Bijlage 1 - Perspectiefnota 2027-2030

1

Inhoudsopgave

Voorwoord ...................................................................................................................................................4 Leeswijzer .....................................................................................................................................................6 1.

Financieel perspectief .....................................................................................................................8

2.

Uitgangspunten .............................................................................................................................14

3.

Speerpunten, Thema’s en Kompasprojecten ................................................................................17

4.

Ontwikkelingen .............................................................................................................................20

2

3

Voorwoord EEN BASIS VOOR PERSPECTIEF Beste raadsleden, Amper twee weken geleden werd ons college in uw vergadering geïnstalleerd. In de afgelopen 12 dagen zijn we hard aan de slag gegaan om u zowel de jaarrekening te kunnen aanbieden als ook deze perspectiefnota. Met het bestuursakkoord “Richting met Ruimte” hebben we een goede basis waar we de komende tijd mee aan de slag gaan. Dat vergt wat tijd en de verwerking ervan kost meer dan de 12 dagen. Wel hebben we zo goed als mogelijk was in deze perspectiefnota de ontwikkelingen aangegeven die bepalend zijn voor de beleidsmatige en vooral financiële basis waarmee we deze bestuursperiode starten. Deze basis ziet er best positief uit. We zijn niet superrijk, maar ook niet armlastig. We blijven sparen als de exploitatie dat toelaat. We kunnen risico’s opvangen. We besteden als dat onontkoombaar en/of wenselijk is. We zijn zuinig als het kan. We proberen de goede basis die we gelukkig hebben in balans te houden. Maar in het nieuwe bestuursakkoord staan natuurlijk plannen die geld zullen kosten. Extra fietsverbindingen, ambitieuze waterplannen, adequate jeugdhulpvoorzieningen, een openluchtzwemvoorziening, dat alles kost structureel geld. Meer geld dan er nu over de hele linie beschikbaar is en waarschijnlijk zal zijn. Dat vraagt terughoudendheid, nuchterheid en inventiviteit. Niet alles zal kunnen.

Tenzij het lukt om tegelijk ook de broekriem aan te halen. En ook tenzij het haalbaar is de lasten generiek te verhogen of neer te leggen bij degene die het meeste baat heeft bij de investering. De discussie die we gaan hebben, zal in dat besef gevoerd moeten worden. De basis is er, maar wensen zijn er ook. De discussie zullen wij ook moeten voeren in het perspectief van onzekere rijksgelden en van een onzekere wereld. In onze kleine wereld van buurt en dorp is het best veilig en stabiel. Maar in onze grote wereld is er onrust en conflict. Op de achtergrond is er steeds dominanter de digitale wereld. Die kent tal van gemakken en mogelijkheden. Maar ook beperkingen en gevaren. Misschien is de lastigste nog wel dat we elkaar niet meer bereiken. Dat we elkaar online beschieten maar niet meer in real life ontmoeten en samen uitspreken en uitdiscussiëren wat ons te doen staat. Als college staan we ervoor om samen met ieder die van goede wil is het gesprek aan te gaan over een ideaal Oisterwijk. Over een duurzame, inclusieve en plezierige samenleving. En over een basis om dat ideaal waar te maken. We hopen binnen uw raad een zo'n breed mogelijk draagvlak te vinden voor de plannen voor Oisterwijk. Daarom zien we uit naar de discussie met u. Het college, 2 juni 2026

4

5

Leeswijzer In Hoofdstuk 1 presenteren we het financiële perspectief. Op 6 november 2025 stelde de raad de Programmabegroting 2026 vast, met daarin het meerjarig financieel perspectief. Dat is het startpunt voor deze perspectiefnota. Vanaf daar laten we de ontwikkeling van het meerjarig financieel perspectief zien. We benoemen de door de Raad genomen besluiten met financiële gevolgen tot en met 28 mei 2026 en de ontwikkelingen die impact hebben op het saldo. Ook verwerken we de gevolgen van de 1e financiële bijstelling die door het college aan de raad is aangeboden voor besluitvorming. Omdat de inkt van het nieuwe bestuursakkoord nog maar net droog is, treft u geen nieuw beleid aan in deze perspectiefnota. Daarnaast geven we het verwachte verloop van de algemene reserves weer en de gevolgen hiervan op de weerstandsratio. In hoofdstuk 2 staan de uitgangspunten die wij willen hanteren voor het opstellen van de begroting 2027. In hoofdstuk 3 laten we zien wat in het bestuursakkoord “Richting met Ruimte” is opgenomen aan thema’s, speerpunten en kompasprojecten. Deze posten vormen de basis voor de uitwerkingen van de P&C-producten in deze raadsperiode. Dit vindt u voor het eerst terug in de programmabegroting 2027. In hoofdstuk 4 noemen we een aantal ontwikkelingen, aanvullend op de ontwikkelingen die in het bestuursakkoord zijn geschetst.

6

7

1. Financieel perspectief Inleiding Dit is de eerste perspectiefnota van de nieuwe bestuursperiode. Hierin schetsen we het financiële startperspectief voor de uitvoering van het bestuursakkoord “Richting met Ruimte”. Deze perspectiefnota heeft een overwegend beleidsarm karakter. Dit hangt samen met het moment waarop deze nota tot stand komt. Het bestuursakkoord is recent vastgesteld en is bewust op hoofdlijnen geformuleerd. Het biedt richting voor de komende jaren, maar vraagt tegelijkertijd om nadere uitwerking en concretisering in de loop van deze bestuursperiode. Als gevolg hiervan zijn nog niet alle ambities en voornemens uit het bestuursakkoord financieel vertaald in deze perspectiefnota. Waar mogelijk zijn bekende autonome ontwikkelingen en reeds uitgewerkte voorstellen verwerkt in het financieel perspectief. De verdere beleidsmatige en financiële uitwerking van het bestuursakkoord vindt gefaseerd plaats en zal in de volgende planning- en controlproducten nader worden uitgewerkt, voor het eerst in de begroting 2027. Bij het realiseren van onze ambities is het zorgen voor een meerjarig sluitende begroting ons uitgangspunt. Bij deze perspectiefnota ligt de nadruk daarmee op het actualiseren van het financiële meerjarenbeeld en het bieden van een solide uitgangspositie voor de verdere invulling van het beleid in deze bestuursperiode.

Het huidige structurele perspectief toont in alle jaren een positief saldo. De ontwikkeling van dit beeld is grotendeels afhankelijk van aanvullende middelen die het Rijk ons toekent bij de meicirculaire 2026. We verwachten de uitkomsten van de doorrekening medio juni gereed te hebben en de uitkomsten dan met u te kunnen delen.

8

Het financieel beeld We presenteren de ontwikkeling van het meerjarig financieel perspectief vanaf de door de raad op 6 november 2025 vastgestelde programmabegroting 2026-2029. We benoemen de aan de Raad voorgelegde besluiten met financiële gevolgen en de autonome ontwikkelingen die impact hebben op het saldo. Daarnaast hebben we in het perspectief drie posten opgenomen die bijdragen aan een weerbare samenleving en overheid. Het financieel beeld is als volgt: Tabel 1.1 Financieel meerjarenperspectiefperspectief Prijspeil 2026, bedragen x € 1.000

2027

2028

2029

2030

Meerjarenraming begroting 2026 (Raad 6 november 2025) Reeds besloten/In besluitvorming (t/m raad 28 mei 2026) Septembercirculaire 2025 : raad 11 december 2025 Decembercirculaire 2025: raad 5 maart 2026 Begrotingssaldo vóór 1e financiële bijstelling en PPN Saldo 1e financiële bijstelling Begrotingssaldo vóór PPN

1.893

311

630

1.098

237 330

220 307

359 327

529 353

2.460 -656 1.804

838 -616 221

1.316 -611 705

1.981 -486 1.494

2. Informatiecoördinator Ondermijning 3. Afgeschermde cloudomgeving Totaal perspectiefposten

-90 -50 -115 -255

-90 -50

-90 -50

-202 -342

-47 -187

-90 -50 -10 -150

Tekort (-) / Overschot (+)

1.548

-120

518

1.345

175

125

125

0

1.723

5

643

1.345

Perspectiefposten Programma 2 Aantrekkelijk, duurzaam, gezond en veilig Oisterwijk 1. Weerbare samenleving

Waarvan incidenteel Structureel Perspectief 2027-2030

Toelichting op de afzonderlijke posten Begrotingssaldo vóór 1e financiële bijstelling en PPN Dit is het actuele begrotingssaldo. Alle aan de raad aangeboden voorstellen tot en met 28 mei 2026 zijn hierin meegenomen. Begrotingssaldo vóór PPN Dit is het actuele begrotingssaldo en daarmee het startsaldo voor deze perspectiefnota. De aan de raad aangeboden voorstellen tot en met de raadsbehandeling van 28 mei 2026 zijn hierin meegenomen. Perspectiefposten Zoals hierboven vermeld is in de opmaat naar de begroting nog geen nieuw beleid opgenomen, tenzij het op dit moment al bekend is en een wettelijk kader kent. Op dit moment zijn drie activiteiten opgenomen die voortvloeien uit een wettelijk kader. 1. Weerbare samenleving Als gemeente staan we aan de lat voor het weerbaar en zelfredzaam maken van inwoners en ondernemers (lees: samenleving) bij (mogelijke) maatschappelijke ontwrichting. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om grootschalig en langdurig uitval van het stroom- en datanet. Deze opgave is niet vrijblijvend en komt voort uit de wettelijke taak voor Bevolkingszorg bij rampen en crises, zoals de Wet Veiligheidsregio’s voorschrijft. Gezien de huidige maatschappelijke ontwikkelingen, waaronder de geopolitieke ontwikkelingen, kunnen we deze opgave niet voor ons uit schuiven.

9

De vraag is namelijk niet langer of we te maken krijgen met een maatschappelijke ontwrichting, maar wanneer en in welke hoedanigheid. Om al een start te maken met het weerbaar en zelfredzaam zijn van de samenleving hebben we voor dit jaar een “projectleider weerbare samenleving” ingehuurd voor de duur van één jaar (tot eind 2026). Om ook in 2027 verder te (kunnen) bouwen aan een weerbare en zelfredzame samenleving, is het noodzakelijke de opgave vanaf 2027 structureel te organiseren. Door het Rijk wordt dit beschouwd als een bestaande gemeentelijke taak en zal daarvoor geen aanvullende middelen beschikbaar stellen.

2. Informatiecoördinator Ondermijning Als gemeente hebben we ons, aan de hand van het Integraal Veiligheidsbeleid, gecommitteerd aan de ‘Brabantse Norm Weerbare Overheid'. Dit is een gezamenlijke afspraak van overheden om hun organisatie zo in te richten dat deze weerbaar is tegen ondermijnende criminaliteit. De norm bestaat uit zes pijlers, één van de pijlers is ‘informatiepositie en informatieveiligheid’. Door goed beheer van informatie zijn we in staat om patronen van ondermijning en mogelijke risicofactoren vroegtijdig te signaleren. De inzet van een informatiecoördinator ondermijning is hierin cruciaal. Deze functie zorgt voor het verrijken en samenbrengen van ondermijningssignalen, het opstarten en coördineren van casuïstiek, het ondersteunen van integrale acties en het opstellen van informatiebeelden. Hierdoor kunnen we effectiever sturen, capaciteit gerichter inzetten en de bestuurlijke aanpak van ondermijning duurzaam versterken. Op dit moment hebben we op basis van een eenmalige subsidie van het Regionaal Informatieen Expertisecentrum (RIEC), een informatiecoördinator ondermijning ingehuurd. Om vanaf 2027 en verder te (blijven) voldoen aan de Brabantse Norm, de bestuurlijke aanpak van ondermijning te versterken en te bestendigen, is het noodzakelijk de informatiecoördinator ondermijning structureel te organiseren.

3. Opsplitsen van de afgeschermde cloudomgeving De gemeentelijke organisatie werkt momenteel in één gezamenlijke Microsoft-cloudomgeving samen met elf andere deelnemers binnen de Equalit samenwerking. Door nieuwe eisen op het gebied van informatiebeveiliging, privacy en digitale weerbaarheid is deze inrichting niet langer toekomstbestendig. Daarom wordt de gezamenlijke omgeving opgesplitst, zodat iedere organisatie binnen de Equalit samenwerking een eigen, beter afgeschermde omgeving krijgt. Met een eigen omgeving kunnen we beter voldoen aan wet- en regelgeving m.b.t. informatiebeveiliging, privacy en afscherming van data. We kunnen risico's op ongewenste toegang tot gegevens beter beperken en sneller inspelen op nieuwe ontwikkelingen. Ook biedt dit meer mogelijkheden om moderne digitale hulpmiddelen, zoals kunstmatige intelligentie (AI), veilig en verantwoord in te zetten. Voor de implementatie en later het structurele beheer en onderhoud van deze eigen omgeving zijn structureel extra financiële middelen nodig. Hiermee zorgen we ervoor dat onze digitale dienstverlening veilig, betrouwbaar en toekomstbestendig blijft.

10

Waarvan incidenteel Dit betreft in de jaren 2027 tot en met 2029 € 125.000 per jaar voor de Integrale aanpak bedrijventerreinen Oisterwijk, conform het raadsbesluit van 5 maart 2026. Daarnaast werkt een incidentele last vanuit de eerste financiële bijstelling 2026 nog door in het totale incidentele saldo van 2027. Het gaat om € 50.000, die is opgenomen om een goede uitvoering te geven aan het project Werkplek van de Toekomst.

Mutaties Rijksbeleid Gemeentefonds Bij het opstellen van de meerjarenbegroting 2027-2030 houden we rekening met de uitkomsten van de meicirculaire 2026. Deze uitkomsten waren bij het opstellen van de Perspectiefnota niet bekend. Wij sturen een raadsinformatiebrief met de voorgestelde verwerking van de meicirculaire vóór de raadsbehandeling van deze perspectiefnota. Daarin gaan we ook verder in op de verwerking van de posten die in het begrotingsadvies van de VNG zijn opgenomen.

Begrotingsadvies VNG De VNG heeft een advies uitgebracht aan gemeenten voor het opstellen van de begroting 2027, en met name op de onderdelen Jeugd en Wmo. Het advies is om stelposten op te nemen voor de volgende onderwerpen: 1. Bezuiniging jeugdzorg dooruitvoering Hervormingsagenda Jeugd. Dit betreft een besparing op het verkorten van de behandelduur en het innen van een eigen bijdrage in de Jeugdzorg. Deze 2 stelposten zitten al in onze begroting, omdat de inkomsten in het gemeentefonds met eenzelfde bedrag zijn verlaagd. 2. Resterend tekort Jeugdzorg vanaf 2028 (Commissie van Ark) We kregen in het gemeentefonds compensatie toegezegd voor de Jeugdbudgetten tot en met 2027. Vanaf 2028 heeft het Rijk nog niet besloten tot compensatie, in afwachting van het vervolgonderzoek van de commissie Van Ark. De VNG loopt in haar advies daarmee vooruit op de uitkomsten van dit onderzoek. Onze provinciale toezichthouder zal deze stelpost niet accepteren zonder schriftelijke toezegging of besluit van het kabinet. Samen met deze post kijkt de commissie Van Ark naar compensatie voor (verwachte) tekorten uit 2026/2027. Dit hebben we vooralsnog niet verwerkt in deze perspectiefnota. 3. WMO 2029 Het kabinet Jetten wil vanaf 2029 het budget voor Wmo Huishoudelijke hulp met € 1 miljard korten. De VNG adviseert om in onze meerjarenbegroting een stelpost op te nemen.

Dit hebben we vooralsnog niet verwerkt in deze perspectiefnota. Al deze posten hangen samen met de inkomsten die we uit het gemeentefonds krijgen. Bij de meicirculaire 2026 verwachten we daar meer informatie over te krijgen. We betrekken deze posten bij de RIB over de meicirculaire. Het begrotingsadvies van de VNG is als bijlage 1 toegevoegd bij deze PPN. De genoemde maatregelen in het Regeerakkoord van het kabinet Jetten worden op dit moment uitgewerkt. Zodra de gevolgen hiervan bekend zijn, brengen we deze uiteraard in beeld.

11

Conclusie en vervolg Het voorliggende structurele financieel beeld is meerjarig sluitend, maar in 2028 is het positief saldo beperkt. Het verloop van het structurele begrotingssaldo biedt ons perspectief om de ambities uit het bestuursakkoord waar te maken, waarbij we wel oog moeten hebben voor de kosten die daarna op ons af komen, zoals die voor 2College Durendael. Het geschetste financieel beeld is de uitgangspositie voor de op te stellen meerjarenbegroting 2027-2030. Daarin geven we een eerste financiële doorkijk van de ambities uit het bestuursakkoord.

Verloop algemene reserve en weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft de relatie aan tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s. De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de algemene reserve en de algemene reserve grondbedrijf. De benodigde weerstandscapaciteit is wat nodig is om risico’s op te kunnen vangen. Dit vertaalt zich in de weerstandsratio. De weerstandsratio geeft de verhouding weer tussen de benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit. We zijn vrij om een norm voor de weerstandsratio te kiezen. In het bestuursakkoord is opgenomen dat we streven naar een weerstandsratio van 1,5. Hoe hoger de ratio hoe meer zekerheid er is om onvoorziene risico’s op te kunnen vangen. In de volgende tabel geven we inzicht in het verwachte verloop van de algemene reserve (de beschikbare weerstandscapaciteit per 31 december van het jaar). Hier is rekening gehouden met het voorlopige positieve rekeningresultaat uit de op 2 juli 2026 vast te stellen jaarrekening 2025 (vóór resultaatbestemming). Ook is hierin de prognose van het resultaat van de 1e financiële bijstelling 2026 en de doorwerking daarvan verwerkt. Bedragen x € 1.000 Algemene reserve Risicobedrag volgens jaarrekening 2025 Weerstandsratio

2027 11.377 4.819 2,4

2028 12.156 4.819 2,5

2029 12.706 4.819 2,6

2030 12.421 4.819 2,6

Ons weerstandsratio ligt hiermee ruim boven onze doelstelling van 1,5.

12

13

2. Uitgangspunten Bij het opstellen van onze perspectiefnota en de Begroting hanteren we een aantal financieeltechnische uitgangspunten die ervoor zorgen dat de bedragen in onze begroting zo veel als mogelijk zijn onderbouwd en op het juiste niveau geraamd worden. Daarnaast zijn in het bestuursakkoord aanvullende uitgangspunten opgenomen om uitvoering te kunnen geven aan de daarin opgenomen beleidsvoornemens.

Financieel-technische uitgangspunten Om te komen tot een goede financiële meerjarenbegroting, worden de volgende algemene financieel-technische uitgangspunten gehanteerd:

Constante prijzen We begroten op basis van constante prijzen. Dat betekent dat we alleen indexeren voor het eerste jaar van de op te stellen begroting. In deze Perspectiefnota zijn alle bedragen opgenomen tegen prijspeil 2026. Bij de begroting 2027 ramen we tegen het prijspeil 2027.

Indexeringen Zowel de uitgaven als inkomsten in deze perspectiefnota zijn vermeld op prijspeil 2026 en worden zoals gebruikelijk bij de begroting 2027 geïndexeerd, waardoor in de begroting het prijspeil 2027 zichtbaar wordt. We hanteren hiervoor de indexering 2027 van de “Prijs bruto binnenlands product” volgens het Centraal Economisch Plan 2026 (CEP 2026). Deze bedraagt 2,5%. We wijken hier op specifieke posten alleen van af, als er andere informatie beschikbaar is die dat rechtvaardigt. Mocht dit afwijken van de meicirculaire dan zullen we de indexering uit de meicirculaire hanteren. Indexeringen voor 2026 zijn in deze perspectiefnota niet verwerkt.

Rente Voor de rente van nieuwe leningen hanteren we als uitgangspunt het CEP 2026 lange rente Nederland prognose 2027. Dit bedraagt 2,9%. In deze perspectiefnota hanteren we dit rentepercentage voor de investeringen die nieuw worden opgenomen. In de begroting 2027 bepalen we in totaliteit onze financieringsbehoefte en gebruiken we dit percentage voor de berekening van benodigde nieuwe leningen. Voor korte financiering (kasgeld) is dit 2,2%. Deze percentages hanteren we bij het bepalen van onze rentelasten in de begroting. Wel zien we dat de rente nu hoger is dan waar het CEP mee rekent. We nemen ook een stijgende trend waar. Dit is een risico voor onze structurele rentelasten.

Kostendekkendheid Afvalstoffen- en rioolheffing Het uitgangspunt is dat beide heffingen 100% kostendekkend zijn, zoals door de raad besloten bij de vaststelling van de begroting 2024.

Incidentele lasten Incidentele baten en lasten kunnen via een mutatie in de algemene reserve verwerkt worden in de begroting.

14

Financiële uitgangspunten uit het Bestuursakkoord In het bestuursakkoord “Richting met Ruimte” is onder de financiële uitgangspunten onderstaande opgenomen: De gemeente Oisterwijk staat voor een financieel uitdagende periode. Net als veel andere gemeenten hebben wij te maken met onzekerheden rondom het Gemeentefonds. Daarnaast zien we een toenemende druk van (nieuwe) structurele taken waarvoor niet altijd voldoende compensatie beschikbaar is. Tegelijkertijd willen we in financieel uitdagende tijden blijven investeren in onze samenleving met oog voor maatschappelijk rendement. Een gezonde financiële positie is daarvoor een essentiële randvoorwaarde. We maken duidelijke keuzes, bewaken onze financiële weerbaarheid en blijven sturen op een solide begroting. We hanteren de volgende financiële uitgangspunten: • • •

•

•

• • • • • • • •

Wij gaan voor een meerjarig sluitende begroting. Wij houden de gemeente Oisterwijk financieel gezond, ook bij onzekerheden vanuit landelijke ontwikkelingen zoals schommelingen in het Gemeentefonds. De begroting is gebaseerd op reële inschattingen van de te maken kosten voor de gemeentelijke activiteiten, ongeacht het bedrag dat door het Rijk voor deze activiteiten beschikbaar wordt gesteld. Het richtpunt voor de weerstandsratio blijft 1,5. Bij een weerstandsratio lager dan 1 is er geen ruimte voor nieuw beleid dat de lasten verhoogt. In dat geval worden er maatregelen getroffen om de weerstandsratio weer boven de 1 te brengen. Nieuw beleid is in die situatie alleen mogelijk bij gelijktijdig en evenredig afschalen van bestaand beleid. Bij een weerstandsratio tussen 1 en 1,5 kan nieuw beleid worden uitgerold, zolang dat de groei van de weerstandsratio naar 1,5 niet belemmert. De solvabiliteitsratio dient minimaal 20% te bedragen. De solvabiliteit mag tijdelijk, tijdens de looptijd van de investering, onder deze norm komen als daardoor een investering met een verwacht positief rendement mogelijk is. Structurele lasten worden gedekt met structurele baten. We nemen alleen taken van het Rijk over wanneer hier voldoende middelen ter beschikking voor worden gesteld. Algemene belastingen stijgen niet meer dan alleen trendmatig.

Nieuwe investeringen worden niet gedekt uit de reserves, tenzij er sprake is van investeringen zonder vervangingsvraag. Bij (dreigende) tekorten wordt eerst gekeken naar kostenbesparingen. Keuzes maken is hierbij onvermijdelijk. Waar mogelijk wordt maximaal ingezet op subsidies ter dekking van kosten. Subsidies worden niet ingerekend in de begroting wanneer er nog geen definitieve toekenning is. Uitgangspunt is dat tegenvallers binnen eigen programma’s opgevangen worden. We gaan terughoudend om met het gebruik van de algemene reserves.

15

16

3. Speerpunten, Thema’s en Kompasprojecten Netcongestie en Water vormen een steeds bepalendere randvoorwaarden voor de ontwikkelingen in onze gemeenten. Daarom kregen zij een prominente plaats in het bestuursakkoord en worden dan ook nader uitgewerkt in de komende bestuursperiode.

De speerpunten, thema’s en kompasprojecten Met het benoemen van de speerpunten, thema’s en kompasprojecten in het bestuursakkoord is duidelijk waar het college deze bestuursperiode zijn focus op legt. Deze posten werken we verder uit in de P&C-cyclus, voor het eerst in de begroting 2027. Voor de volledigheid treft u hieronder de thema’s, speerpunten en kompasprojecten aan. Voor een nadere inhoudelijke toelichting verwijzen wij naar het bestuursakkoord.

Speerpunten • • • • • • •

Betaalbare woningbouw: van plannen naar realisatie Fietsverbindingen AI (kunstmatige intelligentie) Datagedreven werken Leefbaarheidsplannen en -budgetten Kadernota ouderen Water, bodem en natuur als richtinggevend principes

Thema’s • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Inwonersparticipatie Jeugdgemeenteraad, kinderburgemeester en burgerschap Communicatie en dienstverlening Gemeentelijke organisatie Grondbeleid Gelden N65 Onderwijshuisvesting Woningbouwversnelling en ruimte voor CPO’s Voorzieningen Economie en bedrijventerreinen Afval en milieustraten Illegale stortingen Verkeersveiligheid, toegankelijkheid en mobiliteit Parkeren De Lind en leefbaarheid van het centrum Veiligheid Ondermijning en weerbaarheid Erfgoed en monumenten(zorg) Evenementen Recreatieparken met en zonder toeristisch perspectief Natuurspeeltuinen en voedselbossen Landbouw, intensieve veehouderij en boom-, tuin-, en sierteelt Positieve gezondheid

17

• • • • • • • • • •

Thema’s (vervolg) Jeugdzorg en jongerenwerk Bestaanszekerheid, meedoen en sociale veiligheid voor iedereen Ontwikkeling sterk lokaal team en bekendheid loket Wegwijs Ontschotten Sociaal Domein Woonzorgcirkels Participatie Opvang en inburgering Cultuur en sport Streekomroep Tiliander, Den Boogaard, Den Domp

Kompasprojecten •

• • • • • • • • •

Bouwplannen: o De Leye/Beekdal Park, Kartonnagefabriek, KVL-Noord, Pannenschuur VI en de Ambachtstraat in Oisterwijk o Boeke Heesters en Haarendael (met behoud gedenkplaats) in Haaren o Oostelvoortjes II/Heiligeboom en Nieuwenhof in Moergestel Gebiedsontwikkeling Vennenlaan Realisatie van nieuw gemeenschapshuis Den Domp Ontwikkeling huidige locatie Den Domp Verkeersplan Moergestel De ontwikkeling van de milieustraten Gebiedsontwikkeling bedrijventerrein Beneluxstraat Nieuw gemeentehuis/voormalig pand Rabobank Herontwikkeling de Lind 44 Openluchtzwemvoorziening

18

19

4. Ontwikkelingen In dit hoofdstuk schetsen we eerst de algemene ontwikkelingen en daarna een aantal voor Oisterwijk relevante ontwikkelingen, risico’s en onzekerheden. Ook lichten we de aanvullende posten voor ons perspectief toe.

Algemene ontwikkelingen Netcongestie zal meer dan voorheen effect hebben op de realisatie van projecten voor onder andere woningbouw en onze duurzaamheidsambities. Bijvoorbeeld het plaatsen van laadpalen en de doelstelling om steeds meer van het gas af te gaan. Ook water vormt een steeds bepalendere randvoorwaarde voor de ontwikkelingen in onze gemeente. Oisterwijk krijgt net als de rest van Nederland de komende jaren te maken met uiteenlopende wateropgaven die sterk met elkaar samenhangen: verdroging, wateroverlast, de beschikbaarheid van voldoende schoon drinkwater en de gevolgen van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) Daarnaast is er een flinke stijging van de brandstofprijzen, onder andere veroorzaakt door geopolitieke onrust. Dit raakt inwoners en bedrijven direct en zorgt ook voor hogere uitvoeringskosten voor met name beheer en onderhoud. Deze onrust in de wereld zorgt inmiddels ook voor oplopende rentestanden. Omdat we de komende jaren voor forse uitgaven staan, kan dit leiden tot hogere financieringslasten.

Relevante ontwikkelingen voor Oisterwijk Tijdelijke invulling huidig gemeentekantoor Vanwege de verhuizing van het gemeentekantoor aan het eind van 2026 wordt gezocht naar een tijdelijke invulling van het huidige kantoor tot het moment dat het definitief duidelijk is wat er met het gebouw gaat gebeuren. Het college verwacht voor de zomervakantie hierover een besluit te nemen en de financiële effecten daarvan in beeld te brengen.

Sociaal domein Het sociaal domein voert wettelijke taken uit binnen onder andere de Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en Participatiewet, maar staat onder druk door vergrijzing, groeiende complexiteit, personeelstekorten en beperkte middelen. Om inwoners ook in de toekomst passende ondersteuning te kunnen blijven bieden, moeten we als gemeente anders gaan werken: meer inzetten op preventie, welzijn en de kracht van de samenleving. Daarbij ligt de focus op wat inwoners wel kunnen, op eigen regie en op ondersteuning vanuit het gewone leven en het eigen netwerk. De sociale basis speelt hierin een essentiële rol. Specialistische hulp wordt alleen ingezet als dat echt nodig is. Dit vraagt om een beweging van zorg naar welzijn. Landelijk ontwikkelingen, programma’s, akkoorden en agenda’s geven handvatten om deze beweging te maken.

20

Hervormingsagenda Jeugd Eén van deze landelijke agenda’s is de Hervormingsagenda Jeugd, waarin van gemeenten gevraagd wordt om het jeugdstelsel te vereenvoudigen, te verbeteren en financieel houdbaar te maken, met focus op de meest kwetsbare jeugdigen en gezinnen. Voor Oisterwijk betekent dit onder andere een doorontwikkeling van Loket Wegwijs naar een Stevig Lokaal Team conform het VNG-convenant en het versterken van de sociale basis.

Participatiewet De wijzigingen in de Participatiewet per 2027 brengen nieuwe taken met zich mee voor ons als gemeente. Ook de beëindiging van de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) voor Oekraïense ontheemden en hun mogelijke overgang naar de Participatiewet vraagt om voorbereiding en inzet van de gemeente.

Aanvullende posten voor ons perspectief Aanvullende posten voor ons perspectief namen we voor het eerst op in de perspectiefnota 2026. Dit zijn posten, waar we mee bezig zijn, maar die we op dit moment nog kunnen vertalen in concrete bedragen. We vinden het wel van belang om financieel al rekening te houden met deze ontwikkelingen, zodat ze kunnen worden uitgevoerd als dit mogelijk is. We nemen hiervoor een stelpost op die oploopt tot € 395.000 in 2029 en verder. Bij het opstellen van de begroting 2027 beoordelen we deze posten opnieuw. Het gaat hierbij om de volgende posten:

Huur school AZC Het COA is eigenaar van het AZC in Oisterwijk. Een onderdeel van de getekende bestuursovereenkomst voor het AZC is de vernieuwing van de bebouwing op het AZC. Ook het schoolgebouw wordt vernieuwd. Het COA als eigenaar van het terrein is de opdrachtgever en financier van het gebouw en blijft daarmee (voorlopig) ook eigenaar. Als gemeente dragen wij dan huur af voor het schoolgebouw aan het COA. In 2026 sluiten we naar verwachting hiervoor de overeenkomst. We nemen nu geen bedragen op, omdat we nog in overleg met het COA zijn en er op dit moment nog geen uitkomsten te delen zijn.

Nieuwbouwplannen gemeentewerf Oisterwijk Het project rondom de (nieuwbouw)plannen voor de gemeentewerf in Oisterwijk, inclusief het terugvalscenario nieuwbouw milieustraat aan de Veldweg pakken we in 2026 verder op en loopt in 2027 door.

Herijking investeringsplanning inclusief IHP Bij het opstellen van de begroting 2027 herijken we de investeringsplanning, inclusief het IHP (onderwijshuisvesting). We bekijken de hoogte van de geplande investeringen en de looptijd. Op basis daarvan berekenen we de bijbehorende kapitaallasten. Op termijn dienen we rekening te houden met de huisvesting van 2College. De lasten daarvan komen pas na deze planperiode, maar staan op het netvlies.

21

Geld voor een goed plan/Openluchtzwemvoorziening Naar aanleiding van de aangenomen motie “Geld voor een goed plan” hebben we bij de begroting deze post opgenomen. Middels een Raadsinformatiebrief is de raad geïnformeerd in februari 2026 en is een vervolgonderzoek aangekondigd. Dit wachten we af. We verwachten de raad in de tweede helft van 2026 nader te informeren.

Beheerplannen openbare ruimte We actualiseren de beheerplannen in de openbare ruimte. Hiervoor doen we eerst een complete inventarisatie van ons areaal. We zijn voornemens om de kosten voor het onderhoud middels een onderhoudsvoorziening in onze begroting op te nemen, waardoor de lasten gelijkmatig over de jaren wordt verdeeld.

Tijdelijke invulling De Lind 44 Vanwege de verhuizing van het gemeentekantoor aan het eind van 2026 wordt gezocht naar een tijdelijke invulling van het huidige kantoor tot het moment dat het definitief duidelijk is wat er met het gebouw gaat gebeuren.

MJOP onderhoudskosten Den Domp De onderhoudskosten voor de nieuwbouw van Den Domp moeten nog worden opgenomen in het MeerjarenonderhoudsPlan (MJOP) gebouwen. De bedragen zijn op zit moment nog niet bekend.

22

23