22-17 Conceptbestuursovereenkomst COA- Bijlage 2b Visiedocument maatschappelijke meerwaarde vastgoed Brink i.o.v. het COA

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

AZC Oisterwijk Een plek vol waarde voor de gemeente en haar inwoners!

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

Voorwoord Dit document is in oktober 2021 opgesteld door BRINK Management & Advies in opdracht van Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (hierna: COA). Deze visie is, vooruitlopend op een mogelijk nieuwe bestuursovereenkomst, tot stand gekomen met het beoogde doel om het vastgoed van het COA op locatie van het AZC in de gemeente Oisterwijk duurzaam en met maatschappelijke meerwaarde voor de Oisterwijkse samenleving te (her)ontwikkelen. Op 20 juli 2021 heeft een gezamenlijke werksessie ‘Maatschappelijke waarde AZC Oisterwijk’ met het COA en met de gemeente Oisterwijk plaatsgevonden. Naar aanleiding van deze sessie zijn in september zeven diepte-interviews gehouden met vertegenwoordigers van het COA, de gemeente en een medewerker van de Meedoenbalie. Tijdens deze interviews zijn wensen, ideeën en ambities voor het AZC opgehaald. We beseffen dat, om een nog completer beeld te krijgen, het noodzakelijk is om meer gesprekken te voeren met een bredere groep van belanghebbenden. Deze visie dient daarom dan ook als startpunt voor de verdere uitwerking en ontwikkeling.

1

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

INHOUDSOPGAVE 0. Inleiding 1. Het AZC en haar omgeving 2. Doelen & beleid 3. Kansen 4. Toekomstscenario’s 5. Vervolg

1. Het azc & haar omgeving

2. Doelen & beleid

3. Kansen

4. Toekomstscenario’s

5. vervolg 2

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

Inleiding De wereld om ons heen verandert razendsnel. Klimaatverandering, politieke spanningen en machtsverschuivingen zorgen voor meer immigratie naar het westen van Europa en Nederland. Naar verwachting blijft dit de komende jaren zo. Het bieden van opvang voor asielzoekers in asielzoekerscentra in Nederland is daarmee urgent en noodzakelijk. Nu wordt een asielzoekerscentrum (hierna: AZC) echter nog vaak gezien als een locatie die enkel onderdak aan asielzoekers biedt. Echter, een AZC kan zo veel meer zijn dan dat, namelijk een plek van waaruit meerwaarde ontstaat voor de gehele regio waarin het AZC gesitueerd is.

In dit visie-document laten we zien op welke wijze er maatschappelijke meerwaarde vanuit het AZC Oisterwijk voor gemeente Oisterwijk kan ontstaan. We beschouwen maatschappelijke meerwaarde daarbij als alle waarden die een gebouw en/of gebied toevoegt aan haar omgeving. Zoals bijvoorbeeld het versterken van sociale cohesie door vrijwilligerswerk, extra inkomsten voor lokale ondernemers door extra klanten en het verkrijgen van synergie door een combinatie van functies (wonen, werken en recreëren).

Het COA is primair verantwoordelijk voor de opvang en begeleiding in het migratieproces van asielzoekers en zorgt voor onderdak gedurende de asielprocedure. Ook bereidt zij asielzoekers voor op een verblijf in Nederland, terugkeer naar het land van herkomst of doormigratie. Het COA heeft zich nadrukkelijk tot doel gesteld een meer open organisatie te zijn en samen met partners maatschappelijke meerwaarde te bieden. De gemeente heeft de verantwoordelijkheid voor het welzijn van de bewoners van haar gemeente, en krijgt met de invoering van de Wet Inburgering per 1 januari 2022, een belangrijke rol bij de begeleiding van nieuwkomers die inburgeringsplichtig zijn. Dit om ervoor te zorgen dat inburgeringsplichtigen zo snel mogelijk meedoen in Nederland. In nauw overleg tussen het COA, gemeente Oisterwijk en overige belanghebbenden kunnen kansen ontstaan die meerwaarde bieden voor zowel het AZC als de gemeente!

In het zoeken naar de meerwaarde van een AZC in haar omgeving is een belangrijke rol weggelegd voor het COA en de gemeente. Deze twee partijen zijn nauw betrokken in deze verkenning voor een toekomstvisie van het AZC Oisterwijk .

3

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

Leeswijzer 1.

In dit document zoomen we eerst in op het AZC Oisterwijk en de omgeving waarin zij gesitueerd is. We benoemen welke (potentiële) waardevolle elementen we daarin kunnen onderscheiden.

2.

Daarna zoomen we in op de strategische doelstellingen van het COA en de beleidspijlers van gemeente Oisterwijk die het AZC raken.

3.

Vervolgens bespreken we welke kansen er worden gezien voor de toekomstige invulling van het AZC. Daarbij bespreken we achtereenvolgens ‘Flexibel wonen op het AZC’, ‘Bedrijvig en levendig AZC’ en ‘AZC in het groen’. Bij elke kans bespreken we wat we onder deze kans verstaan, en maken we een vertaling van hoe deze kans in Oisterwijk verzilverd kan worden. Vervolgens bespreken we de te behalen voordelen en tonen we vergelijkbare, sprekende voorbeelden die al in de rest van Nederland zijn toegepast. Tenslotte benoemen we wat er voor nodig is om deze kansen te verwezenlijken in Oisterwijk.

4.

Na inkijk van de kansen, bespreken we drie mogelijke toekomstscenario’s voor het AZC Oisterwijk, die zijn gekoppeld aan de invulling van de bestuursovereenkomst met het COA.

5.

We eindigen met mogelijke vervolgstappen waarmee we, na de keuze rondom de verlenging van de bestuursovereenkomst, aan de slag kunnen.

4

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

‘’AZC’s bieden oneindig veel kansen en mogelijkheden voor de omgeving, omwonenden en bewoners.’’ - Anthony Slinkert, Regiomanager COA

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

HET AZC en haar omgeving In de verkenning naar maatschappelijke meerwaarde, is het allereerst van belang de AZC locatie goed te kennen en de omgeving in kaart te brengen. Hierdoor wordt duidelijk welke waardevolle elementen het AZC Oisterwijk nu al heeft of juist nog niet bezit. En hoe het AZC bestaande waardevolle kenmerken uit de omgeving kan gebruiken en versterken. Ook kan in beeld gebracht worden hoe het AZC eventueel missende functies en elementen kan toevoegen aan haar omgeving.

Terrein, Gebouwen , Bewoners & bezetting Al drie decennia lang vormen het AZC Oisterwijk en haar bewoners een onderdeel van de gemeente Oisterwijk. Het AZC is net buiten het dorp gesitueerd, te midden van het groen. Het terrein van de opvanglocatie zelf kent ook een zeer groene uitstraling. Op het terrein bevinden zich negen semipermanente woongebouwen. De gebouwen zijn verouderd en voldoen niet meer aan de huidige normen. Elk woongebouw bestaat uit zes tot acht woonunits. In elke unit bevinden zich een aantal tweepersoonskamers met gemeenschappelijke keuken, douche, toilet en woonruimte. Naast woongebouwen bevinden zich ook een school, peuterspeelzaal gerund door vrijwilligers, kantoren voor de COA-medewerkers en recreatiemogelijkheden op het terrein. Om de veiligheid van de bewoners te kunnen borgen is het terrein afgezet met een hek en vindt toegang plaats middels een slagboom. Op de opvanglocatie zijn volwassenen, gezinnen, alleenstaanden en minderjarige vreemdelingen (hierna: AMV) gehuisvest. Het AZC Oisterwijk heeft een capaciteit van 450 plekken, deze is momenteel volledig gevuld. In AZC Oisterwijk zijn wisselende nationaliteiten gehuisvest, afhankelijk van de gebeurtenissen in de wereld.

Activiteiten & partners Naast de standaardactiviteiten die aangeboden worden binnen het AZC, heeft het AZC Oisterwijk ook een ‘Meedoenbalie’. Dit initiatief maakt meedoen aan de maatschappij toegankelijker. Bijvoorbeeld door het koppelen van bewoners aan vrijwilligers om activiteiten in de omgeving te ondernemen. Ook worden yogalessen gegeven, zijn er kookinitiatieven ontstaan en worden 'thee met taal'-lessen aangeboden. Deze activiteiten zijn met name gericht op de volwassenen, voor de AMV is het aanbod beperkter. Wel wordt momenteel in samenwerking met de gemeente de Talentenfabriek doorontwikkeld. Het doel van de Talentenfabriek is om AMV meer in aanraking te laten komen met praktijkgerichte activiteiten, zoals koken, Engelse les, webdesign en mechanica. Op deze manier kunnen zij hun talenten ontwikkelen en er achter komen waar ze goed in zijn. En bovendien kunnen talentvolle jongeren en volwassenen op deze wijze vroegtijdig gesignaleerd worden en doelgerichter begeleid worden richting een plek op de lokale arbeidsmarkt. Daarnaast wordt op het AZC gezondheidszorg en ondersteuning bij het migratieproces geboden. Het COA doet dit niet alleen, maar werkt daarin samen met ketenpartners (zoals IND, DT&V en AVIM), samenwerkingspartners (zoals Vluchtelingenwerk Nederland, GZA en GGD) en diverse andere organisaties en vrijwilligers uit de omgeving.

Tot slot is het COA, in samenwerking met gemeenten, gestart met de Pilot Regioplaatsing. Het doel van deze pilot is om in een vroegtijdig stadium vast te kunnen stellen wat de beste route is voor vergunninghouders om in te burgeren en te participeren in de lokale samenleving.

Omgeving De omgeving waarin de opvanglocatie zich bevindt heeft veel te bieden (zie hiervoor ook de overzichtskaart op de volgende bladzijde). Zo kenmerkt de omgeving zich vooral door haar groene karakter. Het AZC ligt daarbij precies op de grens tussen de Oisterwijkse bossen & vennen en het natuurgebied de Kampina. Ten noorden en ten zuiden is vooral agrarisch gebied te vinden. Daarnaast is het historische Oisterwijk, vol bedrijvigheid en met haar eigen treinstation, vlakbij gelegen. Tilburg vormt de dichtstbijzijnde grote stad waar ook een breed aanbod onderwijsvoorzieningen (hogescholen en universiteit) aanwezig is. Ten slotte zijn er volop sportvoorzieningen en recreatie– en horecagelegenheden in zowel Oisterwijk zelf als in Tilburg. 6

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

Agrarisch gebied (tuin en fruitbouw)

Locatie

Waardevolle elementen locatie & omgeving In de analyse van de AZC locatie en de omgeving komen enkele waardevolle elementen naar voren. Door het vinden van een passend antwoord op onderstaande vragen, kunnen deze waardevolle elementen nog beter benut of versterkt worden.

Station Oisterwijk

Centrum Oisterwijk

Voorziening (school) Recreatieve

Supermarkt (Lidl)

We zien bedrijvigheid en voorzieningen in de omgeving. En tegelijkertijd worden ook verschillende activiteiten op het AZC georganiseerd. Hoe zou er nog meer kruisbestuiving kunnen plaatsvinden?



Het AZC bevindt zich middenin een zeer groene omgeving waarin veel ruimte is voor recreatie en toerisme. Hoe kan het AZC, als middelpunt van dit groen, hier een actieve bijdrage aan leveren?



Het bestaande verouderde vastgoed op de AZC locatie, vraagt op termijn om nieuwbouw. Hoe kan nieuw vastgoed op de AZC locatie ook gebruikt worden door mensen uit de omgeving?

Recreatieve functie (restaurant)

functie (hotel) Voorziening (tennis)



Sportvelden Recreatieve Strand en

Den Donk: sportvelden en zwembad

Tilburg University

Tilburg

watergebied Recreatieve functie (hotel)

Recreatieve functie (restaurant)

functie (camping)

Bosrijke omgeving en wandelroutes

Moergestel Natura 2000 gebied

7

13 oktober 2021

‘’Je moet mensen de ruimte geven om nieuwe initiatieven ook echt mogelijk te maken .’’ Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

- Maarten Schaepman, vastgoedregisseur COA

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

Doelen & beleid Om te bepalen met welke invulling het AZC de meeste maatschappelijke meerwaarde kan bieden, is het belangrijk te weten welke doelstellingen worden nagestreefd door het COA (zie deze pagina) en welke beleidspijlers belangrijk zijn voor gemeente Oisterwijk (zie volgende pagina). Hieruit blijkt namelijk wat in de context van gemeente Oisterwijk belangrijk is en in welke richting het COA wil bewegen.

1. Het COA biedt altijd genoeg menswaardige opvang en schaalt flexibel op en af We willen voorkomen dat we mensen moeten opvangen in tijdelijke voorzieningen die daar eigenlijk niet voor bedoeld zijn. Onze overtuiging is dat we daarmee ook het meest doelmatig en dus kostenbesparend zijn. Om dit te bereiken moeten we schommelingen, variaties en diversiteit van asielzoekers nog beter kunnen opvangen. Hierbij bieden we altijd kwalitatieve opvang.

2. Het COA stelt bewoners in staat, en stimuleert hen om zelfredzaam te zijn Strategische doelstellingen COA Het COA heeft vier kernwaarden geformuleerd die bepalend zijn voor de wijze waarop zij hun werk doen: menswaardig, samen, open en resultaatgericht. Deze kernwaarden, die verbonden zijn met de meerjarenstrategie voor 2020-2025, sluiten aan op de politiek maatschappelijke trends in de nationale en internationale omgeving. Om deze visie te realiseren, zijn er een drietal strategische doelstellingen vastgesteld.

Wij kunnen en willen onze bewoners zo vroeg mogelijk stimuleren en in staat stellen zelfredzaam te zijn, voor zichzelf te zorgen en eigen problemen op te lossen. De bewoner staat bij de begeleiding centraal en we gaan uit van zijn of haar eigen ervaring, behoeften, talenten en vaardigheden. We doen dat met persoonsgerichte ondersteuning op basis van onze agogische vakkundigheid. In deze combinatie hebben we als doel om de bewoner vanaf dag één in staat te stellen om die verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen toekomst.

3. Het COA is transparant en voorspelbaar en creëert samen met partners maatschappelijke meerwaarde en draagvlak

Aan elk doel en elke beleidspijler die op deze en volgende pagina zijn benoemd, is een icoon gekoppeld. Deze iconen komen terug bij het onderdeel ‘voordelen’ in hoofdstuk 3.

Wij zijn er van overtuigd dat de opvang en begeleiding van onze bewoners maatschappelijke meerwaarde biedt voor iedere gemeente waar onze locaties zijn gevestigd. Deze meerwaarde komt niet in eerste plaats vanuit het COA zelf, maar met name vanuit onze bewoners die zelf met hun talenten en inzet een bijdrage leveren aan de plaatselijke samenleving en economie.

9

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

BELEIDSpijlers Gemeente Oisterwijk Gemeente Oisterwijk heeft in de perspectiefnota 2021-2024 ‘Oisterwijk Kiest’ verschillende belangrijke thema’s voor haar gemeente geformuleerd. De thema’s die het AZC en de asielzoekers betreffen, zijn als volgt samengevat:

Veiligheid: wij streven naar een veilig en leefbaar Oisterwijk door het verminderen van criminaliteit overlast en onveiligheidsgevoelens.

Parel in het groen: Onze ambitie is om een groene gemeente te blijven door aandacht te besteden aan de toegankelijkheid in de openbare ruimte en het onderhoud van groen. Daarbij is het de ambitie van de gemeente om een buitengebied te hebben waar het voor bewoners, agrariërs en recreanten leefbaar en prettig vertoeven is.

Vakantieparken, toerisme en recreatie: Onder de vlag ‘Parel in het groen’ zetten we in op meer naamsbekendheid van Oisterwijk en het aantrekken van meer bezoekers voor zowel het centrum als het buitengebied.

Wonen : De woningmarkt staat op dit moment onder druk. Aan de ene kant willen we kijken welke stimuleringsmaatregelen mogelijk zijn om mensen te verleiden om doorstroming op gang te brengen. Aan de andere kant willen we inzetten op het toevoegen van woningaanbod dat past bij de vraag.

Volksgezondheid, sport en recreatie: We laten onze inwoners op een laagdrempelige manier in aanraking komen met sport, bewegen en cultuur.

Duurzaamheid: In lijn met het landelijk klimaatbeleid, de Regionale Energie en Klimaat Strategie (REKS) en de gemeentelijke Duurzaamheidsagenda is het onze ambitie om in 2050 een klimaatneutraal Oisterwijk te realiseren. Aan elk doel en elke beleidspijler die op deze en de vorige pagina zijn benoemd, is een icoon gekoppeld. Deze iconen komen terug bij het onderdeel ‘voordelen’ in hoofdstuk 3.

Wet inburgering: Vanuit de visie op inburgering streven we ernaar dat elke statushouder door een vroegtijdig integraal en doorlopen aanbod, optimaal in staat is om volwaardig te participeren in onze samenleving.

10

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

‘’Maatschappelijke meerwaarde ontstaat niet zozeer uit de stenen, maar vooral vanuit mensen, participatie en ontmoeting.’’ - Caroline Rombouts, manager AMV COA

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

kansen Door goed naar de AZC locatie Oisterwijk en haar specifieke context te kijken, zijn er drie kansen geformuleerd voor een mogelijke toekomstige invulling van het AZC. Deze kansen vormen een aanvulling op het al bestaande programma van het COA, en zijn gefocust op het optimaliseren van de maatschappelijke (meer) waarde van het AZC. Hierbij geldt dat elementen van de drie kansen met elkaar gecombineerd worden om tot de meest passende keuze voor Oisterwijk te komen.

Kans 1: Flexibel wonen op het AZC

12

Kans 2: Bedrijvig en levendig AZC

Kans 3: AZC in het groen

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

Flexibel wonen op het azc

1) Flexibele plattegrond

De eerste kans die wordt gezien voor het AZC Oisterwijk is het beter inzetten van het vastgoed op de opvanglocatie. Flexibiliteit binnen het vastgoed biedt mogelijkheden voor duurzaam- en toekomstbestendigheid. Door de niet voorspelbare instroom van asielzoekers heeft het COA te maken met voortdurende wisselende periodes van krimp en groei. Dat betekent dat op momenten zoals nu, met extra toestroom van vluchtelingen waaronder Afghanen en de stagnatie van de doorstroom van statushouders, alle opvanglocaties gevuld zijn en er zelfs tijdelijk noodopvang moet worden gerealiseerd. Maar ook, dat op andere momenten deze plekken weer vrijkomen en leeg komen te staan. Het zou natuurlijk effectiever zijn als deze plekken op die momenten dan ingezet kunnen worden voor andere doelgroepen. Zeker nu gemeentes te maken hebben met een dringende woningbehoefte van doelgroepen zoals spoedzoekers, starters, studenten en arbeidsmigranten.

Hoe ziet dat er concreet uit in Oisterwijk? Om flexibeler in te kunnen spelen op de woonopgave van het COA en gemeente Oisterwijk, moeten de huidige gebouwen van het AZC gesloopt worden, en vervangen door nieuwbouw. Op verschillende schaalniveaus is hierbij winst te behalen. Op schaal van de plattegrond, het gebouw en het terrein.

1) Van niet-courante plattegronden naar flexibele indelingen.

2) Van vaste gebouwen naar verplaatsbare woningen.

3) Van een volledig afgesloten terrein naar meer open gebruik aan de randen.

Landelijk heeft het COA onderzoek verricht naar courante plattegronden met eisen en richtlijnen voor flexibele woonoplossingen. Hierbij wordt flexibiliteit gezocht door plattegronden in de basis zo in te richten, dat ze ook eenvoudig door andere doelgroepen te gebruiken zijn. Dit kan door bijvoorbeeld meer 4 en 6 persoonswoningen te creëren in plaats van 8 persoons. Ook wordt gekeken hoe plattegronden snel aangepast kunnen worden door het eenvoudig weghalen en terugplaatsen van wanden. Door meer aandacht te besteden aan de indeling van plattegronden wordt ook gezorgd voor een betere leefbaarheid van de bewoners en een betere beheersbaarheid voor het COA. Bijvoorbeeld door niet teveel mensen bij elkaar te plaatsen en voldoende ruimte voor privacy te creëren.

2) Verplaatsbare gebouwen Naast het flexibeler maken van plattegronden zijn er vanuit het COA ook kansen voor het flexibeler maken van gebouwen. Namelijk door deze zo te ontwerpen en te bouwen (modulebouw) dat ze verplaatsbaar zijn. Het COA kan hiermee op verschillende locaties op- en afschalen wanneer locaties worden afgestoten of erbij komen. Een ander mogelijk voordeel van deze manier van bouwen is dat deze woningen ook relatief makkelijk op andere plekken in de gemeente te plaatsen zijn. Dit biedt mogelijkheden voor het plaatsen van andere doelgroepen.

3) Indeling terrein Bij een herinrichting van het terrein kan opnieuw gekeken worden naar de situering van de gebouwen. Door bewust bepaalde gebouwen of functies aan de randen van het gebied te plaatsen, wordt het eenvoudiger op die plekken flexibel met het gebruik van de gebouwen om te gaan. Een woongebouw aan de rand van het terrein kan bijvoorbeeld eerst door asielzoekers worden gebruikt en wanneer de druk bij het AZC afneemt, kan het gehele gebouw eenvoudig verhuurd worden aan derden. Waarbij dat deel van het terrein waarop het gebouw is gesitueerd ook tijdelijk toegankelijker gemaakt kan worden. Door aan de randen van het terrein flexibiliteit op te zoeken, zal de omgeving rondom het AZC toegankelijk zijn en aanvoelen.

13

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

Er zijn verschillende doelgroepen benoemd die mogelijk geschikt zijn voor het flexibel wonen in Oisterwijk, namelijk (in willekeurige volgorde):



Arbeidsmigranten: De groei van het aantal arbeidsmigranten in de regio Hart van Brabant zet de komende jaren door. Het wordt daarmee steeds belangrijker voldoende geschikte huisvesting voor arbeidsmigranten te vinden.



Statushouders: Door krapte op de woningmarkt vindt weinig doorstroom plaats en verblijven veel statushouders (asielzoekers met verblijfsvergunning) nog op een AZC. In de toekomst kan in samenwerking met de gemeente onderzocht worden hoe huisvesting van statushouders in de ’flexibele schil’ van de AZC locatie (oftewel, de ruimte die vrijkomt als de vraag vanuit asielzoekers afneemt) een plek kan krijgen.



Starters: Woningen voor starters (1– en 2-persoonshuishoudens) is een belangrijk thema in de gemeente Oisterwijk. Zeker voor woningzoekenden met een korte inschrijftijd.



Studenten: Studentenwoningen voor de vele studenten in Tilburg zijn schaars. Studenten die op zoek zijn naar een maatschappelijke stage, kunnen werk en inwoning vinden op het AZC te Oisterwijk.



Urgent woningzoekenden: Deze doelgroep is vaak met spoed op zoek naar (tijdelijke) woonruimte, zoals mensen die een woning nodig hebben na een echtscheiding.



Jongeren (jeugdzorg): Op het AZC terrein kan mogelijk een plek voor begeleid wonen worden vrijgemaakt zodat er ook samenwerking plaats kan vinden in de begeleiding van jeugd uit de gemeente, die extra begeleiding en aandacht nodig heeft, en de jonge bewoners van het AZC die extra aandacht behoeven.

Een belangrijk discussiepunt bij het selecteren van ‘geschikte’ doelgroepen is of het stimulerend of juist niet stimulerend werkt wanneer doelgroepen die extra aandacht behoeven bij elkaar geplaatst worden. Wat een slimme keuze voor een passende doelgroep is, dient dus verder uitgezocht en in overleg besloten te worden. Waarbij rekening gehouden dient te worden met de kwetsbaarheid van asielzoekers, maar ook met het effect van de beeldvorming rondom de AZC locatie.

Stedenbouwkundige studie herontwikkeling AZC Oisterwijk, search

In 2020 is in samenwerking met SEARCH een stedenbouwkundige studie gedaan naar het AZC. Hierbij stonden flexibiliteit en duurzaamheid centraal. Er wordt gekeken naar hoe er meer ruimte kan ontstaan voor voorzieningen die gebruikt konden worden voor diverse activiteiten. Het slim plaatsen van de verschillende functies op het terrein krijgt hierbij veel aandacht.

De kans ‘flexibel wonen op het AZC’ sluit goed aan bij de beleidspijler ‘wonen’ van de gemeente waarin het toevoegen van woningaanbod als belangrijk thema is benoemd. Ook kan nieuwbouw en aanpassingen aan de plattegronden bijdragen aan de leefbaarheid en beheersbaarheid van de units. Dit draagt dan weer bij aan de beleidspijler ‘veiligheid’ waarin het verminderen van overlast een belangrijk aandachtspunt is. Door doelgroepen te combineren, wordt een concrete verbinding met de omgeving gemaakt en hebben de bewoners van het AZC directer contact met eventuele toekomstige buren en wordt participatie in de gemeente laagdrempeliger. Bovendien is het flexibel op- en afschalen in opvang een belangrijke strategische doelstelling voor het COA en is zij erg gewillig om hier fors op in te zetten.

14

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

Plan Einstein Utrecht

Stichting humanitas

Binnen Plan Einstein is in Utrecht een plek gefaciliteerd waarin ontmoetingen plaatsvinden tussen asielzoekers, buurtbewoners en andere partijen. Binnen de organisatie worden cursussen en activiteiten georganiseerd waarin deze verbinding centraal staat. Ook kunnen externen zelf activiteiten organiseren. Plan Einstein is een initiatief van gemeente Utrecht, maar heeft ook ambities om binnen andere gemeenten te organiseren en te verbinden.

Er zijn verzorgingscentra, bejaardenhuizen en stichtingen die zich sinds enkele jaren bezighouden met de vermenging van doelgroepen door studenten woonruimte te bieden in ruil voor vrijwilligerswerk, zoals het organiseren van activiteiten voor (oudere) bewoners.

Op AZC Grave zijn er 8 flexibele woningen geplaatst die plaats bieden aan 48 asielzoekers. De woningen kunnen eenvoudig worden verplaatst wanneer de locatie geen AZC meer is of door een andere doelgroep worden gebruikt. Voor AZC Oisterwijk is er in 2020 al een stedenbouwkundige studie gedaan waar ook een demontabel en flexibele gebouwstructuur centraal stond.

In gemeente Eindhoven zijn door woningcorporatie Trudo huurwoningen uitgegeven aan starters die naast de sociale huursom ook een bijdrage geven aan de gemeenschap in de vorm van vrijwilligerswerk. In appartementencomplex Space S op Strijp S in Eindhoven worden mensen in het autisme-spectrum begeleid in het dagelijks leven door medebewoners.

AZC grave

Space-s Eindhoven

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

Bedrijvig en levendig AZC

Daarnaast lijken voorzieningen zoals een horecagelegenheid, een kapperszaak, schoonheidsspecialist en een kledinguitruilwinkel passend bij AZC Oisterwijk. Ook hiervoor dienen professionals en experts aangetrokken te worden die een dergelijke onderneming kunnen trekken en asielzoekers kunnen begeleiden. In deze voorzieningen kunnen ook trainingen en cursussen gegeven worden vóór statushouders, dóór professionals uit Oisterwijk. Het voordeel hiervan is dat statushouders een diploma kunnen krijgen, waarna zij aan het werk kunnen in het betreffende vakgebied. Het voorzieningenaanbod moet dusdanig zijn dat het interessant is voor nietbewoners om de locatie te bezoeken en dat het een mooie leerplek biedt voor de asielzoeker. Ten slotte is het toevoegen van partnerorganisaties op het AZC-terrein die zich nog niet in Oisterwijk bevinden, zoals jeugdhulpverlening, kansrijk. Door juist op locatie samen te werken, worden instanties niet alleen toegankelijker en laagdrempeliger voor de AZC bewoners, maar wordt ook de samenwerking tussen de samenwerkings- en ketenpartners gestimuleerd en vereenvoudigd.

Oisterwijk is een dorp vol bedrijvigheid, ondernemingen en burgerinitiatieven. En ook op het AZC worden steeds vaker activiteiten geïnitieerd waar de bewoners van het AZC aan kunnen deelnemen. Echter, de verbinding tussen de bedrijvigheid in het dorp en de activiteiten op het AZC kan nog sterker. Daarom wordt een ‘bedrijvig en levendig AZC’ als tweede kans gezien. Het is voor zowel de inwoners van het dorp als de bewoners van het AZC van toegevoegde waarde als er op het terrein van het AZC diverse voorzieningen worden aangebracht en activiteiten worden georganiseerd, die werken, studeren en leren stimuleren. Zo ontstaat een zinvolle daginvulling voor asielzoekers die meer voldoening geeft, omdat ze hiermee een bijdrage aan de maatschappij kunnen leveren. En bovendien ontstaat hierdoor meer ruimte voor ontmoetingen tussen inwoners van het dorp en bewoners van het AZC.

Hoe ziet dat er concreet uit in Oisterwijk? Er zijn verschillende manieren om bedrijvigheid en levendigheid op het AZC Oisterwijk te creëren waarbij de omgeving, bewoners van Oisterwijk en de bewoners van het AZC meer met elkaar in contact komen en elkaar beter weten te vinden. Dit kan op de volgende manieren:



Toevoegen van voorzieningen op het terrein: Om het AZC bedrijvig en levendig te maken, is een diversiteit aan functies gewenst op het terrein. Om deze activiteiten en voorzieningen vorm te geven, kunnen verschillende partijen actief betrokken worden. Zo kent het terrein nu al een peuterspeelzaal, een basisschool en de school ‘2college EOA Oisterwijk’ (Eerste Opvang Anderstaligen), verdere integratie met het onderwijs in de omgeving is gewenst. Ook heeft het toevoegen van onderwijsmogelijkheden, gericht op de Nederlandse taalstimulering een positieve invloed op de integratie van de bewoners.



Organiseren van activiteiten: Zoals eerder benoemd, is op dit moment een Talentenfabriek in ontwikkeling en is er een Meedoenbalie te vinden op het AZC te Oisterwijk. Deze Meedoenbalie is bekostigd uit een eenmalige subsidie die stopt per 31 december 2021. Ook voor de langere termijn is het goed als een dergelijke ‘participatiebalie’ blijft bestaan, waarin contacten worden gelegd tussen organisaties, bedrijven en vrijwilligers in Oisterwijk en de bewoners van het AZC. Ondernemers en bewoners met een hulp- of werkvraag kunnen zich aanmelden bij de participatiebalie. Hier kunnen zij bijvoorbeeld personeel of vrijwilligers vinden, of juist nieuwe initiatieven zoeken waarop zij willen aanhaken. Voorbeelden van activiteiten en initiatieven die vanuit de Meedoenbalie gefaciliteerd worden, zijn: onderhouden van de tuin bij de kerk, onderhouden van de joodse begraafplaats, bijdrage leveren in het kunstenaarscentrum EKWC Sunday morning, onderhouden van het voedselbos, schilderen bij LOVO (lokale omroep) en bankjes opknappen in het bos. Ook is er een ontmoeting in het bejaardenhuis geweest, rapen bewoners samen met vrijwilligers zwerfafval en wordt er samen gekookt. Vanuit de Meedoenbalie is er meer dan voldoende enthousiasme aanwezig om nog meer activiteiten en initiatieven te organiseren! 16

13 oktober 2021

bezoek Waterhoef

Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk



Voorzien in passende ruimte op de juiste plek: bij kans één is al benoemd dat er slim gekeken moet worden naar de plaatsing van gebouwen op het terrein. Dat geldt niet alleen voor gebouwen met een woonfunctie, maar ook voor gebouwen met een andere functie. Door deze gebouwen aan de randen van het gebied te plaatsen, kunnen deze gebouwen meer toegankelijk gemaakt worden voor ook andere doelgroepen dan asielzoekers. Daarmee krijgt het terrein een veel opener karakter. Ontmoetingen met mensen buiten het AZC worden daarmee eenvoudiger.

Voordelen: De kans ‘bedrijvig en levendig AZC’ sluit allereerst goed aan bij de beleidsdoelstelling van het COA om zelfredzaamheid te stimuleren. En door de intensievere samenwerking met andere partijen wordt het COA ook meer transparant en voorspelbaar. Voor de gemeente kan deze kans invulling geven aan haar verplichtingen rondom de wet inburgering. Asielzoekers en statushouders komen op deze manier namelijk al sneller in aanraking met de Nederlandse samenleving, integreren actiever en participeren zodoende in de gemeente. Verdere ondersteuning bij het leren van de Nederlandse taal stimuleert de integratie van de AZC bewoners en geeft hen gelijktijdig de kans om makkelijker te communiceren en te verbinden met bewoners van Oisterwijk. Ook levert de ontmoeting tussen inwoners van het dorp en de asielzoekers en statushouders meer inzicht in elkaars levenswijze wat leidt tot wederzijds begrip, en mogelijk zelfs leidt tot minder onveiligheidsgevoelens. Daarnaast leidt een betere daginvulling voor grotere maatschappelijke betrokkenheid waardoor overlast verminderd wordt.

Uitdelen zelf gemaakte koek 17

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

Wake up your mind Nederland

Happy tosti Breda

Vluchtelingenwerk Nederland start met het project ‘’wake up your Mind’’ Waarbij jongeren met een migratieachtergrond en Nederlandse jongeren samen activiteiten bedenken en organiseren. De activiteiten dragen bij aan sociale verbinding. Gelijkwaardigheid en samenwerking staan hierbij centraal.

Happy Tosti is een horecaonderneming in Breda die mensen met een arbeidsbeperking actief mee laat werken in de onderneming. Op deze manier draaien deze mensen als volwaardig staflid mee, niet alleen in het bedrijf, maar ook in de maatschappij.

Lola Lik was tot 2018 een creatieve broedplaats in het voormalige hoofdgebouw van de Bijlmerbajes in Amsterdam, waar bewoners van het AZC, vrijwilligersorganisaties, bedrijven en bewoners van Amsterdam elkaar konden ontmoeten en samenwerken.

Refugee company in Amsterdam werft fondsen om leerwerkprogramma’s op te zetten voor mensen met een migratieachtergrond. Een van de leerwerkprogramma’s is ontmoetingscafe ‘’a beautiful mess’’ in Utrecht. In dit café werken uitsluitend mensen uit een AZC.

Lola lik Amsterdam

Lola Lik

A beautiful mess (refugee company) Amsterdam

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

AZC in het groen



de groene omgeving. Momenteel is het vastgoed op de AZC locatie niet duurzaam. Bij nieuwbouw kunnen bouwtechnieken gebruikt worden die duurzaam, circulair en innovatief zijn. Door het bouwen van duurzame en circulaire gebouwen, vormt het AZC een voorbeeld van hoe gebouwen goed kunnen passen in, en goed zijn voor de natuur. Daarbij is het belangrijk te benoemen dat het AZC in een bosrijke locatie met daarin een grote hoeveelheid volwassen bomen staat. Bij nieuwbouw wordt natuurlijk rekening gehouden met het bestaande groen en wordt dit zoveel mogelijk behouden. De gebouwen en het terrein kunnen dusdanig ingericht worden dat zij bijdragen aan de lokale biodiversiteit en natuurwaarden. Natuur inclusief bouwen draagt ook bij aan de kwaliteit van de leefomgeving waaronder de gezondheid van bewoners en bevordering van sociale contacten.

Zoals in hoofdstuk 1 ‘Het AZC Oisterwijk’ al benoemd werd, ligt het AZC Oisterwijk in een prachtige bosrijke omgeving met een groot aantal voorzieningen waaronder horeca, sport en spel. Ook zijn er een aantal fietsen wandelroutes die langs het AZC lopen. Daarbij kent Oisterwijk een bruisend verenigingsleven en is er van alles te doen op sportief gebied, muziek en dans, maar bijvoorbeeld ook senioren die zich verenigen in allerlei activiteiten. De combinatie van groen en recreatie zijn ook voor het AZC kansrijk om op in te spelen.

Hoe ziet dat er concreet uit in Oisterwijk? 

Toevoeging aan wandel- en fietspaden: de wandel- en fietspaden leiden tot recreantenverkeer. Het zou mooi zijn als zij ook een reden krijgen om het AZC te bezoeken. Dit zou kunnen door bijvoorbeeld een recreatiepunt, fietscafé en terras op het terrein te plaatsen. Bewoners van het AZC kunnen natuurlijk ook gebruikmaken van deze faciliteiten en als vrijwilliger een bijdrage leveren. Zo is er in het verleden al een fietsenwinkel en repareerplaats op het AZC gehuisvest, waarbij bewoners samen met vrijwilligers of lokale ondernemers fietsen konden onderhouden of opknappen. Dit zou erg passend zijn bij deze nieuwe impuls aan groen en recreatie op het AZC.



Groen vastgoed: Ook met het vastgoed kan aansluiting gezocht worden bij



Bereikbaarheid: Momenteel is de verbinding tussen Oisterwijk en het AZC en daarmee de groene omgeving niet optimaal. Zowel voor bewoners van het AZC die naar het centrum willen, als bewoners van Oisterwijk die willen recreëren in het groen, kan de verbinding verbeterd worden. Het toevoegen van een busverbinding of pendelbus kan hier een oplossing voor zijn. Door de capaciteit van verkeersbewegingen is een busverbinding wellicht haalbaar. Daarnaast vergroot dit de verbinding tussen Oisterwijk en het AZC verder.

Recreëren op het AZC: Er zijn nu nog een beperkt aantal voorzieningen en faciliteiten op het AZC. Zowel voor de bewoners van het AZC als voor de overige bewoners van Oisterwijk zou het van toegevoegde waarde zijn als er op het terrein ruimte wordt vrijgemaakt voor recreatie, sport en spel. Daarbij valt te denken aan een buitengym. Maar ook een sportzaal die tevens verhuurd kan worden aan bijvoorbeeld één van de diverse koren, de carnavalsverenigingen uit de buurt, de toneelgroep of één van de andere verenigingen in de regio. Wanneer óók de bewoners van het AZC bij deze activiteiten mogen aansluiten, ontstaat er vanzelf extra verbinding. Bovendien kan het facilitair management van deze sportzaal ingezet worden als werk-leer traject voor de bewoners van het AZC. 19

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

Voordelen: Gemeente Oisterwijk hecht veel waarde aan het groen in haar gemeente en zet in op gebieden waar het prettig verblijven en recreëren is. Daarbij vindt ze het belangrijk om meer bezoekers naar het buitengebied te trekken. Daarnaast staat ook volksgezondheid, sport en recreatie hoog op de agenda. Door nieuwe voorzieningen toe te voegen aan de wandel- en fietspaden en het bieden van recreatiemogelijkheden, draagt deze omgeving meer bij aan de leefbaarheid. Bovendien streeft de gemeente ernaar om in 2025 een klimaatneutraal Oisterwijk te realiseren en wil het COA haar ecologische voetafdruk zo klein mogelijk maken en waar mogelijk, bijdragen aan het milieu. Het realiseren van ‘groen vastgoed’ vormt daarin een goede stap en een sprekend voorbeeld voor andere AZC locaties. Tenslotte, en wellicht het meest belangrijk, draagt deze kans ook bij aan een veilig en leefbaar Oisterwijk én aan menswaardige opvang. Doordat asielzoekers en omwonenden elkaar vaker ontmoeten, ontstaat er mogelijk meer begrip voor elkaar. Doordat asielzoekers met het toevoegen van voorzieningen op een prettigere manier hun dag kunnen invullen, voelen zij zich beter waardoor eventuele overlast verminderd wordt. 20

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

Houten modulebouw Nederland

Fietsenproject AZC Leersum

Bij het COA staat de flexibilisering en duurzaamheid van het vastgoed steeds meer centraal. Ook voor AZC Oisterwijk is in 2020 al een architectonische en stedenbouwkundige studie gedaan naar renovatie van het AZC terrein met daarin verscheidende nieuwbouwcomponenten die niet alleen duurzaam zijn, maar ook zoveel mogelijk demontabel en circulair.

Vanuit het project Prima Perspectief is op het AZC Leersum een reparatiewerkplaats en verkoopplek van fietsen geopend. De azc-bewoners zijn werkzaam in de werkplaats. Met het project wil Prima Perspectief draagvlak creëren in de gemeente Utrechtse Heuvelrug en willen zij asielzoekers en vluchtelingen zinvol werk geven. Het project is een groot succes omdat het met name ook een sociale functie invult.

Steeds vaker worden locaties, die eerder gesloten waren voor het grote publiek, nu (gedeeltelijk) opengesteld voor bezoek met daarin ruimte voor interactie en recreatie. Zo ook het landgoed Hoorneboeg. Aan de randen van dit landgoed zijn openbare functies zoals een restaurant en een natuurdistilleerderij geplaatst. Verderop in het landgoed staan gastenverblijven en is er een centrum voor ‘retraite en reflectie’ dat alleen toegankelijk is voor gasten.

Gesloten locaties met kwetsbare doelgroepen weten zich steeds meer open te stellen. Zo heeft de Grote Beek in Eindhoven, een GGZ locatie waar verschillende doelgroepen binnen de geestelijke gezondheidszorg behandeld en opgevangen worden, een transformatie doorgemaakt naar een gebied met een heel open karakter. Op het landgoed worden tegenwoordig activiteiten georganiseerd, is horeca aanwezig en kan gerecreëerd worden in het groen.

Landgoed Hoorneboeg Hilversum

Landgoed de grote beek—ggz Eindhoven

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

Verzilveren van kansen Om de verschillende kansen te kunnen verzilveren, moeten er nog verschillende stappen gezet worden binnen verschillende aandachtsgebieden:



Bestemmingsplan: In het huidige bestemmingsplan is aangegeven dat de bestemming van deze AZC-locatie ‘Maatschappelijk’ is. Deze bestemming voorziet daarmee niet in wonen (voor andere doelgroepen). En ook wanneer horeca en/of bedrijven op het terrein worden geplaatst, moet onderzocht worden wat er mogelijk is binnen het huidige bestemmingsplan, ofwel dat een wijziging benodigd is.



Juridisch construct: Daarnaast dient ook juridisch onderzocht te worden hoe andere partijen een plek op het terrein kunnen krijgen. Waarbij bijvoorbeeld gebouwen op het grondgebied van het COA aan andere organisaties verhuurd kunnen worden.



Investering: Het ontwikkelen van vastgoed vraagt natuurlijk om een forse investering vanuit het COA. Alleen wanneer er zekerheid is dat de opvanglocatie meerjarig mag blijven bestaan, is het COA bereid hierin te investeren.



Samenwerking met derden: Aangezien het COA zich primair blijft focussen op het huisvesten van asielzoekers, moeten andere partijen gezocht worden, wanneer er nieuwe functies (huisvesting voor nieuwe doelgroepen, bedrijvigheid en/of recreatieve voorzieningen) aan de locatie worden toegevoegd. Wanneer er bijvoorbeeld een nieuwe doelgroep gehuisvest wordt, moet een andere partij / woningaanbieder gezocht worden om dit te organiseren en faciliteren. Zo kan er bijvoorbeeld gedacht worden aan een woningcorporatie of een instantie voor het huisvesten van arbeidsmigranten, afhankelijk van de doelgroep die geschikt geacht wordt. Daarnaast vraagt het langdurig kunnen laten landen van (recreatieve) voorzieningen en bedrijvigheid op het AZC-terrein ook om een duurzame relatie tussen het COA en andere partijen (gemeente, MKB, bewoners van Oisterwijk et cetera). Hierbij moeten ook heldere afspraken gemaakt moeten worden over de inzetbaarheid van steeds wisselende (aantallen) asielzoekers.

22

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

‘Het belangrijkste is de verbinding zoeken met elkaar’’ - Tanja Pieters, countourde twern

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

Toekomstscenario’s Voor de toekomstige invulling van het AZC zijn, afhankelijk van de besluitvorming over de verlenging van de bestuursovereenkomst met het COA, verschillende scenario’s mogelijk. Per scenario is op verhalende wijze beschreven wat de mogelijke effecten zijn voor de toekomst van de locatie, haar bewoners en de omgeving.

Voorkeursscenario: Een waardevolle plek Bij een verlenging voor meer dan 20 jaar ontstaan er veel kansen voor het COA, de gemeente en haar bewoners om de maatschappelijke (meer)waarde en leefbaarheid om en rondom het AZC aanzienlijk te verbeteren. Dit komt allereerst door de financiële ruimte die verkregen wordt om nieuwbouw te plegen. Daarnaast kan op structureel niveau gekeken worden naar de indeling van het AZC om vervolgens een meer open karakter naar de buitenwereld te creëren. Ook kan er meer aandacht gestoken worden in de uitbreiding van de Meedoenbalie en de Talentenfabriek en daarmee de integratie en participatie van de asielzoekers en het dorp .

Jeffrey Smeets (47 jaar) - Ondernemer Oisterwijk Let op: de gebruikte personages in dit hoofdstuk zijn fictief!

Ik zie het AZC als een echte meerwaarde voor de gemeente Oisterwijk. Door verschillende initiatieven vanuit het AZC en onze gemeente is er veel binding ontstaan tussen “ons ”als bewoners van Oisterwijk en de bewoners van het AZC. Zo had ik van de zomer een aantal handjes te kort in mijn tuindersbedrijf, toen ben ik naar de meedoenbalie gegaan in het AZC. Enkele weken lang heeft een groep asielzoekers mij geholpen met het oogsten van aardbeien. Deze mensen werkten niet alleen heel hard, maar waren ook ontzettend vriendelijk en geïnteresseerd in mij, mijn bedrijf en mijn gezin. Ook tussendoor heb ik steeds vaker contact met mensen uit het AZC. Zo hebben wij laatst gegeten in het restaurant van het AZC waar allerlei gerechten door de bewoners werden klaargemaakt die wij nog niet kennen. Na afloop hebben we samen een spelletje gedaan en Nederlands gesproken. Enorm gezellig vonden we dat, het pittige eten was wel even wennen! Sinds de verbouwing van het AZC is het gebied rondom de locatie enorm verbeterd. Voorzieningen, zoals de sporthal kunnen wij samen met de bewoners gebruiken, het karakter is nu minder gesloten. Dit vinden niet alleen de bewoners prettiger, maar wij als omwonenden natuurlijk ook.

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

Zoals aangegeven heeft het scenario op de vorige pagina de voorkeur. Echter, de besluitvorming rondom de (duur) van de bestuursovereenkomst heeft invloed op de haalbaarheid van dit scenario en daarmee ook op de bewoners van het AZC en de bewoners van het dorp. Om inzicht te krijgen in wat die invloed is wanneer er een kortere, of zelfs geen bestuursovereenkomst wordt afgegeven, zijn twee alternatieve scenario's in beeld gebracht.

Alternatief scenario 1: Doorgaan op dezelfde voet Bij een korte verlenging (<20 jaar) kan het AZC weliswaar op de locatie gehuisvest blijven, maar wordt het voor het COA lastig om financieel haalbare investeringen op de locatie uit te voeren. In dit geval komt er te weinig geld vrij om de nodige verbeteringen aan het vastgoed uit te voeren. Ook wordt er minder geïnvesteerd om eventuele nieuwe medewerkers aan te nemen die gaan sturen op vrijwilligerswerk, integratie en leefbaarheid. De leefbaarheid van het vastgoed en de locatie blijft hierdoor dus hetzelfde , of verder achteruitgaan. Het COA heeft tijdens de interviews benoemd dat zij bij een korte verlenging van de bestuursovereenkomst een aantal gebouwen gaat vervangen door tijdelijke noodbebouwing. Echter, dit is zeker niet afdoende voor verbetering en het benutten van de potentiële kansen.

Idris Al Numan (36 jaar) - bewoner AZC Let op: de gebruikte personages in dit hoofdstuk zijn fictief!

Samen met mijn vrouw en twee kinderen woon ik sinds 2 maanden in het AZC in Oisterwijk. Ondanks dat alle medewerkers van het COA en de vrijwilligers uit de buurt heel aardig zijn, vind ik het leven op het AZC soms best wel zwaar. Onze kamer waar wij in leven als gezin is klein en slecht onderhouden. Er zit zelfs schimmel op het plafond. Omdat ik nog geen verblijfsvergunning heb, mag ik nog geen betaald werk doen en is het door de ingewikkelde procedures soms zelfs niet makkelijk om vrijwilligerswerk te doen. Dat vind ik lastig. Ik zou graag meer kennis willen maken met de Nederlandse mensen en cultuur en actief meedoen aan de samenleving, maar zelfs voor mijn vrienden op het AZC die wel een vergunning hebben kan dit heel lastig zijn. Wel is er een Meedoenbalie waar wij ons kunnen melden voor vrijwilligerswerk, en lopen er een aantal vrijwilligers rond die activiteiten met ons doen. Dit is ontzettend fijn en vriendelijk, maar een echte uitlaatklep zoals sport, mis ik.

25

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

Alternatief Scenario 2: Een verlaten terrein Bij een beëindiging van de bestuursovereenkomst verlaten de asielzoekers en het COA de locatie. Daarna moet onderzocht worden wat er met de locatie gaat gebeuren. De grond is eigendom van het COA, waarbij gemeente Oisterwijk het eerste recht tot koop heeft. Mocht hier een overeenkomst uit voortkomen dan moet de gemeente eerst een bestemmingsplanwijziging doorvoeren voordat de locatie herontwikkeld en voor een andere functie ingezet kan worden. De kans is daarom groot dat het gebied de eerste tijd leeg staat en beveiligd moet worden tegen kraak en/of verloedering. Het gebied is daardoor verlaten en de kans bestaat dat dit onveilig gaat aanvoelen. Dit levert onnodige en hoge kosten voor het COA op.

Hetty van de Kar (81) - bewoner Oisterwijk Let op: de gebruikte personages in dit hoofdstuk zijn fictief!

Sinds de bestuursovereenkomst is beëindigd, kom ik niet meer graag in de omgeving van het vroegere AZC. De gebouwen liggen er verlaten bij en de reuring die de omgeving eerst had, is er niet meer. Van buiten het hek kan ik niet zien of er ooit nog mensen op het terrein zijn en of de panden beveiligd worden tegen krakers. De wereld van asielzoekers lijkt nu plotseling heel ver weg. Vroeger lazen we regelmatig negatieve berichten over het AZC in het nieuws, dat is nu niet meer. Daarentegen is de positieve berichtgeving uit de nieuwsbrief nu ook verstomd. Soms maak ik me zorgen, zijn de mensen wel goed terechtgekomen? Ik vond het altijd enorm leuk om met bewoners te praten die op woensdag afval prikten in het bos en had graag meer contact met ze gehad . Een aantal mensen zijn zelfs een keer thuis bij mij langsgekomen met zelfgebakken koekjes, enorm attent! Ik ben benieuwd wat de toekomst gaat brengen voor de omgeving van het voormalige AZC. Hopelijk krijgt het gebied een nieuwe functie die van meerwaarde is voor ons als Oisterwijkers.

24

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

‘Het AZC kan nog meer onderdeel worden van de Oisterwijkse samenleving .’’ - Daniel Platje, beleidsadviseur gemeente Oisterwijk

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

Vervolg Na het vormen van deze visie en het verkennen van kansen en toekomstscenario’s is het belangrijk om te kijken welke vervolgstappen genomen kunnen worden. Hiervoor beschrijven we enkele aandachtspunten en de beoogde processtappen.



Breder input ophalen Zoals in het voorwoord benoemd, vormt dit document het startpunt van de verdere ontwikkeling en invulling van het AZC. Slechts een beperkt aantal partijen is hierbij betrokken geweest. Om dit visiedocument verder te brengen, moeten meer belanghebbenden input kunnen leveren (denk daarbij aan bijvoorbeeld MKB, onderwijsinstellingen, asielzoekers, bewoners van Oisterwijk (zie daarvoor ook het PON), en belangenorganisaties). Zo kan er toegewerkt worden naar een completer beeld van kansen, wensen, eisen en risico's. Op basis hiervan kunnen vervolgens concrete toekomstscenario’s uitgewerkt worden.



Structureel overleg en nauwe samenwerking Om tot een succesvolle uitwerking te komen van maatschappelijke meerwaarde van het AZC en de verdere implementatie van de eerder beschreven kansen, is nauwe en structurele communicatie en samenwerking tussen het COA, de gemeente en andere partijen essentieel. Er is momenteel al structureel overleg over veiligheid, regulier omwonendenoverleg en regelmatig bestuurlijk overleg. Het zou goed zijn ook structureel overleg rondom maatschappelijke meerwaarde ( ’de maatschappelijke waardentafel’) in te regelen tussen het COA en de gemeente. Zoals aangegeven is het zinvol ook meerdere belanghebbenden structureel te betrekken. Het is zodoende belangrijk om op termijn te onderzoeken welke andere partijen ook een plek in dit overleg dienen te krijgen.



Van idee naar realisatie Wanneer brede input is opgehaald in de omgeving en het overleg met de gemeente en andere partijen is ingeregeld, moeten de ideeën ook op korte termijn worden omgezet in concrete plannen. Dit vraagt om het invulling geven aan organisatorische en juridische vraagstukken: welke partijen willen en kunnen een bijdrage leveren, kan dit juridisch georganiseerd worden, is een bestemmingsplanwijziging mogelijk en wat wordt de rol van het COA en de gemeente? En tegelijkertijd moet een verdere uitwerking van ontwikkelplannen voor het vastgoed op het AZC tot stand komen, zodat het vastgoed geschikt gemaakt kan worden voor een (ver)nieuw(d)e invulling. Daarbij moet aan de hand van de ontwikkelstrategie ook de haalbaarheid in beeld worden gebracht, vervolgens kan gestart worden met de ontwerp en realisatie fase. De realisatie kan gefaseerd uitgevoerd worden, waardoor geen onnodige verhuisbewegingen nodig zijn. Door het COA is al eerder onderzoek gedaan naar bouwkundige plannen voor deze locatie. Wanneer er duidelijkheid bestaat over de verlenging van de bestuursovereenkomst kunnen de plannen op korte termijn verder doorontwikkeld worden. Het COA blijft tijdens deze verschillende processtappen graag in gesprek met de gemeente.

Zodoende kunnen gezamenlijke kansen al tijdens de ontwerpfase geïntegreerd worden en wordt geborgd dat er een eenduidig beeld over de exacte planning en voortgang bestaat. Onderstaand schema laat de opeenvolgende processtappen zien, waarbij dit document een eerste invulling geeft aan stap 1a en 1b.

1a. Afstemmen en input ophalen 1b. Varianten studie

2. Haalbaarheidsanalyse

3. Ontwerp fase

4. Uitvoering en realisatie

5. Inhuizen en nazorg

28

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk

13 oktober 2021 Referentie: B002477/211013/FV/ISO:KC/CBo-AZC Oisterwijk