Motie bijverdienen in de bijstand (1005396).pdf

Zaaknummer: 1005396

Raadsinformatiebrief

Aan : de gemeenteraad Van : het college Behandeld in de collegevergadering d.d. : 18 april 2023 Bijlage : N.v.t. Onderwerp : Motie bijverdienen in de bijstand __________________________________________________________________________

Onderwerp: Motie bijverdienen in de bijstand en afdoen motie

Inleiding In de raadsvergadering van 10 november 2022 heeft uw raad motie 311 “Bijverdienen in de Bijstand” aangenomen. Met deze motie heeft u het college opdracht gegeven te onderzoeken wat de voor- en nadelen zijn van het toepassen van Artikel 31, lid 2, sub j van de Participatiewet. Dit om het mogelijk te maken voor bijstandsgerechtigden om een deel van hun verdiensten uit deeltijdwerk te behouden. Met deze brief informeren wij u hierover en hiermee wordt de motie uitgevoerd en afgedaan.

Kennisnemen van De voor- en nadelen van Artikel 31 lid 2 sub j van de Participatiewet.

Informatie Stimuleren arbeidsinschakeling In Artikel 31, lid 2, onder j van de Participatiewet is opgenomen dat een gemeente een één- of tweemalige premie van ten hoogste € 2.934,00 per kalenderjaar aan inwoners met een uitkering mag verstrekken, voor zover dit naar het oordeel van het college bijdraagt aan de arbeidsinschakeling van de betrokken inwoners. Dit artikel biedt daarmee de mogelijkheid om diverse premies in het leven te roepen. Als wij met elkaar vinden dat vrijwilligerswerk, opleiding, parttime werk of een financiële prikkel om werk te aanvaarden bijdraagt aan arbeidsinschakeling kunnen we een vrijwilligerspremie, studiepremie, bijverdienpremie of uitstroompremie ontwikkelen, inrichten en uitvoeren. De gemeente is zelf verantwoordelijk voor het bekostigen van een dergelijke regeling.

1

De gemeente Oisterwijk maakt momenteel geen gebruik van deze ruimte in de wet. Wel maken we sinds de komst van de Participatiewet in 2015 van de mogelijkheid gebruik om actief de wettelijke inkomstenvrijlatingen toe te passen. Een deel van het inkomen wordt dan niet met de uitkering verrekend. Inwoners met een uitkering mogen daarmee een aantal maanden een deel van de inkomsten houden boven op de uitkering. Bijverdienpremie Een aantal bijstandsgerechtigden kan niet (meteen) fulltime werken, maar vaak wel parttime. Zeker als er perspectief zit in de baan qua uren en opleidingsmogelijkheden zijn ze hiervoor te motiveren. Bovendien kan de stap naar parttime werk een volgende stap zijn naar volledige uitstroom uit de uitkering. Parttime werk financieel aantrekkelijk(er) te maken kan daarom van belang zijn. Een bijverdienpremie kan daaraan bijdragen. Bovendien kan het de financiële ruimte (enigszins) vergroten en financiële zorgen verkleinen. De Participatiewet onderschrijft deze waarden van bijverdienen in een uitkeringssituatie, maar stelt daar in hoogte en duur nadrukkelijk grenzen aan. De hoogte van de bijstand is het verschil tussen het inkomen en de van toepassing zijnde bijstandsnorm (artikel 19 lid 2 Participatiewet). Inkomsten uit arbeid worden hierbij in beginsel niet vrijgelaten en moeten dus in mindering worden gebracht op de uitkering (artikel 31 Participatiewet).

Wel geeft de Participatiewet drie mogelijkheden om een inkomstenvrijlating toe te passen. Inkomstenvrijlating Op dit moment mogen bijstandsgerechtigden boven de 27 jaar zes maanden lang 25 procent van hun inkomsten uit werk behouden bovenop de uitkering. Daarnaast zijn er nog speciale regelingen voor alleenstaande ouders en inwoners en voor personen die om medische redenen niet voltijd kunnen werken of personen met loonkostensubsidie. Voordelen en nadelen bijverdienpremie Uit experimenten met de Participatiewet bij diverse gemeenten is gebleken dat een bijverdienpremie niet leidt tot meer uitstroom uit de bijstand. Daarbij ging het om experimenten met toestemming van het Rijk onder begeleiding van universiteiten. Onderdeel van deze experimenten was het mogen bijverdienen zonder dat dit geheel gekort werd op de uitkering. Daarmee waren ze vergelijkbaar met premies voor deeltijdarbeid. Uit de resultaten blijkt dat er geen duidelijk en significant effect is op de uitstroom naar werk. Er zijn een aantal gemeenten waar de bijverdienpremie een stimulerend effect heeft op het aantal bijstandsgerechtigden met betaald werk onder andere in Wageningen, maar er zijn ook gemeenten waar deze effecten te verwaarlozen zijn zoals in Tilburg. Voordelen bijverdienpremie • De premie zorgt voor iets meer financiële armslag en is daarmee een steuntje in de rug.

• Uitkeringsgerechtigden voelen zich meer gezien als ze aan het werk gaan en het kan bijdragen aan het zelfvertrouwen. Nadelen introduceren bijverdienpremie • Er is veel tijd nodig om de uitvoering van de bijverdienpremie doeltreffend en doelmatig in te bedden in reguliere dienstverlening. Ga uit van zeker een jaar. Bovendien komt het kabinet met een nieuwe regeling die betrekking heeft op bijverdienen in de bijstand. • Het separaat inzetten op meer uitstroom naar deeltijdwerk leidt af van de inzet om inwoners in de bijstand volledig uit te laten stromen. In die situaties waarin deeltijd uitstroom het best passend en haalbaar is begeleiden de participatiecoaches de betreffende inwoners en wordt actief gewezen op de mogelijkheid van de inkomstenvrijlating.

•

•

Enkel een bijverdienpremie introduceren (dus zonder extra inzet/ instrumenten/ begeleiding) is slechts een extra beloning van deeltijdwerk, van de huidige deeltijdwerkers en dus inkomensondersteuning voor een specifieke groep. Wellicht ook van maatschappelijke waarde, maar beperkt. De inschatting is dat de financiële consequenties groot zijn. Het nauwkeurig ramen van de premiekosten en premieopbrengsten is ingewikkeld omdat er veel variabelen zijn waarop we (eveneens veel) aannames moeten doen.

Nieuwe regeling kabinet Ook het kabinet vindt dat het voor bijstandsgerechtigden aantrekkelijker moet worden om te werken naast een bijstandsuitkering. De regels rondom bijverdienen in de bijstand worden daarom aangepast en vereenvoudigd. Het voornemen is om de verschillende inkomstenvrijlatingen binnen afzienbare tijd te vervangen door één regeling: een vrijlating van 15 procent van de inkomsten gedurende één jaar. Ook de leeftijdsgrens van 27 jaar wordt losgelaten. Verlenging van de vrijlating is mogelijk wanneer deeltijdwerk het hoogst haalbare is. De minister spreekt van een verruiming van de bijverdiengrenzen, hoewel het percentage van de inkomsten omlaag gaat maar de duur van de vrijlating omhoog. Conclusie Er is een passende grondslag te creëren voor de introductie van een bijverdienpremie in Oisterwijk. Gemeenten zoals Amsterdam en Wageningen gingen ons al voor. Daar kunnen we van leren. Hoewel sommige gemeenten die ons voor gingen de toegevoegde waarde van een bijverdienpremie positief inschatten, is daar bij andere gemeenten geen sprake van. De toegevoegde waarde is vaak te gering en is het voor de uitvoering te belastend. Daar staat tegenover dat er wel kansen worden gezien om parttime werken te stimuleren en het bereik van de inkomstenvrijstelling te vergroten.

Het kabinet onderschrijft dat en komt met een nieuwe regeling om bijverdienen in de bijstand eenvoudiger en aantrekkelijker te maken. Het kabinet komt dus met een nieuwe regeling. Het ligt voor de hand op deze regeling te wachten zodat we direct structurele maatregelen kunnen nemen. Diverse gemeenten in Nederland maken op een andere wijze gebruik van de ruimte die artikel 31 Participatiewet biedt en verstrekken een uitstroompremie. Een bijstandsgerechtigde heeft dan recht op een één- of tweemalig extra geldbedrag na uitstroom uit de uitkering voor een bepaalde duur. Mocht uw raad behoefte hebben aan een uitstroompremie, dan adviseren wij u het college opdracht te geven hiertoe. Het toepassen van een uitstroompremie heeft echter wel financiële consequenties. In 2022 hadden we circa 65 plaatsingen naar werk.

Vervolg We beschouwen de motie hiermee als afgedaan.

Communicatie N.v.t.

Bijlagen N.v.t.