22-141 Beleidsplan Schuldhulpverlening 2022-2026 - raadsvoorstel - mondeling aangepast - aanvaard

Raadsvoorstel Onderwerp: Beleidsplan Schuldhulpverlening 2022-2026 Raadsvergadering d.d. 29 september 2022

Zaaknummer: 135271

Raadsvoorstelnr: 22-141

Afdeling: Samenleving

Voorstel Wij stellen u voor: 1. Het Beleidsplan Schuldhulpverlening 2022-2026 vast te stellen 2. De Verordening beslistermijn schuldhulpverlening 2022 vast te stellen 3. Van 2023 tot en met 2026 jaarlijks een bedrag van € 103.884 voor de aanpak vroegsignalering in Loket Wegwijs Oisterwijk te verwerken in de meerjarenbegroting van 2023-2026 Inleiding Om een zinvolle bijdrage te kunnen leveren aan de samenleving en om te werken aan ontwikkeling is bestaanszekerheid voor mensen essentieel. Met andere woorden: bestaanszekerheid is een noodzakelijke voorwaarde voor perspectief. Wij streven ernaar dat iedere inwoner een goede balans en rust heeft in wonen, werken en het privéleven, inclusief financiën. Zo heeft uw gemeenteraad in mei 2020 vastgesteld met de nota Bestaanszekerheid. Door (problematische) schulden, verliezen mensen de basis onder hun bestaan. Dit tast hun bestaanszekerheid aan. Tot die basis terug is, is het vaak niet zinvol om deze mensen hulp te bieden voor andere problemen die zij doorgaans hebben. En andersom: zijn de zorgen over de basis weg, dan is er na enige tijd op andere terreinen vaak minder hulp en ondersteuning nodig. Het bieden van goede en snelle hulp bij schulden is van groot belang om de bestaanszekerheid van mensen te verbeteren. Alleen dan is er voldoende ruimte om stappen vooruit te zetten.

Met dit voorstel bieden wij u het Beleidsplan Schuldhulpverlening 2022-2026 (bijlage 1) ter en de Verordening beslistermijn schuldhulpverlening (bijlage 2) ter vaststelling aan. Ook vragen wij u om budget voor de aanpak vroegsignalering. Argumenten 1.1

Het Beleidsplan Schuldhulpverlening 2022-2026 geeft verder uitvoering aan onze koers ‘naar een samenredzaam Oisterwijk’ Dit Beleidsplan is geen nieuwe werkwijze. Het merendeel van wat in de beleidsnota wordt beschreven, maakt onderdeel uit van onze huidige activiteiten en werkwijze. Dit hebben wij aangevuld met de recente ontwikkelingen rondom vroegsignalering en methoden om nog preventiever te werk te gaan. Door de wettelijke verplichting (argument 1.3) is het noodzakelijk om voor schuldhulpverlening, aanvullend op onze koers, eens in de vier jaar een “los” beleidsplan vast te stellen.

1.2

Hiermee werken we aan bestaanszekerheid voor onze inwoners Op 2 juli 2020 is de nota Bestaanszekerheid vastgesteld. Deze nota is gebaseerd op twee uitgangspunten. We willen ons richten op proactief en preventief beleid om bestaanszekerheid te bieden aan onze inwoners. En door te investeren in bestaanszekerheid kunnen we op langere termijn de kwaliteit van leven van de

1

Oisterwijkse inwoners verbeteren en zorgkosten verminderen. In deze beleidsnota zetten we hierin nog meer stappen. Zo investeren we in preventievere hulp door de inzet van vroegsignalering en gaan we eerst aan de slag met de basis: eerst schuldenrust. 1.3

Deze integrale aanpak draagt bij aan schuldenrust Schulden komen zelden alleen en gaan vaak samen met andere problemen, zoals werkloosheid, laaggeletterdheid en een slechte gezondheid. Met onze schuldenaanpak willen we rust creëren: schuldenrust. Pas dan heeft het zin om mensen hulp te bieden voor andere problemen. We vinden het belangrijk dat hulp en ondersteuning snel en effectief geboden worden in een sluitende aanpak. Hulp en ondersteuning moet aansluiten bij de omstandigheden, de wensen en de eigen mogelijkheden van inwoners (maatwerk). De eigen verantwoordelijkheid en regie van inwoners blijft wel zo groot mogelijk. Voorop staat overigens dat het voorkomen van schulden beter is dan het genezen.

1.4

Hiermee voldoen we aan de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening Het vaststellen van een Beleidsplan schuldhulpverlening is een verplichting die voortvloeit uit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). In artikel 2 van de Wgs is de verplichting opgenomen om, eens in de vier jaar, een Beleidsplan vast te stellen dat richting geeft aan de integrale schuldhulpverlening aan de inwoners van een gemeente. Het vorige Beleidsplan schuldhulpverlening gold van 2017 tot en met 2020, maar heeft tot 2022 gevigeerd. Daarnaast is in 2020 de nieuwe nota Bestaanszekerheid vastgesteld. Er is voor gekozen om het nieuwe Beleidsplan pas op te stellen in 2022, zodat ook de aanpak Vroegsignalering kon worden meegenomen.

1.5

Het advies van de Adviesraad Sociaal Domein is meegenomen in het Beleidsplan De Adviesraad Sociaal Domein heeft aan het college verschillende adviezen uitgebracht op verschillende momenten in het proces. Hierdoor hebben we de mogelijkheid gekregen om het plan steeds beter aan te passen. Op 11 juli jl. is het plan mondeling toegelicht aan de Adviesraad. De ASD zag daarna geen aanleiding meer voor een advies. De samenvatting van de adviezen met bijbehorende verwerking in het plan is toegevoegd als bijlage 3.

2.1

De Verordening beslistermijn schuldhulpverlening is een wettelijke plicht Naast de verplichting om eens in de 4 jaar een beleidsplan schuldhulpverlening vast te stellen, verplicht de Wgs in artikel 4a, derde lid, gemeenten om een bij verordening te bepalen termijn op te nemen, waarbinnen de gemeente na het eerste gesprek over de hulpvraag moet besluiten of iemand voor schuldhulpverlening in aanmerking komt. De gemeente is verplicht tijdig een beschikking af te geven. Deze termijn handteren we al in de dagelijkse praktijk.

3.1

Het rijk stelt dat vroegsignalering op termijn budgetneutraal kan worden uitgevoerd Het Rijk stelt dat vroegsignalering ertoe bijdraagt dat minder kosten worden gemaakt voor schuldhulpverleningstrajecten. Er wordt daarom door het Rijk geen extra geld beschikbaar gesteld bij het invoeren van deze wettelijke verplichting. In het bestuursakkoord (Gezamenlijk perspectief over grenzen heen) wordt aandacht gevraagd voor de financiële positie van gemeente Oisterwijk. Daarbij worden randvoorwaarden gesteld voor nieuwe ontwikkelingen. Een van de randvoorwaarden is dat er dekking is voor nieuwe ontwikkelingen en dat dit niet uit de reserves komt.

2

Daarnaast is een belangrijke randvoorwaarde dat we een reële inschatting maken van onze kosten, ongeacht het bedrag dat door het Rijk voor deze activiteiten beschikbaar wordt gesteld. Het vrijmaken van budget is de enige mogelijkheid om de wettelijke taak van vroegsignalering uit te voeren. Het effect van vroegsignalering wordt pas zichtbaar op langere termijn. We zullen daarom de eerste jaren zelf moeten investeren om hier daarna de effecten van te zien. Deze inzet wordt door een maatschappelijk partner in Loket Wegwijs Oisterwijk geleverd (zie verder onder het kopje Financiën). Kanttekeningen 1.1

Schuldenproblematiek is van veel meer afhankelijk dan van het gemeentelijke beleid en de gemeentelijke aanpak Wij streven ernaar, onder meer door de inzet van vroegsignalering, de dalende trend in het percentage huishoudens met geregistreerde schulden door te zetten. Hierbij maken we het voorbehoud dat de omvang van schuldenproblematiek van veel meer afhankelijk is dan van het gemeentelijk beleid en de gemeentelijke aanpak. Bijvoorbeeld van de economische situatie, de gevolgen van corona voor ondernemers, de inflatie en de gestegen energieprijzen.

3.1

Er is nog weinig onderzoek beschikbaar dat aantoont dat vroegsinalering geld oplevert In de toelichting op de AMvB wordt aangegeven dat de wet (WGS, waar vroegsignalering is opgenomen) budgetneutraal kan worden uitgevoerd, omdat de kosten voor de baten uit zullen gaan. Deze baten slaan echter - in tegenstelling tot de kosten - niet allemaal neer bij gemeenten. We gaan ervan uit dat een aanzienlijk gedeelte van de veronderstelde winst ook terecht gaat komen bij onder meer de leveranciers van vaste lasten en de Rijksoverheid. Hoe zich dit precies ontwikkeld en wat de financiële consequenties (niet) zijn moet uitwijzen. De zullen hiervoor de landelijke evaluatie van de WGS 2021 volgen, deze vindt plaats in 2026.

Financiën Integrale schuldhulpverlening wordt uitgevoerd in programma 3. Hiervoor is een bedrag van € 94.812,00 beschikbaar. Daarnaast wordt in dit voorstel gevraagd om van 2023 tot en met 2026 jaarlijks een extra bedrag van € 103.884 euro beschikbaar te stellen om de nieuwe wettelijke taak van vroegsignalering uit te voeren. Dit moet worden verwerkt in de meerjarenbegroting van 2023-2026. Dit bedrag wordt besteed aan ureninzet van een medewerker van Loket Wegwijs Oisterwijk met de expertise rondom schuldhulpverlening en de bekostiging van het systeem. Door het uitvoeren van een pilot en een testfase is inmiddels redelijk in te schatten hoeveel ureninzet er nodig is voor de uitvoering van deze taak. Zie ook het argument 3.1 en de kanttekening 3.1. Communicatie De Verordening en het Beleidsplan worden op de wettelijk bekendgemaakt door publicatie in het elektronisch gemeenteblad.

3

voorgeschreven

wijze

Mede door de adviezen van de Adviesraad Sociaal Domein zetten wij extra in op heldere communicatie. Deze communicatie richt zich onder andere op de inwoners die worden benaderd in het kader van vroegsignalering. Naast de specifieke communicatie met betrekking tot vroegsignalering zetten we ons in zijn algemeenheid in om door heldere algemene communicatie en voorlichting, schulden te voorkomen. Hiervoor zetten we verschillende middelen in zodat we ook inwoners die laaggeletterd zijn, goed kunnen bereiken. Uitvoering De activiteiten in het Beleidsplan Schuldhulpverlening 2022-2026 zijn opnieuw besproken met de belangrijkste partners in schuldhulpverlening. Na het vaststellen van dit plan gaan we door op de ingeslagen weg en kan ook de aanpak vroegsignalering de komende jaren uitgevoerd worden. De nieuwe werkwijze van vroegsignalering wordt uitgevoerd door Loket Wegwijs Oisterwijk. Door bij signalen van betalingsachterstanden van bepaalde partners direct contact op te nemen met de inwoner, kunnen we vroegtijdig en dichtbij de inwoner aan de slag met een hulpaanbod. Bijlagen Bijlage 1: Beleidsplan Schuldhulpverlening 2022-2026 Bijlage 2: Verordening beslistermijn schuldhulpverlening Oisterwijk 2022 Bijlage 3: presentatie Adviesraad Sociaal Domein en adviezen samengevoegd Ter inzage gelegde stukken

Oisterwijk 23 augustus 2022, Het college, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

Coen Boode

Hans Janssen

4

Raadsbesluit Voorstel tot het vaststellen van het Beleidsplan schuldhulpverlening 2022-2026, de Verordening beslistermijn schuldhulpverlening 2022 en budget aanpak vroegsignalering

De raad van de gemeente Oisterwijk, gelezen het voorstel van het college d.d. 23 augustus 2022, afdeling Samenleving, raadsvoorstel nr. 22-141; gelet op het bepaalde in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening besluit : 1. Het Beleidsplan Schuldhulpverlening 2022-2026 vast te stellen 2. De Verordening beslistermijn schuldhulpverlening 2022 vast te stellen 3. Van 2023 tot en met 2026 jaarlijks een bedrag van € 103.884 voor de aanpak vroegsignalering in Loket Wegwijs Oisterwijk te verwerken in de meerjarenbegroting van 2023-2026 Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Oisterwijk op 29 september 2022 de griffier,

de voorzitter,

Daniëlle Robijns

Hans Janssen

5