Bijlage bij RIB 2 Evaluatierapport Thuiszitterspact 2024-2025

Team Leerplicht-Doorstroompunt Midden-Brabant

oktober 2025

Evaluatierapport Thuiszitterspact PO–VO Midden-Brabant Schooljaar 2024–2025 Inhoudsopgave: 1. Inleiding 2. Cijfers, teldatum 15-06-2025 3. Behaalde resultaten 4. Regionale doelstellingen en werkwijze 2025–2029 5. Onderwijs waar mogelijk- zorg waar nodig 6. Vernieuwingen

1. Inleiding Het Thuiszitterspact PO–VO Midden-Brabant heeft als doel om voor alle kinderen en jongeren een passend onderwijsaanbod te realiseren en thuiszitten zoveel mogelijk te voorkomen. Dit evaluatierapport beschrijft de voortgang en resultaten over het schooljaar 2024–2025, en vormt de basis voor verdere doorontwikkeling van de regionale samenwerking tussen onderwijs, gemeenten en zorg. De gemeente Tilburg voert als centrumgemeente, via het team Leerplicht–Doorstroompunt MiddenBrabant, de regionale leerplicht- en Doorstroompunt (RMC)-taken uit voor alle regiogemeenten. Sinds 2021 is sprake van een uniforme regionale werkwijze binnen het Thuiszitterspact.

2. Cijfers 2024–2025 Teldatum 15 juni 2025: Categorie

Aantal leerlingen Toelichting 2025

Totaal geregistreerd (DUO + BRP)

439

Alle meldingen zonder actuele schoolinschrijving.

Af: Vrijstellingen art. 5a Leerplichtwet

–62

Medisch, psychisch gronden.

Af: COA-registraties Gilze (azc Prinsenbos)

–139

Administratief geregistreerd; feitelijk buiten de regio.

= Feitelijk aantal thuiszitters zonder schoolinschrijving

238

Beleidsrelevante doelgroep.

+ Met schoolinschrijving

251

Leerlingen met onderwijsinschrijving maar met langdurig of structureel verzuim.

= Totale doelgroep Midden-Brabant

489

Totaal groep jongeren waarvoor inzet Thuiszitterspact van toepassing is.

Toelichting berekening: De berekening van het feitelijke aantal thuiszitters zonder schoolinschrijving is als volgt: 439 totaal geregistreerd (DUO + BRP) – 62 vrijstellingen (art. 5a/b/c) – 139 COA-registraties = 238 feitelijke beleidsrelevante groep zonder schoolinschrijving. Tel hierbij de 251 jongeren met schoolinschrijving, dan komt het definitief aantal jongeren uit op 489.

1

Team Leerplicht-Doorstroompunt Midden-Brabant

oktober 2025

Toelichting correcties A. Correctie COA-registratie Gilze De COA-registraties in Gilze worden administratief uitgefilterd in overleg met DUO, de gemeente Gilze en het COA, omdat deze jongeren soms feitelijk elders verblijven. Daarnaast blijkt dat bij circa 139 van de absoluut verzuim meldingen, sprake was van administratieve omstandigheden (verhuizing of overdracht elders). B. Correcties vrijstellingen (art. 5a Leerplichtwet) De vrijstellingen 5 a (medisch /psychisch gronden) worden niet meegeteld in de totale aantallen thuiszitters. Ze betreffen jongeren die formeel niet onder de onderwijsplicht vallen en waarvoor het Thuiszitterspact geen directe beïnvloedingsmogelijkheden biedt, zolang een vrijstelling loopt. Toelichting vrijstelling artikel 5a: jongeren voor wie op basis van een verklaring van een onafhankelijk arts ( jeugdarts van de GGD) is vastgesteld dat tijdelijk geen enkele vorm van onderwijs mogelijk is vanwege medische of psychische gronden. Deze groep hoort inhoudelijk bij de bredere doelgroep jongeren zonder onderwijs, maar wordt niet meegenomen in de beleidsrelevante cijfers van het Thuiszitterspact, omdat er tijdens de vrijstellingsperiode geen feitelijke interventie kan worden ingezet. Zodra een vrijstelling afloopt, bewaakt Leerplicht samen met de betrokken partners en arts of (gedeeltelijke) terugkeer naar onderwijs in de toekomst mogelijk is.

Cijfers Thuiszitters Een thuiszitter is in dit convenant een leerplichtig kind of jongere die 4 weken of langer aaneengesloten geen onderwijs volgt binnen de school of een orthopedagogisch didactisch centrum (OPDC). Dit zijn kinderen en jongeren: • zonder schoolinschrijving (absoluut verzuim). • met een schoolinschrijving (relatief verzuim). Eén van de afspraken in het convenant is dat álle thuiszittende leerlingen moeten worden geregistreerd. Ook als de reden van het thuiszitten geoorloofd is, zoals bij ziekte. Regio MiddenBrabant is één van de weinige regio’s in Nederland waar de scholen ook zorgelijk vaak ziek melden van kinderen kunnen melden. De MAZZL-methodiek wordt ingezet om vroegtijdig signalen van zorgwekkend verzuim te herkennen en in samenwerking met school, ouders en hulpverlening passende ondersteuning te bieden. Voor het in beeld krijgen van de thuiszitters met een schoolinschrijving zijn de samenwerkingspartners van het convenant afhankelijk van de meldingen van scholen. De school stelt vast of een leerling afwezig is en of deze afwezigheid voldoet aan de normen om de leerling te melden als thuiszitter. Sinds de totstandkoming van het Regionale Thuiszitterspact (2017) is er veel geïnvesteerd om de afspraken uit het convenant in te voeren en na te leven.

Er worden als gevolg daarvan sinds 2017 elk jaar meer meldingen van thuiszitters doorgegeven en daardoor komt de groep die thuiszit steeds beter in beeld. Uit de jarenlange registratie blijkt dat de oorzaken van het thuiszitten van leerlingen met een schoolinschrijving zijn onder te verdelen in 7 categorieën: 1. wachtlijst sociaal wijkteam, 2. wachtlijst hulpverlening, 3. geen passend hulpverleningsaanbod, 4. wachtlijst speciaal onderwijs, 5. geen passend onderwijsaanbod, 6. systeemproblematiek, 7. medisch/psychisch.

2

Team Leerplicht-Doorstroompunt Midden-Brabant

oktober 2025

In het schooljaar 2024–2025 is Leerplicht gestart met het vastleggen van bovenstaande categorieën bij meldingen van thuiszitters. Deze werkwijze is onderdeel van de bredere regionale aanpak om thuiszitten effectief tegen te gaan en maatwerk te bieden aan jongeren die (dreigen te) verzuimen. Het doel van deze categorisering is om: 1. sneller en gerichter signalen te kunnen delen met samenwerkingsverbanden en beleidsmakers; 2. meer inzicht te verkrijgen in de aard en omvang van thuiszitten binnen de regio; 3. passende interventies te kunnen ontwikkelen per categorie; 4. en beleidsontwikkeling te ondersteunen op basis van actuele en gedifferentieerde gegevens. De samenwerkingsverbanden passend onderwijs zijn verplicht ieder kwartaal aan de Inspectie van het Onderwijs te rapporteren over de thuiszitters in hun regio. De Inspectie krijgt zodoende zicht op het vermogen van samenwerkingsverbanden om het aantal thuiszitters in hun regio terug te dringen. Dit is één van de doelen van het wettelijk kader passend onderwijs. Ieder kwartaal controleert Leerplicht daarom samen met de samenwerkingsverbanden de registratie: zijn de leerlingen die bij de samenwerkingsverbanden bekend zijn ook bij Leerplicht gemeld en andersom. Waar nodig worden bevindingen uit deze kwartaaloverleggen terug aan de betrokken leerplichtambtenaar of samenwerkingspartner voor verdere actie.

In het jaarverslag van Leerplicht-Doorstroompunt Midden-Brabant worden de cijfers gepubliceerd van deze kwartaalmeting, daarom worden de cijfers van peildatum 15 juni gebruikt. In het meest recente jaarverslag staan de cijfers van schooljaar 2023-2024 en de thuiszittercijfers van 15 juni 2024. Onderstaand de nieuwste cijfers van peildatum 15 juni 2025. Thuiszitters met een schoolinschrijving (de situatie op peildatum 15 juni) 15-06-2024 Middelbaar 5 beroepsonderwijs Primair onderwijs 48 Speciaal onderwijs 4 Voortgezet onderwijs 114 Voortgezet speciaal 35 onderwijs Totaal 206

15-06-2025 4 60 11 143 34 251

Er is nog steeds een toename van het aantal geregistreerde thuiszitters. Door de afspraken uit het Thuiszitterspact na te leven is de groep in Midden-Brabant steeds completer in beeld. De toename is voornamelijk toe te schrijven aan de meldingen van geoorloofd thuiszittende leerlingen, dat wil zeggen leerlingen die bijvoorbeeld vanwege ziekte of het wachten op een plek in het speciaal onderwijs op dit moment niet kunnen deelnemen aan onderwijs op school. In ongeveer 60% van de gevallen gaat het om leerlingen die een lopend hulpverleningsaanbod hebben en waarbij zorg voorliggend is op onderwijs.

3

Team Leerplicht-Doorstroompunt Midden-Brabant

oktober 2025

Thuiszitters zonder een schoolinschrijving (de situatie op peildatum 15 juni) 15-06-2024 15-06-2025 Lopende 23 46 vrijstellingsaanvragen Absoluut verzuim 237 331 Vrijstelling 5 onder a 57 62 Totaal 317 439 Kinderen en jongeren die leerplichtig zijn en géén schoolinschrijving hebben, komen bij Leerplicht in beeld door gegevens van DUO (schoolinschrijvingen en vrijstellingen) te combineren met gegevens uit de BRP (regio en leeftijd). Dit zijn kinderen en jongeren: • zonder schoolinschrijving, met een lopende aanvraag voor een vrijstelling • zonder schoolinschrijving (absoluut verzuim), • met een vrijstelling vanwege psychische of lichamelijke klachten (vrijstelling 5 onder a). Van de 46 openstaande vrijstellingsaanvragen op 15 juni 2025 betrof het in 36 gevallen een aanvraag voor vrijstelling op grond van artikel 5, onder b, van de Leerplichtwet. Dit artikel biedt ouders de mogelijkheid vrijstelling van inschrijving te verkrijgen wanneer zij bedenkingen hebben tegen de richting van het onderwijs. In dat geval vervalt de inschrijvingsplicht bij een school en rust op ouders de verantwoordelijkheid zelf in onderwijs te voorzien. In de praktijk vraagt dit type vrijstelling om een zorgvuldige beoordeling, waarbij wordt gekeken naar de motivering en de feitelijke toetsbare onderbouwing van het gezin. Het absoluut verzuim is opvallend toegenomen.

Dit is voor een belangrijk deel toe te schrijven aan personen zonder schoolinschrijving die ingeschreven staan op de locatie van het coa in Gilze. Van het totaal aantal absoluut verzuimers op de peildatum (331 personen) zijn er 152 ingeschreven in Gilze en Rijen. Daarvan zijn er 139 geregistreerd op het adres van azc Prinsenbos in Gilze. Daarnaast is het van belang te vermelden dat het in het geval van absoluut verzuim in ongeveer 15% van het totaal aantal gevallen gaat om een periode van verzuim die is ontstaan vanwege administratieve omstandigheden, zoals een schoolinschrijving of verhuizing die niet tijdig of correct is verwerkt. Op de peildatum leek dan weliswaar sprake te zijn van verzuim, uit onderzoek naar het verzuim is achteraf duidelijk geworden dat geen sprake was van thuiszitten.

3. Behaalde resultaten A. Structurele bespreking thuiszitterslijsten met samenwerkingsverbanden De thuiszitterslijsten worden ieder kwartaal besproken met de samenwerkingsverbanden in de regio Midden-Brabant. Tijdens deze overleggen worden de actuele cijfers, trends en oorzaken gezamenlijk geanalyseerd. Deze structurele afstemming maakt het mogelijk om signalen vroegtijdig op te pakken, patronen te herkennen en gericht te handelen. Zo ontstaat een gedeeld regionaal beeld en een lerende aanpak waarin scholen, samenwerkingsverbanden en het Doorstroompunt samen verantwoordelijkheid nemen.

4

Team Leerplicht-Doorstroompunt Midden-Brabant

oktober 2025

B. Beter zicht op achterliggende redenen van thuiszitten De stijging van het aantal thuiszitters is deels het gevolg van een verbeterde registratie. In 2024–2025 is nadrukkelijk ingezet op het verdiepen van het inzicht in de achterliggende redenen waarom leerlingen thuiszitten. Door deze oorzaken systematisch te registreren en te analyseren, kunnen trends worden herkend en gerichte interventies worden ontwikkeld. Het jeugdvolgsysteem is in 2024–2025 verder ingericht om deze informatie structureel vast te leggen. De gesignaleerde trends en knelpunten worden periodiek besproken met beleidsmedewerkers en, indien relevant, met betrokken wethouders. C. Samenwerking met OPDC’s Er is gewerkt aan meer structureel contact met de OPDC’s (Orthopedagogisch-Didactische Centra) in de regio: - OPDC Boost (Loon op Zand en Waalwijk); - OPDC De Meierij (’s-Hertogenbosch); - OPDC Track013 (Tilburg). De samenwerking met OPDC Track013 is geborgd en verder versterkt, waardoor beter zicht is ontstaan op het aantal leerlingen en hun ondersteuningsbehoeften. Met de overige OPDC’s is contact op casusniveau; in 2025–2026 wordt ingezet op verdere kennisdeling en afstemming. D. Toename aanmeldingen Track013-trajecten Het aantal aanmeldingen voor de trajecten Back on Track, Track 2.1 en Top Track is toegenomen.

Dit laat zien dat meer leerlingen met complexe ondersteuningsbehoeften in beeld komen en dat de samenwerking tussen onderwijs, zorg en het Doorstroompunt goed functioneert. Met name de uitstroom uit Back on Track vraagt extra aandacht vanwege de complexiteit van de casussen en de benodigde nazorg. Ook na terugkeer naar school is passende begeleiding essentieel om terugval te voorkomen.

4. Regionale doelstellingen en werkwijze 2025–2029 Landelijke afspraak en regionale aanpak In 2016 hebben het Ministerie van OCW, de VNG, de PO-Raad, de VO-Raad en Ingrado een landelijke bestuurlijke afspraak gemaakt met de ambitie dat geen enkel kind langer dan drie maanden zonder passend onderwijsaanbod zou zitten. Deze afspraak — vaak aangeduid als het Thuiszitterspact 2016 — vormt een beleidsmatige richtlijn, geen wettelijke norm. De term thuiszitter is niet opgenomen in de Leerplichtwet, en de genoemde termijn van drie maanden heeft geen juridische status. In de landelijke praktijk wordt de drie-maanden-termijn regelmatig gebruikt om cijfers tussen regio’s te vergelijken, maar regio’s hanteren hun eigen registratiekaders. Sommige regio’s registreren al na vier of zes of acht weken een leerling als thuiszitter; andere volgen de landelijke richtlijn van drie maanden. De regio Midden-Brabant kiest bewust voor een kortere registratietermijn: wanneer een leerling langer dan vier weken zonder onderwijs is, wordt deze opgenomen in de regionale thuiszittersregistratie en volgt actie tussen school, samenwerkingsverband en Leerplicht. Binnen deze aanpak wordt gestreefd naar het realiseren van een passend onderwijsarrangement binnen 16 weken.

5

Team Leerplicht-Doorstroompunt Midden-Brabant

oktober 2025

Hoewel deze termijn op papier iets langer lijkt dan drie maanden, leidt de regionale werkwijze in de praktijk juist tot snellere signalering en kortere doorlooptijden, omdat Midden-Brabant eerder in actie komt dan wettelijk vereist. Regionale lijn Midden-Brabant De regio Midden-Brabant hanteert een kortere, actievere termijn: • Een leerling die langer dan vier weken niet naar school gaat, wordt al opgenomen in de regionale thuiszitterslijst. • Daarmee wordt veel eerder gehandeld dan in de landelijke registratie (drie maanden). • Vervolgens wordt binnen de regionale uitvoeringspraktijk toegewerkt naar een maximale interventietermijn van 16 weken om een passend aanbod te realiseren, Dus samengevat: Aspect

Wettelijk kader / bron

Termijn

Wat het betekent

Meldplicht verzuim

Leerplichtwet art. 21

16 uur in 4 weken

School meldt ongeoorloofd verzuim bij DUO / Leerplicht.

Landelijke definitie thuiszitter

Thuiszitterspact 2016 (OCW/VNG/Ingrado)

3 maanden

Beleidsmatige registratie van langdurige thuiszitters.

4 weken

Snellere signalering en opname in regionale aanpak.

Regionale registratie Midden-Brabant

Regionaal Thuiszitterspact

a. Doelstellingen - Geen kind langer dan 16 weken zonder onderwijs of passend aanbod. - Maximaal mogelijke schoolaanwezigheid. - Interdisciplinaire samenwerking tussen leerplicht, onderwijs, jeugdhulp en toegang. - Ondersteuning van (dreigende) thuiszitters en hun gezinnen. - Structurele vermindering van het aantal geregistreerde thuiszitters. De regio hanteert daarom een realistische norm van maximaal 16 weken, met als streven om de periode zonder onderwijs zo kort mogelijk te houden. b. Versterking regionaal thuiszittersbeleid 2025–2029 In 2025 is het Thuiszitterspact Midden-Brabant opnieuw ondertekend voor de periode 2025– 2029 door alle betrokken partners. Daarmee bevestigen onderwijs, gemeenten, zorg en samenwerkingsverbanden hun gezamenlijke ambitie om thuiszitten verder terug te dringen en structureel passende ondersteuning te bieden aan leerlingen die (dreigen te) verzuimen. In aansluiting hierop is een addendum opgesteld waarin het regionale beleid verder is aangescherpt. Deze aanscherping sluit aan bij de in juni 2025 toegekende subsidie “Preventie en ondersteuning thuiszittende jeugdigen” aan zes samenwerkingsverbanden. De aanvullende afspraken richten zich op het verbeteren van de signalering, aanpak en begeleiding van thuiszittende jongeren — zowel mét als zonder schoolinschrijving.

6

Team Leerplicht-Doorstroompunt Midden-Brabant

oktober 2025

Hoofddoelen 2025–2029 • Geen enkel kind langer dan 16 weken zonder onderwijs. Dit is de melding 4 weken verzuim of zorgwekkend ziekmelden, dan 4 weken voor MDO, onderzoek en organisatie passend onderwijs) • Maximale schoolaanwezigheid voor alle leerlingen. • Sterke interdisciplinaire samenwerking tussen leerplicht, onderwijs, jeugdhulp en toegang (schoolmaatschappelijk werk). • Tijdige en integrale ondersteuning aan dreigende thuiszitters en hun gezinnen. • Structurele daling van het aantal geregistreerde thuiszitters. c. Regionale werkwijze De regionale samenwerking wordt extra geïntensiveerd en meer uniform georganiseerd. De werkwijze bestaat uit de volgende onderdelen: 1. Snelle signalering: Binnen vier weken na melding vindt een multidisciplinair overleg (MDO) plaats. 2. Categorisering: Iedere casus wordt ingedeeld in één van de zeven vastgestelde categorieën thuiszitters. 3. Interventietafels: Per categorie worden oplossingsroutes regionaal ingericht. 4. Maximale termijn: Binnen acht weken start een passend arrangement. 5. Data & rapportage: Maandelijkse overzichten en kwartaalrapportages voor samenwerkingsverbanden en het Doorstroompunt. 6. Prioritering: Voorrang in ondersteuning door sociale wijkteams en Crossroads. 7. Inzet frictiefonds leerlingenvervoer: Voor maatwerkoplossingen. 8.

Inzet aanjagers Thuiszitterspact: Specialistisch team binnen Leerplicht-Doorstroompunt Midden-Brabant. Aanvullingen op de werkwijze • Toevoeging van een aparte categorie voor absoluut verzuim, met eigen interventieroutes. • Intensievere samenwerking tussen Samenwerkingsverbanden en LeerplichtDoorstroompunt Midden-Brabant. • Structurele afstemming met lokale (wijk)teams. • Versterkte verbinding met de afdeling Sociaal binnen gemeenten over de actielijn thuiszitters.

5. Onderwijs waar mogelijk en zorg waar nodig De regionale partners benadrukken dat onderwijs altijd het uitgangspunt blijft. Het is niet wenselijk dat leerlingen onderwijs ontvangen via zorgaanbieders of instellingen die geen erkende onderwijsinstelling zijn en waar geen formele schoolinschrijving plaatsvindt. Onderwijs hoort binnen de kaders van het onderwijsstelsel georganiseerd te worden en zorg is ondersteunend en aanvullend, niet vervangend. Met dit uitgangspunt blijft de ambitie overeind: Onderwijs waar mogelijk, zorg waar nodig en altijd in samenhang met elkaar.

6. Vernieuwingen: A. Maandelijks casuïstiekoverleg en interne afstemming Het intern Thuiszittersoverleg is in schooljaar 2024–2025 vervangen door een maandelijks casuïstiekoverleg. Het doel blijft om alle thuiszitters goed in beeld te houden en gezamenlijk te reflecteren op casuïstiek. Tijdens deze overleggen wordt ingezoomd op individuele situaties en geven de collega’s elkaar input over werkvormen en processen rondom thuiszitters.

7

Team Leerplicht-Doorstroompunt Midden-Brabant

oktober 2025

B. Aanjagersteam Thuiszitterspact In het schooljaar 2024–2025 is binnen team Leerplicht een doorontwikkeling van het aanjagersteam Thuiszitterspact gerealiseerd. Waar voorheen vooral twee aanjagers actief waren, is de inzet verbreed naar een breder aanjagersteam binnen het Doorstroompunt– Leerplicht Midden-Brabant. Met deze verbreding wordt de kennis en capaciteit binnen het team beter benut, en kunnen signalen, casuïstiek en structurele knelpunten sneller worden opgepakt. Het aanjagersteam vormt hiermee een multidisciplinair expertiseteam dat zich richt op: het versterken van de verbinding tussen onderwijs, jeugdhulp en leerplicht; het signaleren van trends en patronen in thuiszittersproblematiek; het ondersteunen van scholen bij complexe casuïstiek; en het adviseren over beleidsmatige verbeteringen. Hiermee is het pact steviger ingebed in de reguliere werkzaamheden van team Leerplicht en niet langer projectmatig van aard. C. Addendum Thuiszitterspact In augustus tot december 2025 wordt gewerkt aan een addendum op het bestaande Thuiszitterspact. Het addendum scherpt de afspraken aan en bevat: Concretere en meetbare doelstellingen (waaronder een beoogde procentuele daling van thuiszitters). Een helderdere indeling in categorieën binnen de populatie thuiszitters. Een nadere duiding van de problematiek per categorie.

Een sterkere verbinding met de Lokale Educatieve Agenda (LEA) en de Hervormingsagenda Jeugd. Zo wordt de regionale aanpak van thuiszitten nadrukkelijk ingebed in de bredere beleidsontwikkeling rond jeugd, onderwijs en participatie. D. Aanpassing werkagenda’s PO-VO - vanwege addendum In het schooljaar 2024–2025 is ingezet op het actualiseren en aanscherpen van de werkagenda’s PO–VO, zodat deze beter aansluiten op de actuele ontwikkelingen binnen de regionale samenwerking en het Thuiszitterspact. Tijdens het RBO van augustus 2025 heeft wethouder Rik Grashoff de wens uitgesproken om een addendum op te stellen met concretere actielijnen voor de komende periode. Hiervoor wordt in het najaar input opgehaald bij de betrokken partners. De werkagenda’s vormen het instrument waarmee de gezamenlijke ambities worden vertaald naar concrete, uitvoerbare acties. Door deze regelmatig te herijken en af te stemmen op de voortgang van de samenwerking, blijven ze actueel en worden ze door alle partners breed gedragen. De uitwerking van het addendum kan daarbij mogelijk bijdragen aan het organiseren van een vernieuwde werkagenda, waarin de aangescherpte doelstellingen en actielijnen structureel worden geborgd en vertaald naar de uitvoering in de scholen en samenwerkingsverbanden.

Dit evaluatierapport laat zien dat de gezamenlijke inzet binnen het Thuiszitterspact MiddenBrabant leidt tot structurele verbetering van de samenwerking tussen onderwijs, zorg en gemeenten. De komende periode wordt voortgebouwd op deze basis, met blijvende aandacht voor vroegsignalering, maatwerk en het recht op onderwijs voor ieder kind.

8