of boven het gemiddelde, 80% van de vragen wordt beantwoord tijdens het eerste klantcontact en de inwoners beoordelen de dienstverlening met minimaal een 7. Naast klanttevredenheid is betrouwbaarheid en veiligheid van de dienstverlening richting inwoners en bedrijven van groot belang. Met een programmatische aanpak willen we de komende jaren de dienstverlening verder optimaliseren en digitaliseren. De thema’s samen, ondernemend en dichtbij staan hierbij centraal. We zetten in op een betrouwbare, tijdige en transparante dienstverlening door alle kanalen op elkaar af te stemmen, verder te digitaliseren en dienstverlening in het DNA van de medewerkers te verhogen. De gemeente onderzoekt hoe het haar interne automatisering (servers, netwerk en werkplekken) richting de toekomst wil organiseren. De cloudstrategie en de ontwikkeling van onlinedienstverlening maakt dat een traditioneel serverpark zoals dat van GRID niet meer goed past.
De verwachting is dat automatisering in de toekomst meer en meer iets wordt dat van de markt zal worden afgenomen en waarbij ook regelmatig van dienstverlener kan worden gewisseld.
Aanpak op hoofdlijnen
Met een programmatische aanpak willen we de komende jaren de dienstverlening verder optimaliseren en digitaliseren. De thema’s samen, ondernemend en dichtbij staan hierbij centraal. We zetten in op een betrouwbare, tijdige en transparante dienstverlening door alle kanalen op elkaar af te stemmen, verder te digitaliseren en dienstverlening in het DNA van de medewerkers te verhogen. De fysieke dienstverlening in het nieuwe gemeentehuis zal plaatsvinden vanuit één centraal frontoffice. In 2024 gaan we aan de slag met een grootschalige overgang naar een Cloudomgeving. Hiervoor zullen onze huidige applicaties moeten worden aangepast of worden vervangen. Verder gaat Oldambt als trouw Dimpact-lid aan
Programmabegroting 2024
23
de slag met Beyond 2023: de uitfasering van ons huidige zaaksysteem en de geleidelijke implementatie van het nieuwe zaaksysteem. Verder zal 2024 in het teken staan van de voorbereiding op het nieuwe gemeentehuis. De keuze voor onder meer toegangssystemen, klantgeleiding, reserveringssystemen, etc. zullen in 2024 gemaakt moeten worden om deze in 2025 in gebruik te kunnen nemen. Acties in 2024
• We gaan de applicaties voor het sociaal domein aanbesteden als onderdeel van de cloudmigratie. • We gaan ons netwerk migreren naar een Cloudomgeving. • We vervangen het huidige systeem voor meldingen open ruimte (MOR) met Signale als onderdeel van het Dimpact Beyond23 traject. • Een groot deel van de huidige werkplekken gaan we vervangen door laptops. • We gaan de pakketten selecteren die in het licht van de nieuwbouw nodig zijn. • We zorgen dat het Datateam en datagedreven werken een vaste plek binnen de organisatie krijgt. • We gaan de Omgevingswet succesvol implementeren in onze dienstverlening en organisatie, waaronder in ieder geval begrepen: - We formuleren toepasbare regels zodat initiatiefnemers snel kunnen beoordelen of een vergunning nodig is. - We richten een klantvriendelijk, effectief en efficiënt proces in rond het verlenen van omgevingsvergunningen, waaronder het inrichten van omgevingstafels. - We evalueren of de voor 2024 vastgestelde legestarieven voor omgevingsvergunningen en het vooroverlegstadium redelijk en rechtmatig zijn.
Begrotingstotalen van programma 1 Algemene dienstverlening Bedragen x € 1.000
Rekening
Begroting
Meerjarenbegroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
1.146 564
1.166 524
1.635 993
1.622 960
1.660 1.061
1.685 1.125
582
642
642
662
600
560
Storting in reserves (lasten) Onttrekking uit reserves (baten)
0 0
0 0
0 0
0 0
0 0
0 0
Saldo na resultaatbestemming
582
642
642
662
600
560
Lasten Baten Saldo voor resultaatbestemming
Programmabegroting 2024
24
2.2
Programma 2 Woonklimaat en leefomgeving
Het programma Leefomgeving en woonklimaat omvat alles wat te maken heeft met brede welvaart: wonen, leven en recreëren in de gemeente Oldambt. Onderwerpen die hier onder andere aan de orde komen zijn: de inrichting van ons landschap, de leefbaarheid in de stad, dorpen en wijken, sport en cultuur en veiligheid.
2.2.1
Leefomgeving
Een nieuwe omgevingsvisie voor de leefomgeving Beleidshorizon 2025
Uiterlijk drie jaar na inwerkingtreding van de Omgevingswet moet elke gemeente in Nederland beschikken over een omgevingsvisie voor de fysieke leefomgeving. De fysieke leefomgeving omvat volgens de Omgevingswet onder andere: Bouwwerken Infrastructuur Watersystemen Water Bodem Lucht Landschappen Natuur Cultureel erfgoed Werelderfgoed Gezondheid Veiligheid Milieu Klimaat Mobiliteit Openbare toegankelijkheid Landschappelijke of stedenbouwkundige waarden In het coalitieakkoord is aangegeven dat de woningvraag, economische groei, energietransitie, klimaat, mobiliteit, water, gezondheid, natuur en klimaat veel vragen van de ruimte in Nederland en dus ook in de gemeente Oldambt. Deze functies en belangen in de lokale fysieke leefomgeving moeten goed tegen elkaar worden afgewogen. Er is mede daarom gekozen voor het ingrijpend actualiseren van de Omgevingsvisie die de raad in 2017 heeft vastgesteld.
Aanpak op hoofdlijnen
We gaan een nieuwe omgevingsvisie voorbereiden met een tijdshorizon tot medio 2035, die met een brede participatie, integrale afstemming binnen de organisatie (maatschappelijk en ruimtelijk domein) en betrokkenheid van de gemeenteraad tot stand dient te komen. Bij het opstellen van de omgevingsvisie wordt rekening
Programmabegroting 2024
25
gehouden met input vanuit de samenleving. Gelijktijdig met de omgevingsvisie zullen ook masterplannen voor de dorpen Bad Nieuweschans en Scheemda worden voorbereid, die hetzelfde traject als de omgevingsvisie zullen volgen en hierop worden afgestemd. De masterplannen zijn uitwerkingen van de omgevingsvisie op dorpsniveau. Ontwikkelingen
In 2023 is gestart met de voorbereiding om tot de Omgevingsvisie te komen. In juli 2023 heeft de gemeenteraad een startnotitie vastgesteld gericht op het komen tot een nieuwe omgevingsvisie en programma’s (masterplannen) voor Scheemda en Bad Nieuweschans. Het werk aan een nieuwe omgevingsvisie en beide masterplannen is in de tweede helft van 2023 gestart met het zorgvuldig betrekken van de samenleving bij de totstandkoming van een nieuwe Omgevingsvisie. Bij het opstellen van de omgevingsvisie wordt de raad nauw betrokken en wordt rekening gehouden met input vanuit de samenleving.
Acties in 2024
• We bieden de ontwerp-Omgevingsvisie en de ontwerpprogramma’s voor Scheemda en Bad Nieuweschans aan de raad. • We verwerken de ingediende zienswijzen op de ontwerp-omgevingsvisie en ontwerpprogramma’s vanuit samenleving en samenwerkingspartijen. • We komen tot vaststelling van de Omgevingsvisie door de raad en de programma’s voor Scheemda en Bad Nieuweschans door het college.
Leefbaarheid en brede welvaart Beleidshorizon 2025
We versterken de brede welvaart in onze gemeente en provincie met als doel dat iedereen prettig moet kunnen wonen. Dit doen we onder andere door in het NPG samen te werken met onze inwoners en partners en door te investeren in een ‘Wel-varende Graanrepubliek’ middels het lokaal programma ‘Toekomst voor Oldambt’.
Aanpak op hoofdlijnen
De ruimtelijke, sociale en economische factoren in de leefwereld van de inwoner willen we meer in samenhang met elkaar oppakken. Niet de systeemwereld, maar de leefwereld van onze inwoners staat centraal. Vanuit het NPG zijn de ambities van Oldambt vertaald naar vier programmalijnen: toekomst voor de jeugd, toekomst voor de dorpen en wijken, toekomst voor ondernemers, toekomst voor toerisme en erfgoed. Om uitvoering te geven aan deze ambities gaan we voortvarend aan de slag met concrete projecten en NPG-aanvragen. In de Regiodeal Oost-Groningen werken het Rijk, de provincie en 6 Oost-Groninger gemeenten samen met de regio (inwoners, bedrijven, scholen en organisaties) aan een brede welvaartsagenda. Deze samenwerking richt zich op de pijlers leren, werk en inkomen, gezondheid en woonomgeving. Veel factoren hebben invloed op de leefbaarheid. Hier is de gemeente niet alleen verantwoordelijk voor. Ook inwoners, verenigingen, ondernemers en maatschappelijke organisaties hebben een gezamenlijke en een eigen verantwoordelijkheid. Als gevolg van de bezuinigingen hebben we een lager niveau van onderhoud in de openbare ruimte vastgesteld. Dit gaat ten koste van de leefbaarheid. De meest nijpende situaties willen we in het kader van veiligheid en/of netheid verbeteren.
Programmabegroting 2024
26
Binnen de financiële kaders zoeken we naar mogelijkheden voor een extra budget om jaarlijks een aantal prioriteiten in het onderhoud te kunnen uitvoeren. Ook het gebiedsgericht werken willen we verder ontwikkelen. Daarbij willen we zowel de ruimtelijke als de sociale factoren in de leefwereld van de inwoner meer in samenhang met elkaar oppakken. Ontwikkelingen
In 2023 hebben de Parlementaire Enquête Gaswinning (PEGAS) en de kabinetsmaatregelen (Nij Begun) gezorgd voor veel impact. Naast schade en versterking gaat dit voor een belangrijk deel ook over perspectief voor Groningen met plannen voor onder andere een sociale en een economische agenda waar 30 jaar lang geld voor beschikbaar komt. Deze plannen moeten nog verder uitgewerkt worden, maar duidelijk is al wel dat een deel van de plannen/inzet die we als regio afgelopen jaar hebben opgesteld (Strategische Toekomstagenda, Masterplannen, Regiodeal 2.0) hierin een plek zullen krijgen. Voor het lokale NPG-programma is in het najaar 2023 gewerkt aan een actualisatie-proces wat we begin 2024 afronden. Hier betrekken we ook de ontwikkelingen rond PEGAS bij. De Regiodeal is met een jaar verlengd en eindigt medio 2024. Er zijn met de gezamenlijke vijf gemeenten, het Ministerie van BZK en de provincie Groningen inmiddels gesprekken gestart over een vervolgaanvraag; Regiodeal 2.0. Met Midden-Groningen vinden besprekingen plaats over haar rol en deelname. Voor een verdere beschrijving van de ontwikkelingen en de plannen met betrekking tot NPG voor 2023 verwijzen we naar paragraaf 5.9 (Programma Oldambt Versterkt) in de begroting.
Acties in 2024
• In het voorjaar 2024 leggen we de actualisatie van het lokaal programma NPG Oldambt voor aan de raad ter besluitvorming. • We werken aan de uitvoering van het lokale programma NPG en alle projecten die hiervoor inmiddels zijn goedgekeurd. We streven er naar om in 2024 minimaal 5 nieuwe projectaanvragen in te dienen. • We zetten ons actief in voor de uitwerking van de plannen vanuit PEGAS en wat dit mogelijk voor onze gemeente kan betekenen. Binnen de gemeente zal dit het nodige vragen aan capaciteit en organisatie. In IBR1 2024 verwachten we concrete acties te kunnen formuleren. • We bereiden een vervolgaanvraag voor, voor de Regiodeal 2.0 Oost-Groningen die medio 2024 aan de raad wordt voorgelegd ter besluitvorming.
Wonen Beleidshorizon 2025
We willen voldoende en kwalitatief goede, duurzame woningen, waarbij er aandacht is voor woningen voor ouderen en woningen die betaalbaar zijn voor jongeren.
Aanpak op hoofdlijnen
Het in 2021 door de gemeenteraad vastgestelde ‘Programma Wonen 2021-2026 Oldambt’ wordt uitgevoerd. Woningen willen we verduurzamen en daarmee het wonen (op termijn) betaalbaarder en comfortabeler maken en de energiearmoede verminderen. In de door de raad vastgestelde warmtetransitievisie 2021 wordt uitgegaan van het opzetten van wijkuitvoeringsplannen.
Programmabegroting 2024
27
De speerpunten van het programma wonen worden mede via de Regiodeal pijler woonomgeving tot uitvoer gebracht. We doen dit via de actielijnen vitale kernen, gebiedsgerichte aanpak en energietransitie (jouwbespaarcoach.com). Door stapsgewijs woningen te verduurzamen en energie te besparen willen we het aardgasverbruik voor woningen in 2030 met 20% hebben verminderd. Dit willen we uitbreiden totdat heel Oldambt in 2050 aardgasvrij is. Dat betekent dat we in 2025 het aardgasverbruik voor woningen met circa 8% hebben verminderd. In het door de raad in 2022 vastgestelde ambitiedocument voor het centrum Oldambt zijn uitgangspunten voor wonen opgenomen. Er is extra aandacht voor jongerenhuisvesting. Samenwerking met de regio en de provincie is belangrijk. Versterken, verduurzamen, kwalitatief verbeteren en bevorderen van betaalbaarheid willen we faciliteren door gebruikmaking van diverse stimulerings-/financieringsregelingen en door maximaal in te zetten op koppelkansen. In februari 2023 hebben de colleges van B&W van de Oost-Groninger gemeenten, het college van GS van Groningen en de minister van VRO afspraken gemaakt over woningbouw in de Regionale Woondeal 2022-2030. Hierin is het aandeel van Oost-Groningen in de provinciale woningbouwopgave opgenomen. Het aandeel van de gemeente Oldambt bedraagt 1682 woningen, waarvan de LangestraatNoord, St.
Lucaslocatie, Poort van Winschoten, Centrum-Zuid en Waterkwartier zgn. ‘sleutelprojecten’ zijn. Voor de nieuwbouw van woningen op deze locaties (tezamen 395) heeft het Rijk financiële middelen beschikbaar gesteld. Ontwikkelingen
Om uitvoering te kunnen geven aan noodzakelijke kwaliteitsverbetering aan de bestaande woningvoorraad wordt in 2023 een (regionale) aanvraag ingediend voor een bijdrage uit het Volkshuisvestingsfonds. Gemeenten en regio's kunnen met geld uit dit fonds investeren in herstructurering van de woningvoorraad in de meest kwetsbare gebieden met als doel om de leefbaarheid en de veiligheid aldaar te verbeteren. Aanvragen kunnen worden ingediend voor woningverbetering (met name renovatie), transformatie van vastgoed naar woningen, sloop/nieuwbouw en inponding (verwerving voor herstructurering).
Acties in 2024
• We gaan het Programma Wonen 2021 uitvoeren door onder andere: - Het faciliteren van het bouwen in de dorpen en in Winschoten in bestaand vastgoed en voor nieuwbouw. - Het aanbieden van eigen gronden die bestemd zijn voor wonen. - Het faciliteren van initiatieven en ontwikkelingen in bestaand vastgoed. • We zoeken actief naar mogelijkheden om de hoge energielasten en de energiearmoede voor inwoners in onze gemeente te verminderen. We onderzoeken samen met de partners van het Regionaal Woon- en Leefbaarheidsplan in Oost-Groningen (RWLP) (gemeenten in Oost-Groningen en woningcorporaties) welke maatregelen er op dit moment al zijn en in hoeverre we aanspraak kunnen maken op extra middelen van het Rijk voor het verbeteren van de kwaliteit van woningen in onze regio (zie ook programma 5). • We voeren het NPG-project ‘toekomstbestendige woningen en verduurzamen bestaande particuliere woningvoorraad’ uit. Dit pakken we integraal samen op met het RWLP (ook vanuit de Regiodeal, onderdeel pijler Woonomgeving). Hierbij maken we gebruik van de Jouwbespaarcoach aanpak en de ervaringen van het programma Nieuwborgen.
Programmabegroting 2024
28
• We actualiseren de meerjarige prestatieafspraken met Acantus, Groninger Huis en Woonzorg Nederland over o.a. de hoeveelheid, betaalbaarheid en kwaliteit van de sociale huurvoorraad. Jaarlijks wordt een actielijst opgesteld. • We onderzoeken de impact van de ‘stille opgave’ betreffende het huisvesten van kwetsbare groepen, op het snijvlak tussen zorg en wonen (‘een thuis voor iedereen’) en gaan – na vaststelling – aan de slag met de uitvoering van de regionale / lokale woon-zorgvisie.
Infrastructuur Beleidshorizon 2025
Om Oldambt niet alleen een aantrekkelijke woongemeente te laten zijn, maar ook een aantrekkelijk vestigingsklimaat te bieden voor potentiële nieuwe bedrijven, moet de gemeente en bereikbaar zijn én dient de weggebruiker veilig over ons wegennet te kunnen rijden. De gemeente vindt het Wunderline-project (herstel en verbetering van de spoorverbinding Groningen-Oldenburg) belangrijk voor de ontwikkeling van economie, toerisme, recreatie en de ontwikkeling van de grensoverschrijdende arbeidsmarkt. Daarnaast is deze ook van groot belang voor het hebben en/of houden van Ketenmobiliteit (het mogelijk maken van het gebruik van diverse vervoermiddelen tijdens een reis).
Aanpak op hoofdlijnen
De infrastructuur brengen en onderhouden we op niveau B (landelijke CROWnorm). Hiervoor dient het achterstallig onderhoud aan de infrastructuur, ontstaan door de droge zomers van 2018, 2019, 2020 en inmiddels ook 2022, te worden aangepakt. We willen het gebruik van de fiets stimuleren. Niet alleen omdat beweging bijdraagt aan de gezondheid, maar ook omdat het belangrijk is voor onze jeugd, de toeristen, veiligheid en het klimaat. We hebben hiervoor een subsidie van € 700.000 toegezegd gekregen van de Provincie. Zie hiervoor ook programma 2.3 Sport en gezondheid. Voor de aanpak van de droogteschade aan wegen wordt onderzocht wat er aan technische oplossingen mogelijk is en wat de bijbehorende kosten zullen zijn. Tevens onderzoeken we of (eventueel samen met collega-gemeenten) er een bijdrage van hogere overheden mogelijk is. De gemeente gaat door met deelname in diverse grensoverstijgende samenwerkingsvormen, zowel op bestuurlijk als op ambtelijk niveau. De Wunderline ligt op schema en we willen samen met collega-overheden aan beide kanten van de grens bevorderen dat dit zo blijft. Verwezen wordt ook naar programma 2.2 Veiligheid in de leefomgeving, waarin aandacht is besteed aan verkeersveiligheid.
Acties in 2024
• Vanuit de werkgroep ‘stationsomgeving’ organiseren we de WunderlineChallenge. Hierbij ontwikkelen studenten uit Duitsland en Nederland een zichtbaarheidsconcept voor stations langs de Wunderline (spoorlijn).
Programmabegroting 2024
29
• De HUB-functie van station Scheemda zal geïntensiveerd worden waarbij de nadruk ligt op verbetering van de bushaltes en de bereikbaarheid hiervan ten opzichte van het station. • Bij station Winschoten staat uitbreiding van de fietsstallingscapaciteit op het programma tezamen met verbetering van de positionering van de OV-fiets.
2.2.2
Veiligheid in de leefomgeving
De gemeentelijke veiligheidsprioriteiten zijn vastgesteld in het Integraal Veiligheidsplan (IVB) en de daarop gebaseerde Uitvoeringsplan IVB. De veiligheidsprioriteiten van de gemeente en haar ketenpartners, zoals beschreven in het concept Regionaal Beleidsplan Veiligheid 2024-2027 (hierna: RBP), kent een eigen proces richting gemeenteraad. Het RBP is samengesteld op basis van de vier thema’s: maatschappelijke ongenoegen, polarisatie en radicalisering, (georganiseerde) ondermijnende criminaliteit, cyberveiligheid en veiligheid en zorg. Een veilige leefomgeving Beleidshorizon 2025
Inwoners moeten zich veilig kunnen voelen in de gemeente Oldambt. Witwaspraktijken, ondermijnende criminaliteit en ontspoorde jeugd willen we stevig aanpakken en daarbij ook andere belangrijke veiligheidsthema's niet vergeten. De lokale vastgestelde veiligheidsprioriteiten uit het Uitvoeringsplan Integrale Veiligheid zijn: • Versterken samenhang zorg en veiligheid • Inzetten op kwetsbare jongeren • Verbeteren van de verkeersveiligheid • Verbeteren aanpak ondermijning