Raadsvoorstel Woonzorgvisie regio Hart van Brabant

Raadsvoorstel

Onderwerp: Woonzorgvisie regio Hart van Brabant

Zaaknummer: 1019130

Raadsvergadering d.d. 30 mei 2024 Domein/Afdeling: Samenleving en Fysieke Leefomgeving

Voorstel Wij stellen u voor: 1. In te stemmen met de woonzorgvisie regio Hart van Brabant.

Inleiding In mei 2022 heeft de gemeenteraad van Oisterwijk de lokale Woonzorgvisie vastgesteld. Hiermee waren we voorloper in de regio. De opgaven op de beleidsterreinen wonen, zorg en welzijn zijn zodanig groot en urgent, dat dit ook om een regionale samenwerking vraagt. Dit is landelijk ook verplicht gesteld voor 1 januari 2026. De zorgkosten stijgen gestaag, de woningmarkt zit vast, er is een forse groei van vluchtelingen en arbeidsmigranten, er komt een grote vergrijzingsgolf aan, en het aantal mensen met een kwetsbaarheid en / of een chronische aandoening neemt toe. Ook wordt er een steeds groter beroep gedaan op het sociale netwerk van mensen. Dit zijn opgaven die enerzijds directe actie vereisen maar anderzijds ook een bestendige aanpak voor de lange(re) termijn. In de regio Hart van Brabant hebben de 11 gemeenten geconcludeerd dat de opgaven dusdanig groot worden dat ze het lokale niveau overstijgen. Regionaal optrekken is hierin essentieel. Daarom is afgesproken om een regionale woonzorgvisie op te stellen, in aansluiting op de eerder uitgevoerde woonzorganalyse en voorsorterend op de nieuwe wetgeving. Op 13 december 2023 heeft het PoHo Sociaal Wonen ingestemd met de concept-woonzorgvisie regio Hart van Brabant.

Hierna is de woonzorgvisie ter advisering voorgelegd aan het Regionaal Overleg Sociale Adviesraden (Rosa) en besproken in een bestuurlijk overleg met de zorg-, welzijn- en belangenorganisaties. Op 6 maart 2024 is het PoHo Sociaal Wonen akkoord gegaan met de definitieve versie van de regionale woonzorgvisie en het ter vaststelling voorleggen aan de colleges van B&W en de gemeenteraden. De regionale woonzorgvisie en de lokale lopen in lijn met elkaar. Het doel is om voldoende betaalbare woningen en voorzieningen te hebben voor alle ouderen die hierop aangewezen zijn, mensen met een lichamelijke en psychische kwetsbaarheid en overige aandachtsgroepen, met een evenwichtige verdeling over de gemeenten in de regio Hart van Brabant en met de juiste zorg, ondersteuning en begeleiding.

Argumenten 1.1 De regionale woonzorgvisie is kaderstellend en richtinggevend In het PoHo Sociaal Wonen is afgesproken om een regionale woonzorgvisie op te leveren die afspraken bevat over de regionale kaders en richtingen. Deze keuze hiervoor is tweeledig: -

Dit is in lijn met de kaderstellende verantwoordelijkheid van de gemeenteraad. Na het vaststellen van kaders door de 11 gemeenteraden worden de opgaven uitgewerkt in

-

voorstellen, samenwerkingsafspraken, convenanten en / of prestatieafspraken. Tevens wordt een jaarlijks uitvoeringsprogramma opgesteld inclusief tijdlijn en verantwoording, zodat de voortgang van de doelstellingen en acties kan worden gemonitord. De landelijke verplichting om te komen tot woonzorgvisies geldt per 1 januari 2026. De wet waarin dit wordt verankerd, de wet versterken regie op de huisvesting, gaat niet eerder dan 1 juli 2024 in. Het wetsvoorstel is op 7 maart 2024 naar de Tweede Kamer verzonden. In dit traject kunnen nog wijzigingen/ aanvullingen op de wet worden gedaan. Het is van belang om in het regionale traject ruimte voor aanpassingen te hebben. Daarnaast komen in het kader van de SRBT Woondeal en o.a. de opgave Fair Share en woonvormen nadere uitwerkingen van de behoefte aan woningen/ woonvormen voor aandachtgroepen. De uitwerkingen zijn naar verwachting niet eerder dan begin 2e kwartaal 2024 gereed.

Het is van belang dat de voorstellen in de woonzorgvisie niet ‘in beton gegoten zijn’ maar dat er ruimte is voor tussentijdse bijstellingen wanneer hier aanleiding voor is. Dat houdt in dat continu gekeken wordt hoe de ambitie zich verhoudt tot de realiteit. 1.2 De lokale woonzorgvisie blijft leidend In mei 2022 heeft gemeente Oisterwijk de lokale Woonzorgvisie vastgesteld. Gemeente Oisterwijk was hiermee voorloper in de regio. Regio Hart van Brabant is in februari 2023 gestart met het doorlopen van het regionale traject voor de overkoepelende Woonzorgvisie. Er is zowel ambtelijk als bestuurlijk actief deelgenomen aan dit proces om te bewaken dat de lokale visie in lijn blijft met de regionale visie. 1.3 Er is een gezamenlijk proces doorlopen De opgaven zijn groot en gemeenten kunnen en willen dit niet alleen doen. Er wordt daarom nauw samengewerkt met de woningcorporaties, zorgpartijen, welzijnsorganisaties, cliëntenraden, belangenbehartigers, ervaringsdeskundigen en natuurlijk de inwoners zelf om de schouders onder de maatschappelijke opgaven te zetten. In het proces is er bewust voor gekozen om deze partijen aan de voorkant te betrekken en te laten participeren.

Dit gelet op de energie en het commitment dat aanwezig is binnen de regio, de urgentie om met de vragenstukken aan de slag te gaan als ook de benodigde tijd voor de uitwerking, borging van de afspraken en de implementatie. Hiermee is gezorgd voor breed draagvlak, niet alleen voor deze visie maar ook de uitwerking van de opgaven en de borging daarvan.

1.4 De zorg-, welzijn- en belangenorganisaties onderschrijven de regionale woonzorgvisie en committeren zich aan de verdere uitwerking Op 30 januari 2024 is de concept-woonzorgvisie besproken met de zorg-, welzijn en belangenorganisaties die in de regio HvB actief zijn. Ook was een delegatie vanuit het PoHo Sociaal Wonen aanwezig. Tijdens het overleg is breed commitment uitgesproken over de inhoud van de visie. Er is waardering uitgesproken over het proces dat is gevolgd en de manier waarop de partijen zijn betrokken. Daarnaast is aandacht gevraagd voor een aantal punten, waaronder: -

De schaarste aan handen (krapte op de arbeidsmarkt) Het op regionaal niveau meer gaan samenwerken op het gebied van welzijn / sociale basis Het kwantificeren van de woonopgaven, in combinatie met zorg

Als antwoord hierop is aangegeven dat deze aandachtspunten meegenomen worden in het vervolgtraject of ingebracht wordt op ‘andere tafels’. Niet alles valt namelijk onder de reikwijdte van de woonzorgvisie. 1.5 Het advies van RoSa biedt voldoende aanknopingspunten voor de visie en het vervolgtraject De sociale adviesraden hebben het recht om advies te geven over kaderstellende notities en visies die aan gemeenteraden worden voorgelegd. Met de adviesraden is afgesproken dat er door RoSa (regionaal overleg sociale adviesraden) een gezamenlijk advies wordt opgesteld namens de 11 afzonderlijke adviesraden. Op 11 februari 2024 is het advies van RoSa ontvangen. In algemene zin kan worden geconcludeerd dat RoSa terechte punten aanstipt maar dat deze voor een groot deel in het vervolgtraject worden opgepakt. Op 6 maart jl. heeft een bestuurlijk overleg plaatsgevonden met een vertegenwoordiging vanuit de werkgroep woonzorgvisie vanuit RoSa. De bestuurlijke trekkers M. Hendrickx (Tilburg), Dilek Odabasi (Waalwijk) en J. van de Laak (BaarleNassau) waren hierbij aanwezig. In dit overleg is stilgestaan bij het advies van RoSa en de reactie van de gemeenten hierop. Aan het eind van het overleg is de gezamenlijke conclusie getrokken dat deze woonzorgvisie een mooi startdocument, waarbij er met urgentie en snelheid tot concretisering moet worden overgegaan.

Daarbij pleit RoSa om zoveel als mogelijk de opgaven regionaal op te pakken en vinden het daarbij van belang dat alle partijen hun verantwoordelijkheid pakken in de uitvoering. Vanuit de gemeentelijke trekkers is dit onderschreven en gesteld is een zorgvuldige aanpak, waarbij rekening wordt gehouden met de kaderstellende verantwoordelijkheid van de gemeenteraden, hiertoe bij zal dragen. 1.6 We beginnen niet vanaf nul De afgelopen jaren is er al veel gebeurd in regionaal verband op de brede beleidsterreinen van wonen, zorg en welzijn en er staat nog veel op de rol. Voor de leesbaarheid en de compactheid is gekozen voor een weergave op hoofdlijnen en het komen tot de essentie. Voor meer achtergrondinformatie wordt verwezen naar bijlagen/ voetnoten of kan informatie op verzoek verstrekt worden. Een concreet voorbeeld hiervan is het hoofdstuk met de demografische gegevens, waarbij ervoor gekozen is om deze niet apart uit te werken. Dit gelet op de vele onderzoeken en informatie die al voorhanden is. 1.7 Regionale samenwerking en gezamenlijke inzet van capaciteit is vereist Er worden steeds meer opgaven bij gemeenten en samenwerkingspartners belegd en het beschikbare budget groeit in veel gevallen niet evenredig mee. Dit heeft zijn weerslag op de inzet van de beschikbare ambtelijke capaciteit.

Komt bij dat het steeds moeilijker wordt om nieuw personeel te vinden (krapte op de arbeidsmarkt is nog steeds heel groot). Daarom is het van belang om krachten te bundelen en samen te werken daar waar het meerwaarde heeft. Binnen de regio HvB wordt dit op tal van beleidsterreinen gedaan. Voorstel is om dit in de woonzorgvisie te continueren en daar waar mogelijk te versterken. 1.8 Het traject gaat lopende het besluitvormingsproces door De regionale woonzorgvisie ligt nu ter besluitvorming bij de 11 colleges van B&W en vervolgens de gemeenteraden. Gelet op de urgentie wordt geen pas op de plaats gemaakt. De werkgroepen gaan door met de concretisering van de opgaven, maar wel met de mogelijkheid en flexibiliteit om punten die in het bestuurlijke besluitvormingsproces worden aangegeven hierin te verwerken.

Kanttekeningen 1.1 Het regionale traject is nog niet volledig doorlopen De woonzorgvisie regio Hart van Brabant is op hoofdlijnen. Er is bestuurlijk voor gekozen om een kaderstellend en richtinggevend document voor te leggen aan de lokale gemeenteraden. Dit betekent dat het traject van samenwerking nog niet afgerond is. De werkgroepen worden in 2024 voortgezet, waarbij er geconcretiseerd gaat worden. Er zullen acties en samenwerkingsafspraken vorm gegeven gaan worden. De ambtelijke deelname vanuit gemeente Oisterwijk wordt actief voortgezet om beide visies in lijn met elkaar te houden. Eventuele bijzonderheden worden tussentijds teruggekoppeld aan de portefeuillehouders. Het regionaal uitvoeringsprogramma 2025 wordt in het 4e kwartaal van 2024 ter besluitvorming voorgelegd aan de colleges van B&W. 1.2 De woonzorgvisie wordt geen antwoord op alle vraagstukken De woonzorgvisie wordt geen antwoord op alle vraagstukken die spelen op de scheidslijn van wonen, zorg en welzijn. De focus in deze visie ligt op de vijf geformuleerde opgaven (fair share, woonvormen, ouderen met een toenemende zorgbehoefte, sociale basis en regionale samenwerking). Wel wordt de verbinding gelegd met al vastgelegde visies, kaders, afspraken en ontwikkelingen. Waar relevant maken aanpakken integraal onderdeel uit van de visie, zoals de actieplannen aanpak dakloosheid en Iza (integraal zorgakkoord).

1.3 De participatie en zeggenschap van inwoners loopt via overkoepelende organisaties en partijen In het traject van de regionale woonzorgvisie is er – gelet op de behapbaarheid - voor gekozen om overkoepelende belangen- en cliëntengroepen, ervaringsdeskundigen en de regionale adviesraad te betrekken.

Samenwerking De Regionale Woonzorgvisie is voortgekomen uit een intensieve samenwerking tussen gemeenten, woningcorporaties en zorg- en welzijnsorganisaties uit de regio Hart van Brabant. Er is vanuit de ambtelijke organisatie actief aangesloten bij de bestaande werkgroepen en coördinatiegroep. Dit heeft ertoe geleid dat de Regionale Woonzorgvisie een kapstok is van de lokale visie. In het doorlopen proces zijn de bestuurders en leden van RoSa frequent en tussentijds meegenomen. Op 27 september 2023 heeft er een radenavond plaatsgevonden. Raadsleden zijn deze avond meegenomen in de complexiteit van de vraagstukken en het proces dat doorlopen werd.

Financiën Regionaal In de woonzorgvisie staan de inhoudelijke regionale ambities benoemd voor het brede terrein van wonen, welzijn en zorg. Voor een groot deel moeten deze ambities worden gefinancierd vanuit bestaande gemeentelijke budgetten, middelen die vanuit de andere partijen worden ingezet en additionele doelfinancieringen die vanuit het rijk beschikbaar komen, zoals bij IZA en de aanpak dakloosheid. De volgende afspraken zijn in de woonzorgvisie opgenomen: • Bij iedere uitwerking wordt een aparte financiële paragraaf toegevoegd, inclusief begroting en dekking • Daar waar mogelijk worden additionele mogelijkheden voor het aanvragen van subsidie benut, b.v. vanuit het rijk, provincie of fondsen

Communicatie Na vaststellen door het PoHo van de definitieve versie op 6 maart 2024 wordt een publieksvriendelijke versie opgesteld. Op de website en via de nieuwsbrieven Hart van Brabant wordt aandacht besteed aan de regionale woonzorgvisie.

Uitvoering De regionale vervolgplanning ziet er als volgt uit: Besluitvorming 11 colleges B&W: maart / april 2024 Besluitvorming gemeenteraden: april / mei 2024 Uitwerking van de woonzorgvisie in convenanten, prestatieafspraken e.d. (derde en vierde kwartaal 2024 Opstellen regionaal uitvoeringsprogramma 2025: 4e kwartaal 2024

Bijlagen Bijlage 1: Woonzorgvisie regio Hart van Brabant Bijlage 2: reactie op advies RoSa Bijlage 3a t/m c: advies RoSa, aanbiedingsbrief en toetsingskader

Ter inzage gelegde stukken n.v.t.

Oisterwijk 9 april 2024,

Het college, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

Marco Wilke

Hans Janssen

Raadsbesluit Voorstel tot Instemmen met de Woonzorgvisie regio Hart van Brabant.

De raad van de gemeente Oisterwijk, gelezen het voorstel van het college d.d. 9 april 2024, domein/afdeling Samenleving en Fysieke Leefomgeving; gelet op het regionale traject dat is doorlopen met elf gemeenten om te komen tot een regionale Woonzorgvisie besluit : In te stemmen met de woonzorgvisie regio Hart van Brabant.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Oisterwijk op 30 mei 2024 de griffier,

de voorzitter,

Daniëlle Robijns

Hans Janssen