Raadsvoorstel Koersdocument Oostflank 7-3-24

Raadsvoorstel

Onderwerp: Koersdocument Oostflank

Zaaknummer: 1016221

Raadsvergadering d.d. 7 maart 2024 Domein/Afdeling: Fysieke Leefomgeving

Voorstel Wij stellen u voor: 1. Aan het college de reacties en voorstellen tot wijziging van het concept Koersdocument mee te geven om zo te komen tot een definitief Koersdocument en een eindvoorstel.

Inleiding De ontwikkeling van de Oostflank is een samenwerkingsverband tussen de gemeenten Tilburg en Oisterwijk in het kader van de Ontwikkelingsstrategie Stedelijke Regio Breda-Tilburg (SRBT), waar dit gebied de oostzijde van vormt. Het gaat om het gebied waarin Berkel-Enschot, Biezenmortel, Haaren, Heukelom, Moergestel, Oisterwijk en Udenhout zijn gelegen. De gemeente Oisterwijk en de gemeente Tilburg staan samen voor de uitdaging om op basis van diverse maatschappelijke urgenties de koers te bepalen voor dit gebied. Zodat het gebied in 2040 toekomstbestendig is door de aanwezigheid van sterke natuur, vitale landbouw, passende mobiliteit, voldoende woningen en een sterke lokale economie. We weten dat niet alles overal kan. Daarom hebben we ons verdiept in de kwaliteiten en kansen van dit gebied. In het Koersdocument Oostflank bepalen we onze gezamenlijke koers, maar stellen we ook prioriteiten en maken we keuzes. In 2020 zijn de eerste verkenningen opgestart, die eind 2021 tot het besluit hebben geleid samen met de gemeente Oisterwijk te starten met het opstellen van het Koersdocument. In februari 2022 zijn de uitgangspunten voor het Koersdocument gepresenteerd door Strootman Landschapsarchitecten in een gezamenlijke raadsbijeenkomst. Eind november 2022 hebben inwonersbijeenkomsten per kern plaatsgevonden. De opgehaalde input is verwerkt in het Koersdocument.

Het concept-Koersdocument is na een collegebesluit hierover op 19 september 2023 vrijgegeven voor participatie met externe partijen en inwoners. Eind oktober en begin november 2023 hebben we in alle kernen (Tilburg en Oisterwijk) informatiebijeenkomsten georganiseerd. Tevens heeft er op 16 november 2023 een gezamenlijke raadsbijeenkomst plaatsgevonden. Na deze diverse overleggen én na het verzamelen van alle binnengekomen reacties is het concept Koersdocument aangepast en ligt het nu ter vaststelling voor aan de gemeenteraden. Het besluitvormingsproces vindt in 2 delen plaats. In de nu voorliggende besluitvormende stap geven de raden in afzonderlijke raadsvergaderingen hun aandachtspunten/ reacties in de vorm van amendering. Dit wordt verwerkt in het definitieve Koersdocument Oostflank en definitief eindvoorstel wat vervolgens weer ter besluitvorming wordt voorgelegd.

Argumenten 1.1 Het Koersdocument geeft richting aan de urgente maatschappelijke opgaven De gemeente Oisterwijk en Tilburg staan voor grote uitdagingen om alle urgenties in het gebied

van de Oostflank, met het oog op een duurzame leefomgeving, aan te pakken. Het gaat om het gebied waarin Berkel-Enschot, Biezenmortel, Haaren, Heukelom, Moergestel, Oisterwijk en Udenhout zijn gelegen. De opgaven die spelen binnen de SRBT zijn als volgt: Meer brede welvaart verdeeld over stad en land Benutten van de kracht van het Brabantse mozaïek Slim motorblok van Noord-Brabant en Nederland Transitie naar duurzame warmte en energie en circulaire economie Woningbouw inzetten als hefboom Bereikbaar blijven De gemeente Oisterwijk en de gemeente Tilburg staan samen voor de uitdaging om op basis van de diverse maatschappelijke urgenties de koers te bepalen voor dit gebied. Zodat het gebied in 2040 toekomstbestendig is door de aanwezigheid van sterke natuur, vitale landbouw, passende mobiliteit, voldoende woningen en een sterke lokale economie. In het Koersdocument maken we keuzes voor grondgebruik en infrastructuur door te kijken wat randvoorwaarden zijn vanuit natuur, water, bodem en cultuurhistorie (de lagenbenadering). Het Koersdocument is een integrale visie. In dit Koersdocument geven we richting aan drie urgente opgaven: 1. Transitie landelijk gebied; Het grondgebruik wordt in balans gebracht met wat het bodem- en watersysteem aan kan. Daardoor komen landbouw en natuur weer in evenwicht, waardoor er sprake is van een toekomstbestendige landbouw. 2.

Transitie Mobiliteit; Een deel van het vervoer per auto verschuift naar OV vervoer of per fiets. 3. Transitie Wonen, werken en recreëren; Vanuit deze 2 transities geven we verder vorm aan de invulling van de dorpen door het toevoegen van woningen in verbinding met het landschap, het stimuleren van(nieuwe) economische functies in samenhang met de transities, boomteelt en natuurontwikkeling. We sluiten aan bij Van Gogh Nationaal park, voor en door het versterken van de kwaliteiten van het landschap. We zetten in op natuurbeleving en duurzaam toerisme. 1.2 Het Koersdocument stelt een koers voor gebaseerd op de lagenbenadering, waarbij de onderste laag bodem en water, sturend is voor de lagen erboven. We weten dat niet alles overal kan. Het Koersdocument is een ruimtelijk kader, welke richting geeft voor de leefbaarheid in de dorpen en het landelijk gebied ertussen. Wat ons hierbij helpt is een integrale aanpak volgens de lagenbenadering. Hierbij is water en bodem sturend, waarbij we vanuit een brede blik alle ruimtelijke uitdagingen met elkaar verbinden. In dit Koersdocument geven wij richting aan de integrale gebiedsontwikkeling die nodig is om dit gebied op een kwalitatieve manier te ontwikkelen. Dit willen we samen met het gebied oppakken. Zodat we zo goed mogelijk voorzien in de behoeften van de samenleving op deze plek, maar ook maatwerk kunnen leveren.

Op basis van het Koersdocument Oostflank worden toekomstige projecten, (omgevings)plannen en programma’s voor onder andere betaalbare woningbouw met voorzieningen, natuurontwikkeling en transitie van de landbouw verder uitgewerkt. De belangrijkste uitgangspunten uit het Koersdocument zijn de volgende: We passen de lagenbenadering toe, waarbij de onderste laag randvoorwaarden stelt aan de bovenliggende lagen. Op basis van de lagenbenadering formuleren we heldere ontwikkelprincipes. We zetten primair in op natuur- en landschapsontwikkeling met een kwantitatieve ambitie om minimaal 500 hectare nieuwe natuur - waarvan 200 hectare bos - ,minimaal 20 strekkende km houtwallen en singels en 20 strekkende km lanen te ontwikkelen. We zetten maximaal in op de mobiliteitstransitie door te kiezen voor versterking van het OV- en fietsnetwerk, het zoveel mogelijk ‘verluwen’ van het autoverkeer in de dorpskernen en houden de bereikbaarheid op orde. We realiseren maximaal 4.000-5.000 woningen in de Oostflank tot 2040, waarvan de helft t/m 2030. We sluiten aan bij de SRBT-woondeal, waarin we hebben afgesproken om minimaal 70% van de woningbouwprogrammering in de Oostflank als geheel in te zetten voor betaalbare woningen: Concreet: 30% sociale huurwoningen en 40% middenhuur en/of

-

-

betaalbare koopwoningen (€390.000, betaalbaarheidsgrens 2024). Beiden gemeenten houden zich hiernaast uiteraard tevens minimaal aan hun eigen beleid. We kiezen eerst voor passende inbreiding en transformatie van bestaande bebouwing dan voor uitbreiding en zetten vol in op de versterking van de dorpskernen. Buiten de dorpskernen faciliteren we nieuwe economische functies in samenhang met de landbouwtransitie, boomteelt en natuurontwikkeling. We laten de dorpen niet aan elkaar groeien en passen woningbouw in op basis van de lagenbenadering. Nieuwe woningbouwontwikkelingen gaan een verbinding aan met het landschap. Mede hierdoor ontstaan nieuwe woonmilieus.

1.3 Het Koersdocument is tot stand gekomen na uitgebreide participatie In het voortraject, bij de totstandkoming van het concept Koersdocument is al met stakeholders gesproken. Na vrijgave van het concept Koersdocument zijn nog diverse bijeenkomsten geweest waarin het concept Koersdocument is gepresenteerd aan inwoners, bedrijven, dorps, buurt- en wijkraden en diverse belangengroepen. Bij de informatiebijeenkomsten voor inwoners in Oisterwijk is door middel van informatiepanelen het concept Koersdocument gepresenteerd en was het mogelijk om individueel in gesprek te gaan over het Koersdocument. Ook was het mogelijk om ter plekke reactieformulieren in te vullen. In bijlage 3 zijn de verslagen en sfeerimpressies van de bijeenkomsten opgenomen. Ook was het mogelijk een reactieformulier op de websites van beide gemeentes in te vullen, of de reactie te mailen. Tevens hebben we per post nog reacties ontvangen. Deze reacties zijn verzameld en opgenomen in één groot overzicht, inclusief bijlagen. In totaal zijn er ca. 300 reacties binnengekomen. De reacties hebben we op verschillende wijzen gegroepeerd. Te weten: Een overzicht met een korte samenvatting van alle inhoudelijke reacties. Zie bijlage 4. De reacties welke te lang zijn voor een samenvatting in het totale overzicht zijn opgenomen in een aparte bijlage. Zie bijlage 4a.

Inhoudelijke reacties die vergelijkbaar zijn hebben we per onderwerp gegroepeerd. In dit overzicht is ook een reactie gegeven, en is te zien of de reactie heeft geleid tot verwerking in het Koersdocument. Zie bijlage 5. Reacties welke we hebben ontvangen van de georganiseerde partijen zoals dorps – en wijkraden, andere overheden, woningcorporaties en andere belangengroepen en organisatie zijn verzameld. De reacties inclusief de beantwoording zijn opgenomen in bijlage 6. Op basis van de reacties is het Koersdocument op onderdelen aangepast. In bijlage 2 zijn de belangrijkste wijzigingen in het Koersdocument opgenomen. Omdat de gemeenteraad het concept Koersdocument via een raadsinformatiebrief heeft ontvangen is besloten om nu ook het Koersdocument bij te voegen met wijzigingen bijhouden. Zie bijlage 1b.

Terugkoppeling naar individuele bewoners en ondernemers De samenvatting van de ontvangen reacties incl. terugkoppeling hierop is voor iedereen online in te zien. Alle bewoners of ondernemers die een reactie hebben gegeven ontvangen een mail met een link naar de websites waarop de terugkoppeling op de reacties is te vinden. Op www.oisterwijk.nl/oostflank is het totale Koersdocument te vinden. Terugkoppeling georganiseerde partijen, incl. wijk- en buurtraden We delen onze reactie schriftelijk en gaan in gesprek daar waar wenselijk en nodig. Kanttekeningen 1.1. Participatie betekent niet dat alle wensen meegenomen worden.

We weten dat niet alles overal kan. Daarom hebben we ons verdiept in de kwaliteiten en kansen van dit gebied. Het ontwikkelen van een toekomstbestendig gebied kunnen we ook niet alleen. De opgaven zijn complex, ontwikkelingen raken veel betrokkenen en de belangen zijn soms tegenstrijdig. Tijdens het participatietraject konden belanghebbenden hun wensen, ideeën, ambities en kritische kanttekeningen inbrengen. In het Koersdocument Oostflank bepalen we onze gezamenlijke koers, maar stellen we ook prioriteiten en maken we keuzes. Wat ons hierbij helpt is een integrale aanpak. Financiën Zoals ook te lezen is in de alinea uitvoering gaan we ervanuit dat voor de uitvoering van het Koersdocument Oostflank o.a. middelen vanuit het Rijk, provincie, en diverse subsidies beschikbaar worden gesteld. Voor de uitvoering van het Koersdocument Oostflank zoals opgenomen in de ‘stap naar uitvoering’ is binnen de gemeente Oisterwijk capaciteit en budget beschikbaar vanuit het versnellingsteam. Indien er voor de uitwerking van specifieke onderdelen van projecten nog aanvullend budget noodzakelijk is (voor bijvoorbeeld advisering) wordt dit voorgelegd via de reguliere P&C cyclus. De ontwikkeling van de sleutelprojecten m.b.t. de woonopgave is deels belegd bij projectleiders, capaciteit is hierin voorzien. Ook ondersteuning vanuit de versnellingstafel kan ingezet worden.

Communicatie Na vaststelling van het Koersdocument Oostflank wordt de gemeenteraad van Oisterwijk 1x per kwartaal geïnformeerd over de voorgang van de uitvoering van het Koersdocument Oostflank. Uitvoering Het concept Koersdocument bevat een paragraaf ‘stap naar uitvoering’. Samengevat komt dit neer op het volgende. Vanuit het Koersdocument worden er de komende jaren vele deelprojecten gedefinieerd. Deze deelprojecten hangen met elkaar samen en zijn soms ook randvoorwaardelijk voor elkaar. De projecten brengen het gebied in transitie. Maatregelen op gebied van mobiliteit, natuur en landschap zullen in de tijd zo goed mogelijk worden afgestemd op realisatie van de diverse woningbouwopgaven. In de komende jaren worden de deelprojecten nader gespecificeerd en worden de randvoorwaarden en afhankelijkheden steeds duidelijker in beeld gebracht. De aanpak naar uitvoering is uitgewerkt voor drie verschillende transitielijnen. Hiervoor geldt het volgende: 1. Landelijk gebied: binnen deze transitielijn worden 6 deelgebieden onderscheiden, waar Tilburg & Oisterwijk ofwel samen aan werken of waar elke gemeente afzonderlijk aan kan werken. Binnen deze deelgebieden wordt samengewerkt met diverse partners. Waar dit een GGA opgaven is zal nadrukkelijk de samenwerking met onze inwoners en de huidige partijen in de GGA processen worden gezocht.

Sommige partners zijn bij alle deelgebieden betrokken, sommige partners enkel in specifieke deelgebieden. Middelen: Voor transitie van het landelijk gebied zal waar nodig ten aanzien van middelen met name worden ingezet op middelen vanuit het Rijk (Nationaal Programma Landelijk Gebied), de provincie (Brabants Programma Landelijk Gebied, Bossenstrategie), de GGA’s en de waterschappen. 2. Mobiliteit: de projecten in deze transitielijn zijn altijd via een spinnenwebstructuur op een of andere manier met elkaar verbonden. Daarom wordt dit teruggekoppeld via een integraal mobiliteitsoverleg tussen beide gemeenten. Daarnaast wordt binnen de verschillende deelprojecten samengewerkt met specifieke partners, waaronder andere gemeentes en provincie (N65). Middelen: Voor de diverse transities op het gebied van mobiliteit zullen middelen bij diverse betrokken partijen worden opgehaald of gekoppeld zijn aan (woningbouw) ontwikkelingen.

3. Wonen en werken: de projecten in deze transitielijn kunnen, binnen de kaders gesteld in het Koersdocument, per gemeente individueel uitgewerkt worden. Uiteraard vindt in het bestuurlijk overleg terugkoppeling plaats van de status van de projecten. Middelen: Voor de deelprojecten op het gebied van wonen zal voor middelen met name gekeken worden naar de desbetreffende ontwikkelaars en woningbouwcorporaties en waar mogelijk worden eventuele subsidies aangetrokken, zoals de Woningbouwimpuls (WBI) en eventuele andere Rijkssubsidies. Er zijn enkele top-thema’s gedefinieerd die voor de uitvoering geen grenzen kennen/over grenzen heengaan en daarmee in alle deelgebieden en deelprojecten een rol krijgen: water, natuur- & biodiversiteit, cultuurhistorie en recreatie. Daar waar voor deze items overkoepelend afstemming wordt gevraagd zullen we dit uiteraard zoeken. Circa 2-3x per jaar zal er een bestuurlijk overleg plaatsvinden tussen de twee gemeentes. Bestuurlijk wordt hierbij afstemming gezocht met de GGA gebieden Kampina en Loonse Drunense Duinen en de wijk-en buurtraden. De GGA’s leveren op hun beurt operationeel input aan de opgaven voor het landelijk gebied in deze integrale gebiedsontwikkeling Oostflank.

Wijk- en buurtraden en mogelijke bewonersgroepen leveren met name operationeel input aan de opgaven op het gebied van mobiliteit, wonen en werken met aandacht voor de maatschappelijke voorzieningen. Bijlagen 1. a. Koersdocument Oostflank januari 2024 _schone versie b. Koersdocument Oostflank januari 2024 _versie met wijzigingen bijgehouden 2. Belangrijkste wijzigingen Koersdocument Oostflank 3. Verslagen bijeenkomsten 4. Lijst met alle reacties 5. Samengevatte lijst met belangrijkste reacties 6. Reacties professionals incl. reactie op deze reacties

ter inzage gelegde stukken n.v.t.

Oisterwijk 30 januari 2024, Het college, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

Marco Wilke

Hans Janssen

Raadsbesluit

Voorstel tot bespreking en reacties op het gewijzigd concept Koersdocument. De raad van de gemeente Oisterwijk, gelezen het voorstel van het college d.d. 30 januari 2024, domein/afdeling Fysieke Leefomgeving;

gelet op het doorlopen proces om te komen tot een gewijzigd concept Koersdocument

besluit : Aan het college de reacties en voorstellen tot wijziging van het concept Koersdocument mee te geven om zo te komen tot een definitief Koersdocument en een eindvoorstel.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Oisterwijk op 7 maart 2024,

de griffier,

de voorzitter,

Daniëlle Robijns

Hans Janssen