Bestuurlijke reactie Armoede en ongelijkheid

De leden van de Rekenkamer

Behandeld door Datum Onderwerp

Eline Kimmel Domein/Afdeling Bedrijfsvoering 29 oktober 2024 Ons kenmerk 1027930 Bestuurlijke reactie rekenkameronderzoek ‘Armoede en ongelijkheid in de gemeente Oisterwijk’

Geachte leden van de Rekenkamer, Uw rekenkamer heeft onderzoek gedaan naar de thema’s armoede en ongelijkheid in de gemeente Oisterwijk. Graag maken wij als college gebruik van de mogelijkheid een bestuurlijke reactie te geven op uw onderzoek en met name op de aanbevelingen. Binnen dit beleidsterrein gebruiken wij de termen bestaanszekerheid en kansengelijkheid en we zullen daarom in onze reactie deze termen hanteren. Flinke stappen op het gebied van bestaanszekerheid We zijn blij met de eerste conclusie die getrokken wordt, dat we met een ambitieus beleid flinke stappen hebben gezet om de bestaanszekerheid van inwoners te versterken. Dit sterkt ons in de overtuiging dat we op de juiste weg bezig zijn. In het bijzonder willen we hierbij de aanpak van Loket Wegwijs benadrukken, een werkwijze waar het rapport meerdere keren op positieve wijze naar verwijst als een herkenbaar en laagdrempelig contactpunt waar onze inwoners met al hun zorgen die raken aan het sociaal domein terecht kunnen. We zijn met Loket Wegwijs in 2020 gestart en zien dat deze methode werkt. Dit komt niet in de laatste plaats door de samenwerking met onze maatschappelijke partners, met wie de lijntjes kort zijn.

In zijn algemeenheid willen we verder aangeven dat we als lokale overheid niet alleen aan de lat staan bij het voeren van beleid dat “urgente financiële tekorten aanvult of aanpassingen doorvoert in het structurele beleid en systemen” (p. 5). Hiervoor zijn we mede afhankelijk van nationale wetgeving en financiering. Als overheden moeten we hierin dus gezamenlijk optrekken. Het rapport toont verder ook aan dat er aandachts- en verbeterpunten zijn. Dit erkennen we. We moeten voortdurend inzetten op het versterken van de bestaanszekerheid en het vergroten van de kansengelijkheid van onze inwoners. Graag gaan we in onze reactie dan ook specifiek in op de andere getrokken conclusies en de aanbevelingen aan het college. Conclusies 2) Het beroep van de gemeente op samenredzaamheid heeft een keerzijde

Reactie Als college zijn we van mening dat juist door samenredzaamheid te benadrukken, we hulp kunnen blijven bieden aan die inwoners die dit het hardst nodig hebben. De middelen die wij als gemeente tot onze beschikking hebben, zijn beperkt. Door in te zetten op samenredzaamheid en te kijken naar oplossingen binnen de eigen omgeving, blijft de professionele hulp beschikbaar voor die inwoners die minder een beroep kunnen doen op samenredzaamheid. Hoe deze mensen te bereiken om die hulp aan te kunnen bieden, is daarbij inderdaad een doorlopend aandachtspunt omdat we zien dat dit een uitdaging is en blijft. Laagdrempelig contact, bijvoorbeeld bij Loket Wegwijs of initiatieven zoals het Sociaal Huis zien wij hierbij als het meest kansrijk. 3) De samenwerking tussen de gemeente en maatschappelijke partners is intensief en gaat goed, maar kent ook kwetsbaarheden Reactie We ervaren de samenwerking met onze maatschappelijke partners als effectief en prettig, waarbij we elkaar snel weten te vinden. Dit is een voordeel van de schaalgrootte van onze gemeente, op persoonlijk niveau zijn de lijntjes kort en kan er snel gehandeld worden. Dat hierdoor posities kwetsbaarder zijn omdat ze vaker bemenst worden door één of enkele personen, is hierbij een gegeven.

We verminderen deze risico’s door bij onze maatschappelijk partners met name te werken met professionals waardoor er aandacht is voor de continuïteit van die functies. Waar wel vrijwilligers actief zijn, is onze ervaring dat die groep structureel op sterkte is en blijft door de inzet van iedereen in het veld en de betrokkenheid en draagvlak van de Oisterwijkse samenleving. 4) Het bereik van de minimaregelingen kan worden vergroot, maar dan moeten er wel keuzes worden gemaakt Reactie Het onder de aandacht brengen van onze minimaregelingen heeft doorlopend onze aandacht omdat we zien dat een te grote groep kwetsbare inwoners deze nog niet weten te vinden. We zien het toegankelijk en ruimhartig aanbieden van onze minimaregelingen daarbij als prioriteit. Onlangs is de gemeenteraad geïnformeerd met de raadsinformatiebrief ‘Motie 349 Vereenvoudiging procedures aanvragen voorzieningen’ over hoe we onze regelingen zo goed mogelijk onder de aandacht brengen. Een combinatie van inzetten op meerdere vormen van communicatie en laagdrempelige initiatieven om in contact te komen met mensen, zien we hierbij als het meest kansrijk. Een voorbeeld hiervan is een energieklusser die verduurzamingsmaatregelen in een woning komt aanbrengen, ook informatie van Loket Wegwijs mee heeft om op deze manier contact te leggen. We kiezen hierbij niet voor het hanteren van een hogere inkomensgrens.

Met een hogere inkomensgrens bereik je niet automatisch meer mensen, je vergroot alleen de potentiële groep. We richten onze inspanningen liever op manieren om de huidige groep beter te bereiken. Automatische toekenning zien we wat dat betreft als een interessantere optie voor het vergroten van het bereik. We gaan onderzoeken of we de regeling individuele inkomenstoeslag automatisch kunnen laten toekennen. We kijken uit naar de onderzoeksresultaten om te zien of deze aanpak verder uitgebreid kan worden. 5) De raad wordt actief meegenomen in de aanpak, maar worstelt met de eigen rol

2

Reactie Als college vinden we het belangrijk om de thema’s bestaanszekerheid en kansengelijkheid te bespreken met de gemeenteraad en te weten waar de prioriteiten liggen. Voorbeelden hiervan zijn verschillende raadsinformatiebrieven, de Sociale Dialoog die in 2023 over bestaanszekerheid ging, de jaarlijkse Monitor Sociaal Domein en de updates die tijdens de actualiteitensessies worden gegeven, Uiteraard zijn we als college bereid het gesprek te voeren met de raad waar er toch nog behoefte ligt om deze thema’s verder te bespreken.

Aanbevelingen aan het college 1)

Neem gericht regie in de samenwerking met maatschappelijke partners

Reactie We erkennen dat we een belangrijke rol te spelen hebben in de samenwerking met maatschappelijk partner als facilitator en aanjager. Hierbij willen we benadrukken dat we onderdeel zijn van heel het veld dat zich inzet voor deze thema’s, waarbij de gemeente met alle partners voor de uitvoering aan de lat staat maar waarbij een regierol niet altijd meteen passend is. Wel kunnen we meer doen om de samenwerking verder te verduidelijken en te versterken zodat het nog beter helder is wat we van elkaar mogen en kunnen verwachten. Regelmatiger overleg met alle partners kan hierbij helpen zodat we kunnen blijven werken aan een nog betere verstandhouding met alle partners. Het onderwerp van de Sociale Dialoog is aan de raad om te kiezen, maar we hebben bijvoorbeeld wel toegezegd een werkbezoek aan het Sociaal Huis op de nieuwe locatie te organiseren om iedereen bekender te maken met onze verschillende samenwerkingsvormen. 2)

Ontwikkel een werkwijze specifiek gericht op inwoners die nu lastig worden bereikt

Reactie Deze aanbeveling nemen we ter harte. We blijven ons continu inzetten op het bereiken van deze doelgroep waarbij we inderdaad zien dat dit een uitdaging is en blijft. Verschillende acties zijn al ondernomen om deze groep beter te bereiken, zoals uiteengezet in de reactie op conclusie 4. We zien een combinatie van verschillende vormen van communicatie in combinatie met laagdrempelige initiatieven hierbij als het meest kansrijk. •

Ervaringsdeskundigheid in vroegsignalering

Reactie We vinden het inzetten van ervaringsdeskundigen een interessante aanpak waarbij we ons wel afvragen of vroegsignalering het beste thema is voor deze werkwijze. We hebben in de praktijk gezien hoe specialistisch de kennis en gesprekstechnieken zijn voor het werken met inwoners die met de thematiek van schulden te maken krijgen. Bij andere thema’s kunnen ervaringsdeskundigen wellicht effectiever worden ingezet. Een lastig punt blijft het vinden van personen die over onderwerpen die met deze thema’s te maken hebben naar buiten willen treden. •

Wijk- of dorpsgericht werken

Reactie We erkennen dat wijk- of dorpsgericht werken altijd iets oplevert. Op verschillende onderwerpen werken we daarom al wijkgericht. Wij leggen uit dat we in de wijk aanwezig zijn en daar de inwoners ondersteunen. Hierbij werken we samen met bijvoorbeeld Leystromen en Contour de

3

Twern. Een focus op het aanbieden van hulp laagdrempelig en dichtbij in de wijk is onze inzet bij al het werk in sociaal domein.

•

Voorzieningenwijzer op laagdrempelige punten in de wijk

Reactie We hebben zowel GeldFit (online) als Loket Wegwijs (fysiek) als centraal punt waarin alle regelingen en hulpmiddelen geconcentreerd zijn en makkelijk vindbaar zijn voor inwoners. Hierdoor zien we geen toegevoegde waarde van het hebben van nog een aparte voorzieningenwijzer. •

Meertalige communicatie

Reactie We zetten in op meertalige communicatie door samen te werken met ketenpartners die daarin kunnen ondersteunen. Daarnaast zetten we in op het digitaal toegankelijk maken van onze website met informatie over alle regelingen waarbij voorleessoftware in elke taal en online vertaalbronnen de informatie beschikbaar kunnen maken. Blijven verbeteren Als college danken wij u als leden van de rekenkamer en de onderzoekers voor de constructieve houding en de fijne samenwerking tijdens het tot stand komen van dit rapport. Naar onze mening heeft u een goed beeld geschetst van de thema’s bestaanszekerheid en kansengelijkheid in onze gemeente en de samenwerking tussen de betrokken partijen. We zien dit rapport, de conclusies en de aanbevelingen dan ook als steun in de rug om onze aanpak door te zetten maar ook te verbeteren. Bijvoorbeeld bij het vergroten van het bereik van onze regelingen en het nog beter vormgeven van de samenwerking met onze partners. Dit is een uitdaging die we graag aangaan met iedereen die betrokken is bij het versterken van de bestaanszekerheid en het vergroten van kansengelijkheid in onze gemeente.

Met vriendelijke groet, het college Judith Koppers-van der Krabben Gemeentesecretaris

Hans Janssen Burgemeester

4