Staat van Oisterwijk.pdf

Beste raads- en commissieleden, Voor u ligt ’De Staat van Oisterwijk’: een handig en tegelijkertijd onmisbaar document voor alle raads- en commissieleden van de raadsperiode 2026-2030. Een periode die een nieuwe start markeert, met nieuwe energie en binnenkort ook een nieuw gemeentehuis. Het is de bedoeling dat de Staat van Oisterwijk u een vliegende start bezorgt, of u nu aantreedt als nieuw of doorgaat als zittend lid in gemeenteraad of raadscommissie.

Waar we nu staan In ‘De Staat van Oisterwijk’ vindt u een overzicht van de belangrijkste opgaven die wij in de komende raadsperiode op ons af zien komen. Dit document geeft inzicht in de ontwikkelingen die spelen, de uitdagingen die voor ons liggen en de onderwerpen die de komende jaren extra aandacht vragen. We hopen dat het u helpt snel vertrouwd te raken met de dossiers, zodat u goed geïnformeerd uw rol kunt vervullen.

Een warm welkom De Staat van Oisterwijk is niet alleen een informatiedocument om u te informeren over lopende zaken en toekomstige ontwikkelingen in de gemeente Oisterwijk. De Staat van Oisterwijk is in de eerste plaats bedoeld om u, namens de gehele ambtelijke organisatie, van harte welkom te heten en direct de verbinding met u op te zoeken. Het is immers onze overtuiging dat een goed samenspel tussen gemeenteraad, college, organisatie en inwoners onze dienstverlening en inzet ten goede komt. Met dit welkomstdocument willen we die overtuiging kracht bijzetten. Onze gezamenlijke missie om de verbinding te versterken, blijven we dan ook graag samen met u in deze nieuwe raadsperiode najagen onder het motto Oisterwijk verbindt!

Onze waarden als kompas De verbinding die we zo belangrijk vinden, ziet u terug in de kernwaarden van onze organisatie: Professioneel, Samen en Vernieuwend. Deze waarden bepalen hoe we werken, hoe we met elkaar optrekken en hoe wij ons blijven ontwikkelen. We bewegen mee met veranderingen, blijven leren en zoeken steeds naar nieuwe manieren om onze dienstverlening naar de inwoners te verbeteren. We zijn wendbaar, leren voortdurend en zoeken actief naar vernieuwing in een omgeving die steeds in beweging is. Ik hoop van harte dat deze kernwaarden ook u inspireren bij de start van deze nieuwe raadsperiode. In de manier waarop u samenwerkt, keuzes maakt en invulling geeft aan uw belangrijke taak. Ik wens u veel succes, wijsheid en vooral plezier toe in uw werk voor onze prachtige gemeente. Namens de organisatie van de gemeente Oisterwijk, Judith Koppers – van der Krabben Gemeentesecretaris / algemeen directeur

2

Inhoudsopgave Leeswijzer

5

Organisatie

6

Hoe wij werken

6

Visie

6

Structuur

6

Uitdagingen

7

Financieel beeld

8

De planning-en-controlcyclus (de P&C-cyclus)

8

Financiële risico’s & kansen

9

Uitgangspunten financiële positie

12

Wat komt er op ons af?

13

Inwonersparticipatie

14

Opgaven

14

Aandachtspunten

14

Communicatie

15

Opgaven

15

Aandachtspunten

15

Veiligheid

17

Opgaven

17

Aandachtspunten

17

Zorg, welzijn en participatie

19

Opgaven

19

Aandachtspunten

21

Van opvang tot en met integratie

23

Opgaven

23

Aandachtspunten

24

Maatschappelijk vastgoed

25

Opgaven

25

Aandachtspunten

25

Een toekomstbestendige leefomgeving

26

Opgaven

26

Aandachtspunten

28

Wonen, woningbouw en leefbaarheid

29

Opgaven

29

Aandachtspunten

30 3

Economie, toerisme en recreatie

31

Opgaven

31

Aandachtspunten

31

Naar een duurzamere toekomst

33

Opgaven

33

Aandachtspunten

34

Artificial Intelligence (AI)

35

Opgaven

35

Aandachtspunten

36

Digitale dienstverlening en datagedreven werken in een transparante en weerbare overheid 37 Opgaven

37

Aandachtspunten

38

Regionale samenwerking

40

Regio Hart van Brabant

41

Stedelijke Regio Breda-Tilburg en Oostflank SRBT

42

Samenwerking met Goirle, Hilvarenbeek en Oisterwijk (GHO)

43

Alle gemeenschappelijke regelingen

44

Bijlage 1: Oisterwijk in Cijfers

45

Algemeen

45

Sociaal Domein

47

Fysiek Domein

48

Bijlage 2: meer informatie

50

4

Leeswijzer De Staat van Oisterwijk is opgebouwd aan de hand van de volgende hoofdstukken:

• Organisatie: in dit gedeelte gaan we kort in op hoe we werken binnen de ambtelijke organisatie, inclusief onze visie en kernwaarden. Ook komt de organisatiestructuur aan bod.

• Financieel beeld: in dit hoofdstuk zetten we op hoofdlijnen uiteen hoe we sturen op onze financiën en welke middelen we daarvoor gebruiken. We schetsen de belangrijkste ontwikkelingen en onzekerheden voor de komende jaren en gaan in op een aantal financiële aandachtspunten.

• Wat komt er op ons af: op alle beleidsthema’s hebben we uitgevraagd wat de komende raadsperiode gaat spelen en waar rekening mee gehouden moet worden. Deze informatie is samengebracht in opgaven met bijbehorende aandachtspunten. Voor ieder thema is achtergrondinformatie beschikbaar om meer te weten te komen.

• Regionale samenwerking: hier is te lezen hoe we samenwerken met andere gemeenten en partners om opgaven aan te pakken die onze eigen gemeentegrenzen overstijgen.

• Bijlage 1: Oisterwijk in Cijfers: enkele kerncijfers over de gemeente Oisterwijk. • Bijlage 2: Links naar meer informatie over de opgaven onder ‘Wat komt er op ons af’.

5

Organisatie Hoe wij werken Onze gemeente staat midden in een samenleving die continu verandert. Dat vraagt om een organisatie die dicht bij de inwoners staat. Inwoners verwachten een organisatie die benaderbaar en, duidelijk in haar communicatie is en bereid is om verantwoordelijkheid te nemen. Afhankelijk van wat de situatie vraagt, nemen we zelf het initiatief, voeren we met zorg uit, verbinden we inwoners en organisaties met elkaar, faciliteren we ideeën of zoeken we de samenwerking met onze partners. Zo bouwen we samen aan een gemeente die meebeweegt, meedenkt en het verschil maakt voor onze inwoners. Visie Onze identiteit vormt het uitgangspunt voor alles wat we doen. Het geeft richting aan onze keuzes, ons gedrag en onze samenwerking. Met waardevolle input van onze collega’s zijn we gekomen tot een nieuwe visie en bijbehorende kernwaarden “Inwoners staan centraal in onze toekomstbestendige en toegankelijke organisatie, waar wij met plezier op professionele wijze samenwerken. We maken gebruik van de kracht van onze verschillende talenten en zorgen ervoor dat iedereen zich gezien voelt en elkaar vertrouwt. We pakken de uitdagingen samen aan en bereiken meer dan ooit tevoren."

Onze kernwaarden zijn: • • •

Samen Vernieuwend Professioneel

Structuur

6

Uitdagingen We staan voor de opgave om als organisatie wendbaar te blijven in een omgeving die continu verandert. Dat vraagt van ons dat we stevig staan, met een duidelijke koers en een sterke verbinding met onze inwoners. Door te blijven investeren in onze mensen, samenwerking en professionaliteit, zorgen we ervoor dat we in elke situatie onze dienstverlening op niveau houden en inwoners zo goed mogelijk van dienst zijn. De komende jaren werken we met elkaar aan de volgende thema’s: • • • •

Verbonden & Bereikbaar Richting & Rolduidelijkheid Integraal Samenwerken Mens Centraal

Een belangrijke stap is de gezamenlijke intrek in het nieuwe gemeentehuis. Daar gaan we activiteitgericht en hybride werken: we kiezen de werkplek die past bij de taak (samenwerken, concentreren, ontmoeten) en combineren werken op kantoor en op afstand. Dit heeft impact op onze samenwerking, bereikbaarheid en aansturing. In 2026 geven we hier gericht aandacht aan met heldere (team)werkafspraken, ondersteuning van leidinggevenden en teams, en passende faciliteiten en digitale middelen.

7

Financieel beeld De raad en het college zijn in control van de financiële verplichtingen en risico’s van de gemeente door de structurele rapportages vanuit de Planning & Control cyclus. De rapportages zijn te lezen via de links.

De planning-en-controlcyclus (de P&C-cyclus) De planning-en-controlcyclus (P&C-cyclus) is het jaarlijkse financiële ritme waarin we vooruitkijken, keuzes maken, uitvoeren, leren en verantwoorden. Het is de manier waarop we grip houden op onze doelen en verantwoording afleggen over de behaalde resultaten. De P&C-cyclus verbindt: • • • •

De ambities van onze gemeente; De beschikbare middelen, zoals geld, tijd en capaciteit; De resultaten die we voor onze inwoners willen bereiken; En het leren en bijsturen wanneer dat dat nodig is.

Onze cyclus bestaat uit vijf financiële hoofdproducten, die samen het ritme van sturen, uitvoeren en verantwoorden vormen: Product Kadernota / Perspectiefnota (PPN)

Begroting

1e Financiële Bijstelling

Bestuursrapportage

Jaarrekening

Doel

Kerninhoud

Rol in de Sturing

Meerjarenbeeld, opgaven,

Bepaalt de prioriteiten voor de

financiële ruimte

komende jaren en vormt de

strategische keuzes.

basis voor de begroting.

Jaarlijkse

Doelen, activiteiten,

Geeft richting: wat gaan we dit

afspraken

budgetten, capaciteit,

jaar doen, waarom en verder

maken.

kaders.

vooruitkijken.

Financieel

Actualisatie begroting,

Actualiseren van het huidige

bijsturen tijdens

financiële afwijkingen,

begrotingsjaar.

het lopende jaar.

extra kosten/meevallers.

Vooruitkijken en koers bepalen.

Voortgang volgen en bijsturen.

Terugkijken en verantwoorden.

Resultaten, risico’s, financiële stand en knelpunten. Wat is bereikt, wat heeft het gekost en wat hebben we geleerd?

Financieel bijstellen van het huidige beleid.

Sluit de cyclus af en levert input voor nieuwe doelen en keuzes.

8

• De begroting en de jaarrekening worden opgesteld volgens voorschriften vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeentes (BVV). Daarnaast hebben we een eigen financiële verordening, waarin we onze eigen aanvullende financiële spelregels hebben vastgelegd.

• Op dit moment (maart 2026) worden de laatste voorbereidingen voor de controle van de jaarrekening 2025 door de accountants getroffen. In de jaarrekening 2025 legt het college verantwoording af aan de gemeenteraad over de realisatie van de begroting 2025.

• In de Perpectiefnota 2026-2029 (PPN) zijn in juni 2025 de ontwikkelingen geschetst bij het opstellen van de meerjarenbegroting 2026-2029.

• De Bestuursrapportage (Berap) is vastgesteld in oktober 2025 en liet zien welke incidentele en structurele afwijkingen we verwachtten ten opzichte van de begroting (‘Wat gaan we daarvoor doen?’ en ‘Wat kost het?’).

• De begroting 2026 is in november 2025 vastgesteld. Na deze begroting 2026 zou een PPN 2027-2030 de eerstvolgende structurele rapportage worden. Vanwege de timing met de gemeenteraadsverkiezingen en een nog te vormen nieuw college, nemen we dit keer alleen autonome ontwikkelingen op. Dit zijn ontwikkelingen die voortvloeien uit wet- en regelgeving, aangegane verplichtingen en andere onontkoombare effecten. We maken voor dit jaar daarom geen perspectiefnota, maar een voorjaarsnota 2027-2030. In de PPN 2026-2029 zijn een aantal ontwikkelingen opgevoerd waarvan het de verwachting is dat het om substantiële bedragen zal gaan. Ook in de komende voorjaarsnota is het de verwachting dat die nog niet in concrete getallen uit de drukken zullen zijn. Denk hierbij aan:

• • • • •

Huur School AZC Openluchtzwemvoorziening Nieuwbouwplannen gemeentewerf Oisterwijk Actualiseren beheerplannen Openbare ruimte Nieuwbouw/renovatie 2College Durendael

Financiële risico’s & kansen Weerstandsvermogen In de begroting nemen we budget op voor concrete posten. Van een aantal posten is nog niet duidelijk wat dit ons gaat kosten of opbrengen. Met name voor de risico’s kan het om grote bedragen gaan. De financiële capaciteit om deze onvoorziene uitgaven op te vangen meten we met het weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen geeft de relatie aan tussen de risico’s en de (weerstands)capaciteit die een gemeente heeft om onvoorziene uitgaven, voortvloeiende uit de risico’s, op te vangen. Ook moet worden aangegeven hoe gedacht wordt deze risico’s te beheersen. Voor het kunnen beoordelen van het benodigde (minimale) weerstandsvermogen is het gewenst de aanwezige weerstandscapaciteit te analyseren, in samenhang met de omvang en de achtergronden van de risico’s.

9

Het weerstandsvermogen van de gemeente Oisterwijk is momenteel 2,47 en valt daarmee in de categorie ‘Uitstekend’:

Financieel beeld Onderstaande infographic uit de begroting 2026 laat duidelijk zien waaraan de gemeente het geld uitgeeft en welke inkomsten daar tegenover staan:

10

Ravijnjaar en financiële onzekerheid Ongeveer 60% van onze totale inkomsten komt uit het gemeentefonds. Omdat het Rijk de afgelopen jaren onvoldoende geld aan het gemeentefonds heeft toegevoegd, ontstond het zogenoemde ‘ravijnjaar 2026’. Met dit ravijnjaar 2026 in zicht heeft de VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) diverse overleggen met het kabinet gevoerd over voldoende compensatie voor de taken die de gemeente moet uitvoeren, zoals jeugdzorg. Het kabinet heeft uiteindelijk extra middelen voor gemeenten opgenomen voor de periode tot en met 2027. Voor de jaren daarna is de compensatie echter weer aanzienlijk lager. Hierdoor is het ravijnjaar feitelijk opgeschoven naar 2028 en gaat de VNG opnieuw in gesprek met het kabinet over meer en structurele compensatie voor de gemeenten. De uitkomst van deze gesprekken is nog onzeker.

11

Tijdelijk geld voor structurele taken In het coalitieakkoord van het huidige kabinet is het voornemen uitgesproken om SPUKS (Specifieke uitkeringen) te laten vervallen en op te nemen in het gemeentefonds, met daarbij een budgettaire korting van 10%. Hierdoor lopen gemeenten inkomsten mis. Hier is in de voorjaarsnota 2025 van het kabinet geen nadere toelichting op gekomen. Voor diverse SPUKS is het daarnaast nog onduidelijk op welke wijze de financiering wordt voortgezet, bijvoorbeeld voor het Integraal Zorgakkoord (IZA), het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en de tijdelijke regeling Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE). De taken van de gemeenten op deze gebieden zijn daarentegen vaak wel structureel van aard.

Uitgangspunten financiële positie Bij het opstellen van onze financiële producten hanteren we een aantal financieel-technische uitgangspunten die ervoor zorgen dat de bedragen in onze begroting zo veel als mogelijk zijn onderbouwd en op het juiste niveau worden geraamd. Hiermee willen we tot een goede meerjarige sluitende begroting komen:

• Constante prijzen: dit betekent dat we alleen indexeren voor het eerste jaar van de op te stellen begroting.

• Indexeringen: we volgen structureel de indexering van de “Prijs bruto binnenlands product” volgens het Centraal Economisch Plan.

• Rente: voor de rente van nieuwe leningen hanteren we als uitgangspunt de lange rente van het Centraal Economisch Plan van het Centraal Planbureau (CPB).

• Kostendekkendheid afvalstoffen- en rioolheffing: het uitgangspunt voor beide heffingen is dat ze 100% kostendekkend zijn. Uiteraard is het altijd mogelijk om nog aanvullende financiële uitgangspunten te bepalen, zoals normen voor weerstandsvermogen en solvabiliteit.

12

Wat komt er op ons af? Op alle beleidsthema’s hebben we uitgevraagd wat de komende raadsperiode gaat spelen en waar rekening mee gehouden moet worden. Deze informatie is samengebracht in opgaven met bijbehorende aandachtspunten:

• • • • • • • • • • • •

Inwonersparticipatie Communicatie Veiligheid Zorg, welzijn en participatie Van opvang tot en met integratie Maatschappelijk vastgoed Een toekomstbestendige leefomgeving Wonen, woningbouw en leefbaarheid Economie, toerisme en recreatie Naar een duurzame toekomst Artificial Intelligence (AI) Digitale dienstverlening en datagedreven werken in een transparante en weerbare overheid

We verwijzen ook nadrukkelijk voor ieder thema naar de link naar opgenomen achtergrondinformatie om meer te weten te komen over een bepaald onderwerp.

13

Inwonersparticipatie Participatie geeft inwoners de kans om actief mee te denken en mee te doen aan plannen voor hun leefomgeving. Het versterkt de samenwerking tussen inwoners en gemeente en zorgt voor betere, gedragen besluiten. Door tijdig betrokken te worden, kunnen inwoners hun kennis en ervaring inbrengen. Zo kunnen we beter aansluiten bij wat er in de dorpen en wijken leeft.

Opgaven 1. Wijkanalyses en wijkgericht werken doorontwikkelen We kijken goed naar wat er in de data staat én naar wat inwoners belangrijk vinden. Op basis daarvan gaan we in elke wijk of elk dorp aan de slag. Zo kunnen we inspelen op wat daar écht speelt. Elke wijk kan andere wensen en thema's hebben en daar passen we ons werk op aan. 2. Wijk- en dorpsdemocratie Hoe kunnen we ervoor zorgen dat inwoners in dorpen en wijken steeds meer zelf verantwoordelijkheid kunnen nemen? En hoe kunnen we het onderlinge helpen en samenwerken sterker maken? We willen als gemeente steeds meer ondersteunen en mogelijk maken in plaats van alles zelf te bepalen. Zo geven we inwoners de ruimte om samen hun buurt sterker en leefbaarder te maken. 3. Inwonersparticipatie vanuit specifieke doelgroepen, zoals onze jongeren meer vormgeven We willen inwoners uit specifieke groepen, zoals jongeren, beter betrekken bij wat er in hun dorp of wijk gebeurt. Door goed naar hen te luisteren en ruimte te geven voor hun ideeën, kunnen we plannen maken die echt aansluiten bij hun leven en behoeften. Zo werken we samen aan een omgeving waar iedereen zich gehoord voelt en kan meedoen.

Aandachtspunten •

• •

Inwonersparticipatie is volop in beweging. Wij betrekken inwoners zoveel mogelijk bij onze plannen omdat we echt geloven dat inwoners zelf goed weten wat er in hun eigen omgeving nodig is. Fysieke participatiemomenten met inwoners zijn ook een mogelijkheid voor raadsleden om als toehoorder te horen wat inwoners vinden. In onze Participatieverordening en Handreiking Participeren doen we samen hebben we aantal afspraken vastgelegd. Wij werken conform deze afspraken.

Klik hier voor meer informatie bij deze opgaven.

14

Communicatie Communicatie levert een bijdrage aan het realiseren van de organisatiedoelen door verbinding te leggen tussen (wat leeft bij) de omgeving en de organisatie. Dat doen we door in gesprek te gaan en op te halen wat leeft bij onze stakeholders. We faciliteren dit gesprek en bevinden ons waar de doelgroep is. We maken afspraken en leggen in heldere taal uit wat we doen en waarom we dat doen. Betrokken, begrijpelijk en betrouwbaar communiceren zijn de belangrijkste communicatieopgaven voor team communicatie.

Opgaven 1. Betrokken communiceren We zijn zichtbaar. We zoeken de buitenwereld op, denken vanuit stakeholders. We verbinden en sluiten aan bij de belevingswereld van inwoners, instellingen en ondernemers. Dit doen we door te luisteren, op te halen wat bij onze stakeholders leeft en wat ze belangrijk vinden. Omgevingsanalyses en data helpen ons om aan te sluiten op de communicatiebehoefte bij de verschillende doelgroepen. Communicatie draagt bij aan grote maatschappelijke transities door duidelijk, volledig en tijdig te communiceren. We bieden inwoners en ondernemers handelingsperspectieven die hen verder helpen. 2. Begrijpelijk communiceren We communiceren wat we doen en waarom we dat doen. Met een open houding, transparant, authentiek en in heldere taal, concreet en to-the-point. Daarbij maken we waar mogelijk beeld en geluid. Onze huisstijl draagt bij aan onze herkenbaarheid. We pretesten en evalueren onze inzet van communicatie. We communiceren inclusief. Digitale toegankelijkheid blijft een speerpunt, onze website en digitale informatie moet voor iedereen toegankelijk zijn. 3. Betrouwbaar communiceren Het vertrouwen in de overheid staat steeds meer onder druk. Onze inwoners, organisaties en ondernemers kunnen erop rekenen dat we zeggen wat we doen en doen wat we zeggen. We richten ons op de menselijke maat.

We gaan actief in gesprek met inwoners, vooral bij lokale participatie en het uitleggen van complex gemeentelijk beleid. We zetten onze eigen kanalen in voor communicatie en kiezen daarbij afhankelijk van doel en doelgroep de juiste mediamix.

Aandachtspunten •

Participatie en communicatie worden nog wel eens door elkaar gehaald. Ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden maar het zijn wel twee verschillende vakgebieden. Participatie is niet iets dat je er even bij doet en het is niet alleen de verantwoordelijkheid van team communicatie. Team communicatie speelt hierin een adviserende en ondersteunende rol.

15

• De inzet van de communicatie-expertise moet constant worden afgewogen. De communicatieambitie is stevig. We willen de goede dingen doen en die dingen willen we goed doen. Dan moeten we ook kunnen motiveren waarom we andere dingen later (of niet) doen. Daarom hanteren we een afwegingskader bij het bepalen van onze inzet. Het bestuursakkoord en de organisatievisie en dienstverleningsvisie geven hierin belangrijke richting. Maar nóg meer is de leefwereld van onze stakeholders ons uitgangspunt. Wat zij in meerderheid belangrijk vinden, wat hen bezighoudt, moet onze prioriteit bepalen, zowel online als offline. Daarover zullen wij indien nodig het gesprek voeren, in- en extern.

• Een communicatieprioriteit wordt gedefinieerd als: 1. Een maatschappelijke opgave die bestuurlijk prioriteit heeft én 2. concreet wordt ingevuld met maatregelen, projecten of dienstverlening én 3. grote impact heeft/gaat hebben op inwoners of ondernemers (kans op risico of succes) én 4. waarbij goed communiceren bijdraagt aan het realiseren van de maatschappelijke opgave

Klik hier voor meer informatie bij deze opgaven.

16

Veiligheid Gemeenten hebben een belangrijke taak in het zorgen voor veiligheid. Het gaat niet alleen om fysieke veiligheidsthema's zoals rampenbestrijding, bouw- en brandveiligheid, maar ook om sociale veiligheid zoals het voorkomen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Daarnaast zijn ook openbare orde, ondermijning en digitale veiligheid belangrijke thema's. Gemeenten werken samen met hulpdiensten (o.a. politie en brandweer) en met bedrijven en organisaties zoals horeca, woningcorporaties en scholen. Gemeente Oisterwijk staat in het kader van het brede thema veiligheid aan de lat voor verschillende opgaven.

Opgaven 1. Aanpak ondermijnende criminaliteit Met een gerichte aanpak van ondermijnende criminaliteit behoeden we inwoners en ondernemers voor de effecten die georganiseerde misdaad op hen kan hebben. We werken hierin actief samen met publiek- en private partners zoals politie, Openbaar Ministerie, RIEC (Regionaal Informatie- en Expertisecentrum) en woningcorporaties. Denk bij ondermijnende criminaliteit bijvoorbeeld aan drugscriminaliteit en mensenhandel. Als gemeente zijn we een belangrijke schakel in de georganiseerde aanpak van ondermijnende criminaliteit door onze informatiepositie, bestuurlijke maatregelen en (preventieve) hulpverlening. 2. Zorg & Veiligheid Gemeente Oisterwijk maakt zich sterk voor een samenleving waarin het goed gaat met onze inwoners en waarin iedereen de kans krijgt om veilig, gezond en stabiel te leven. Binnen het zorg- en veiligheidsdomein betekent dit dat we, samen met partners als het Zorg- en Veiligheidshuis Midden-Brabant, Veilig Thuis, politie en woningcorporaties, vroegtijdig signaleren wanneer inwoners kwetsbaar zijn of dreigen vast te lopen. Landelijke ontwikkelingen, zoals bezuinigingen op zorg en huisvestigingsproblematiek, maken de samenwerking met onze ketenpartners nog belangrijker.

Door kwetsbare inwoners tijdig in beeld te hebben, kunnen we passende ondersteuning organiseren voordat problemen escaleren en leiden tot overlast, onveiligheid of verdere persoonlijke achteruitgang. Daarnaast vraagt ook de problematiek rond intieme terreur en femicide, waar landelijk en regionaal veel aandacht voor is, lokaal om extra alertheid vanwege de complexiteit ervan. Ook hier is vroegsignalering, bewustwording en een nauwe samenwerking binnen de keten van belang. 3. Maatschappelijke Weerbaarheid De toenemende spanningen op het wereldtoneel, hybride dreigingen en klimaatverandering zijn ook in onze gemeente voelbaar. Deze uitdagingen vragen om een weerbare samenleving, waarin inwoners zelfredzaam zijn, de basisbehoeften van inwoners vervuld blijven en de continuïteit van de maatschappij en de gemeentelijke organisatie wordt gewaarborgd. Samen met inwoners, organisaties, bedrijven en de overheid werken wij aan een weerbare en veerkrachtige samenleving. Met elkaar en voor elkaar.

Aandachtspunten •

Het nieuwe Integraal Veiligheidsbeleid voor de periode 2027 – 2030, is in ontwikkeling. We stellen dit beleid op in samenwerking met de gemeenten Goirle en Hilvarenbeek, en in afstemming met partners uit de veiligheidsketen zoals politie, 17

•

Openbaar Ministerie, Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant en Zorg- en Veiligheidshuis Midden-Brabant. De beleidsdoelen uit het Integraal Veiligheidsbeleid vertalen we operationeel in een tweejaarlijks Uitvoeringsprogramma Veiligheid. Werken aan een weerbare samenleving is een nieuwe opgave, de hele overheid is aan het pionieren om weerbaarheid goed te borgen in de organisatie en voor de samenleving. Dit betekent dat beleid nog wordt ontwikkeld en er onduidelijkheid is over de financiële implicaties van deze opgave.

Klik hier voor meer informatie bij deze opgaven.

18

Zorg, welzijn en participatie Gemeenten geven vanuit het sociaal domein richting en uitvoering aan verschillende wettelijke taken waaronder de taken beschreven in de Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en Participatiewet. Het sociaal domein staat echter onder druk door vergrijzing, toenemende ongelijkheid, maatschappelijke complexiteit, personeelstekorten en beperkte financiële middelen. Daardoor raken de huidige zorgsystemen onhoudbaar. Om inwoners ook in de toekomst passende ondersteuning te kunnen blijven bieden, moeten gemeenten anders gaan werken: meer inzetten op preventie, welzijn en de kracht van de samenleving. Daarbij ligt de focus op wat inwoners wél kunnen, op eigen regie en op ondersteuning vanuit het gewone leven en het eigen netwerk. Specialistische hulp wordt alleen ingezet als dat echt nodig is. Dit vraag om een beweging van zorg naar welzijn, een beweging die aansluit bij landelijke akkoorden zoals het Integraal Zorg Akkoord (IZA), Aanvullend Zorg- en Welzijn Akkoord (AZWA), Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO), Hervorming arbeidsmarktinfrastructuur en de Hervormingsagenda Jeugd. Om de beweging naar de voorkant te kunnen maken staan we in het sociaal domein aan de lat voor een aantal grote opgaven.

Opgaven 1. Hervormingsagenda Jeugd en aanpassing van de Jeugdwet De Hervormingsagenda Jeugd (2023 – 2028) is een landelijke agenda waarin een breed pakket aan onderling samenhangende maatregelen is vastgelegd om de druk op de jeugdhulp te verminderen. Het vraagt van gemeenten dat zij het jeugdstelsel verbeteren, versimpelen en financieel houdbaar maken. Jeugdhulp wordt scherper afgebakend waarbij gemeenten zich moeten gaan richten op jeugdigen en gezinnen in de meest kwetsbare situaties en zorgen dat juist deze groep passende hulp krijgt. In de afbakening van de jeugdwet wordt onderscheid gemaakt tussen basisjeugdhulp (zonder beschikking) en aanvullende jeugdhulp (met beschikking). De gemeente Oisterwijk wordt verantwoordelijk voor het bieden van basisjeugdhulp. Dit zorgt voor een doorontwikkeling van Loket Wegwijs Oisterwijk richting een Stevig Lokaal Team (SLT) en het versterken van de (pedagogische) sociale basis. Klik hier voor meer informatie bij deze opgave.

2. Stevig Lokaal Team Gemeenten hebben, onder andere vanuit de Hervormingsagenda Jeugd, het IZA en het AZWA, de opdracht om hun lokale team en toegang (in Oisterwijk betreft dit Loket Wegwijs Oisterwijk) door te ontwikkelen naar een Stevig Lokaal Team (SLT). Een SLT is een toegankelijk team dat stevig is verbonden met de leefwereld van kinderen, jongeren en volwassenen. Het team biedt zelf (jeugd)hulp en ondersteuning en schakelt waar nodig andere passende hulp in. Het bestaat uit professionals uit het gemeentelijke sociaal domein, de sociale basis en de gespecialiseerde (jeugd)hulp. Het team werkt preventief, werkt met een integraal gezinsplan en houdt regie op de voortgang. Klik hier voor meer informatie bij deze opgave.

19

3. Versterken van de (pedagogische) sociale basis Zowel de Hervormingsagenda Jeugd als de verschillende zorgakkoorden vragen om het versterken van de (pedagogische) sociale basis om problemen in een zo vroeg mogelijk stadium, zo laagdrempelig mogelijk, op te lossen. De sociale basis in Oisterwijk bestaat uit de informele netwerken van inwoners zoals gezinnen, buren, (sport)verenigingen en scholen aangevuld met laagdrempelige hulp en ondersteuning geboden vanuit lokale en/of (sub)regionale voorzieningen, partners en de gemeente. Binnen deze sociale basis past de pedagogische basis, met alle voorzieningen en partners die zich specifiek richten op kinderen en jongeren. Hierin is onderwijs een onmisbare partner; elke jeugdige volgt onderwijs waardoor dit een logische plek is waar eventuele uitdagingen vroeg worden gesignaleerd en tijdig kunnen worden aangepakt. De Lokale Educatieve Agenda (LEA) speelt hierin een rol. Inwoners worden door hun sociale basis gestimuleerd en gefaciliteerd om mee te doen en elkaar te helpen. Door samenwerking in en met de sociale basis bevorderen we samenredzaamheid, voorkomen we specialistische inzet en blijft specialistische hulp beschikbaar voor wie dat echt nodig heeft. Een goed functionerende sociale basis werkt preventief, sluit aan bij de leefwereld van de inwoners en vormt een schakel tussen informele ondersteuning en specialistische hulp.

Voor de gemeente Oisterwijk vraagt het om een gerichte investering in de sociale basis. Van belang is dat deze kan blijven functioneren vanuit eigen kracht en waarde. Voorkomen moet worden dat onze partners in de sociale basis, zoals vrijwilligersorganisatie, overvraagd worden. Klik hier voor meer informatie bij deze opgave.

4. Integraal Zorg Akkoord en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord De landelijke akkoorden IZA, AZWA en GALA hebben de gezamenlijke doelstelling om de zorg en ondersteuning toekomstbestendig te maken door meer in te zetten op gezondheid, preventie en een sterke sociale basis. Gemeenten, zorgpartijen, verzekeraars, GGD’en en VWS werken hierin samen, zowel lokaal als regionaal. Het IZA en AZWA richten zich op betaalbaar, toegankelijk en uitvoerbaar houden van de zorg. Het AZWA verdiept dit met extra aandacht voor het terugdringen van personeelstekorten, gelijke toegang tot zorg en een explicietere plek voor het sociaal domein en publieke gezondheid. Gemeenten moeten hiervoor basisfunctionaliteiten en een basisinfrastructuur realiseren, regionale samenwerking versterken en digitalisering en veilige gegevensdeling versnellen. Het GALA richt zich op een gezonde generatie in 2040, met aandacht voor mentale en fysieke gezondheid, preventie, gelijke kansen, vitale leefomgeving en sterke sociale verbanden. Klik hier voor meer informatie bij deze opgave.

5. Iedereen doet mee Als gemeente staan we ervoor aan de lat dat iedereen mee kan doen. Het gaat over meedoen in de samenleving via arbeid of dagbesteding, onderwijs, onderlinge hulp, vrijwilligerswerk, in verenigingen en sociale netwerken. Het gaat om zowel maatschappelijke- als arbeidsparticipatie. Door participatie wordt problematiek voorkomen of doorbroken en wordt maatschappelijke betrokkenheid gestimuleerd. In de gemeente Oisterwijk worden inwoners gestimuleerd en gefaciliteerd om, vanuit hun eigen kracht en mogelijkheden, mee te doen. Daarbij wordt erkend dat meedoen niet voor iedereen vanzelfsprekend is. Arbeidsparticipatie heeft hierin een belangrijke plek; werk biedt mensen niet alleen inkomen, maar ook

20

structuur, zingeving en sociale verbinding, het draag bij aan het vergroten van bestaanszekerheid. Financiële stabiliteit vormt een randvoorwaarden voor duurzame participatie en het voorkomen van zwaardere problematiek. Klik hier voor meer informatie bij deze opgave.

Aandachtspunten •

•

•

De Wmo en de Jeugdwet kennen een open-einde karakter; gemeenten hebben een zorgplicht om passende Wmo en jeugdhulp te organiseren. Dit maakt het sturen op uitgaven complex. De Hervormingsagenda Jeugd en de zorgakkoorden raken aan het gehele sociaal domein (0 tot 100 jaar). Daarnaast is ook een samenwerking met het fysieke domein van belang. Zo moeten de beweging van zorg naar welzijn en het thema gezondheid herkenbaar terugkomen in de Omgevingsvisie. De fysieke leefomgeving moet gezondheid actief stimuleren. Voor het maken van de beweging van zorg naar welzijn zijn we afhankelijk van andere verwijzers (huisartsen, jeugdartsen en gecertificeerde instellingen). Ook het onderwijs is hierin cruciaal. Klik hier voor meer informatie bij het aandachtspunt over onderwijs.

•

•

•

• •

•

•

•

Ontmoetingsplekken spelen een grote rol in het versterken van de sociale verbondenheid. Daarnaast is blijvend investeren in het contact met inwoners in de wijk essentieel. Het geeft inzicht in wat er speelt en wat de behoeften zijn. Maatschappelijke patronen maken het lastig om de beweging van zorg naar welzijn te maken. Het maken van een omslag en het vinden van ‘andere antwoorden op dezelfde vragen’ vraagt om een verandering van mindset en een lange adem. Het is belangrijk dat we samen in gesprek gaan over wat mensen in onze samenleving nodig hebben om hulp zoveel mogelijk in het dagelijks leven en binnen hun eigen netwerk op te lossen. Deze gesprekken kosten tijd, maar zijn nodig om goed te begrijpen wat dit betekent voor iedereen die hierbij betrokken is. De vastzittende asielketen, onduidelijkheid over naturalisatie en het tekort aan huisvesting hebben grote impact op de (mentale)gezondheid en motivatie van inburgeraars. Dualiteit; de combinatie van taalles en participatie, is van belang om inburgeraars mee te laten doen in de samenleving, bij voorkeur via betaald werk. De opgave om te komen tot een inclusieve arbeidsmarkt vraagt een hervorming van de huidige sociale infrastructuur. Het is onderdeel van een grotere opgave om te komen tot brede welvaart. Brede welvaart kent 3 pijlers: samenleving, economie en ecologie.

In juni 2026 worden de herijking van de Algemene Subsidieverordening (ASV) en de subsidieregelingen voorgelegd aan de raad. De ASV wordt elke 5 tot 10 jaar geüpdatet. De losse subsidieregelingen kunnen elk jaar opnieuw worden gewijzigd en vastgesteld. De vele ontwikkelingen en opgaven in het sociaal domein geven mogelijk aanleiding tot een wijzigingen. Voor meer informatie zie Raadsinformatiebrief Subsidie herijking. Cultuur speelt een belangrijke rol in het kader van de beweging van zorg naar welzijn. In 2024 zijn de Cultuurvisie Oisterwijk: Cultuur kleur het leven! en het Uitvoeringsprogramma Cultuur vastgesteld. Gemeenten hebben geen directe bevoegdheid in het kader van onderwijs; scholen bepalen het onderwijsprogramma en de inhoud van het onderwijs. Zij worden hierbij aangestuurd door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Gemeenten hebben een rol waar het gaat om regie, samenwerking en randvoorwaarden. 21

• •

In 2026 wordt een nota over Spelen en Bewegen in de gemeente Oisterwijk opgesteld. Voor de opgaven in het sociaal domein wordt op veel fronten (sub)regionaal samengewerkt. Zo wordt jeugdhulp, ontwikkelgerichte arbeidsmatige dagbesteding (OAD) en Wmo begeleiding, dagopvang en beschermd wonen regionaal (regio Hart van Brabant) ingekocht (zie Gecontracteerde zorgpartij Wmo begeleiding, dagopvang en beschermd wonen | Siem ). Voor arbeidsparticipatie wordt in twee regio's samengewerkt; de WSD-regio en de arbeidsmarktregio Midden-Brabant. Ook met de gemeente Goirle en Hilvarenbeek wordt in GHO-verband op onderdelen samengewerkt.

22

Van opvang tot en met integratie Gemeenten spelen een centrale rol in de keten ‘van opvang tot en met integratie’, ze geven uitvoering aan verschillende wettelijke taken waaronder de Spreidingswet en de Wet inburgering 2021. Binnen de regio Hart van Brabant is in 2023 de Regionale Regie Tafel (RRT) ingericht. Deze tafel richt zich op de regionale afstemming en regie op verschillende vraagstukken, waaronder: opvang van asielzoekers en Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen (AMV's), opvang Oekraïense ontheemden en de samenhang met doorstroom, huisvesting en integratie van statushouders. De RRT werkt vanuit het uitgangspunt dat de regio optreedt ‘als ware zij één gemeente', waarbij gemeenten naar rato bijdragen in opvang, huisvesting en integratie. De gemeente Oisterwijk vervult een centrale bestuurlijke rol binnen het RRT, met burgemeester Hans Janssen als voorzitter. De RRT zorgt voor regionale afstemming richting de Provinciale Regietafel (PRT), gezamenlijke uitgangspunten voor opvang en huisvesting, verdeling van taken tussen gemeente en een integrale aanpak binnen de keten ‘van opvang tot en met integratie'. In deze keten staat de gemeente Oisterwijk aan de lat voor drie grote opgaven.

Opgaven 1. Regiodeal Sinds de invoering van de Spreidingswet op 1 februari 2024 zijn gemeenten wettelijk verplicht om structureel bij te dragen aan de landelijke opvang van asielzoekers. De verdeling van de opvangopgave loopt via provincie naar gemeenten en is gericht op het realiseren van vaste, duurzame opvanglocaties. Voor gemeente Oisterwijk gelden de regionale afspraken uit de Regiodeal, waarbij de RRT stuurt op de evenwichtige spreiding van opvang, rekening houdend met factoren als woningcapaciteit, sociale infrastructuur, draagkracht van wijken en bestaande voorzieningen zoals het AZC Oisterwijk. Binnen deze afspraken levert Oisterwijk meer opvangcapaciteit dan wettelijk vereist. Met de invoering van de Tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne in 2024 is de verantwoordelijkheid voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne overgegaan van het COA naar de gemeenten. Deze opvang maakt onderdeel uit van de Regiodeal, waardoor ook gemeente Oisterwijk gehouden is aan de binnen de Regiodeal gemaakte afspraken. 2. Huisvesting statushouders Gemeenten hebben een wettelijke taak in de huisvesting van statushouders. Het doel van onze gemeente is structurele, passende, kwalitatieve en tijdige huisvesting. De gemeente Oisterwijk loopt tegen verschillende belemmeringen aan.

Daardoor heeft de provincie besloten de gemeente op te schalen naar trede 3b van de interventieladder, omdat er een achterstand is ontstaan in het uitvoeren van de taakstelling. Door middel van verschillende actielijnen, waaronder het benutten van vastgoed van derden, zetten wij ons als gemeente Oisterwijk in om de taakstelling te behalen en de achterstand in te lopen. 3. Integratie nieuwkomers De gemeente heeft een verantwoordelijk om nieuwkomers mee te laten doen in de samenleving. Voor statushouders en gezinsmigranten vloeit deze verantwoordelijkheid ook voort uit de Wet inburgering 2021. Integratie vraagt zowel een inspanning van de nieuwkomers als van de Oisterwijkse samenleving en arbeidsmarkt. Integratie komt immers tot stand door inzet vanuit twee kanten. Naast de gemeentelijke taak om nieuwkomers individueel te ondersteunen, hebben we als gemeente ook een gezamenlijke 23

verantwoordelijkheid om het draagvlak in de samenleving te behouden of zelfs te vergroten. Het is belangrijk dat nieuwkomers de kans krijgen om mee te doen, want daar profiteren we als samenleving allemaal van. Soms vraagt dit van (maatschappelijke) organisaties een cultuurgevoelige aanpak. Omdat dit nog niet altijd vanzelf gebeurt, heeft de gemeente hierin een stimulerende en ondersteunende rol.

Aandachtspunten •

•

•

•

Op 25 februari 2022 is de Bestuursovereenkomst tussen de gemeente Oisterwijk en het COA over AZC Oisterwijk ondertekend. Deze Bestuursovereenkomst is in werking getreden op 1 juli 2022 en eindigt op 31 december 2047. Hiermee is een lange termijn commitment afgesproken. De Rijksoverheid wil, vanwege de duur van de oorlog in Oekraïne, kijken naar normalisatie van het verblijf in Nederland. Voorgesteld is om Oekraïners per maart 2027 een tijdelijke verblijfsstatus toe te kennen op voorwaarde dat zij geen asiel aanvragen in Nederland. De komende maanden wordt samen met de VNG en binnen de RRT onderzocht wat de mogelijke consequenties, kansen en knelpunten zijn van het voorstel. Volgens het COA zijn er in de nieuwe cyclus 88.000 opvangplekken nodig. De provincie moet uiterlijk 1 december 2026 aangeven hoe deze over gemeenten worden verdeeld. De huidige contracten voor inburgering lopen tot begin 2027. De voorbereiding van een nieuwe inkoop start in 2026.

Klik hier voor meer informatie bij deze opgaven.

24

Maatschappelijk vastgoed Maatschappelijk vastgoed omvat alle gebouwen die de gemeente Oisterwijk inzet voor publieke doelen, zoals scholen, sportaccommodaties, buurthuizen, bibliotheken, zorgvoorzieningen en cultuurcentra. Dit vastgoed vormt de fysieke basis voor het onderwijs, sport, welzijn, cultuur en ontmoeting in de gemeente en heeft daarmee grote invloed op de leefbaarheid van wijken en dorpen. Gemeenten zijn eigenaar van maatschappelijk vastgoed en daarmee verantwoordelijk voor onder andere beheer, onderhoud en verduurzaming van de panden in eigendom. Onderwijshuisvesting is ook onderdeel van het maatschappelijk vastgoed. Gemeenten hebben hier een wettelijke verplichting en zijn daarmee verantwoordelijk voor nieuwbouw en herontwikkeling. De gemeente Oisterwijk staat in het kader van maatschappelijk vastgoed aan de lat voor een aantal opgaven en projecten.

Opgaven 1. Verduurzamingsdoelen voor 2030 en 2050 In de afgelopen periode zijn diverse verduurzamingsmaatregelen uitgevoerd en er staan aanvullende ingrepen gepland voor de komende jaren. Hiermee liggen we op koers om de doelstellingen van 2030 te realiseren. Voor de doelstellingen richting 2050, een 95% reductie van CO2-emissie ten opzichte van 1990, ligt echter nog een aanzienlijke opgave. Deze langere termijnambitie vraagt om verdere keuzes, investeringen en een gefaseerde aanpak om het vastgoedbestand toekomstbestendig te maken. 2. Accommodatie- en vastgoedbeleid Accommodatiebeleid heeft betrekking op het bieden van een accommodatie voor maatschappelijke activiteiten en functies die voor (groepen) inwoners van belang worden geacht. Doel van het accommodatiebeleid is dus het faciliteren van gewenste maatschappelijke activiteiten. Vastgoedbeleid gaat over het (strategisch) vastgoed dat eigendom is van de gemeente en heeft als doel het sturen op het vastgoed zelf. Aan de vraag/behoefte die voortkomt uit het accommodatiebeleid, wordt invulling gegeven door er vanuit het vastgoedbeleid een passend aanbod voor te bieden.

Een duidelijke visie en toetsingskaders op zowel accommodatie- als vastgoedterrein zijn nodig voor het maken van toekomstbestendige keuzes in het realiseren van voldoende- en passende voorzieningen, het duurzaam en doelmatig beheren en exploiteren van deze voorzieningen en het optimaliseren van de vastgoedportefeuille. Inzicht in de huidige vraag, aanbod en de daar bijhorende investeringen is nodig om weloverwogen keuzes te maken over het maatschappelijk vastgoed.

Aandachtspunten • •

De groei van dorpen en kernen door extra woningbouw zal leiden tot noodzakelijke uitbreiding van schoolgebouwen of het oprichten van nieuwe scholen. Er spelen verschillen grote ontwikkelingen waar het gaat om onderwijshuisvesting zoals de realisatie van het nieuwe schoolgebouw op het AZC en de nieuwbouw/renovatie van 2College Durendael. Ook spelen er ontwikkelingen waar het gaat om sport zoals besluitvorming over de ontwikkelrichting van de locatie De Gemullehoeken (Taxandria terrein) en besluitvorming over realisatie van een vervangende openluchtzwemvoorziening in Oisterwijk.

Klik hier voor meer informatie bij deze opgaven.

25

Een toekomstbestendige leefomgeving De gemeente heeft een grote rol als het gaat om de fysieke leefomgeving. We stellen kaders en geven met beleid en regels richting aan ruimtelijke ontwikkelingen, zoals woningbouw, voldoende groen in de wijken en vergunningverlening. Ook hebben we bijvoorbeeld een rol in het inventariseren en beschermen van monumenten. Daarnaast zijn we verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte, waaronder fietspaden, straatverlichting, plantsoenen, parken en riolering. Hieronder worden een aantal belangrijke opgaven voor de fysieke leefomgeving benoemd gericht op het nieuwe instrumentarium vanuit de Omgevingswet, de openbare ruimte en monumenten, het buitengebied en mobiliteit.

Opgaven 1. Nieuw instrumentarium voor de fysieke leefomgeving Op 1 januari 2024 is landelijk de Omgevingswet in werking getreden. Het bundelt tientallen wetten over de fysieke leefomgeving (bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening) tot één stelsel. Het doel is om regels eenvoudiger, inzichtelijker en sneller te maken, met één digitaal loket voor vergunningaanvragen. Met de komst van de Omgevingswet zijn de oude gemeentelijke instrumenten vervangen door nieuwe gemeentelijke instrumenten. De belangrijkste zijn de Omgevingsvisie (vervanging van structuurvisie), Omgevingsprogramma's (vervanging van sectorale beleidsstukken) en het Omgevingsplan (vervanging voor bestemmingsplannen). Door op de juiste manier gebruik te maken van deze instrumenten kunnen we ons beleid beter structureren en overzichtelijker maken. De komende jaren werken we aan: • •

•

De actualisering van de omgevingsvisie op basis van reeds vastgesteld beleid (gereed in 2027); Het maken van omgevingsprogramma’s daar waar bestaand beleid wordt geactualiseerd of nieuw beleid wordt gemaakt, bijvoorbeeld voor Volkshuisvesting (actualisatie Woonzorgvisie), Warmte (nieuw beleid) en Klimaatadaptatie (nieuw beleid). Omgevingsprogramma’s zijn thema- of gebiedsgericht en vormen de verbindende schakel tussen de omgevingsvisie en het omgevingsplan. Het stapsgewijs opstellen van een beleidsneutraal omgevingsplan, totdat het omgevingsplan het hele grondgebied van Oisterwijk dekt. Begonnen is met de kern Haaren. Uiterlijk op 1 januari 2032 is het gehele omgevingsplan gereed.

Genoemde instrumenten maken onderdeel uit van de beleidscyclus Omgevingswet. Nadere uitleg over de beleidscyclus en de introductie van omgevingsprogramma’s is te vinden in deze raadsinformatiebrief en bijlage van 22 oktober 2025. Klik hier voor meer informatie bij deze opgave.

2. Toekomstbestendige openbare ruimte en instandhouding monumenten De openbare ruimte staat onder druk vanwege de toenemende behoefte aan ruimte voor de verschillende functies. Denk hierbij aan ruimte voor de voetganger (vergrijzing/ toegankelijkheid), klimaatadaptatie en parkeerdruk. Dit betekent dat er soms keuzes gemaakt moeten worden om de juiste functie op de juiste plaats te kunnen bieden. Een van de grote ruimtevragen is de verzwaring van het elektriciteitsnet. In onze gemeente moeten ongeveer 100 transformatorstations en enkele schakelstations worden bijgeplaatst. Naast het ruimtebeslag is een gevolg hiervan dat naar verwacht 40% van de openbare ruimte al dan niet gefaseerd ‘open’ moet. 26

Op het gebied van openbaar groen zijn instandhouding van groen en bomen, vergroening en maatregelen in het kader van klimaatadaptatie de belangrijkste opgaven. Het zal de komende jaren de nodige investeringen vergen om ons groen in stand te houden, dit vanwege een steeds ouder wordend bomenbestand in combinatie met stedelijke verdichting en klimaatadaptatie. Hiervoor zullen zowel grotere, integrale reconstructies als kleinschaliger groenherstel worden uitgevoerd. Oisterwijk kent een achterstand in het onderhoud van infrastructuur en groen. Een groot deel van de openbare ruimte is in de periode direct na de Tweede Wereldoorlog aangelegd. Dit vraagt nu in toenemende mate om vervanging. In de afgelopen jaren is er hard gewerkt om de achterstand in te lopen en ook in de komende jaren blijven we ons hiervoor inzetten. Gemeente Oisterwijk hecht veel waarde aan cultuurhistorie en erfgoed. We hebben relatief veel gemeentelijke en rijksmonumenten in onze gemeente, en vier beschermde dorpsgezichten. Naast bescherming van het erfgoed is er een meer administratieve opgave, namelijk het gelijktrekken van de gemeentelijke monumenten in de kern Haaren met de rest van de gemeente. Concreet betekent dit dat de omschrijving van deze monumenten in hetzelfde format komen als de rest van de gemeente.

Ook zal bij de actualisatie van het archeologiebeleid het beleid dat in de kern Haaren geldt in overeenstemming worden gebracht met het beleid in de rest van de gemeente. Klik hier voor meer informatie bij deze opgave.

3. Een toekomstbestendig buitengebied We streven naar een duurzaam evenwicht tussen landbouw en natuur, waarbij het grondgebruik wordt afgestemd op wat bodem en watersysteem aankunnen. Dit draagt bij aan een toekomstbestendige landbouw en versterkt het landschap. In de landbouw, waaronder de boomteelt wordt ingezet op (meer) duurzame en natuurinclusieve teelten en lage emissies. Om de natuurgebieden en het omliggende landschap te versterken en te verbinden wordt ingezet op groenblauwe dooradering (een netwerk van natuurlijke elementen), bijvoorbeeld door de aanleg van meer bomen, struiken en natuurvriendelijke oevers. Daarnaast ligt er een grote opgave voor het verbeteren van de waterkwaliteit. Het gaat daarbij om zowel oppervlaktewater (zoals rivieren, sloten en meren) als grondwater. Schoon water versterkt biodiversiteit en natuurwaarden en draagt bij aan een prettige, groene leefomgeving voor inwoners. Doelen hierover zijn vastgelegd in de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). Het verplicht overheden zich gezamenlijk in te spannen om uiterlijk eind 2027 een goede waterkwaliteit te bereiken. Om dit doel te halen is een versnelling nodig. De versterking van de natuur en transitie in de landbouw pakken we op via de Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) Kampina en Oisterwijkse en de GGA Loonse en Drunense Duinen en de transitielijn landbouw in het Koersdocument Oostflank SRBT.

Vanuit de provincie is hiervoor geld toegezegd voor twintig projecten in onze gemeente, deze worden de komende jaren uitgevoerd. Naast de versterking van de Natura2000-gebieden binnen de GGA's werken we met diverse partners aan een Basiskwaliteit Natuur en stimuleren we de groenblauwe dooradering via verschillende subsidieregelingen, zoals Stimuleringsregeling landschap en Erven plus. Klik hier voor meer informatie bij deze opgave.

27

4. Duurzame mobiliteit en goede bereikbaarheid We zetten in op duurzame vormen van mobiliteit door een verschuiving van autoverkeer naar fiets- en openbaar vervoer te stimuleren. Dit leidt tot minder uitstoot, meer leefbaarheid en betere bereikbaarheid. Ook elektrisch rijden en deelmobiliteit worden gestimuleerd. De auto behoudt een belangrijke plaats, maar wordt minder dominant bij korte afstanden. Dit doen we onder andere door het uitvoeren van de Ambitie F!ets gericht op een snelle en comfortabele fietsinfrastructuur, het ontwikkelen van beleid op laadpalen en een regiobrede uitrol van Deelmobiliteit. We zoeken manieren om de barrièrewerking van het spoor te verlagen met een verkenning naar onderdoorgangen bij het spoor. Daarnaast blijft een belangrijke opgave te zorgen dat de ontsluiting van (nieuwe) woonwijken en bedrijventerreinen passend en veilig wordt gemaakt, waar we met de Rijksbijdrage Wonen-op-Korte-Termijn (WoKT) een stap in kunnen zetten. Een voorbeeld hiervan is de ontsluiting ten behoeve van de ontwikkeling van landgoed Haarendael. Een aantal belangrijke projecten in de komende jaren zijn de extra ontsluiting bij Moergestel, een meer fietsvriendelijke ontsluiting van onze recreatiegebieden, een verkenning naar de snelfietsroute Tilburg - Den Bosch en de uitwerking van kortetermijnmaatregelen voor N65 en A58. Klik hier voor meer informatie bij deze opgave.

Aandachtspunten •

• • •

Het toepassen van de beleidscyclus van de Omgevingswet en haar instrumenten is een grote en complexe opgave. Het brengt een andere manier van werken met zich mee. Het is belangrijk dat de komende jaren voldoende financiële middelen en personele capaciteit beschikbaar zijn én blijven om uitvoering te kunnen geven aan de hierboven genoemde instrumenten. Dit is essentieel om te voldoen aan de Omgevingswet. De instrumenten zijn vooral fundamenten voor dienstverlening (externe stakeholders waaronder inwoners, initiatiefnemers) en voor ambtenaren die zich bezighouden met de fysieke leefomgeving. De beheerkosten van de openbare ruimte nemen toe vanwege hogere energiekosten en krapte op de arbeidsmarkt. De afgelopen vier jaar is uitvoering gegeven aan de Erfgoedagenda, met name de Kernprojecten. Op beleidsniveau wordt in lijn met de Omgevingsvisie het omgevingsprogramma Groen opgesteld.

28

Wonen, woningbouw en leefbaarheid Gemeenten hebben een centrale en regisserende rol op het gebied van wonen en woningbouw. Deze varieert van ruimtelijke ordening tot sociale ondersteuning. We bepalen onder andere waar en hoeveel er gebouwd wordt, en welke doelgroepen worden bediend. Via het omgevingsplan (voorheen bestemmingsplan) geven we aan waar gebouwd mag worden en de Woonzorgvisie Oisterwijk 2022-2027 geeft onze ambities op het vlak van wonen, zorg en leefbaarheid weer.

Opgaven 1. Bouwen van voldoende passende woningen op de juiste plek De druk op de woningmarkt is hoog. Er is vooral behoefte aan meer betaalbare woningen (sociaal en middensegment, huur en koop) en aan woningen voor ouderen (o.a. levensloopbestendig, nabij (zorg)voorzieningen en voor kleinere huishoudens). Er wordt zoveel mogelijk binnen de grenzen van de bestaande dorpen gebouwd, zoals Beekdalpark in Oisterwijk en nabij het station. Daarnaast zijn er vier grote sleutellocaties: Oostelvoortjes II (Heiligeboom), Moergestel Noord (Wonen aan het beekdal), Pannenschuur VI en Haarendael. 2. Sneller komen tot realisatie van woningen De gemeente Oisterwijk heeft een hoge woningbouwambitie. Deze is niet alleen gericht op de lokale behoefte, maar levert ook een bijdrage aan de regionale behoefte. Doelstelling is om tussen 2022 en 2032 1.500 woningen toe te voegen aan de woningvoorraad, waarvan 75% betaalbaar. Dit kan gaan over nieuwbouw, maar bijvoorbeeld ook transformatie van een kantoorpand of het splitsen van woningen. Er zijn genoeg initiatieven om in deze woningbouwambitie te voorzien (plancapaciteit van 130%). De opgave is om van initiatief daadwerkelijk te komen tot realisatie van de woningen.

Dit blijkt in praktijk een uitdaging om verschillende redenen, bijvoorbeeld een financieel tekort bij ontwikkelende partijen, strijdige belangen, bezwaren vanuit de omgeving, een negatief effect op de waterkwaliteit (Kaderrichtlijn Water) en/of stikstofproblematiek. Manieren om de realisatie van woningen te versnellen zijn prioritering van grotere projecten (kansrijke projecten eerst), het zoveel mogelijk parallel plannen van activiteiten in het planproces, het benutten van (rijks)subsidies zoals de realisatiestimulans en de WoKT, het tijdig in gesprek gaan met de omgeving, en een nauwe en transparante samenwerking tussen initiatiefnemer, gemeente en woningcorporatie, waarbij knelpunten vroegtijdig op tafel worden gelegd en opgelost. 3. Bouwen met een sociale blik Maatschappelijke ontwikkelingen en trends zoals de vergrijzing, toenemende ongelijkheid, complexiteit van de samenleving, de schaarste op de woningmarkt en de personeelstekorten in de zorg vragen om anders te kijken naar wonen en zorg. We zetten in op preventie, ontmoeting en het versterken van informele netwerken. Dat betekent dat we bij nieuwe ontwikkelingen niet alleen kijken naar aantallen woningen, maar ook naar de vraag: wat hebben inwoners nodig om prettig samen te leven? Denk aan ontmoetingsplekken, gemengde woonvormen, looproutes, nabijheid van voorzieningen en ruimte voor initiatieven van inwoners.

Zo bouwen we aan een gemeente waar mensen naar elkaar omzien en waar wonen, welzijn en zorg elkaar versterken.

29

4. Invoering Wet versterking regie Volkshuisvesting De Wet versterking regie Volkshuisvesting staat gepland voor inwerkingtreding op 1 juli 2026. In deze wet worden een aantal bestaande opgaven wettelijk verankerd, zoals het realiseren van voldoende sociale- en betaalbare woningen en het afsluiten van regionale Woondeals. Daarnaast verplicht de wet ook om nieuwe instrumenten vast te stellen op het thema Wonen en Zorg; voor zowel voldoende bouw, als fijn en prettig wonen voor iedereen, waaronder een Huisvestingsverordening en een omgevingsprogramma Huisvesting. Met het opstellen van dit omgevingsprogramma wordt de huidige Woonzorgvisie Oisterwijk 20222027 geactualiseerd.

Aandachtspunten •

•

•

•

Om te kunnen sturen op voldoende passende woningen op de juiste plek is inzicht in de lokale en regionale woningbehoefte, plancapaciteit en kennisdeling essentieel. Daarom wordt in regionaal verband gewerkt aan een monitor woningbouw. Dit maakt het mogelijk om datagedreven te werken en actuele informatie continue te delen met de raad en inwoners. In het programma Woningbouwversnelling werken we aan het verkorten van het planproces. Dit doen we in nauwe samenwerking met partners in de projecten, maar ook op regionaal en rijksniveau zoeken we de samenwerking op. Zo is de gebiedsontwikkeling Oostflank SRBT aangewezen als doorbraaklocatie door het Rijk. We zijn ook op het vlak van wonen sterk verbonden met de regio. In Hart-vanBrabant-verband is een woonzorgvisie opgesteld en maken we onder andere afspraken over een evenredige verdeling van aandachtsgroepen. Daarnaast maken we in de Stedelijk Regio Breda Tilburg (SRBT) afspraken over (betaalbare) woningbouw en huisvesting in de SRBT-Woondeal. In de Woondeal zijn sleutellocaties aangewezen. In Oisterwijk zijn dit er vier: Oostelvoortjes II (Heiligeboom), Moergestel Noord (Wonen aan het beekdal), Pannenschuur VI en Haarendael. Met de woningcorporaties en huurdersbelangenorganisaties zijn meerjarenprestatieafspraken vastgesteld voor 2023–2027. Jaarlijks maken we uitvoeringsafspraken.

Deze afspraken zijn een belangrijk stuurinstrument om doelen rond betaalbaarheid, beschikbaarheid en passende woonvormen te realiseren.

Klik hier voor meer informatie bij deze opgaven.

30

Economie, toerisme en recreatie Oisterwijk heeft een sterke en veelzijdige economie met een breed MKB, krachtige sectoren zoals maakindustrie, bouw, boomteelt, zorg en zakelijke dienstverlening en een bovenregionale toeristische aantrekkingskracht. Het centrum van Oisterwijk wordt hoog gewaardeerd en toerisme en recreatie vormt een belangrijke economische pijler (±10% van de banen). Tegelijkertijd staan we voor grote opgaven: schaarse ruimte voor bedrijven, arbeidsmarktkrapte door dubbele vergrijzing en een noodzakelijke versnelling van verduurzaming. In toerisme verschuift de nadruk van groei naar bezoekersmanagement en kwaliteitsverbetering van bestaande toeristische voorzieningen.

Opgaven 1. Toekomstbestendige werkgemeente met voldoende ruimte We willen meer ruimte maken voor bedrijven. Hiervoor willen we zorgen door extra ruimte te creëren om bedrijven te laten groeien en te verplaatsen. Ook investeren we in het opknappen, vernieuwen en verduurzamen van bestaande bedrijventerreinen. Daarnaast is het inspelen op veranderingen op de arbeidsmarkt belangrijk. We willen aantrekkelijk blijven voor werkgevers én werknemers. Daarom zetten we in op innovatie, digitalisering, robotisering en verduurzaming, zodat bedrijven zich goed kunnen blijven ontwikkelen. Ook stimuleren we een betere samenwerking tussen bedrijven en onderwijs. Zo willen we dat opleidingsroutes beter aansluiten op het werk. Daarom versterken we de samenwerking tussen ondernemers en scholen, bijvoorbeeld met activiteiten zoals de Dag van de Techniek. 2. Oisterwijk als gastvrije gemeente We verkiezen kwaliteit boven kwantiteit. We willen bezoekers beter verspreiden over de dag en over verschillende plekken. Zo beschermen we de kwetsbare natuur en houden we het centrum uniek en herkenbaar. Het is belangrijk hierbij de basiszaken goed op orde te houden. We zorgen dat zaken zoals bereikbaarheid, parkeren en de uitstraling van de omgeving goed geregeld blijven.

Daarnaast werken we aan een betere samenhang en toegankelijkheid tussen de verschillende dorpen en wijken, zodat mensen zich makkelijk kunnen verplaatsen. 3. Sterkere regionale samenwerking Onderwerpen zoals de arbeidsmarkt, innovatie, bedrijventerreinen, toerisme en koopstromen spelen vooral op regionaal niveau. Daarom is het belangrijk dat we goed samenwerken met partners in de regio Hart van Brabant. In de gastvrijheidssector vraagt de meerdaagse bezoeker om een aanpak per gebied. Dat betekent dat we samenwerken, ook met gemeenten buiten onze eigen grenzen. Daarnaast is goed bezoekersmanagement nodig om bezoekers te sturen en een fijne ervaring te bieden.