RIB - Regioplan basisvaardigheden

Raadsinformatiebrief regioplan basisvaardigheden Aan

de gemeenteraad

Van

het college

Behandeld in de collegevergadering d.d

9 december 2025

Bijlage

Bijlage 1. Regioplan basisvaardigheden

Onderwerp

Regioplan basisvaardigheden

Inleiding Iedereen moet mee kunnen doen in onze samenleving: op school, op het werk en in de buurt, zoals ook het uitgangspunt is in de kadernota Stimuleren Persoonlijke Ontwikkeling. Dat kan alleen als je voldoende basisvaardigheden hebt: lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden. Voor veel mensen is dat vanzelfsprekend, maar voor een bepaalde groep niet. In Nederland heeft 1 op de 5 volwassenen moeite met basisvaardigheden. Dat zijn ruim 3 miljoen mensen. Ook in onze arbeidsmarktregio Midden-Brabant speelt dit probleem. Het gaat om inwoners die daardoor sneller in de problemen komen, vaker schulden hebben, zich eenzamer en minder betrokken voelen bij onze samenleving en daardoor bijvoorbeeld moeilijker werk vinden. In gemeente Oisterwijk heeft 18% van de inwoners beperkte basisvaardigheden. Dit is iets lager dan het landelijk gemiddelde. De afgelopen jaren is er veel aandacht voor dit onderwerp. Door de val van twee kabinetten in korte tijd is er echter nog steeds onduidelijkheid over landelijke richtlijnen. Tegelijkertijd zien wij dat de samenleving in onze regio niet kan wachten. Daarom hebben we als regio de keuze gemaakt om met ambitie vooruit te gaan. Samen met de andere regiogemeenten en de gemeente Tilburg als centrumgemeente hebben we een nieuw, aangescherpt plan opgesteld: ’Samen begrijpen we elkaar steeds beter’ (2026–2028).

Als centrumgemeente is Tilburg verantwoordelijk voor deze regionale aanpak, samen met de partners van het Taalnetwerk, dat wordt gevormd door ContourdeTwern, Bibliotheek Midden-Brabant, Bibliotheek Heusden, MST ‘mensen in beeld houden’, Yonder en Koning Willem II College.

Kennisnemen van Het regioplan verbeteren basisvaardigheden 2026-2028.

Informatie Waar staan we nu? De afgelopen jaren zijn er waardevolle resultaten bereikt. Er staat een stevig regionaal Taalnetwerk en het aantal inwoners dat ondersteuning zoekt bij de Taalhuizen is sinds 2020

met 180% gestegen. Deelnemers aan trajecten laten aantoonbare vooruitgang zien, bijvoorbeeld in het vinden van werk of het verminderen van eenzaamheid. Tegelijkertijd neemt de urgentie toe om inwoners te ondersteunen in de ontwikkeling van hun basisvaardigheden. De groep inwoners met te weinig basisvaardigheden blijft groot en de maatschappelijke kosten zijn aanzienlijk: ruim 1,1 miljard euro per jaar, door effecten van, onder andere, schulden, armoede, slechte gezondheid en eenzaamheid. Ook gemeenten merken dit in hun dienstverlening. Daarbij zien we dat samenwerking tussen beleidsterreinen nog niet altijd vanzelf gaat en dat het aanbod soms niet voldoende aansluit bij waar inwoners hulp nodig hebben. Bovendien blijft het, vanwege schaamte, lastig om bepaalde doelgroepen te bereiken. In onze snel digitaliserende samenleving worden basisvaardigheden steeds belangrijker voor volwaardige deelname. De huidige aanpak biedt een goede basis, maar sluit onvoldoende aan op de veranderende samenleving en de vragen van inwoners. Daarom was een vernieuwd regioplan nodig. Waar willen we naartoe? Het regioplan heeft als doel dat iedereen in Midden-Brabant mee kan doen, ook inwoners die moeite hebben met basisvaardigheden. Met het nieuwe regioplan zetten we een volgende stap. De belangrijkste vernieuwingen zijn: • • • • • • • •

We gebruiken de bredere en positievere term ‘basisvaardigheden’ in plaats van de eerder gebruikte term ‘laaggeletterdheid’; Er komt meer aandacht voor duidelijke communicatie vanuit overheid en organisaties; We richten ons op drie focusthema’s: werk & geld, gezin en gezondheid; Naast zelfredzaamheid staat ook samenredzaamheid centraal: inwoners ondersteunen elkaar en doen mee in hun omgeving; Het aanbod wordt meer vraaggericht en dichter bij de inwoner georganiseerd; Er is een sterkere verbinding met ander sociaal beleid, zoals de Lokaal Educatieve Agenda; We werken nauwer samen met het Werkcentrum Midden-Brabant en werkgevers, onder andere via de aanpak ‘Midden-Brabant maakt het duidelijk’; We gaan de maatschappelijke effecten beter meten, via duidelijke indicatoren, jaarlijkse impactmetingen en een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA).

Wat willen we bereiken? Met dit regioplan willen we dat in 2028: • • • • •

Meer inwoners hun basisvaardigheden hebben verbeterd; Professionals inwoners sneller herkennen en doorverwijzen; Organisaties duidelijker en toegankelijker communiceren; Inwoners meer zelf kunnen doen, of met hulp van hun omgeving (zelf- en samenredzaamheid); Basisvaardigheden vanzelfsprekend onderdeel zijn van beleid en dienstverlening.

Vervolg Het verbeteren van basisvaardigheden is geen kortetermijnproject. Het vraagt samenwerking van gemeenten, organisaties en inwoners zelf. Met dit regioplan zetten we als regio een belangrijke vervolgstap. Gemeente Oisterwijk maakt een eigen lokaal uitvoeringsplan,

passend binnen de regionale kaders. Daarmee zorgen we dat de aanpak ook lokaal stevig verankerd is.

Bijlagen Bijlage 1. Regioplan verbeteren basisvaardigheden