Raadsvoorstel jaarstukken 2025 en begroting 2027 GR WSD

Raadsvoorstel Ontwerpjaarstukken 2025 en zienswijze ontwerpbegroting 2027 GR WSD Onderwerp

Ontwerpjaarstukken 2025 en zienswijze ontwerpbegroting 2027 WSD

Zaaknummer

1053030

Datum raadsvergadering

25 juni 2026

Domein/Afdeling

Samenleving

Voorstel Wij stellen u voor 1. Kennis te nemen van de ontwerpjaarstukken 2025 van WSD; 2. De volgende zienswijze kenbaar te maken ten aanzien van de ontwerpbegroting 2027 van WSD; We spreken onze waardering uit voor de inhoudelijke en financiële resultaten van de WSD en de ondersteuning die zij biedt aan onze inwoners. We vinden het belangrijk de volgende aandachtspunten mee te geven voor een toekomstbestendige sociale infrastructuur: o Het realiseren van een toekomstbestendige sociale infrastructuur is een gezamenlijk opdracht van het Rijk aan gemeenten en het sociaal ontwikkelbedrijf en vraagt aanpassingen in de totale keten van participatie. Dit gaat verder dan de Revitalisatie van de Koers. o Daarvoor is het passender om het impulsbudget sociale infrastructuur 2025-2034 herleidbaar op te nemen in de begroting 2027 en de meerjarenraming 2028 -2030 en daarbij deze inhoudelijk te koppelen aan de gezamenlijke opdracht voor gemeenten en WSD. Daarnaast willen we ten aanzien van de financiën van de WSD de volgende punten meegeven: o

o

Kijk opnieuw kritisch naar de reserves van de WSD en beoordeel deze op nut en noodzaak, mede gezien de lokale gemeentelijke financiële uitdagingen de komende jaren. Stel bestedingscriteria op voor de reserve lokale plannen.

3. De financiële consequentie te verwerken in de gemeentelijke begroting 2027.

Inleiding De gemeente Oisterwijk neemt deel aan de Gemeenschappelijke regeling (GR) WSD. De WSD is een sociaal ontwikkelbedrijf dat mensen met afstand tot de arbeidsmarkt een werkplek

biedt en hen daarbij ondersteunt. Eind 2025 werkten 172 inwoners uit de gemeente Oisterwijk bij of via de WSD. Hiervan werkten 117 mensen op basis van de voormalige Wet sociale werkvoorziening (Wsw) en 55 mensen vanuit de Participatiewet (Pw) 1. In artikel 40.3 en 43.3 van de Gemeenschappelijke regeling WSD is opgenomen dat de raden van de deelnemende gemeenten in staat worden gesteld een zienswijze te uiten op de ontwerpjaarrekening en ontwerpbegroting. Hierna worden de zienswijzen en de wijze van verwerking besproken in het Dagelijks Bestuur (DB) en Algemeen Bestuur (AB) van de WSD waarna het AB de definitieve begroting vaststelt.

Argumenten 1.1

De jaarrekening 2025 is met een positief resultaat afgesloten.

De jaarrekening 2025 laat een voordelig saldo zien van ruim € 5,2 mln.. Dit is hoger dan de oorspronkelijk begrote € 2,1 mln.. De afwijkingen worden op hoofdlijnen verklaard door: -

-

1.2

De rijksvergoeding per medewerker Sociale Werkvoorziening (SW) was hoger als gevolg van hoger uitstroom uit de SW dan begroot en een (tot op heden) ongewijzigd macrobudget dat beschikbaar is voor de SW. Tevens was er sprake van een hogere compensatie voor de loon- en prijsontwikkeling. Een rijksbijdrage sociale infrastructuur die beschikbaar is gesteld aan iedere gemeente is doorbetaald aan de WSD. Het impulsbudget sociale infrastructuur dat beschikbaar is gesteld door het rijk per samenwerkingsverband is een op een doorbetaald aan de WSD. Als gevolg van hogere loonkosten (na aftrek van de loonkostensubsidie) door de verhoging van het Wettelijk Minimum Loon in de afgelopen jaren, is het resultaat van de businesscase van de Participatiewet (PW) negatiever dan begroot.

De resultaatbestemming heeft volgens de afgesproken systematiek plaatsgevonden.

De bestemming van het positieve exploitatieresultaat van ruim €5,2 mln. en de onderliggende afwegingen daarbij, is beschreven in bijlage 4. Volgens de afgesproken systematiek vindt er eerst een toevoeging aan de algemene en bestemmingsreserve plaats. Van het daarna beschikbare resultaat wordt 25% aan het personeelsfonds toegevoegd. Het saldo is de algemeen gemeentelijke reserve (AGR). Van de AGR ontvangt de gemeente Oisterwijk over 2025 een bedrag van € 201.500,- (zie verder de financiële paragraaf). Het weerstandsvermogen van WSD t.b.v. risico afdekking en benodigd werkkapitaal/ liquiditeit, is op orde.

1.3 De jaarrekening 2025 wordt goedgekeurd door de accountant. De jaarrekening voldoet aan de eisen gesteld in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en de Gemeentewet. De accountant is voornemens om een goedgekeurde controleverklaring af te geven over de jaarrekening 2025. De feitelijke afgifte van de controleverklaring vindt sinds enkele jaren plaats bij de formele vaststelling van de jaarrekening door het Algemeen Bestuur.

2.1 De begroting voor 2027 en de meerjarenraming voor 2028-2030 is sluitend. 1

Bron: kwartaalrapportage 4-2025. Eind 2024 waren dat 126 personen Wsw en 47 personen Pw.

De WSD presenteert een sluitende begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030. Het resultaat neemt af van € 3,9 mln. in 2027 naar € 0,9 mln. in 2030. Dit is volgens de trend die de WSD al heeft onderkend. Het resultaat zal daarna verder afnemen. Om dit het hoofd te bieden heeft de WSD maatregelen genomen door o.m. het instellen van de stimulusreserve.

2.2 Met het indienen van een zienswijze geven we invulling aan de sturingsmogelijkheid van de raad. De ontwerpbegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 zijn doorgenomen. Vanuit eerder ingediende zienswijzen, nieuwe landelijke ontwikkelingen en visie op hoe we ondersteuning willen bieden aan inwoners die deze nodig hebben, maken we onze zienswijze op ontwerpbegroting 2027 kenbaar.

2.3 Toekomstbestendige sociale infrastructuur reikt verder dan de Revitalisatie van de Koers. De in 2020 vastgestelde Koers richt zich op 2100 gesubsidieerde plaatsen bij de WSD. Al enkele jaren laten wij via onze zienswijze weten dat het behalen van deze 2100 geen doel op zich mag zijn. In de jaarstukken lezen wij dat er een ‘revitalisatie van de koers’ plaatsvindt met een tweetal sporen: -

een ambitiespoor; waarbij de koers uit 2020 wordt gerevitaliseerd een financieel spoor waarbij met scenario’s gerekend wordt vanuit de bezetting c.q. aantal personen SW en PW.

Om goede invulling te geven aan de opgave om te komen tot een toekomstbestendige sociale infrastructuur vinden we het belangrijk dat er aandacht is voor de samenwerking in de gehele keten van participatie. Daarnaast constateren we een spanningsveld in de gemeentelijke opgave om enerzijds zoveel mogelijke mensen met (tijdelijke) ondersteuning zo regulier mogelijk aan het werk te helpen en anderzijds het koersen op een te behalen bezetting c.q. aantal mensen bij de WSD. Voor ons staat voorop dat alle inwoners uit Oisterwijk kunnen meedoen op een voor hen passende wijze.

2.4 Het impulsbudget sociale infrastructuur kent een gezamenlijke opdracht vanuit het Rijk. Het Rijk heeft gemeenten en sociaal ontwikkelbedrijven de opdracht gegeven om te komen tot een toekomstbestendige sociale infrastructuur. Om dat te realiseren is er per samenwerkingsregio een impulsbudget sociale infrastructuur beschikbaar gesteld voor de periode 2025-2034. De gemeente Meierijstad ontvangt dit bedrag voor onze regio. De inzet van het impulsbudget is niet vrijblijvend. Er zijn heldere bestuurlijke afspraken gemaakt tussen Rijk, VNG, Divosa en Cedris. Wij constateren dat deze middelen momenteel één-op-één worden doorgeleid naar WSD. In de jaarstukken en begroting wordt dit impulsbudget als aanvullende middelen opgenomen om de reguliere exploitatie te bekostigen. Wij zijn van mening dat dit niet juist is gezien de opdracht van het Rijk aan gemeenten. We pleiten er daarom voor om het geld herleidbaar op te nemen in de begroting en te koppelen aan de inhoudelijke gezamenlijke opdracht om te komen tot een toekomstbestendige sociale infrastructuur.

2.5 Uitgangspunten reserves opnieuw bezien met komst van nieuw kabinet en nieuwe gemeentelijke bestuursperiode is wenselijk. Lokaal hebben wij als gemeente te maken met grote (financiële) uitdagingen in het sociaal domein. We krijgen te maken met een forse terugval in inkomsten uit het gemeentefonds, terwijl taken en maatschappelijke opgaven onverminderd groot blijven. Dit leidt tot financieel uitdagende jaren waarin scherpe keuzes noodzakelijk zijn. Wij constateren dat WSD beschikt over een gezonde algemene reserve. Tegelijkertijd zien wij dat de Stimulusreserve de komende jaren groeit en in de praktijk deels overlap vertoont met de doelstellingen van de algemene reserve. We willen ervoor waken dat er hiermee een schaduw algemene reserve ontstaat. Daarbij ligt voor ons de bredere vraag voor in hoeverre het noodzakelijk en wenselijk is dat WSD, als één van de weinige SW-bedrijven zelfstandig voldoende financiële buffers moet opbouwen om tot circa 2038 te kunnen blijven functioneren, terwijl de afgelopen tien jaar hebben laten zien dat het Rijk jaarlijks met verzachtende maatregelen komt die onderaan de streep leiden tot een zeer voordelig resultaat. Het is ons bekend dat de businesscase alsnog niet sluitend is voor de doelgroep Participatiewet, maar we gaan graag in gesprek over hoe dit risico te verdelen tussen gemeenten en WSD.

2.6 De bestedingscriteria van de reserve ‘Lokale plannen’ is ondoorzichtig. De ontwerpbegroting 2027 kent een reserve lokale plannen. Het is onduidelijk op basis van welke criteria onderdelen van de lokale plannen hieruit bekostigd worden. Tevens is onduidelijk hoe deze reserve zich verhoudt tot de Algemene Gemeentelijke Reserve van iedere gemeente. Het is wenselijk om samen met de deelnemende gemeenten te komen tot vastgestelde criteria.

Kanttekeningen 1.1 De businesscase voor mensen vanuit de Participatiewet is financieel niet sluitend naar de toekomst toe. De begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 van de WSD is sluitend. Een belangrijk deel van het positieve verwachte exploitatieresultaat wordt verklaard door gunstige ontwikkelingen in het subsidieresultaat SW en incidentele aanvullende rijksmiddelen. De structurele financiering van de Participatiewet blijft een punt van zorg. Nu wordt dit negatieve resultaat nog grotendeels gecompenseerd door het positieve resultaat SW. Dit resultaat daalt echter de komende jaren. Door de geleidelijke omslag van SW (dalend aantal werknemers) naar PW (stijgend aantal werknemers) ontstaat er op termijn een tekort. Dit risico wordt de komende jaren gedempt met de Stimulusreserve. Dit vormt een risico voor de toekomstige exploitatie van WSD en de deelnemende gemeenten. VNG voert samen met Divosa en Cedris overleg met het Rijk over aanvullende financiering, met als doel om de businesscase Participatiewet in positieve zin om te buigen. Op dit moment achten wij de financiële situatie voldoende gezond om tijdig te kunnen voorsorteren op de toekomstige – financiële – ontwikkelingen.

Samenwerking De gemeente Oisterwijk neemt deel aan de Gemeenteschappelijke regeling WSD. De andere gemeenten in deze GR zijn: Best, Boxtel, Meierijstad, Nuenen, Oirschot, Sint-Michielsgestel, Son en Breugel en Vught.

Financiën De gemeente ontvangt van het Rijk middelen voor de uitvoering van de Participatiewet en de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) en een begeleidingsbudget voor beschut werk. Deze middelen zijn afgeleid van de mutaties op de participatiewet in het gemeentefonds. De dienstverlening van de WSD aan onze inwoners wordt hieruit bekostigd. Omdat we hierbij aansluiten op de inkomsten van het gemeentefonds, volgt hier geen financieel effect uit. WSD heeft besloten de gemeentelijke bijdrage voor bestuurs- en beheerkosten in de periode 2026-2029 niet te indexeren (bijlage 5, p.32). Dit dempt de stijging van de gemeentelijke lasten en laat zien dat WSD oog heeft voor de financiële positie van de deelnemende gemeenten. Gemeenten delen mee in een voordeling exploitatieresultaat. Hierover zijn afspraken gemaakt binnen het bestuur van de WSD. De gemeenten ontvangen dividend/AGR (bijlage 5 p.92/93). Voor de gemeente Oisterwijk is dat over 2025, na vaststelling van de jaarrekening, een bedrag van € 201.500,-. Hiervan is 50% vrij besteedbaar en 50% te besteden bij de WSD. Dit bedrag wordt toegevoegd aan het nog beschikbare dividend/AGR.

Te besteden bij WSD

Vrij te besteden

€ 399.182

€ 266.375

€0

-/- € 207.4172

Dividend/AGR jaarrekening 2025

€ 100.750

€ 100.750

Stand per 31 december 2025

€ 499.932

€ 159.708

Stand 1 januari 2025 Onttrokken in 2025

Op basis van het Lokaal plan 'Iedereen doet mee in Oisterwijk! 2024-2027 maken wij keuzes over de inzet van deze middelen.

Communicatie Op 19 juni 2026 vergadert het DB over de ingediende (concept) zienswijze in voorbereiding op besluitvorming in het AB. Gezien deze planning en het belang dat de Oisterwijkse zienswijze goed meegenomen kan worden in het besluitvormingsproces, heeft het college besloten om zijn besluit van 28 april jl. met de aan de raad voorgestelde zienswijze, te delen met de WSD. Na de besluitvorming door de gemeenteraad op 25 juni a.s., wordt de WSD schriftelijk geïnformeerd over het definitieve besluit van de raad.

2

Deze middelen zijn voor een groot deel ingezet voor de begeleiding van inburgeringsplichtige statushouders naar participatie/werk en voor een klein deel voor de projectleider Lokaal plan.

Uitvoering Op 8 juli 2026 vergadert het algemeen bestuur WSD. Dan neemt zij kennis van de zienswijze van de gemeenten, het advies van het DB en stelt de jaarrekening 2025 en de begroting 2027 vast. Via de DB en AB vergaderingen wordt de uitvoering van de begroting gevolgd. Om de lokale uitvoering van de dienstverlening van de WSD aan onze inwoners te monitoren is er per kwartaal een overleg met WSD, waarin de stand van zaken, de knelpunten en de nieuwe ontwikkelingen worden besproken.

Bijlagen Raadsbesluit Ontwerpjaarstukken 2025 en zienswijze ontwerpbegroting 2027 GR WSD 1. Concept jaarverslag 2025 GR WSD 2. Concept accountsverklaring jaarverslag 2025 GR WSD 3. Voorstel resultaatbestemming 2025 4. Ontwerpbegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 WSD 5. Notitie weerstandsvermogen 2026

Ter inzage gelegde stukken

Oisterwijk 28 april 2026, Het college, de gemeentesecretaris,

de burgemeester

Judith Koppers-van der Krabben

Hans Janssen