Geanonimiseerder versie RCE advies Klooster Nieuwenhof Moergestel

‘# g1

Retouradres 5.1.2.e

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

5.1.2.e 5.1.2.e

College van B&W van Gemeente Oisterwijk T.a.v. Afd. Ruimte, 5.1.2.e Postbus 10101

5.1.2.e 5.1.2.e 5.1.2.e

www.cultureelerfqoed.nl

5.1.2.e

Contactpersoon 5.1.2.e

T 5.1.2.e 5.1.2.e

@cu ltureelerfgoed.nl

Olonummer

Datum Betreft

14 april 2023 Wabo advies omgevingsvergunning rijksmonument

Onze referentie 1352998

Bijlagen 0

Naam

VmL Kasteel Nieuwenhof/Klooster Zusters van Liefde

Adres

5.1.2.e

Postcode/plaats

5.1.2.e

Gemeente/provincie

Monumentnummer

Oisterwijk; Noord-Brabant; 29943

Geacht college,

Op 14 februari 2023 vroeg u mij voorafgaand aan de aanvraag omgevingsvergunning monumenten te adviseren over de voorgenomen wijziging(en) van bovengenoemd monument. Bij de beoordeling heb ik de mij toegezonden voorlopige stukken betrokken die bestaan uit een herbestemmingsstudie dd. 15-2-2021 en een aanpassing daarvan dd. 16-11-2022. Preadvies Met dit preadvies wordt gewezen op de gevolgen van het voorgestelde plan voor de monumentale waarden. Een definitief oordeel over het plan kan pas gegeven worden nadat een definitieve omgevingsvergunningsaanvraag is ingediend. Ik verzoek u om dit advies bij de verdere planontwikkeling te betrekken.

Het plan Het plan op hoofdlijn betreft herbestemming van het voormalige klooster van de Zusters van Liefde op het terrein van het vml. Kasteel Nieuwenhof en nieuwbouw van een appartementengebouw op het deels omgrachte, in de twintigste eeuw uitgebreide kasteel/kloosterterrein ten noordoosten van het rijksmonument. Motivering Omdat het nog gaat om een indicatief plan, gepresenteerd in de vorm van een beknopte herbestemmingsstudie, reageer ik op hoofdlijn op de mij voorgelegde ontwikkeling.

T.a.v. sloop bouwdelen en herbestemmen rijksmonument: Pagina 1 van 3

Onze referentie

1352998

Met de voorgestelde sloop van de in het plan als te slopen aangemerkte noordoostelijke kloostervleugel (bouwdeel A) stemt de RCE niet in vanwege de hoge monumentale waarde van dit bouwdeel. Het bouwhistorisch onderzoek onderschrijft dit belang. Het is de oudste vleugel van het complex en vertelt zo mede het verhaal van de ontstaansgeschiedenis van het instituut op deze plek op de locatie van kasteel Nieuwenhof. Bovendien heeft de vleugel ook nog een goed bewaard gebleven historisch interieur dat naar het gebruik als klooster verwijst. Ook aan de oostzijde is de wens enkele bouwdelen te vervangen. Hoewel ik van mening ben dat ook deze bouwdelen goed her te gebruiken zijn, is hier gelet op de lagere waardering in de bouwhistorische rapportage meer ruimte voor transformatie. Uit de tekeningen in het plandocument kan verder worden opgemaakt dat op hoofdlijnen de indeling van de te behouden vleugels wordt gevolgd voor het inpassen van de nieuwe woningen en dat hierbij ook de waardevolle trappenhuizen behouden blijven. Ik vind de beoogde herbestemming van deze vleugels daarom denkbaar, maar omdat een toelichting of visie op de omgang met het monument ontbreekt, zijn de plannen verder niet te beoordelen.

Het behoud van de kloosterkapel uit de tweede helft van de twintigste eeuw is positief. Bij het vaststellen van het programma en het ontwerp voor herbestemming van de kapel kan echter nog veel beter rekening gehouden worden met de ruimtewerking, het bestaande materiaalgebruik en de toegepaste kunstwerken. Toevoegingen aan de bestaande kapel, bijvoorbeeld in de vorm van een nieuwe toegang in de gevel, zijn overigens goed denkbaar. Ruimtelijke ontwikkelingen omgeving: De beoogde nieuwbouw in de voormalige kasteel-kloostertuin heeft in de studie de vorm van een aantal bouwlagen hoog vrijstaand appartementenblok. Dit zal een groot deel van de open groene ruimte ten noordoosten van het klooster beslaan en het terrein wordt verder grotendeels als parkeerruimte ingericht. Uit de planstudie maak ik overigens op dat er ook plannen zijn voor het ontwikkelen van het nog open landschap ten westen van het rijksmonument tot een woongebied. Voor de herkenbaarheid van het voormalige kasteel Nieuwenhof en het latere klooster speelt de door grachten en lanen omkaderde open groene ruimte een belangrijke rol. Het grotendeels bebouwen van deze voormalige kloostertuin heeft hiervoor dan ook negatieve gevolgen, mede doordat de verhouding tussen groen en hoofdgebouw verandert.

In het plandocument ontbreekt echter een gedegen ruimtelijk-historische analyse van het gebied en een hierop gebaseerde visie hoe kan worden omgegaan met de cultuurhistorische waarden en de omgevingskwaliteit bij deze ontwikkeling in de omgeving van het monument. Zoals door de RCE aan de omgevingstafel op 10 oktober 2021 al aangegeven is, ontbreekt hiermee feitelijk het kwalitatieve kader om het ruimtelijke plan te kunnen toetsen. Ik adviseer u om hierin te voorzien en te bevorderen dat bij het herontwikkelen van het rijksmonument en de omgeving rekening gehouden wordt met de cultuurhistorische waarden en de omgevingskwaliteit van het gebied.

Uitgangspunten

Pagina 2 van 3

Onze referentie

Voor meer informatie over aanpassing, restauratie en verduurzaming van rijksmonumenten kunt u onder andere terecht bij 'Uitgangspunten en overwegingen advisering gebouwde en groene rijksmonumenten' op www.cultureelerfgoed.nl en op www.stichtingerm.nl

1352998

Vragen Mocht u nog vragen hebben over de inhoud van dit advies, dan kunt u contact opnemen met de contactpersoon die in het briefhoofd vermeld staat.

De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, namens deze, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed,

5.1.2.e

5.1.2.e

adviseur architectuurhistorie

Pagina 3 van 3