Accountantsverslag 2023 getekend

Accountantsverslag Gemeente Oisterwijk Boekjaar 2023

1

Aan de gemeenteraad van de gemeente Oisterwijk Postbus 10101 5060 GA Oisterwijk

ONDERWERP: Accountantsverslag 2023 KENMERK: Definitieve versie

Geachte leden van de gemeenteraad, In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2023 van gemeente Oisterwijk, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging 2023, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat bevindingen en conclusies die naar aanleiding van onze werkzaamheden naar voren zijn gekomen. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie.

Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) N.V.

drs. B. (Barry) Smeenk RA Verantwoordelijk accountant

Wij zijn voornemens u te machtigen om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2023.

2

Inhoudsopgave

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijkste bevindingen

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

Financiële positie

3

Bestuurlijke samenvatting

Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringwaarden

5

Bestuurlijke samenvatting Wij zijn voornemens om bij de jaarrekening 2023 een goedkeurende verklaring te verstrekken voor de getrouwheid van de jaarrekening.

Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften.

Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2023. Gemeente Oisterwijk heeft er voor gekozen de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van het jaarverslag, ondanks dat dit conform de BBV in formele zin nog niet verplicht is. Op deze wijze heeft de gemeente Oisterwijk invulling gegeven aan de aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op te nemen, zoals de wetgever had beoogd. Op deze wijze wordt ook invulling gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de gemeenteraad, zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen. Tevens kan de toezichthouder en het Rijk gebruik maken van de opgenomen verantwoording. Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel blijken geen ongecorrigeerde controleverschillen. Wel zijn er enkele correcties naar aanleiding van onze controle doorgevoerd. Deze correcties zien toe op de waardering van de grondexploitaties en worden in dit verslag toegelicht.

Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2023 in overeenstemming zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2023 van de gemeente Oisterwijk voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

Wij hebben geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geconstateerd. Wel zijn er diverse correcties naar aanleiding van onze controle doorgevoerd.

6

Bestuurlijke samenvatting Het boekjaar 2023 sluit met een financieel resultaat van € 10,8 miljoen (voordelig). De totale vermogenspositie van de gemeente Oisterwijk bedraagt € 28,2 miljoen (2022: € 21,4 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 26% (2022: 25%). De vermogenspositie is verbeterd ten opzichte van voorgaande jaren. Het college concludeert in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing dat de weerstandscapaciteit die beschikbaar is voldoende is om onverwachte tegenvallers op te vangen. 1 januari 2023 is het boekjaar waarop de gemeente Oisterwijk voor het eerst dient te rapporteren in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording. Wij constateren dat de gemeente Oisterwijk deze verantwoording heeft opgenomen in de jaarrekening en de bevindingen op het gebied van de rechtmatigheid toereikend heeft toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. We complimenteren de organisatie met het opgeleverde dossier ter onderbouwing van het rechtmatigheidsoordeel. Wij concluderen dat deze verantwoording een getrouw beeld geeft. Het college constateert terecht dat de verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. Wij willen u erop wijzen dat het totaal van de rechtmatigheidsbevindingen uit komt op € 714.000. Deze bevindingen zien toe op onrechtmatige inkooptrajecten waarbij de Europese aanbestedingsrichtlijnen niet zijn nageleefd.

Ten aanzien van de begrotingsrechtmatigheid volgen geen materiële bevindingen. Ook uit de controles aangaande het misbruik & oneigenlijk gebruik criterium komen geen materiële bevindingen naar voren. Wij adviseren u kennis te nemen van de toelichting die het college opgenomen heeft in de paragraaf bedrijfsvoering. Wij adviseren u erop toe te zien dat de organisatie opvolging geeft aan de benoemde acties om de naleving van de rechtmatigheid te verbeteren. We constateren dat de wisseling van accountant, de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording, de onderbezetting binnen het grondbedrijf en het toenemende aantal SiSa-regelingen hebben geleid tot een intensief controleproces, waarbij op een prettige en constructieve wijze met de organisatie is samengewerkt. We merken hierin ook op dat in lijn met voorgaande jaren de controledruk vanuit het Rijk steeds verder toeneemt, wat zich vertaalt in inmiddels 35 te verantwoorden regelingen (2022: 26). Wij merken op dat de toenemende SiSa-regelingen veel van de organisatie vraagt in het kader van de voorbereidingen. De complexe en diversiteit aan wetten en regels leiden er toe dat de voorbereidingen voor de SiSa’s zeer intensief zijn en op punten voor verbetering vatbaar zijn. Wij zullen dit en de overige aandachtspunten in de evaluatie meenemen.

7

Opdracht, scope en uitkomsten

Opdracht, scope en uitkomsten Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: - Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen). - De jaarrekening. - Bijlagen.

Grondslag Verantwoordingsgrens fouten en onduidelijkheden Rapporteringstolerantie

Met de opdrachtbevestiging 2023 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2023. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Voor een nadere toelichting verwijzen wij tevens naar het in oktober 2023 door ons toegelichte controleplan. Overzicht toleranties De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 1.021.000. Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol. Grondslag

Bedrag

1% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 1.021.000

Goedkeuringstolerantie onzekerheden 3% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 3.063.000

Goedkeuringstolerantie fouten

Rapporteringstolerantie

5% van de goedkeuringstolerantie

Bedrag

2% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 2.042.000

Controleprotocol

€ 50.000

Kernpunten en significante risico’s in de controle Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:  Waardering van de grondexploitaties; 

Getrouwheid rechtmatigheidsverantwoording;



Doorbreking van administratieve organisatie/interne beheersing door het management;



Schattingsposten en veronderstellingen van het management;

Uitkomsten Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2023 een goedkeurende verklaring te verstrekken voor de getrouwheid van de jaarrekening.

€ 51.050

De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording zijn vastgelegd in uw financiële verordening, zoals vastgesteld door de raad op 1 februari 2024. De verantwoordingsgrens voor fouten en onduidelijkheden is door de raad vastgesteld op 2%. De rapporteringstolerantie in de financiële verordening is gesteld op een vast bedrag ter hoogte van € 50.000.

9

Opdracht, scope en uitkomsten Frauderisico’s en continuïteit Onze controleverklaring over boekjaar 2023 bevat, zoals ook door de voorgaande accountant gerapporteerd, een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude en een met betrekking tot continuïteit. Dit op basis van de vanaf 2022 gewijzigde beroepsregels voor accountants (NV COS 700). Hieronder wordt uiteengezet hoe de accountant bij de controleaanpak inspeelt op risico’s ten aanzien van fraude en continuïteit en worden de uitgevoerde werkzaamheden toegelicht. De mate van detail en de omvang van de rapportage over fraude en continuïteit in de controleverklaring hangen onder meer af van de onderkende risico’s, de omvang en aard van de organisatie alsmede de bevindingen naar aanleiding van de werkzaamheden. Frauderisico’s Zoals ook in ons controleplan opgenomen bevindt het college dan wel het management zich in een unieke positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Een incentive van het college of management zou hierbij kunnen zijn om op die wijze een betere financiële situatie of prestatie te presenteren. Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkent.

Uit onze controle zijn geen bijzonderheden gebleken. Continuïteit Als onderdeel van de vereisten voor de nieuwe controleverklaring hebben wij ook de continuïteitsveronderstelling getoetst. Op basis van de huidige inzichten, zoals opgenomen in de begroting 2024 heeft Gemeente Oisterwijk tot 2026 een sluitende meerjarenbegroting (verwachting voor 2026 is een tekort van € 3,2 mln en 2027 € 4,3 mln). Vanaf 2026 is nadrukkelijk de terugval van de financiële middelen uit het gemeentefonds zichtbaar. Uw incidentele weerstandscapaciteit is op korte termijn toereikend deze tekorten op te vangen. Wij adviseren u nadrukkelijk te analyseren of de algemene reserves de toekomstig begrote tegenvallers op lange termijn kunnen gaan opvangen. De financiële kengetallen in 2023 inclusief het weerstandsrisico geven geen reden tot twijfel of de gemeente haar activiteiten in continuïteit kan voortzetten. De gemeente Oisterwijk heeft voor 2023 haar financiële positie verbeterd vanuit de positief behaalde resultaten.

Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht: Analyseren en beoordelen van op basis van risicocriteria geselecteerde journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren; Analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt; Beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het college of management zoals de waardering van de grondexploitaties, vaste activa en vorderingen en het toereikend zijn van voorzieningen. Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het college bij deze posten; Beoordelen van significante transacties buiten het kader van de normale bedrijfsuitoefening om; Doornemen van notulen van vergaderingen van het management, college en de raad.

10

Schattingen Management schattingen Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen en licht deze toe in de jaarrekening. Wij hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2023 beoordeeld en gecontroleerd. De belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreffen:

Schatting

Beoordeling 2023

Beoordeling 2022

Onze zienswijze m.b.t. significante kwalitatieve aspecten en de (mogelijk) kwantitatieve omvang

Waardering van materiële vaste activa

(Evenwichtig) Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de materiële vaste activa een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw materiële vaste activa.

De waardering van de langlopende vorderingen

(Evenwichtig) Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de langlopende vorderingen een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw langlopende vorderingen.

De waardering van grondexploitaties

De waardering van debiteuren De waardering van de voorzieningen

(Evenwichtig) Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitatie een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. Voor een uiteenzetting hiervan verwijzen wij naar paragraaf “waardering van de grondexploitaties” van dit accountantsverslag. (Evenwichtig) Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de vorderingen een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw vorderingen.

(Evenwichtig) Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de voorzieningen een evenwichtig beeld geven van de toereikendheid van de voorzieningen.

11

Belangrijkste bevindingen

De rechtmatigheidsverantwoording Inleiding In de jaarstukken 2023 is door het college verantwoording afgelegd over de rechtmatigheid van de baten en lasten.

De rechtmatigheidsverantwoording Bij onze werkzaamheden hebben wij de volgende bevindingen en aanbevelingen geconstateerd.

Deze verantwoording bestaat uit: − De rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de jaarrekening; en − De toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording in de paragraaf bedrijfsvoering

Wij constateren dat bij start van onze controle er aan de rechtmatigheidsverantwoording veel aandacht is geschonken. We complimenteren de organisatie met het opgeleverde dossier. Het positieve effect van tijdig starten en ‘oefenen’ afgelopen jaren heeft wat ons betreft haar vruchten afgeworpen.

Door een wijziging van de gemeentewet in 2023 is deze verantwoording een verplichting voor uw gemeente.

Voorwaardencriterium Wij constateren dat uw gemeente achteraf een zogenaamde ‘spendanalyse’ uitvoert om mogelijke onrechtmatigheden te analyseren. Uw verbijzonderde interne controle (VIC) heeft deze taak op haar genomen. Er is voor een totaal aan € 714.000 aan onrechtmatig aanbestede lasten als fout geconstateerd ten gevolge van het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels. Deze trajecten zijn inhoudelijk toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. We adviseren het college om in de toekomst ook in de paragraaf bedrijfsvoering een plan van aanpak op te nemen om verdere onrechtmatigheden te voorkomen.

De jaarstukken worden opgesteld conform de BBV. Deze verslaggevingstandaard is nog niet geactualiseerd naar de ‘nieuwe’ gemeentewet, waardoor het conform de BBV nog niet verplicht is deze verantwoording toe te voegen aan de jaarstukken. De gemeente heeft er voor gekozen (zoals het Ministerie aanbevolen heeft) om de rechtmatigheidsverantwoording desondanks toch op te nemen in de jaarrekening en toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering. Op deze wijze wordt ook invulling gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de gemeenteraad, zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen. Tevens kan de toezichthouder en het Rijk gebruik maken van de opgenomen verantwoording. Wij willen u erop wijzen dat, vanwege deze wijziging van de gemeentewet, het oordeel in de controleverklaring niet meer toeziet op de rechtmatigheid. De conclusies inzake rechtmatigheid zijn toegelicht door het college op pagina 134 van de jaarrekening. Wij hebben, als onderdeel van de controle op de jaarrekening, de getrouwheid van deze verklaring gecontroleerd. De toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording is door het college van de gemeente Oisterwijk opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering.

Begrotingsrechtmatigheid Wij constateren dat de gemeente een analyse heeft uitgevoerd en gedocumenteerd ten aanzien van de begrotingsrechtmatigheid. Er is geen sprake van overschrijdingen van de lasten. Wel is er sprake van afwijkingen in de vorm van lagere lasten en hogere baten. Afgelopen najaar heeft de commissie BBV nadere uitspraken gedaan over het begrip tijdigheid. Hierin is toegelicht dat alle over- en onderschrijdingen van zowel baten als lasten onrechtmatig zijn, indien zij niet tijdig zijn gemeld. De commissie BBV heeft daarbij geadviseerd om tussen de gemeenteraad en het college hier nadere afspraken over te maken. Deze afspraken zijn vastgelegd de financiële verordening.

13

De rechtmatigheidsverantwoording Ten aanzien van de afspraken aangaande het tijdig melden van afwijkingen adviseren we om concretere afspraken te maken tussen college en raad. In de huidige financiële verordening is opgenomen dat deze afwijkingen niet mee tellen in het rechtmatigheidsoordeel, er zijn geen specifieke afspraken gemaakt over de definitie tijdigheid. Gezien het feit dat de jaarrekening 2023 grotere afwijkingen laat zien op de baten en lasten (voordeel) toont aan dat het maken van nadere afspraken van toegevoegde waarde kan hebben. Op deze wijze kan het college in samenwerking met de raad de betrouwbaarheid van de begroting verder verbeteren. Kredietrechtmatigheid Voor wat betreft de kredietrechtmatigheid constateren we dat er één klein, niet materiële overschrijding op een krediet is geconstateerd. In de jaarrekening is deze beperkte overschrijding toegelicht. M&O criterium Wij constateren dat de gemeente Oisterwijk M&O-beleid (Misbruik en Oneigenlijk Gebruik) nog nader dient in te regelen. In 2023 zijn elementen van dit beleid al meegenomen bij de uitvoering van werkzaamheden voor de rechtmatigheidsverantwoording. In de controle zijn geen materiële bijzonderheden geconstateerd.

Toelichting paragraaf bedrijfsvoering We constateren dat de toelichting aangaande de rechtmatigheidsverantwoording in de paragraaf Bedrijfsvoering voldoet aan de wettelijk gestelde eisen en aan de afspraken die tussen de raad en het college zijn gemaakt.

14

Grondexploitaties Algemeen De waardering van de grondexploitaties is gebaseerd op diverse schattingen en aannames. De schattingsonzekerheid is door alle externe ontwikkelingen in 2022/2023 toegenomen en vormt daarom een significant risico in onze controleaanpak. De complexiteit in de projectontwikkeling omvat de volgende risico’s: De vraag naar (betaalbare) woningen is fors hoger dan het aanbod. Stijgende energie- en grondstofprijzen. Krapte op de arbeidsmarkt. Stikstofproblematiek. Verduurzamingsopgave. Stijgende rente. Macro-economische factoren zijn minder stabiel. De hogere onzekerheid en volatiliteit in de gehanteerde aannames kan doorwerken in het verwachte eindresultaat en de waardering van uw grondexploitaties. Deze hogere mate van onzekerheid maakt het belangrijker om een adequate toelichting op te nemen in de jaarrekening. In de jaarrekening is deze schattingsonzekerheid echter niet toegelicht. We adviseren het college deze schattingsonzekerheid inclusief een benaderd scenario toe te lichten, zodat de gebruiker van de jaarrekening een beter inzicht krijg in de schattingsgevoeligheid. Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij constateren dat in de concept jaarrekening er een aanvullende verliesvoorziening van € 1,8 mln was opgenomen.

Gedurende de eerste controleweek constateerden zowel wij in de controle als de gemeente zelf dat er onjuiste uitgangspunten waren gehanteerd, waardoor alle exploitatieopzetten herzien moesten worden. De oorzaak hiervan was dat de cijfers vanuit het grondbedrijf pas laat beschikbaar waren. Ook in deze herziening zijn vanuit onze controle diverse aanpassing gebleken, deze worden op de volgende pagina toegelicht. Na de doorgevoerde aanpassingen achten wij de waardering en de toelichting op de schattingsonzekerheden aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen redelijk.

Waardering inclusief specifieke projectrisico’s Hieronder hebben wij de ontwikkeling van uw grondexploitatie gedurende de afgelopen vier jaar weergegeven. Grafiek ontwikkeling grondexploitaties (x € 1.000) 20.000 15.000 10.000 5.000 0 -5.000 -10.000 -15.000

2020 2021 2022 2023 Bruto boekwaarde

Verliesvoorziening

Netto boekwaarde

Ten opzichte van 31 december 2022 is de boekwaarde van de post grondexploitatie toegenomen met € 1,5 miljoen. Deze toename ziet voornamelijk toe op de gemaakte kosten voor de projecten KVL, Pannenschuur en Beekdal. De toename van de boekwaarde per 31 december 2023 is als volgt samen te vatten: (x € 1.000)

2023

2022

Boekwaarde per 1 januari

2.762

5.467

Investeringen

1.298

689

Grondverkopen/bijdragen

(149)

(2.862)

Tussentijdse winstneming en vrijval verliesvoorziening

291

(532)

4.202

2.762

Boekwaarde per 31 december

15

Grondexploitaties Resultaat grondbedrijf Het resultaat van het grondbedrijf bedraagt in 2023 € 0,3 mln positief. Dit resultaat bestaat uit (tussentijdse) winstnemingen c.q. vrijval van voorzieningen. De winstneming ziet toe op het project Pannenschuur (€ 0,2 mln). De vrijval van de voorzieningen bedraagt € 0,1 mln.

Opbrengstenstijging Gezien de hoogte van de marktprijzen per balansdatum houdt de gemeente Oisterwijk op basis van marktinformatie voor de komende jaren rekening met een verhoging van de grondprijs van 2% in haar grondexploitaties. We achten dit een realistisch uitgangspunt.

De parameters voor de grondexploitaties De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door gemeente Oisterwijk gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst. We adviseren u om deze uitgangspunten in lijn met art. 52d van het BBV ook toe te lichten in de jaarrekening.

Bevindingen Pannenschuur Ten aanzien van het project Pannenschuur constateerden we dat in de heraanlevering geen rekening was gehouden met de tussentijdse winstneming. Op grond van het BBV dient volgens de percentage of completion systematiek jaarlijks bekeken te worden of er tussentijds winst genomen dient te worden, dan wel dat de tussentijdse winstneming vanwege de aangepaste uitgangspunten aangepast dient te worden. Op basis van een herrekening bleek dat aanvullend € 194.000 aan winst diende te worden genomen. Deze correctie is door de organisatie verwerkt in de laatste versie van de jaarrekening.

Parameters

2023

2022

Schatting 2023

Schatting 2022

Rente

0,55%

0%





Disconteringsvoet

2,0%

2,0%





Kostenstijging

3,5%

3%





2%

0%





Opbrengstenstijging

Kostenstijging De gehanteerde parameter voor de kostenstijging ligt in lijn met de landelijke prijsindexcijfers. De gemeente Oisterwijk heeft voor het prijspeil 2023 rekening gehouden met de inflatie en houdt voor de komende jaren op basis van marktinformatie ook rekening met een inflatie aflopend van 3,5% in 2023-2025 naar 2% in 2024. We achten dit een realistisch uitgangspunt.

KVL In de controle van de uitgangspunten constateerden we dat in de heraanlevering de inschatting van de toekomstige kosten gebruik was gemaakt van de inschatting opgesteld van een derde partij per eind 2022, daarin was geen rekening gehouden dat ten aanzien van deze inschatting al in 2023 kosten waren gerealiseerd. Hierdoor was de inschatting van de nog te maken kosten te hoog. Doordat het project KVL een negatief eindresultaat kent heeft deze bevinding direct impact op de hoogte van de verliesvoorziening. Deze kon met € 173.000 naar beneden bijgesteld worden. Deze correctie is door de organisatie verwerkt in de laatste versie van de jaarrekening. We adviseren het college om de controle op de uitgangspunten binnen de grondexploitatieopzetten verder aan te scherpen. Enerzijds door de dossiervorming onder deze uitgangspunten verder aan te scherpen, anderzijds door meer zichtbare analyses uit te voeren op de juistheid van de schattingen (backtesting). Backtesting houdt in dat achteraf wordt geëvalueerd of de uitgangspunten van de schattingen in de voorgaande periode betrouwbaar waren om zo te leren voor toekomstige schattingen.

16

Sociaal domein Algemeen De gemeente Oisterwijk voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij enkele taken zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden: Uitvoerder

Bepaling last boekjaar

Uitkeringen (Participatiewet)

Zelf

Werkelijke lasten

Werkdeel (WSW)

WSD

Vaste bijdrage op basis van de bijdrage beschikbaar gesteld door het Rijk

Jeugdwet

Hart van Brabant

Werkelijke lasten, gebaseerd op schatting per jaareinde

WMO

Zelf / SIEM

Werkelijke lasten

PGB’s

Sociale verzekeringsbank

Afrekening op basis van werkelijke lasten

Onderdeel

In de jaarrekening zijn diverse posten en geldstromen inzake het sociale domein verantwoord. Jeugdwet In de regio Midden-Brabant zijn de taken aangaande de jeugdzorg gedelegeerd aan de gemeenschappelijke regeling Hart van Brabant. De kosten aangaande de gemeente Oisterwijk worden daarbij door Hart van Brabant doorbelast. De gemeente Oisterwijk verantwoordt deze kosten op basis van de laatst beschikbare inschatting van Hart van Brabant.

WMO De gemeente Oisterwijk voert de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) deels zelfstandig uit en deels via de samenwerking SIEM. We hebben vastgesteld dat de gemeente in voldoende mate zelf controles op de juistheid van de facturatie van de zorgaanbieders en de prestatielevering uitvoert. Uit onze controle volgen geen materiële fouten of onzekerheden. Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de WMO een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Door de systematiek te kiezen van het vaststellen van de eigen bijdragen door het CAK, heeft de wetgever in feite bepaald, dat de verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen op grond van de WMO geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is. Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente Oisterwijk heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2023 toegelicht.

PGB’s De belangrijkste onzekerheid zit op de Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB). De SVB heeft zelf over 2023 een controleverklaring met beperking ontvangen bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet en WMO. De gemeente Oisterwijk heeft zelf aanvullende werkzaamheden verricht om de nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de kosten te verifiëren zodat deze beperking wordt weggenomen. Uit onze beoordeling van dit onderzoek concluderen we dat de kosten PGB’s getrouw en rechtmatig verantwoord zijn in de jaarrekening 2023.

17

Overige bevindingen Voorziening beheerplan riolering Zoals opgemerkt in onze management letter kent de gemeente Oisterwijk vanaf 2022 binnen het tarief van de rioolheffing een spaargedeelte voor toekomstige vervangingsinvesteringen. De opbrengsten en de uitgaven van dit deel van het tarief voor de rioolheffing dient op basis van de jaarverslaggevingsregels (BBV) als specifieke aparte voorziening verantwoord te worden in de jaarrekening. Voor 2023 bedraagt de dotatie conform het gemeentelijk rioleringsplan € 1,1 miljoen en zijn de investeringen (€ 216.000) in de riolering gedekt uit deze voorziening. De vergelijkende cijfers zijn presentatietechnisch aangepast om te voldoen aan de juiste invulling van het BBV. We constateren dat op een juiste wijze invulling gegeven is aan de vereisten vanuit het BBV. Toerekening van directe personeelskosten aan activa Wij constateren dat de gemeente Oisterwijk geen uren ten aanzien van haar eigen personeel activeert bij investeringsprojecten en grondexploitaties. Uren van externen die voor projecten worden ingehuurd worden wel geactiveerd. Er zijn specifieke verslagleggingsvoorschriften als het gaat om welke kosten wel en welke kosten niet bij een investeringsproject horen en dus wel of niet geactiveerd moeten/kunnen worden.

Specifiek over personele kosten (salarissen) zegt het BBV het volgende: − De salariskosten die direct aan een actief zijn toe te rekenen moeten worden geactiveerd. − De indirecte salariskosten die behoren tot de toe te rekenen overhead kunnen worden geactiveerd. We adviseren het college om hier toekomstig rekening mee te houden. Voor het boekjaar 2023 zijn de toe te rekenen uren beperkt en leidt dit niet tot materiële afwijkingen.

18

Jaarverslag Jaarverslag In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening, waaronder het overzicht van baten en lasten met toelichting en de balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2023 is opgenomen. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.

Hieronder zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het jaarverslag opgenomen: Element jaarverslag

Uw jaarverslag bevat in materiële zin de vereiste informatie op basis van artikel Vereisten BBV

24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV. Daarnaast zouden de cijfers 2023 van uw verbonden partijen opgenomen dienen te worden, deze zijn echter nog niet in alle gevallen beschikbaar.

Verenigbaar Overeenstemming

Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiele afwijkingen gesignaleerd.

Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemt met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden. Alle verplichte paragrafen, inclusief de nieuw voorgeschreven paragraaf Openbaarheid zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau. Wel

Paragrafen

Verbonden partijen Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties met verbonden partijen van gemeente Oisterwijk. In het kader van onze controle hebben wij vastgesteld dat: − De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen. − Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude. − Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd.

Onze waarneming

adviseren we u om in de paragraaf financiering ook de renteomslag berekening toe te lichten, zoals de commissie BBV in haar notitie Rente adviseert.

Informatiewaarde

De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.

Incidentele baten en

De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de eisen vanuit

lasten

het BBV. Fraude en de frauderisicoanalyse is een steeds belangrijker thema. We

Fraude

adviseren u in de paragraaf bedrijfsvoering te rapporteren over de frauderisicoanalyse.

19

SiSa-bijlage en WNT SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2023. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden: − € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is. − 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is. − € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage. In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.

WNT verantwoording Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide topfunctionarissen zijn per jaareinde 2023 in loondienst. De functie gemeentesecretaris is gedurende 2023 gewijzigd, doordat afscheid is genomen van de vorige secretaris. De juistheid van zijn uitkering wegens beëindiging dienstverband was een bijzonder aandachtspunt in onze controle. Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichtingen geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband) overschrijdt. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2023 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisatie c.q. nevenactiviteiten hebben welke onder de WNT vallen) overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant. De WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.

20

Financiële positie

Ontwikkelingen in de jaarcijfers Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2023 volgens de jaarrekening € 28,2 mln en heeft zich de afgelopen jaren als volgt ontwikkeld:

Analyse van het resultaat Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten bedraagt afgerond € 10,8 mln positief. In de gewijzigde begroting was rekening gehouden met een voordelig resultaat van € 2,5 mln.

Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)

In het samenvattend beeld in het jaarverslag wordt in hoofdlijnen een toelichting op de afwijkingen gegeven. In de toelichting op de programma’s wordt een verder gedetailleerde verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2023 wordt overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken.

30.000 25.000 20.000

Het jaarrekeningresultaat is € 8,3 mln voordeliger dan begroot.

15.000

De belangrijkste afwijkingen zien voornamelijk toe op: • Hogere algemene uitkering/specifieke regelingen € 3,1 miljoen; • Voordeel op budgetten, welke niet zijn uitgegeven € 2,9 miljoen • Voordeel opvang Oekraïners € 0,8 mln; • Overige afwijkingen € 1,5 mln.

10.000 5.000 0 2020

2021

2022

2023

-5.000 Algemene reserve

Bestemmingsreserve

Gerealiseerd resultaat

Het totaal saldo van baten en lasten (exclusief mutatie reserves) bedraagt € 6,7 mln voordelig. Per saldo is gedurende 2023 € 4,1 mln onttrokken aan de reserves. Tezamen vormt dit het gerealiseerde resultaat van € 10,8 mln.

Een groot deel van bovenstaande oorzaken kon niet in een eerder stadium voorzien worden, enkele afwijkingen ons inziens mogelijk wel. We adviseren u, in lijn met de aanbevelingen van de commissie BBV om meer aandacht te hebben voor afwijkingen op baten en lasten, niet zijnde begrotingsoverschrijdingen. Doorlopend is het advies de afwijkingen nader te analyseren waarom deze pas bij het opstellen van de jaarrekening inzichtelijk waren, zodat voordelen eerder richting de raad gemeld kunnen worden.

Van de totale reserves ter hoogte van € 17,4 mln is € 4,5 mln opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gedaald met € 4,0 mln.

22

Financiële positie Weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling) van uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark. Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de landelijke ontwikkelingen weergegeven: Kengetallen in %

Gemeente Oisterwijk

Landelijk

Het kengetal netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten op de exploitatie en is afgenomen in 2023, doordat er is afgelost op de leningenportefeuille. De solvabiliteit blijft stabiel op 26% in 2023. De VNG hanteert een signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt. Aan de bovenkant oordeelt het VNG dat een solvabiliteit boven de 50% als zeer goed aan te merken is. De gemeente Oisterwijk kent derhalve een toereikende vermogenspositie, al blijft het gezien de geplande rijksbezuinigingen en de verwachte tekorten op termijn zorg deze te monitoren. Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de in exploitatie genomen gronden zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Belastingcapaciteit: de lastendruk in de gemeente Oisterwijk bedraagt 106% en ligt daarbij boven het landelijke gemiddelde. Op basis van het kengetal “structurele exploitatieruimte” blijkt dat er beperkte structurele begrotingsruimte is om tekorten of extra lasten binnen de huidige begroting op te vangen. In vergelijking met landelijk en Brabant is er iets meer ruimte.

Brabant

2023

2022

2023 (begroting)

2022

2023 (begroting)

2022

Netto schuldquote

37

43

71,4

38,8

66,4

33,1

Netto schuldquote gecorrigeerd

33

40

65,4

33,1

61,8

29,7

Solvabiliteit

26

25

30,8

38,9

34,5

40,5

Grondexploitaties

4

3

5,8

6,1

7,6

10,3

Belastingcapaciteit

106

110

105,1

101,5

100,1

96,3

Structurele exploitatieruimte

6,9

8,1

0,5

5,2

0,6

5,6

23

Financiële positie Weerstandsvermogen en risicobeheersing In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico’s. Hiernaast is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De weerstandscapaciteit is opgebouwd vanuit de algemene reserves. De weerstandsratio kwalificeert als “uitstekend”. We merken op dat in de weerstandscapaciteit (hoewel gedaald met € 4,0 miljoen) voldoende is om de incidentele risico’s op te vangen. Wel merken we op dat de gemeentelijke weerstandscapaciteit gezien de geplande rijksbezuinigingen de komende jaren onder druk kunnen komen te staan.

X € 1.000

2023

2022

2021

Weerstandscapaciteit

4.486

8.464

7.010

Risico’s

2.208

2.228

6.068

2,0

3,8

1,2

Weerstandsratio

Weerstandsratio

Betekenis

>= 2.0

Uitstekend

1.4 < 2.0

Ruim voldoende

1.0 < 1.4

Voldoende

0.8 < 1.0

Matig

0.6 < 0.8

Onvoldoende

< 0.6

Ruim onvoldoende

24

Bevindingen interne beheersing

Bevindingen interne beheersing Algemeen Naar aanleiding van onze tussentijdse controle over 2023 hebben wij een managementletter uitgebracht. Onze doelstelling van deze controle is om een beeld te krijgen of de interne beheersingsomgeving en de daarin opgenomen maatregelen van interne controle toereikend zijn in het kader van onze opdracht tot de controle van de jaarrekening van uw gemeente. Dit beeld is in belangrijke mate bepalend voor onze risico-inschatting en hiermee voor de omvang en diepgang van onze werkzaamheden die wij bij de jaarrekeningcontrole moeten uitvoeren teneinde de gewenste zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening géén materiële fouten bevat. Uit onze risicoinschatting komen een aantal risicogebieden naar voren die een verhoogd risico met zich meebrengen op een materiële fout in uw jaarrekening. Deze omvatten: − Waardering van uw grondexploitatie; − Invoering van de rechtmatigheidsverantwoording (en de daarbij horende verantwoordelijkheden voor u); − Risico dat het management van de gemeente de procesafspraken doorbreekt, hetgeen een standaard risico is vanuit onze beroepsregels. Dit risico ziet bij uw gemeente met name toe op de schattingsposten in de grondexploitatie en voorzieningen.

Fraude en naleving wet- en regelgeving Het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit en dient zowel preventieve als repressieve beheersingsmaatregelen te nemen om de kans op fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken. De Raad is verantwoordelijk voor het toezicht op het college in de uitvoering van deze taken.

Geautomatiseerde gegevensverwerking Wij rapporteren onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de accountantscontrole van de jaarrekening niet specifiek is gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. De jaarrekeningcontrole heeft geen tekortkomingen in de continuïteit en betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking aan het licht gebracht.

Wij hebben als onderdeel van de jaarrekeningcontrole 2023 uw inschatting inzake frauderisico’s met betrekking tot uw organisatie besproken. Deze bespreking komt ook voort uit onze verplichte rapportage van de accountant over de uitkomsten van onze werkzaamheden met betrekking tot de ingeschatte frauderisico’s in de controleverklaring.

Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het management gebruik van diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne richtlijnen en gedragscodes, controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiën. Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij de risico’s met betrekking tot fraude en overtreding van wet- en regelgeving en beoordelen wij de interne beheersingsmaatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van (materiële) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Voor zover relevant voor onze controle voeren wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Onze controle is echter niet specifiek gericht op het signaleren van fraude en niet-naleving van weten regelgeving.

26

Bevindingen interne beheersing Fraudebeheersing en onze observaties Om bestuurders en toezichthouders houvast te bieden heeft het NBA in februari 2022 de brochure “Frauderisicobeheersing” uitgebracht. Wij adviseren u om kennis te nemen van de 11 aanbevelingen die hierin zijn gedaan. Onderzoek laat zien dat het grootste deel van de fraudegevallen door middel van een ‘tip’ aan het licht komt. Dit maakt het belang van een fraudemeldpunt en klokkenluidersregeling groot. Het is goed uw medewerkers hier periodiek van bewust te maken. In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen te melden met betrekking tot de naleving van wet- en regelgeving. In de paragraaf ‘Overige bevindingen’ geven wij een nadere toelichting over de verplichting om in onze controleverklaring te rapporteren over fraude. Naleving wet- en regelgeving en overige Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen.

Corruptie en omkopingsrisico’s Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als aandachtspunt in onze controle meegenomen. Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen. Onze beroepsregels zijn in de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid. Gemeente Oisterwijk beschikt over beschreven procedures ten aanzien van de samenwerking met derden en een intern inkoop- en aanbestedingsbeleid. Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren: − Gemeente Oisterwijk heeft zelf werkzaamheden uitgevoerd om te controleren dat de aanbestedingen conform de geldende Europese aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed. Wij hebben steekproefsgewijs een deel van deze werkzaamheden gecontroleerd.

− Door middel van een steekproef vaststellen of voor alle inkopen welke in rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door de tegenpartij. − Door middel van een steekproef vaststellen of bij alle materiële grondaankopen en –verkopen door de gemeente vastgestelde procedures in materiële zin zijn gevolgd. − Door middel van een steekproef vaststellen of alle verstrekte subsidies in overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn – behoudens onze eerdere opmerkingen geen nadere bevindingen voortgekomen.

27

Overige onderwerpen

Overige onderwerpen ESG Het integreren van duurzaamheidsaspecten binnen uw organisatie en bedrijfsvoering wordt de toekomstige norm. De EU zet flink in op het afdwingen van transparantie over het gevoerde duurzaamheidsbeleid. Een voorbeeld daarvan: met ingang van het boekjaar 2025 moeten grote ondernemingen (volgens de jaarrekening criteria) rapporteren over de voortgang en realisatie van hun duurzaamheidsambities (CSRD) en over de bijdrage van hun producten en/of diensten aan een klimaatneutrale economie (EU Taxonomy).

We kunnen concluderen dat het ESG regelgevingskader volop in beweging is. Alles is erop gericht dat organisaties duurzaamheid in hun organisaties verankeren en rapporteren over uw bijdrage/impact op de thema’s Environment, Social en Governance. Vooruitlopend op de wettelijke verplichtingen is eerdere toepassing (op vrijwillige basis) toegestaan. Om sustainability in uw organisatie te integreren kunt u het ESG raamwerk zoals hieronder weergegeven doorlopen.

Hieronder geven wij een opsomming van de meest recente ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid. −

De nadere uitwerking van de CSRD is vorm gegeven in de European Sustainability Reporting Standards (ESRS). Op 31 juli 2023 heeft de Europese Commissie deze ESRS goedgekeurd, waarmee de invoering voor ondernemingen definitief is geworden.

−

De EU Taxonomy (een door de EU opgestelde lijst van producten en diensten die als ‘groen’ aangemerkt mogen worden) wordt ondertussen steeds verder uitgebreid. Aan de lijst worden voortdurend diverse economische activiteiten toegevoegd die gericht zijn op de transitie naar circulariteit, het duurzaam gebruik van water, de preventie en beheersing van vervuiling en de bescherming en het herstel van de biodiversiteit.

−

Een andere verordening die op termijn toepassing zal gaan vinden is de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD). Deze verordening omvat verplichtingen voor ondernemingen om de impact van haar eigen activiteiten en die van haar waardeketen op het gebied van mensenrechten en natuur en klimaat te identificeren en vervolgens maatregelen te treffen om negatieve consequenties daarvan te voorkomen of te mitigeren. Een onderneming moet kunnen aantonen dat zij al het mogelijke heeft gedaan om hieraan te voldoen. Een belangrijk element uit de verordening is dat bestuurders aansprakelijk kunnen worden gesteld indien niet in voldoende mate gevolg aan deze verordening is gegeven.

Dit is een 8-stappenplan om te komen tot een geïntegreerde duurzaamheidsstrategie en uiteindelijk uw duurzaamheidsverslag. Baker Tilly ESG Advisory kan u bij al deze processtappen (al naar gelang uw behoefte) ondersteunen. Onze verwachting is dat op termijn de rapportageverplichtingen voor ondernemingen ook voor decentrale overheden gaan gelden. We adviseren u hier dan ook al op voor te sorteren.

29

Overige onderwerpen Rapporteringsverplichting werkgebonden personenmobiliteit Per 1 juli 2024 is de nieuwe “Wet Rapportageverplichting werkgebonden personenmobiliteit (WPM)” van toepassing op werkgevers met meer dan 100 medewerkers. Werkgevers hebben een grote rol in het verduurzamen van de werkgebonden personenmobiliteit. Verduurzamen is bijvoorbeeld mogelijk door werknemers thuis te laten werken of het gebruik van openbaar vervoer of een elektrische auto te stimuleren. De verplichte jaarlijkse rapportage houdt in dat werkgevers de werkgebonden kilometers (zowel zakelijke kilometers als woon-werkverkeer) moeten rapporteren. De rapportage wordt onderverdeeld naar soort vervoermiddel, afgelegde kilometers en het brandstoftype. De rapportage over 2024 moet uiterlijk op 30 juni 2025 worden ingediend. De rapportage kan middels een online formulier worden ingediend op de website van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Wet bescherming klokkenluiders In februari 2023 is de “Wet bescherming klokkenluiders” in werking getreden. De wet heeft de voorgaande “Wet Huis voor klokkenluiders” vervangen en hiermee is de EU-klokkenluidersrichtlijn geïmplementeerd. Vanaf 17 december 2023 geldt de wet voor alle werkgevers met 50 werknemers of meer. De wet geldt zowel in de publieke als de private sector.

De wet beschermt melders die een werkrelatie hebben met de organisatie waarover de melding gaat. Naast werknemers kunnen dit bijvoorbeeld ook zzp-ers, stagiairs of uitzendkrachten zijn. Een melding moet gaan over een vermoeden van een misstand. Er zijn twee soorten meldingen, namelijk een inbreuk op een verordening of richtlijn van de EU (Unierecht) en een maatschappelijke misstand. Een inbreuk op het Unierecht is een handeling of nalatigheid die onrechtmatig is of het doel ondermijnt en schadelijk is voor het algemeen belang. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan de volksgezondheid of bescherming van het milieu.

Een maatschappelijke misstand is meestal een situatie die meerdere mensen aangaat, regelmatig voorkomt of ernstige gevolgen kan hebben. Een maatschappelijke misstand heeft een of meer van de volgende kenmerken: − Er is sprake van overtreding van de wet of op grond van een wettelijke voorschrift opgestelde interne regels vastgesteld door de werkgever; − Er is gevaar voor de volksgezondheid; − Er is gevaar voor de veiligheid van personen; − Er is gevaar voor de aantasting van het milieu; − Er is gevaar voor het goed functioneren van de organisatie als gevolg van onbehoorlijk handelen of nalaten. Voor alle situaties geldt dat het maatschappelijk belang in het geding moet zijn. Een melding kan worden gedaan bij de werkgever of direct bij een bevoegde autoriteit. Dit moet een externe instantie zijn die hiervoor is aangewezen. Een melding kan zowel schriftelijk als mondeling plaatsvinden. De melder mag niet door de werkgever worden benadeeld omdat hij een melding gedaan heeft. Benadeling kan bijvoorbeeld door middel van ontslag, overplaatsing of het weigeren van een promotie. Deze bescherming geldt ook voor mensen die de melder hebben geholpen bij de melding.

De bescherming bestaat uit een aantal maatregelen: − Verbod op benadeling met verschuiving van de bewijslast in gerechtelijke procedures; − Recht op ondersteuningsmaatregelen waaronder volledig onafhankelijke informatie en kosteloze en gemakkelijk toegankelijke adviezen; − Vrijwaring van procedures (bijvoorbeeld schending van de geheimhoudingsplicht en verboden informatieverwerving); − Geheimhoudingsverplichtingen in het kader van de melding en de opvolging daarvan voor de identiteit van de melder (en andere betrokkenen); − Sancties voor degenen die zich schuldig maken aan het tegenwerken van de melder of het onderzoek.

30

Bijlagen

Bijlage A – SiSa-bijlage Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2023 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2024 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Fout, onzekerheid of formele onrechtmatigheid

Nummer

Specifieke uitkering

A15

Regeling eenmalige specifieke uitkering voor gemeenten in verband met het treffen van maatregelen ter vermindering van overlast en criminaliteit door asielzoekers in 2022 en 2023

A16

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

A18B

Bekostiging eerste opvang ontheemden Oekraïne door Veiligheidsregio’s (SiSa tussen medeoverheden)

A24

Regeling eenmalige specifieke uitkering voor gemeenten in verband met het treffen van maatregelen ter vermindering van overlast en criminaliteit door asielzoekers in 2023 en 2024

B2

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek

C32

Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen

C41B

Regeling specifieke uitkering flexibele inzet woningbouw

C55

Aanpak energiearmoede

C62

Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen

C92

Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid

Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:

Goedkeurend

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

32

Bijlage A – SiSa-bijlage (vervolg) Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2023 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2024 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Fout, onzekerheid of formele onrechtmatigheid

Nummer

Specifieke uitkering

C94

Regeling houdende regels verstrekking specifieke uitkering aan gemeenten verduurzaming [….] van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties

C209

Meerjarige regeling voor huisvesting aandachtsgroepen

D8

Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)

D14

Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen

D19

Tijdelijke onderwijshuisvesting ontheemden

D22

Regeling specifieke uitkering voor de voorschoolse educatie aan ontheemde peuters

E44B

Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021-2027 (SiSa tussen medeoverheden)

E55

Tijdelijke regeling specifieke uitkering Landelijk Verbeterprogramma Overwegen 2021-2028

E84

Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023

F28

Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid

G2

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2023

G3

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend levensonderhoud beginnende zelfstandigen)_gemeentedeel 2021

G10

Wet inburgering 2021_ gemeentedeel 2023

Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:

Goedkeurend

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

33

Bijlage A – SiSa-bijlage (vervolg) Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2023 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2024 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Fout, onzekerheid of formele onrechtmatigheid

Nummer

Specifieke uitkering

G12

Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire

G13

Onderwijsroute 2022 deel gemeente

H4

Regeling specifieke uitkering stimulering sport

H8

Regeling Sportakkoord 2020–2022

H12

Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken

H25

Regeling Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden (ronde 3)

H30

Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026

H31

Regeling specifieke uitkering noodfonds energie amateursportverenigingen

H32

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

Regeling specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden

H35B

Specifieke uitkering IZA-doelen 2023-2026 (SiSa tussen medeoverheden)

L16B

Eenmalige specifieke uitkering Provinciaal Uitvoeringsprogramma Natuur

Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:

Goedkeurend 34

Bijlage A – SiSa-bijlage (vervolg - Tozo) Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2023 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2024 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Fout of onzekerheid

Nummer

Specifieke uitkering

G4

Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen

G4

Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen

G4

Tozo 2

G4

Tozo 3

G4

Tozo 4

G4

Tozo 5

G4

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T

G4

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T

Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:

Goedkeurend

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

35

Bijlage B – Ongecorrigeerde controleverschillen De hieronder opgenomen tabel met ongecorrigeerde controleverschillen is verstrekt aan het college en is als bijlage bij de Bevestiging bij de jaarrekening gevoegd. Wij hebben de ongecorrigeerde verschillen met het college besproken. Wij zijn van mening dat verschillen zoveel mogelijk door het college moeten worden gecorrigeerd, echter wij kunnen instemmen met de overwegingen van het college om deze verschillen niet te corrigeren, aangezien deze bedragen niet materieel zijn voor het inzicht van de jaarrekening. De geconstateerde fouten en onzekerheden ten aanzien van getrouwheid zijn lager dan de door u vastgestelde controletolerantie van 1% respectievelijk 3% van de totale lasten.