Bijlage 3 - Reactie college op advies ASD

ASD Oisterwijk T.a.v Joost Wagemakers, secretaris

Behandeld door Datum Onderwerp

Crissi Kuipers Domein/Afdeling Samenleving 9 september 2025 Ons kenmerk Reactie op advies van ASD d.d. 13 maart 2025

Geachte leden van de Adviesraad Sociaal Domein, Op 13 maart 2025 heeft u gevraagd advies uitgebracht aan het college inzake het concept preventie- en handhavingsplan alcohol van de gemeente Oisterwijk. Allereerst bedanken we u voor uw inzet en het meedenken in het belang van onze inwoners. De aanleiding voor uw advies komt voort uit een gesprek wat ambtenaren van de gemeente Oisterwijk en een adviseur gezondheidsbeleid van de GGD Hart voor Brabant met uw adviesraad hebben gevoerd op 23 januari 2025 inzake dit plan. Waarom dit plan? De gemeente geeft met het Preventie- en Handhavingsplan alcohol invulling -voor de doelgroep jongeren- aan een wettelijke taak in de uitvoering van de Alcoholwet. Het doel van deze wet is het tegengaan van de schadelijke gevolgen van alcoholgebruik en het terugdringen van alcohol gerelateerde overlast. De gemeente is verantwoordelijk voor toezicht op naleving van de Alcoholwet en heeft daarbij een regierol op het vlak van regelgeving, educatie en handhaving. Binnen deze verantwoordelijkheid heeft de gemeente een regierol op zowel het juridisch-, het educatief als het handhavingsvlak. Preventie, het voorkomen van (problemen door) alcoholgebruik, is gestoeld op een gelijkwaardige combinatie van regelgeving, educatie en handhaving.

Het plan is daarom opgesteld in een co-creatie van verschillende afdelingen binnen het domein Samenleving; zowel vanuit preventie (gezondheid, jeugd) als handhaving (veiligheid, inzet BOA’s) is meegeschreven aan het plan. Advies samengevat In uw advies werkt uw adviesraad eerst een aantal bevindingen uit en komt vervolgens met een aantal aanbevelingen. Wij vatten hieronder uw bevindingen en aanbevelingen samen en komen daarna met een reactie. Bevindingen: 1. Basis van het plan: De genoemde wetten en nota’s vormen een goede basis, maar essentiële onderdelen zoals een projectorganisatie en begroting ontbreken. 2. Doelstellingen: De doelstellingen zijn globaal en missen een gedetailleerde analyse van doelgroepen en haalbaarheid. 3. Wetenschappelijke kennis: Er wordt onvoldoende gebruik gemaakt van wetenschappelijke kennis. 4. Betrokken partijen: Invloedrijke partijen zoals de onderwijssector en huisartsen ontbreken in het plan.

1

5. Risico’s: Het plan besteedt weinig aandacht aan risico’s zoals verschuiving van problemen naar andere genotmiddelen of illegaliteit. Aanbevelingen: 1. Voeg een volledige beschrijving van de projectorganisatie toe. 2. Betrek alle uitvoerende organisaties bij de evaluatie en jaarplannen. 3. Stel een raming op van de benodigde uren en middelen. 4. Zorg voor zichtbaarheid van het project in de gemeente. 5. Maak onderscheid tussen tussenresultaten en eindresultaten en werk dit uit in een routekaart. 6. Maak resultaten en maatregelen specifieker door een analyse van doelgroepen en hun sociale context. 7. Breid outcome-indicatoren uit met gegevens van instellingen die alcohol-gerelateerde problematiek behandelen. 8. Gebruik beschikbare wetenschappelijke kennis beter bij de planvorming. 9. Stel zo snel mogelijk een eerste jaarplan op. 10. Gebruik jaarplannen om projectmanagement en prioriteiten aan te scherpen. Conclusie: U benoemt dat u de cijfers over drankgebruik onder jongeren zorgwekkend vindt en dat het huidige plan tekortkomingen heeft die het succes ondermijnen. U adviseert ons om uw aanbevelingen op te volgen voor een effectieve uitvoering van het plan. Algemene reactie van het college We danken u hartelijk voor uw uitgebreide en waardevolle bevindingen en aanbevelingen met betrekking tot ons Preventie- en Handhavingsplan.

We waarderen de tijd en moeite die u heeft genomen om ons van gedetailleerde feedback te voorzien. Het college erkent de geconstateerde tekortkomingen en zal uw aanbevelingen ter harte nemen om het plan te verbeteren. Concreet zullen we de volgende stappen ondernemen, samengevat in drie hoofdonderdelen: Monitoring: • Wetenschappelijke basis: het Preventie- en Handhavingsplan is qua format en inhoud gestoeld op bevindingen van het Trimbos Instituut, hét onafhankelijke kennisinstituut voor mentale gezondheid, het gebruik van alcohol, tabak en drugs en over gamen, digitale media en gokken. • Outcome-indicatoren: vanuit de Spoedeisende Hulp (SEH) van het Elisabeth Tweesteden Ziekenhuis zijn geen lokale data beschikbaar voor de gemeente Oisterwijk. Ook kan de SEH geen compleet beeld geven, omdat niet alle jongeren vanwege alcoholgebruik in het ziekenhuis terecht komen. Hiervoor zullen ambulancecijfers opgevraagd moeten worden. We onderzoeken of het mogelijk is om deze data regionaal op te vragen. • Evaluatie: Alle samenwerkingspartners worden betrokken bij het opstellen van jaarplannen en bij de evaluaties hiervan. Organisatie: • Projectorganisatie: het is niet mogelijk een volledige projectorganisatie op poten te zetten. De inzet van tijd en geld kent namelijk zijn grenzen vanwege onze vele andere ambities.

Desondanks zijn we ervan overtuigd dat onze werkwijze een goede balans is waarbij we met beperkte middelen de problematiek adequaat kunnen aanpakken. De betrokken partijen zullen zoveel als mogelijk aansluiten en input leveren. De betrokken partijen hebben veelal een grote(re) opdracht gekregen vanuit de gemeente Oisterwijk (of regio Hart van Brabant) met daarbij horende ureninzet waarbij middelenpreventie op alcohol slechts een onderdeel is. • Betrokken partijen: er is verbinding met het onderwijs en zij zijn betrokken bij de integrale aanpak van middelenpreventie. Waar relevant nodigen we het onderwijs ook uit bij vergaderingen van onze werkgroep middelengebruik. Bij relevante evenementen vanuit het jaarplan betrekken wij ook lokale huisartsen.

•

Het advies om een ervaringsdeskundige in te zetten wordt door de GGD Hart voor Brabant en Novadic Kentron op basis van aanbevelingen vanuit Trimbos Instituut afgeraden. De ervaring leert dat het lastig is om een ervaringsdeskundige effectief in te zetten voor middelenpreventie bij jeugd. We lopen dan een vrij groot risico dat het niet of juist averechts werkt. Zichtbaarheid: Als gemeente zullen wij communiceren over de uitvoering van dit plan. Een ‘gezicht’ in de vorm van projectleider/aanjager/ambassadeur is in onze ogen niet van toegevoegde waarde. Wat we doen maken we zoveel als mogelijk zichtbaar.

Effectiviteit: • Doelstellingen: In dit jaren plan worden langdurige doelen gesteld. In de jaarplannen worden jaarlijkse doelen gesteld met daarbij behorende tussenresultaten. • Specifieke maatregelen: Het stuk is gebaseerd op modelplannen van het Trimbos Instituut. We richten ons in dit plan specifiek op alcohol en weten niet exact wat het risico is op verschuiving van het probleem naar andere verdovende middelen zoals drugs. Wel is het zo dat de gemeente inzet op middelengebruik in bredere zin dan enkel alcoholpreventie. De gemeente heeft een werkgroep middelenpreventie geïnitieerd waarin met verschillende partners gewerkt wordt aan preventie van middelengebruik in zijn algemeenheid. De gemeente participeert regionaal ook in SKIP, een programma wat inzet op de denormalisering van drugsgebruik. Er wordt zoveel mogelijk gewerkt vanuit bewezen effectieve interventies, • Jaarplan: Aan de jaarplannen wordt gezamenlijk met verschillende organisaties gewerkt. Vanuit de werkgroep middelenpreventie wordt aansluiting van deze samenwerkingspartners geborgd en vanuit daar worden de acties meegenomen de eigen organisaties in. Op het moment van schrijven heeft de werkgroep middelengebruik overeenstemming bereikt over de gebieden waar zij op wil inzetten t.a.v.

alcoholpreventie voor jongeren onder de 18 jaar: 1) Landelijke/regionale campagnes en webinars lokaal op maat maken en actief verspreiden. Publiekscampagnes en webinars sluiten op dit moment nog niet altijd aan bij wat er lokaal speelt in Oisterwijk en worden beperkt gepromoot. Als die beter aansluiten dan kunnen we meer inwoners van Oisterwijk bereiken en is de kans op gedragsverandering groter. 2) Een structurele samenwerking met sportverenigingen. Het doel is om jeugdtrainers, vrijwilligers en ouders te bereiken en hen te doordringen van het belang van alcoholpreventie voor jongeren onder de 18 jaar. Daarbij is ook van belang dat er op sportverenigingen geen alcohol wordt geschonken aan leden jonger dan 18 jaar. De sportverenigingen zijn een belangrijke vindplaats voor jongeren en ook een plek waar jongeren onder de 18 jaar nog al eens alcohol drinken. Op dit moment lukt het nog onvoldoende om sportverenigingen te bereiken en hen het belang in te laten zien van alcoholpreventie bij jongeren. 3) Een structurele samenwerking met 2College Durendael. GGD Hart voor Brabant en Novadic Kentron sluiten aan bij het preventieoverleg op school, maar er is op dit moment nog geen structureel programma t.a.v. middelenpreventie op 2College Durendael. Het doel is om jongeren te leren over de risico’s van middelengebruik en eigen keuzes te maken. Ook bereiken we ouders d.m.v.

een ouderavond en een huiswerkopdracht om hen te leren over de risico’s en het ouder-kind gesprek te stimuleren. Ook 2College Durendael is een belangrijke vindplaats voor jongeren. 4) Toename van de naleving van de alcoholwet bij horecagelegenheden en sportkantines. We zien in de cijfers dat relatief veel jongeren onder de 18 jaar op deze plekken alcohol drinken. Handhaving op deze plekken, alsmede het bevorderen van deskundigheid van barvrijwilligers, kunnen bijdragen aan de naleving. We constateren dat relatief veel jongeren uit Oisterwijk alcohol drinken in horecagelegenheden, bij de kermis, tentfeesten

en bij sportverenigingen. Ook zijn er kansen om de samenwerking te zoeken met de lokale horeca om NIX18 onder de aandacht te brengen. We focussen niet alleen op handhaving met deze partners, maar ook juist op preventie. Conclusie We zijn ons bewust van de urgentie en complexiteit van het probleem en zullen ons uiterste best doen om de voorgestelde aanbevelingen waar mogelijk door te voeren. We gaan ervan uit dat we middels deze brief voldoende hebben toegelicht wat we nu doen met uw adviezen en hoe we daarmee in de toekomst door gaan. We waarderen uw advies en blijven uiteraard met u in gesprek hierover. Nogmaals dank voor uw waardevolle bijdrage.

Met vriendelijke groet, het college Judith Koppers – Van der Krabben Gemeentesecretaris

Hans Janssen burgemeester