Raadsvoorstel Septembercirculaire 2025

Raadsvoorstel Septembercirculaire 2025 Onderwerp

Septembercirculaire 2025

Zaaknummer

1041158

Datum raadsvergadering

11 december 2025

Domein/Afdeling

Bedrijfsvoering

Voorstel Wij stellen u voor 1. Kennis te nemen van uitkomsten de septembercirculaire 2025 (zie bijlage 1); 2. De volgende taakmutaties toe te kennen aan de bijbehorende budgetten, zoals opgenomen in tabel 2: a. Hervormingsagenda Jeugd 2023 en 2024 (demping verwacht tekort); b. Hervormingsagenda Jeugd 2023 en 2024 (impuls); c. Loon- en prijsbijstelling middelen op de AP jeugdhulp; d. Participatie (IU); e. Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE); f. Overheidsbrede Dienstverlening; g. Wet integrale suïcidepreventie. 3. Het niet gelabelde saldo, zoals vermeld in tabel 2 te muteren op het begrotingssaldo voor de jaren: 2025 2026 2027 2028 2029

€ 1.656.715 € -156.075 € 236.962 € 219.921 € 359.162

Inleiding Op 16 september 2025 is de septembercirculaire 2025 van het gemeentefonds verschenen. De uitkomsten hebben invloed op ons begrotingssaldo en daarom vragen we hiervoor een raadsbesluit. Er verschijnen 3 circulaires per jaar: meicirculaire, septembercirculaire en decembercirculaire. De meicirculaire 2025 is verwerkt in de berap 2025 en de begroting 2026. Met de uitkomsten van deze september circulaire actualiseren we het begrotingssaldo voor de jaren 2025 tot en met 2029. Het niet gelabelde saldo van de circulaire in de jaren 2025, 2027, 2028 en 2029 zijn positief, 2026 is negatief. Het begrotingssaldo blijft positief in alle jaren.

Door een raadsbesluit op elke circulaire te vragen, houden we ons begrotingssaldo actueel en is de vergelijkbaarheid tussen de verschillende circulaires geborgd.

Argumenten 1.1 in de circulaire geeft het Rijk aan wat de werking is van het gemeentefonds en licht het de financiële mutaties toe De circulaire geeft op landelijk niveau weer wat de mutaties zijn. Wij vertalen dit vervolgens naar de Oisterwijkse situatie. 1.2 Het komt tegemoet aan het budgetrecht van de raad Om het budgetrecht goed uit te kunnen oefenen, is het belangrijk dat het begrotingssaldo zo actueel mogelijk is. Met dit voorstel actualiseren we het begrotingssaldo en worden budgetten van taakmutaties toegewezen aan betreffende budgetten, zodat de organisatie uitvoering kan geven aan deze taken. Een toelichting op de mutaties en de financiële effecten daarvan staat onder het kopje “Financiën”. 2.1 Voor de uitvoering van de taakmutaties is budget nodig Met het toewijzen van een taak aan gemeenten, zijn wij gehouden deze taak uit te voeren. Daarvoor is budget nodig. Voor de kosten die we niet uit bestaande budgetten kunnen dekken kennen we budgetten toe. De wijzigingen op de Doeluitkering voor de Participatiewet wijzen we, volgens bestaand beleid altijd geheel toe aan het betreffende budget. 3.1 Hiermee is ons – meerjarig -begrotingssaldo actueel Omdat we vanaf 2025 bij elke circulaire van het gemeentefonds een raadsbesluit vragen, houden we inzicht in het actuele begrotingssaldo. Dit is ook een onderdeel van de doorontwikkeling van de P&C-cyclus.

Kanttekeningen 1.1 Niet alle maatstaven zijn definitief. Pas als alle maatstaven definitief zijn, kan een uitkeringsjaar worden afgesloten door het Rijk. De maatstaven die al definitief zijn, nemen we uiteraard over. De maatstaven die nog niet definitief zijn, nemen we over, tenzij we andere informatie hebben of zelf een onderbouwde inschatting kunnen maken. Dat kan betekenen, dat ze in volgende circulaires afwijken en dus tot andere bedragen leiden. We proberen met name de maatstaven met de meeste impact te monitoren. Niet op alle maatstaven hebben we zelf goed zicht. Dat leidt uiteraard tot onzekerheid voor de hoogte van de Algemene uitkering. De uitkeringsjaren tot en met 2021 zijn nu definitief. 2.1 We weten nog niet welke bedragen we exact nodig hebben De verdeling van het gemeentefonds is een globale verdeling. Voor de nieuwe taken moeten we zelf nog een inschatting maken van onze eigen kosten. Binnen de P&C-cyclus monitoren we de toegekende budgetten en doen we waar nodig een voortel om deze budgetten aan te passen.

2.2 Met het overhevelen van Specifieke uitkeringen (SPUK’s) wordt ook 10% korting door het Rijk doorgevoerd. De SPUK IDO (Overheidsbrede Dienstverlening) is de eerst SPUK die naar het gemeentefonds wordt overgeheveld met 10% korting. Dit is zo opgenomen in het hoofdlijnenakkoord van het kabinet Schoof. Achterliggende gedachte was dat er minder uitvoerings- en verantwoordingslasten zijn. Per eind 2026 lopen meer SPUKS af, die naar verwachting worden overgeheveld. We gaan bekijken wat de consequenties zijn voor onszelf en onze samenwerkingspartners en komen daar in de loop van 2026 op terug. 2.3 Niet alle mutaties zijn toegekend. We hebben uitgangspunten vastgesteld voor het verwerken van de circulaire (zie bijlage 2). Daarmee zorgen we voor een transparante en duidelijke verwerking. Sommige financiële mutaties voldoen niet aan die uitgangspunten. Wel moeten we bijbehorende taken uitvoeren. We kunnen gemotiveerd afwijken. Dat doen we bij het toekennen van de middelen voor de Wet integrale suïcidepreventie. De mutaties die we niet op onze uitgavenbudgetten opnemen staan in bijlage 3. Deze mutaties betrekken we uiteraard wel bij ons reguliere budgetbeheer binnen de P&C-cyclus.

Financiën We geven eerst aan wat de circulaire voor ons begrotingssaldo betekent. Daarna gaan we in op de mutaties in deze septembercirculaire. Impact op het begrotingssaldo De gevolgen van deze circulaire op ons begrotingssaldo is als volgt: Tabel 1: impact op ons begrotingssaldo bedragen x € 1.000

Saldo programmabegroting 2026 Financieel effect Septembercirculaire Saldo na verwerking septembercirculaire

2025 2.686 1.657 4.343

2026 780 -156 624

2027 1.893 237 2.130

2028 311 220 531

2029 629 359 988

Mutaties septembercirculaire De uitkeringen uit het gemeentefonds tot en met het uitkeringsjaar 2021 zijn definitief vastgesteld door het Rijk. Op de jaren daarna kunnen nog wijzigingen komen. De taakmutaties worden aan de diverse taakvelden toegewezen, zodat de organisatie uitvoering kan geven aan deze taken. Tabel 2: verwerking septembercirculaire bedragen x € 1.000

a b c d e f g h i

Stand septembercirculaire Stand meicirculaire Mutatie gemeentefonds totaal Taakmutaties Hervormingsagenda Jeugd 2023 en 2024 (demping verwacht tekort) Hervormingsagenda Jeugd 2023 en 2024 (impuls) Loon- en prijsbijstelling middelen op de AP jeugdhulp Participatie (IU) Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) Overheidsbrede Dienstverlening Wet integrale suïcidepreventie Totaal taakmutaties Mutaties achterliggende jaren Niet gelabeld

2025 65.907 64.012 1.895

2026 66.290 64.912 1.378

2027 66.089 64.662 1.426

2028 64.896 63.546 1.350

2029 65.871 64.382 1.489

-618

-

-

-

-

-

-343

-

-

-

-

-31

-26

-26

-26

-52

-57

-61

-1

-2

-1.060

-1.060

-1.060

-1.060

-28 -14 -1.534 -156

-28 -15 -1.189 237

-28 -15 -1.130 220

-28 -15 -1.130 359

-670 432 1.657

Toelichting op de afzonderlijke posten Mutatie gemeentefonds totaal Dit is het totaal dat we nu meer verwachten te krijgen dan dat we bij de meicirculaire 2025 berekenden. Toelichting op de taakmutaties Als het Rijk heeft besloten tot een mutatie met impact op het takenpakket van gemeenten, moet hij (wettelijk) ook zorgen voor voldoende financiering (op macroniveau). Als hij besluit om deze financiering via het gemeentefonds te laten lopen, dan noemen we dat een taakmutatie. Ook extra geld voor bestaande taken noemen we taakmutatie. Vanwege de globale verdeling van deze gelden is het zaak om zelf inzicht te krijgen in de te maken kosten. In veel gevallen is dat op het moment van het verschijnen van een circulaire nog niet mogelijk. De bedragen die bij taakmutaties horen toetsen we aan onze uitgangspunten (zie bijlage 2).

a+b: Hervormingsagenda Jeugd Naar aanleiding van de eerdere afspraken in het voorjaar met de VNG heeft het kabinet besloten tot compensatie van de incidentele tekorten 2023 en 2024 in de jeugdzorg. Gemeenten krijgen dit eenmalige bedrag van het Rijk dat ze kunnen inzetten ter ondersteuning van de transformatie van de Jeugdhulp conform de afspraken in de Hervormingsagenda. Het gaat dan om het versterken van de sociale basis en stevige lokale teams, met tevens aandacht voor het verbeteren van kind- en gezinsbescherming en de bredere integrale aanpak sociaal domein.

a. Hervormingsagenda Jeugd 2023 en 2024 (demping verwacht tekort) We gebruiken deze eenmalige uitkering allereerst om het verwacht tekort 2025 voor de Jeugdhulp van Hart van Brabant op te vangen. In hun 2e prognose zien we een tekort van € 619.000. b. Hervormingsagenda Jeugd 2023 en 2024 (impuls) In de begroting voor 2026 is een structureel bedrag van €250.000 opgenomen voor het versterken van Loket Wegwijs Oisterwijk, specifiek gericht op personele inzet. Dit bedrag is bedoeld om een stevige basis te leggen voor de verdere uitbouw van Loket Wegwijs naar een Stevig Lokaal Team (SLT). Daarmee kunnen we de beweging naar de voorkant, zoals preventie, groepsaanbod en vroegsignalering, verder vormgeven. We beschikken inmiddels over een fundament waarmee we andere antwoorden kunnen bieden op hulpvragen van inwoners, met minder inzet van specialistische zorg. Loket Wegwijs Oisterwijk ontwikkelt zich hierdoor steeds meer tot de centrale plek in Oisterwijk, waarbij het medisch domein steeds minder verwijst waar het jeugdhulpvragen betreft. Dat het de centrale plek voor Oisterwijk is, biedt ruimte voor transformatie binnen het sociaal domein. De versterking raakt alle relevante wetgeving (Wmo, Jeugdwet en Participatiewet), en met dit bedrag kunnen we een goede basis neerzetten. We krijgen dit bedrag in 2025, echter, de maatregelen voeren we niet eerder uit dan 2026.

Vandaar dat we het bedrag in 2026 opnemen. Voor maatregelen die we niet in 2026 uitvoeren, is het noodzakelijk dat deze gelden daarvoor beschikbaar blijven. c. Loon- en prijsbijstelling middelen op de AP jeugdhulp Dit bedrag stond nog op de Rijksbegroting als “Aanvullende post”(AP) om uit te keren aan gemeenten voor Jeugdhulp. Dat bedrag is nu verdeeld. We zetten dit bedrag in om de kostenstijging op te vangen. d. Participatie (IU) De integratie-uitkering Rijksbijdrage Beschut Werk. In de periode 2025-2027 wordt in totaal ruim € 110 miljoen beschikbaar gesteld om de werking van loonkostensubsidie (LKS) bij beschut werk te verbeteren. Voor werknemers met een indicatie beschut werk zal een forfaitaire LKS (vaste vergoeding voor gemiste loonkosten) worden ingevoerd. Deze maatregel vergt een wetswijziging die naar verwachting in 2028 in werking zal treden. Tot het moment dat de wetswijziging is gerealiseerd worden de extra middelen toegevoegd aan de Rijksbijdrage Beschut Werk (IU Participatie). Volgens bestaand beleid wordt de mutatie op deze integratie-uitkering (IU) toegevoegd aan de budgetten voor de WSD. e. Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) Dit geld komt in de plaats van de huidige Specifieke uitkering (SPUK).

Voor het uitvoeren van het Klimaatakkoord “Van Parijs naar Praktijk” maakten VNG en het Rijk afspraken over de gemeentelijke inzet om de doelstellingen uit dat akkoord te bereiken. Daarbij is ook financiering afgesproken tot en met 2030. Tot en met 2025 kregen gemeenten dit via een SPUK. Om dit geld beschikbaar te houden om als gemeente bij te dragen aan de landelijke doelstellingen houden we dit geld dus beschikbaar. Tekorten en overschotten in enig jaar verrekenen we met de reserve klimaatakkoord.

f. Overheidsbrede Dienstverlening Deze komt in plaats van de bestaande Specifieke Uitkering (SPUK) Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) en kent ten opzichte van de SPUK een korting van 10% zoals in het hooflijnenakkoord van het kabinet Schoof is opgenomen. De taken en doelstellingen zijn ongewijzigd. Deze SPUK stelden we beschikbaar aan de bibliotheek voor de uitvoering. Voor 2026 en verder maken we – indien nodig – aanvullende afspraken met de bibliotheek. Net als bij de SPUK zetten we de bedragen ten minste 1 op 1 door aan de bibliotheek. Als blijkt dat we de korting van 10% niet kunnen doorzetten, komen we daar binnen de P&C-cyclus op terug. g. Wet integrale suïcidepreventie Deze mutatie voldoet vanwege de hoogte van het bedrag niet aan de standaardvoorwaarden om aan het uitgavenbudget toegekend te worden. Om de volgende redenen stellen we dit toch voor: De wet suïcidepreventie gaat in op 1 januari 2026. In het kader van het Integraal Zorgakkoord en de uitvoering van de prioritaire opgave mentale gezondheid wordt met partners gewerkt aan een plan van aanpak én een implementatieplan. Er is een regionale opdracht gegeven om een Plan van Aanpak te ontwikkelen op suïcidepreventie. Daarin zullen adviezen gegeven worden en zal een prioritering in de aanpak aangegeven worden.

Omdat we dit regionaal oppakken, moeten we ook zorgen dat hiervoor budget is om samen met de andere gemeenten dit mogelijk te maken. h. Mutaties achterliggende jaren Dit zijn vooral mutaties die het gevolg zijn van de actualisering van de maatstaven over 2024. Bij het doorrekenen van de meicirculaire focusten we ons op de toekomstige jaren. i. Niet gelabeld Dit bedrag resteert na het toekennen van de taakmutaties. Met dit bedrag wijzigt het begrotingssaldo. Mutaties over achterliggende jaren hebben een incidenteel effect.

Communicatie N.v.t.

Uitvoering We verwerken de uitkomsten op het begrotingssaldo. De toegewezen budgetten monitoren we via de reguliere P&C-cyclus.

Bijlagen 1. Septembercirculaire 2025 2. Uitgangspunten voor de verwerking van de gemeentefondscirculaires 3. Niet toegekende financiële mutaties

Ter inzage gelegde stukken N.v.t.

Oisterwijk 7 oktober 2025, Het college, de gemeentesecretaris, de burgemeester Judith Koppers-van der Krabben Hans Janssen