Participatieverordening Gemeente Oisterwijk 2024 - raadsvoorstel

Raadsvoorstel

Onderwerp: Participatieverordening gemeente Oisterwijk 2024

Zaaknummer: 1013078

Raadsvergadering d.d. 14 december 2023 Domein/Afdeling: Bedrijfsvoering

Voorstel Wij stellen u voor de Participatieverordening gemeente Oisterwijk 2024 vast te stellen

Inleiding In het bestuursakkoord 2021-2026 is volop aandacht voor participatie. De visie “Dienstverlenen doen we samen” gaat ook over inwonersparticipatie ofwel overheidsparticipatie richting onze inwoners, bedrijven en verenigingen. Samen met de inwoners, ondernemers en verenigingen maken we de samenleving beter, mooier, gezonder, groener en veiliger. We optimaliseren de samenwerking tussen hen onderling en tussen inwoner en gemeente. Het bovenstaande komt allemaal samen in de voorliggende Participatieverordening 2024 gemeente Oisterwijk. In deze participatieverordening regelt gemeente Oisterwijk de betrokkenheid van inwoners, bedrijven, verenigingen en andere belanghebbenden bij de ontwikkeling van gemeentelijk beleid en projecten. Daarnaast regelt de Participatieverordening wanneer en hoe de gemeente faciliteert bij nieuwe initiatieven waar inwoners zelf mee komen. In de Participatieverordening komt ook de ontwikkeling naar wijkgericht werken (en dorps- en wijkdemocratie) terug en het nog nieuwe Uitdaagrecht. Ook de Omgevingswet vraagt om het vroegtijdig betrekken van inwoners bij de totstandkoming van omgevingsvisie, programma en omgevingsplannen, alsook de verplichte omgevingsdialogen bij particuliere omgevingsvergunningen. Samen beleid maken en uitvoeren is niet nieuw in onze gemeente.

Er zijn veel grote en kleine geslaagde voorbeelden van participatie in gemeente Oisterwijk. Maar er is ook ruimte voor verbetering. Dat was ook de conclusie uit het rapport van de rekenkamercommissie ‘Dorpen en wijken in verbinding’ en de actiepunten uit de Quick Scan Lokale Democratie, die we in juli 2022 hielden onder inwoners, medewerkers, college en raad. Ook de uitwerking hiervan komt terug in de participatieverordening 2024 en de hierna te maken Handreiking Participeren doen we samen. Deze handreiking wordt in januari 2024 aan het college voorgelegd ter vaststelling.

Argumenten 1.1.

De wet 'Versterking participatie op decentraal niveau' en de Omgevingswet stellen eisen aan het proces van vroegtijdige participatie We verkennen inmiddels ruim 2 jaar hoe we inwoners op een passende wijze kunnen laten participeren bij onze nieuwe plannen. Het maakt niet uit binnen welk domein. Ook hebben we

verkend hoe we als gemeente kunnen faciliteren bij ideeën van de inwoner zelf. We weten inmiddels beter wat bij gemeente Oisterwijk en haar inwoners past. Dit leggen we als basis oftewel uitgangspunten vast in deze Participatieverordening. Tegelijkertijd stelt de Wet ‘versterking participatie op decentraal niveau’ en ook de Omgevingswet bepaalde eisen aan het proces van participatie. Deze processtappen staan vermeld in de Participatieverordening zelf en worden per stap uitgebreider uitgewerkt in de later voorliggende Handreiking Participeren doen we samen. In de participatieverordening bieden we ook mogelijkheden voor het vrij nieuwe Uitdaagrecht, maar ook het vergroten van de wijk- en dorpsdemocratie in alle facetten. Deze twee onderdelen verkennen we het komend jaar. Uitwerking hierop volgt dus ook pas later. 1.2 Met deze verordening kunnen we inzetten op vroegtijdige participatie in plaats van alleen inspraak. Gemeentes worden verplicht, zij het later dan eerder gepland, om een Participatieverordening op te stellen. Hierdoor is het mogelijk in te zetten op vroegtijdige participatie van inwoners bij de eerste schetsen of plannen. Dit in tegenstelling tot de eerdere inspraakverordening, waarbij het alleen mogelijk was om in te spreken op al uitgewerkte plannen en beleid. 1.3

In de participatieverordening verwerken we twee verbeterpunten uit Verbeteragenda 2023 (QSLD) In de Participatieverordening komen twee verbeterpunten terug die vanuit de Quick Scan Lokale Democratie (QSLD) zijn opgesteld in de Verbeteragenda 2023: 1. Inwoners weten hoe zij een inwonersinitiatief kunnen starten. We bieden een duidelijk handvat dat inwoners of organisaties de nodige uitleg geeft en enthousiasmeert bij het opstarten van een maatschappelijk initiatief. Er komt één duidelijk aanspreekpunt binnen de gemeente Oisterwijk voor maatschappelijke initiatieven. U leest dit terug in hoofdstuk 4, Artikel 7 van de Participatieverordening. De wijkregisseurs spelen hier een belangrijke rol als aanspreekpunt. 2. We geven een terugkoppeling aan inwoners of andere stakeholders die zijn betrokken bij een participatietraject voor nieuw beleid. Voordat we voorgesteld beleid aanbieden voor besluitvorming, koppelen we het resultaat van het participatietraject terug aan betrokkenen. Op deze manier zijn betrokkenen op de hoogte of en hoe hun inbreng in het beleid is verwerkt en krijgen zij de gelegenheid om hierover eventuele vragen te stellen aan de ambtenaar. U leest dit terug in hoofdstuk 2 en 3, met name Artikel 4 van de Participatieverordening. Daar is deze processtap in het participatieproces verwerkt.

1.4 De inwerkingtreding van de Omgevingswet vraagt om handreiking participatie Ook in de Omgevingswet wordt het belang van vroegtijdige participatie erkend. Dat is: voorafgaand aan de formele procedure. In feite maakt het niet of je beleid opstelt of een project start vanuit het sociale domein of fysieke leefomgeving. Als gemeente denken we bij de start na of er ruimte is voor participatie en zo ja welke vorm van participatie dan daarbij past en welke stakeholders je moet betrekken. Dit geldt ook voor externe initiatiefnemers die vanuit de Omgevingswet aan de slag gaan met

omgevingsplannen (voorheen bestemmingsplannen). Ook voor hen stellen we de handreiking op en stellen eisen aan het te doorlopen participatieproces. De al beschikbare en vastgestelde Handreiking omgevingsdialoog en Menukaart Omgevingswet nemen we hierin mee. Omdat we als gemeente eindverantwoordelijk zijn voor de totale participatie kunnen we ook hier het (te) doorlopen proces beter volgen en toetsen. Kanttekeningen 1.1. Het gaat (tijdelijk) meer inzet kosten dit goed te borgen in de organisatie Samen beleid maken en uitvoeren is niet nieuw in onze gemeente. Er zijn veel grote en kleine, geslaagde en minder geslaagde voorbeelden van participatie in gemeente Oisterwijk. Elk participatieproces goed borgen, ook als inwoners zelf met initiatieven komen, vraagt om een andere benadering. Dit vraagt in het begin extra tijd, afstemming en inzet. Het is nu al een belangrijk thema binnen de Organisatieontwikkeling voor onze medewerkers. Tegelijkertijd vertaalt het zich later terug in minder inzet, zeker als inwoners het gevoel hebben vanaf het begin goed betrokken te zijn en zich kunnen vinden in het voorstel. Dit zou voor minder bezwaren kunnen zorgen. Daarnaast kunnen inwoners meer zelf en samen met andere inwoners oppakken binnen hun wijk, buurt of dorp. Of zelfs taken van de gemeente overnemen via het Uitdaagrecht. Ook dat vertaalt zich in minder gemeentelijke inzet.

Vanuit de Omgevingswet is eerder gemeld richting college en raad, dat er in 2024 een onderzoek uitgevoerd wordt naar de effecten van de invoering Omgevingswet op de formatie en de legesopbrengsten. Hierin moeten ook het uitvoeren van de participatieprocessen voor de projectleiders en door externe initiatiefnemers in meegenomen worden.

Financiën Het vaststellen van de Participatieverordening brengt geen extra kosten met zich mee. Met de eerder door uw raad toegekende incidentele budgetten Inwonersparticipatie (€ 40.000 in 2022, 2023 en 2024) als ook de nieuwe buurtbudgetten (€60.000 in 2023, 2024 en 2025) kunnen we nog vooruit.

Communicatie Communicatie richting inwoners, bedrijven en verenigingen is uiteraard belangrijk. Ze moeten weten, waarin ze kunnen participeren, waar ze met hun ideeën terecht kunnen of zelfs waarmee ze de gemeente gaan uitdagen. Hieraan besteden we uitgebreid aandacht in de handreiking. Daarnaast staat in de Participatieverordening 2024 (artikel 3.3) dat we voor elke project of plan, op de voor dat proces geschikte manier, de start van het participatieproces bekendmaken. Ook hierop komen we terug in de handreiking.

Uitvoering Terwijl dit bestuurlijke proces voor besluitvorming van deze Participatieverordening loopt, zijn we al volop bezig met de onderliggende Handreiking participeren doen we samen. We hopen dit in januari 2024 ter vaststelling aan het college voor te leggen en sturen het ook als

raadsinformatie (RIB) naar de gemeenteraad. In het proces betrekken we ook nog de interne participatiegroep, de raadswerkgroep van Oisterwijk Bouwt! en de Adviesraad Sociaal Domein.

Bijlagen Bijlage 1: Participatieverordening gemeente Oisterwijk 2024

Oisterwijk 7 november 2023, Het college, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

Marco Wilke

Hans Janssen

Raadsbesluit Voorstel tot vaststelling Participatieverordening gemeente Oisterwijk 2024

De raad van de gemeente Oisterwijk, gelezen het voorstel van het college d.d. 7 november 2023, afdeling Bedrijfsvoering,

gelet op Wet ‘versterking participatie op decentraal niveau’ en de Omgevingswet besluit : de Participatieverordening Gemeente Oisterwijk 2024 vast te stellen

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Oisterwijk op 14 december 2023 de griffier,

de voorzitter,

Daniëlle Robijns

Hans Janssen