Raadsvoorstel Jaarstukken 2023 en Begroting 2025 GGD HvB Oisterwijk

Raadsvoorstel

Onderwerp: Begroting 2025, jaarstukken 2023 en begrotingswijziging 2024 GGD Hart voor Brabant

Zaaknummer: 1021147

Raadsvergadering d.d. 27 juni 2024 Domein/Afdeling: Samenleving

Voorstel Wij stellen u voor: 1. De volgende zienswijze vast te stellen op de ontwerpbegroting 2025 van de GGD Hart voor Brabant (met daarin de voorgestelde gemeentelijke bijdrage van € 44,86 per inwoner): a. Indien het transitieplan Financieel Fit & Gezond onvoldoende bijdraagt aan het verbeteren van de financiële gezondheid van de GGD, dient er een taakstelling te volgen voor de werkzaamheden die de GGD uitvoert. Dit om te voorkomen dat de kosten voor gemeente(n) verder oplopen. 2. Kennis te nemen van de jaarstukken 2023 van de GGD Hart voor Brabant; 3. De volgende zienswijze met betrekking tot de begrotingswijziging 2024 vast te stellen: a. Gemeente Oisterwijk onderstreept het belang van de transitie die de GGD Hart voor Brabant inzet. Het is van groot belang dat de GGD laagdrempelig, toegankelijk blijft voor onze inwoners en dat de geboden dienstverleningen van goede kwaliteit zijn. Wij roepen de GGD op om de verbinding te maken met de maatschappelijke- en zorg partners voor het effectief inrichten van de dienstverlening. 4. Het eenmalige financiële nadeel als gevolg van de begrotingswijziging 2024 van de GGD en daarmee de verhoging van de inwonerbijdrage met €3,70 te verwerken in de Berap. Inleiding De gemeente Oisterwijk neemt voor de invulling van haar wettelijke taken publieke gezondheid deel in de gemeenschappelijke regeling (GR) GGD Hart voor Brabant.

De GGD is een gemeenschappelijke regeling van de colleges van de negentien gemeenten in de regio’s MiddenBrabant, De Meierij en Noordoost-Brabant. De GGD voert voor ruim 1,1 miljoen inwoners in haar werkgebied taken uit op het gebied van de publieke gezondheidszorg in opdracht van de gemeente(n). Dit gebeurt op basis van de Wet publieke gezondheid (Wpg) middels het basispakket. De inhoud van een groot deel van de taken uit de Wpg is wettelijk bepaald. Denk hierbij aan de jeugdgezondheidszorg, infectieziektebestrijding en technische hygiënezorg. Het basispakket geldt voor alle gemeenten, zij betalen dit met een bijdrage per inwoner. Conform de bepalingen in de regeling (artikel 35 lid 3) wordt uw gemeenteraad jaarlijks om een zienswijze gevraagd op de begroting 2025 alvorens deze wordt vastgesteld door het algemeen bestuur (AB, vergadering op 3 juli) en worden aan u ter kennisname de jaarrekening en het jaarverslag aangeboden. Eerder dit jaar lag de kadernota 2025 voor een zienswijze aan u voor. In de begroting 2025 concretiseert de GGD de kadernota en laat de GGD zien welke stappen zij in 2025 gaat zetten op weg naar het beleidsplan 2024-2027 “Wij maken samen gezond gewoon”. Daarnaast wordt er een voorstel gedaan voor de inwonersbijdrage 2025.

Met het jaarverslag 2023 verantwoordt de GGD de uitvoering van het programma Publieke gezondheid: de realisatie van beleid, prestaties, financiën, bedrijfsvoering en het coronaprogramma. Daarnaast vraagt de GGD HvB aan uw raad een zienswijze op de begrotingswijziging 2024. Hierin wordt voorgesteld om de inwonersbijdrage van 2024 te verhogen. Deze verhoging is noodzakelijk gezien het formeel overdragen van de uitvoering van de maternale kinkhoestvaccinatie aan gemeenten en de daarbij behorende storting in het gemeentefonds, het aanvullen van de algemene reserve (ten gevolge van de CAO wijziging 2023) en de transitie naar een toekomstbestendige GGD: het programma Financieel Fit & Gezond. Argumenten

1.1.

1. 2. 3. 4.

De inhoudelijke ambities in de begroting 2025 van de GGD sluiten aan op de Oisterwijkse ambities zoals beschreven in de Koers Sociaal Domein 2019-2023 naar een samenredzaam Oisterwijk. De begroting 2025 volgt uit het beleidsplan 2024-2027. De GGD vertaalt concreet de ambities vanuit het beleidsplan naar het komende jaar. Eerder dit jaar lag de kadernota 2025 voor een zienswijze aan u voor. De raad van de gemeente Oisterwijk heeft hier geen zienswijze op gegeven. In de begroting 2025 concretiseert de GGD de kadernota 2025 en laat de GGD zien welke stappen hij in 2025 gaat zetten op weg naar “Wij maken samen gezond gewoon”. Waar in 2024 de opstart van het nieuwe beleidsplan centraal stond, verschuift in 2025 de aandacht naar de dagelijkse praktijk. Er komen nieuwe thema’s en doelen bij en sommige thema’s uit 2024 zetten ze voort. Duidelijk is dat ‘gezond’ nog lang niet voor iedereen gewoon is. De praktijk is soms weerbarstiger dan we zouden willen. De GGD werkt aan haar doelen en activiteiten middels 4 pijlers: Voorkomen als het kan, beschermen als het moet (pag. 7 begroting 2025). Zelf, maar niet alleen (pag. 12 begrotig 2025) Iedereen verschillend, allemaal gelijk (pag. 19 begroting 2025) Overal om ons heen, binnen en buiten (pag. 25 begroting 2025)

1.2.

De GGD presenteert een sluitende ontwerpbegroting 2025 De ontwerpbegroting 2025 is sluitend. In de begroting is het verloop van de reserves opgenomen waaronder een algemene reserve van €1.500.000 per 31-12-2024. Deze is bedoeld voor het opvangen van onvoorziene financiële tegenvallers en er is een ondergrens vastgesteld van €1.500.000.

1.3.

De gemeentelijke bijdrage is vastgesteld volgens de afgesproken methodiek en is in lijn met de verwachtingen. De gemeentelijke bijdrage voor het basispakket van de GGD in 2025 zal €44,86 per inwoner bedragen, dit is inclusief indexering van €2,03 ten opzichte van 2024. De jaarlijkse indexering is gebaseerd op de Tilburgse systematiek. De indexering is lager dan geraamd in de Kadernota 2025 (4,74% in de begroting, 4,94% in de kadernota) door aangepaste loon- en prijsontwikkelingen. Vanaf 1 januari 2024 wordt de uitvoering van de maternale kinkhoestvaccinatie (MKV) formeel overgedragen aan de gemeenten. De GGD voert de MKV uit voor de gemeenten binnen het rijksvaccinatieprogramma. Gemeenten ontvangen daarvoor een uitkering in

het gemeentefonds, deze is vertaald naar een ophoging in de gemeentelijke bijdrage van de GGD. Dit leidt tot een wijziging van de inwonersbijdrage van 2024. Deze structurele ophoging van de inwonersbijdrage 2024 wordt meegenomen in de berekening om te komen tot de inwonersbijdrage 2025. Er worden op korte termijn geen verdere veranderingen verwacht die leiden tot het aanpassen van de gemeentelijke inwonerbijdrage. Wel doet de GGD onderzoek naar (1) de hoogte van de tarieven voor het toezicht op kinderopvang en (2) naar de tariefstelling voor de plustaken om concurrerend te zijn in de markt als onderdeel van het programma Financieel Fit & Gezond (p. 34). De kosten hiervan worden momenteel onderzocht maar maken geen onderdeel uit van dit voorstel. 2.1.

Volgens de Wet gemeenschappelijke regelingen krijgen gemeenteraden het jaarverslag ter kennisname toegestuurd. Gemeenteraden kunnen kennis nemen van de jaarrekening en het jaarverslag van het voorgaande jaar (bijlage 3). Hiervoor gelden geen wettelijke bepalingen over het geven van een zienswijze. Met het jaarverslag 2023 verantwoordt de GGD de uitvoering van het programma Publieke gezondheid: de realisatie van beleid, prestaties, financiën, bedrijfsvoering en het coronaprogramma. Inhoudelijk: het jaar 2023 was het laatste jaar van de beleidsperiode 2019-2023: ‘Mensen gezonde kansen bieden om alles uit hun leven te halen’. Inhoudelijk heeft de GGD in 2023 te maken gehad met achterstanden in het reguliere werk (o.a. jeugdgezondheidszorg) door de coronapandemie. De GGD haalt hiervoor ook arbeidskrapte en ziekteverzuim aan als oorzaak. In 2023 werd geactualiseerd basispakket vastgesteld. Daarnaast stond 2023 in het teken van de landelijke akkoorden GALA en IZA waarin de GGD haar rol pakte in het aanleveren van de benodigde data, bij de ontwikkeling van plannen, de ketencoördinatie en in de verbinding tussen zorg en sociaal domein. De GGD had in 2023 zeven taakvelden en de extra taak ‘programma Corona’. In het jaarverslag leest u vanaf pag. 7 per taakveld de belangrijkste ontwikkelingen.

Financieel: het eerdere besluit tot actualisatie van het functiehuis en de nieuwe CAO hebben geleid tot veel hogere personele lasten dan begroot. De hogere kosten konden onvoldoende worden opgevangen binnen de eigen begroting. Hierdoor is het bedrijfsresultaat negatief en is de algemene reserve onder de ondergrens gekomen. Hierover zijn reeds afspraken gemaakt: in de vergadering van het algemeen bestuur is ingestemd met het sturen van een factuur in 2024 naar de gemeenten om de algemene reserve conform de ‘nota reserves en voorzieningen’ weer aan te vullen tot haar ondergrens (€ 1.500.000). Dit zien we terug in de begrotingswijziging 2024, beslispunt 3. De jaarstukken zijn gecontroleerd door de accountant. Die geeft een voorlopig positieve beoordeling, in afwachting dat de richtlijnen waarmee zij moet werken in overeenstemming worden gebracht met de wettelijke wijzigingen die vanaf 2023 van kracht zijn.

3.1.

De GGD HvB wil een aantrekkelijke werkgever zijn en blijven om de kwaliteit en beschikbaarheid van de dienstverlening aan inwoners op peil te houden, hiervoor is een transitie noodzakelijk. De GGD HvB heeft met toenemende mate te maken met de arbeidskrapte. Dit merken zij nu al in taakvelden zoals de forensische geneeskunde en de jeugdgezondheidszorg. Het

is een uitdaging om gekwalificeerd personeel aan te trekken én te behouden. De GGD HvB wil een aantrekkelijke werkgever zijn en blijven om de kwaliteit en beschikbaarheid van de dienstverlening aan inwoners op peil te houden. Medio 2022 is besloten tot het actualiseren van het functiehuis, waarbij de inschaling van een aantal functies is herijkt. Dit heeft geleid tot hogere personele kosten. De structurele financiële gevolgen van € 2,2 miljoen vangt de GGD HvB op in de eigen begroting. Dit vraagt om een financiële en inhoudelijke transitie met daarin slimme aanpassingen in de organisatie. Hieronder vallen onder andere personele taakdifferentiatie en herschikking, bezettingsgraad van de huisvesting, procesoptimalisatie en samenwerking. Deze transitie heeft als doel dat de GGD HvB financieel fit en gezond is, klaar voor huidige en toekomstige opgaven. De GGD HvB zet in op een transitiebeweging van drie jaar. Het maken van een transitiebeweging vraagt om een investering aan de voorkant. De GGD HvB verwacht eenmalig een investering nodig te hebben van € 3,5 mln. Dit bedrag wordt ingezet voor opleidingen, tijdelijke vervanging, ICT en automatisering en programma- en projectcoördinatie. Hierbij wordt voorgesteld om gedurende drie jaar – vanaf 2024 – het jaarlijkse budget voor innovatieve projecten te halveren. Daardoor kan de GGD € 0,75 mln.

incidenteel opvangen binnen de eigen begroting. Het verzoek aan de gemeenten dat dan resteert, is een eenmalige transitie-investering van € 2,75 mln. Per inwoner komt dit neer op een bedrag van € 2,50. Voor Oisterwijk komt dit neer op een eenmalige bijdrage van € 82.274. De GGD rapporteert periodiek (twee keer per jaar) aan het algemeen bestuur over de voortgang van de transitie door het opstellen van voortgangsrapportages. Indien nodig legt de GGD bestuurlijke keuzemogelijkheden voor. Zienswijze gemeente Oisterwijk: Gemeente Oisterwijk onderstreept het belang van de transitie die de GGD Hart voor Brabant inzet. Het is van groot belang dat de dienstverlening van de GGD laagdrempelig, toegankelijk blijft voor onze inwoners en dat de geboden zorg van goede kwaliteit is. Wij roepen de GGD op om de verbinding te maken met de maatschappelijke - en zorg partners voor het effectief inrichten van de dienstverlening. Kanttekeningen 3.1

Er wordt geen garantie afgegeven dat de eenmalige bijdrage voldoende is om het gehele transitieplan uit te voeren. Het eigen vermogen van de GGD is in 2023 afgenomen met 45%. De solvabiliteit en liquiditeit, de mate waarin de GGD op de lange en korte termijn schulden kan voldoen, is afgenomen. Het effect van de onvoorzien grote CAO verhoging in 2023 bleek door de GGD niet geheel op te vangen in de eigen begroting. De GGD kiest er daarom voor om een transitie te maken zodat de organisatie klaar is voor de toekomst: zowel op inhoud en continuïteit als financieel. Zo wordt voorkomen dat de GGD de komende jaren moet aankloppen voor een structurele bijdrage door middel van een stijging van de inwonerbijdrage, dan wel een jaarlijks financieel tekort achteraf. De benodigde transitiemiddelen worden geschat op ten hoogste € 3,5 mln. De berekende omvang van de investering betreft een schatting, maar de GGD acht deze gelet op de scope van de transitie reëel. Met het uitvoeren van analyses en het uitwerken van maatregelen ontstaat in de komende tijd meer zekerheid in de investeringsposten. Bij de start zijn echter nog niet alle onzekerheden meteen volledig in beeld en alle

risico’s afgedekt. Indien het transitieplan Financieel Fit en Gezond onvoldoende bijdraagt aan het verbeteren van de financiële gezondheid van de GGD, lopen de kosten voor de gemeente(n) verder op. Zie hiertoe ook de voorgestelde zienswijze op de ontwerpbegroting 2025 (beslispunt 1). Samenwerking De gemeenschappelijke Regeling GGD Hart voor Brabant. Financiën Beslispunt 1 : ontwerpbegroting 2025 De opbouw van de gemeentelijke bijdrage per inwoner in 2025 is als volgt: Bijdrage basispakket 2024 € 42,59 Toevoeging Maternale kinkhoestvaccinatie RVP in 2024 Herzien Bijdrage basispakket 2024 Indexering (verwacht) 2025 (4,74%) Aanpassingen contactschema RVP

€ 42,83

Gemeentelijke bijdrage basispakket 2025

€ 44,86

€ 0,24 € 2,03 PM

Dit betekent voor de totale gemeentelijke bijdrage voor het basispakket in 2025:

Aantal inwoners, per 1-1-2025* Bijdrage gemeente Oisterwijk

32.964 € 1.478.770

* Het aantal inwoners baseert de GGD op de voorlopige CBS-cijfers van peildatum 1 januari 2024.

De bijdrage voor de gemeente Oisterwijk stijgt hiermee met € 75.776 ten opzichte van het begrote budget in 2025. Deze afwijking wordt veroorzaakt door indexering. De indexering is conform de overeengekomen berekeningswijze. De mogelijk extra taken vanaf 2024 voor het Rijksvaccinatieprogramma, hebben wel effect op de gemeentelijke begroting omdat gemeenten hiervoor gecompenseerd worden door het Rijk, maar dit: 1. Gecompenseerd wordt in de algemene uitkering waardoor de raad theoretisch de uitkering ook anders kan inzetten; 2. Er gerekend wordt met een verdeelmaatstaf waardoor er een herverdeeleffect optreedt wat nadelig is voor de gemeente Oisterwijk. Dit heeft te maken met het herverdeeleffect vanwege de verdeelmaatstaven aantal inwoners, aantal kernen, migratieachtergrond, regionale centrumfunctie en omgevingsadressendichtheid. In 2025 ontvangt Oisterwijk € 6.376. De extra kosten bedragen € 7.911,36. Voor het verschil is geen dekking. De budgettaire gevolgen van de totale begroting 2025 van de GGD is opgenomen in de Perspectiefnota 2025 en wordt opgenomen in de begroting 2025 van de gemeente Oisterwijk. Dekking wordt gevonden in de stelpost indexering.

Beslispunt 2: Jaarrekening 2023 Het financieel resultaat in de jaarrekening 2023 van de GGD leidt tot extra kosten voor gemeenten. Er is echter in het AB in maart 2024 besloten deze mee te nemen in de eerste begrotingswijziging voor 2024. De GGD wordt gecompenseerd voor loon- en prijsbijstellingen door middel van indexering van de inwonerbijdrage. Echter, in de index voor 2023 is de CAO wijziging die ingaat in 2023 niet meegenomen. Vandaar dat de inwonerbijdrage 2024 incidenteel wordt verhoogd.

Beslispunt 3: begrotingswijziging 2024 De begrotingswijziging voor 2024 betekent het volgende: KOSTEN

Per inwoner

2024

Inwoneraantal 2024

32.944

Gemeentelijke bijdrage 2024

€ 42,59

€ 1.402.994

Toevoeging maternale kinkhoestvaccinatie aan rijksvaccinatieprogramma (structureel)

€ 0,24

€ 7.770

Subtotaal

€ 42,83

€ 1.410.764

CAO wijziging 2023 – aanvullen reserve tot ondergrens (incidenteel)

€ 1,20

€ 39.372

Transitieplan Financieel fit en gezond (incidenteel)

€ 2,50

€ 82.274

Subtotaal

€ 3,70

€ 121.646

Totale kosten

€ 46,52

€ 1.532.410

DEKKING Beschikbaar budget

€ 1.402.994

Rijksbijdrage maternale kinkhoestvaccinatie RVP (onderdeel van de Algemene Uitkering)

€ 6.277*

Totale dekking

€ 1.409.271

Kosten onder dekking

€ 123.139

*De dekking voor de toevoeging van de maternale kinkhoestvaccinatie aan het rijksvaccinatieprogramma komt via de Algemene Uitkering. Het is aan de raad om dit al dan niet in te zetten voor de dekking van de kinkhoestvaccinatie.

De volgende onderdelen zorgen voor die hogere gemeentelijke bijdrage: 1. Toevoeging van de maternale kinkhoestvaccinatie. 2. Aanvulling van de algemene reserve tot de ondergrens.

3. Eenmalige transitiemiddelen. Samenvattend: de gemeentelijke inwonersbijdrage stijgt met de 1 e begrotingswijziging van € 42,59 naar € 46,52.

Onderwerp

Totaal Oisterwijk

Per inwoner

Structureel/ eenmalig

Maternale kinkhoestvaccinatie

€

7.770

€ 0,24

Structureel

Aanvullen algemene reserve

€ 39.372

€ 1,20

Eenmalig

Transitiekosten

€ 82.274

€ 2,50

Eenmalig

€ 129.416

€ 3,94

Totaal

Communicatie De GGD Hart voor Brabant wordt t.z.t. over voorliggend besluit schriftelijk geïnformeerd. De GGD zal alle gemeenten informeren over de uitkomsten van de beraadslaging over de begroting op 3 juli 2024 en de definitief vastgestelde begroting aan de gemeenten verzenden.

Uitvoering De portefeuillehouder Volksgezondheid brengt de besluiten van de raad in tijdens de vergadering van het algemeen bestuur op 3 juli 2024. Tijdens deze vergadering stelt het AB de jaarstukken 2023, de begroting 2025 en de begrotingswijziging 2024 vast.

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Brief Jaarstukken 2023 GGD HvB GGD HvB Jaarstukken 2023 GGD HvB cijfers per gemeente 2023 Concept Accountantsverslag 2023 Eerste wijziging begroting 2024 Toekomstbestendige GGD Transitieplan GGD HvB begroting 2025

Ter inzage gelegde stukken nvt

Oisterwijk 21 mei 2024, Het college, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

Marco Wilke

Hans Janssen

Raadsbesluit Voorstel tot Het indienen van een zienswijze op de begroting 2025 GGD HvB, het kennisnemen van de jaarstukken 2023 GGD HvB en het indienen van een zienswijze op de begrotingswijziging 2024 GGD HvB. De raad van de gemeente Oisterwijk, gelezen het voorstel van het college d.d. 21 mei 2024, domein/afdeling Samenleving; gelet op de Wet publieke gezondheid (Wpg) en artikel 35 van de Wet gemeenschappelijke regelingen. besluit : 1. De volgende zienswijze vast te stellen op de ontwerpbegroting 2025 van de GGD Hart voor Brabant (met daarin de voorgestelde gemeentelijke bijdrage van € 44,86 per inwoner): a. Indien het transitieplan Financieel Fit & Gezond onvoldoende bijdraagt aan het verbeteren van de financiële gezondheid van de GGD, dient er een taakstelling te volgen voor de werkzaamheden die de GGD uitvoert. Dit om te voorkomen dat de kosten voor gemeente(n) verder oplopen. 2. Kennis te nemen van de jaarstukken 2023 van de GGD Hart voor Brabant; 3. De volgende zienswijze met betrekking tot de begrotingswijziging 2024 vast te stellen: a. Gemeente Oisterwijk onderstreept het belang van de transitie die de GGD Hart voor Brabant inzet. Het is van groot belang dat de GGD laagdrempelig, toegankelijk blijft voor onze inwoners en dat de geboden dienstverleningen van goede kwaliteit zijn.

Wij roepen de GGD op om de verbinding te maken met de maatschappelijke- en zorg partners voor het effectief inrichten van de dienstverlening. 4. Het eenmalige financiële nadeel als gevolg van de begrotingswijziging 2024 van de GGD en daarmee de verhoging van de inwonerbijdrage met €3,70 te verwerken in de Berap. Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Oisterwijk op 27 juni 2024 de griffier,

de voorzitter,

Daniëlle Robijns

Hans Janssen