22-114 WSD jaarstukken 2021 en ontwerpbegroting 2023 - Bijlage 2. Jaarverslag WSD 2021

‘De CAO Aan de slag is bedoeld voor werknemers die vallen onder de Participatiewet en niet zelfstandig het minimumloon kunnen verdienen.’

31

2021

‘Werk geeft me vrijheid en een groot gevoel van eigenwaarde’

WSD gaf Paul een tweede kans in het arbeidsproces

32

Naam:

Paul Aijal (56)

Woont in:

Boxtel (‘jaren geleden verhuisd vanwege de liefde’)

Werkt bij:

WSD, Boxtel

Vrije tijd:

lezen, geschiedenis en voetbalwedstrijden van FC Barcelona kijken.

WSD Jaarverslag

“Ik werk als administratief medewerker op de productieafdeling”, vertelt Paul Aijal. “Of ik hiervoor opgeleid ben? Nee hoor, maar ik deed in het verleden eerder administratieve taken. Voordat ik bij WSD terecht kwam, werkte ik bij een grote bouwonderneming als planner verkeerstechniek. Ik regelde alle logistieke zaken rondom wegafzettingen en -omleidingen.” Paul is een van de WSD-medewerkers die profijt heeft van de nieuwe CAO Aan de slag, die in 2021 door alle betrokken partijen in Boxtel werd ondertekend en participatiewetters in heel Nederland tal van zekerheden biedt. Omdat Paul jarenlang zonder CAO werkte en in die periode geen pensioen kon opbouwen, is inmiddels sprake van een aardig pensioenhiaat.

‘Ik ben altijd op zoek naar uitdaging’

Paul is blij dat de CAO Aan de slag op 1 juli 2021 werd ondertekend is. In zijn bijzijn overigens! De ondertekening was immers in het hoofdgebouw van WSD aan de Schouwrooij in Boxtel. Een van de prominente aanwezigen was Job Cohen, voorzitter van Cedris, de koepelorganisatie voor sociaal werkbedrijven. “Werk geeft me voldoening en zelfrespect, ik mag weer meedoen”, vertelde Paul bij die gelegenheid in de lokale krant. Hersenbloeding Een hersenbloeding zette in 2012 zijn leven op z’n kop. Het kostte Paul een lange periode om goed te revalideren. “Ik had veel last van verlammingsverschijnselen en moest flink aan de bak. Dit deed ik en na een jaar was ik volledig teruggekeerd in mijn functie.” Helaas volgde al snel een reorganisatie die hem zijn baan bij het bouwbedrijf kostte. “Dat zag ik even niet aankomen. Ik had keihard gewerkt om terug te komen op mijn oude plek en werd toen ontslagen.”

Tijdens de vele sollicitaties die volgden, merkte Paul dat hij blijvende beperkingen ondervindt van het hersenbloeding. “Ik ben sneller moe. En als ik vermoeid raak, raak ik overprikkeld, ga ik dubbel zien en word ik duizelig. Het lukte me daardoor niet een andere baan te vinden. En ik heb honderden sollicitaties verstuurd ...” Weer een baan Na twee jaar kwam Paul via de gemeente Boxtel bij WSD terecht. “Ik viel onder de Participatiewet en het was de taak van WSD en mijzelf weer binnen drie maanden aan de slag te gaan. Ik dacht zelf aan een detachering, maar WSD had een functie binnen de eigen organisatie die passend was. En zo had ik opeens weer een baan.” Hij vervolgt: ”Ik startte als administratief medewerker in het magazijn. Daar deed ik alle voorkomende administratieve taken. Ik was erg blij weer onderdeel te zijn van het arbeidsproces en werd prima ontvangen bij WSD.” Al snel volgde een nieuwe uitdaging. “Omdat ik logistiek onderlegd ben, kreeg ik de taak het magazijn verder te professionaliseren. Dit heb ik gedaan.” Detachering? Een overstap naar de afdeling productie, wederom als administratief medewerker, volgde. “Ik ben altijd op zoek naar uitdaging, deze kreeg ik door mijn taken binnen een andere afdeling te vervullen.” Paul ziet detachering buiten de muren van WSD ook wel zitten. “Een rustige werkplek is dan wel belangrijk.

Ik houd van gezelligheid, maar als ik me moet concentreren werk ik graag in een prikkelarme omgeving. Dat is een overblijfsel van mijn hersenbloeding.” Dat hij mag werken onder een nieuwe CAO Aan de slag maakt hem blij. “Ik zie alleen maar voordelen. Ik bouw weer pensioen op, heb drie extra vakantiedagen en mijn werkweek is van 40 naar 37 uur gegaan. Lekker hoor, ik ben nu elke vrijdagmiddag vrij.”

33

2021

Werkleerlijnen Judith Robben, clustermanager Dienstverlening, WSD: “WSD is de afgelopen jaren getransformeerd van een werkgerichte naar een ontwikkelingsgerichte organisatie. Binnen WSD is een aantal werkleerlijnen uitgerold waaronder alle op werk gerichte activiteiten vallen. Zelf ben ik verantwoordelijk voor de werkleerlijnen logistiek, retail, catering en zorg. Birgitte Kochuijt 34

heeft als clustermanager de regie over de werkleerlijnen productie en techniek, Hassan Bengayou is clustermanager voor de werkleerlijnen groen, schoonmaak en facilitair.”

Klantreis “Met het invoeren van werkleerlijnen hebben we een heldere en uniforme route uitgestippeld die alle kandidaten op hun ‘klantreis’ bij WSD volgen. Dat start al bij binnenkomst als gekeken wordt hoe een kandidaat met een afstand tot de arbeidsmarkt weer richting werk geleid kan worden. We werken aan leerdoelen om kandidaten verder te ontwikkelen en onderzoeken hoe uitstroom naar reguliere arbeid haalbaar is. Uitstroom is trouwens niet voor iedereen haalbaar. Sommige mensen zijn duurzaam aangewezen op een werkplek bij of via WSD. Dan kiezen voor ontwikkeling naar de meest passende en duurzame werkplek. Aan de hand van onze werkleerlijnen verkennen we welke beroepsrichting bij een kandidaat past of kijken we waar de meeste affiniteit ligt. Soms wordt dat al heel snel duidelijk en ontwikkelt iemand zich binnen één werkleerlijn, in andere gevallen kan het zijn dat een kandidaat kennismaakt met meerdere werkleerlijnen en zo gaandeweg ontdekt welke beroepsrichting het meeste aansluit bij interesses en vaardigheden.” Instrumenten “WSD beschikt over tal van instrumenten om kandidaten binnen de werkleerlijnen te ontwikkelen. We onderscheiden daarbij werknemersvaardigheden en vakvaardigheden. De werknemersvaardigheden worden vooral op de werkvloer geleerd, maar onze Werkacademie biedt ook allerlei cursussen en opleidingen die iemand beter uit de verf laten komen.

Als voorbeeld noem ik de cursussen ‘Werk en Communicatie’ en ‘Opkomen voor mijzelf’. Binnen de werkleerlijnen worden ook vakvaardigheden geleerd die bijdragen aan een verdere ontwikkeling van kandidaten. Dan kun je denken aan allerlei beroepstrainingen, bijvoorbeeld voor medewerkers in het groenbeheer. Ze leren veilig omgaan met allerlei gereedschappen en machines, zoals snoeischaren en bosmaaiers. Ook het behalen van het VCA (Veiligheid, Gezondheid en Milieu (VGM) Checklist Aannemers) en een heftruckdiploma of

WSD Jaarverslag

HCCAP behoren tot het complete pakket dat WSD aanbiedt.” Methodiek In 2021 hebben we een methodiek ontwikkeld die ervoor zorgt dat alle werkprocessen binnen de afzonderlijke werkleerlijnen zijn vastgelegd. Deze methodiek wordt in 2022 verder uitgerold. Nu is helder omschreven welke opdrachten een kandidaat binnen een bepaalde werkleerlijn moet maken om zich op het eigen vakgebied verder te ontwikkelen. Voor alle werkleerlijnen werken we aan het opstellen van een basisdocument waarin ook werkplekopdrachten staan. Zo signaleren we sneller hoe een kandidaat zich ontwikkelt. De methodiek sluit direct aan bij het kwalificatiedossier van het middelbaar beroepsonderwijs (mbo). Wanneer het voor een kandidaat haalbaar is en dit aansluit bij zijn of haar ontwikkeling en ambities, komt hij of zij in aanmerking voor een praktijkverklaring van het middelbaar beroepsonderwijs. WSD heeft daarover afspraken gemaakt met meerdere mbo-scholen in het werkgebied. Het is onze overtuiging dat een kandidaat met een praktijkverklaring op zak hier enorm trots op is en de kansen op duurzaam passend werk ziet toenemen.”

‘WSD beschikt over tal van instrumenten om kandidaten binnen de werkleerlijnen te ontwikkelen.’

35

2021

‘Alle kansen grijpen om jezelf te verbeteren’

36

Rob van den Berg voelt zich helemaal thuis in het groenbeheer

Naam:

Rob van den Berg (57)

Woont in:

Heesch

Was vroeger: stratenmaker, dakdekker en

beveiliger Werkt bij:

WSD, Boxtel

Vrije tijd:

Rob was jarenlang westernrijder, een uit de VS overgewaaide spectaculaire paardensport. Ook is hij vrijwilliger bij voetbalclub HVCH

WSD Jaarverslag

De verwilderde bosschages langs het zieltogende Duits Lijntje in Schijndel zijn vandaag de werkplek van Rob van den Berg. Samen met vaste collega Arie Brekelmans zet Rob de kettingzaag en de bosmaaier in stammen en takken; het snoeihout wordt later versnipperd. “Ik voel me helemaal thuis in het groenbeheer. Ik ben graag in de buitenlucht en houd van werken met machines die ik ook zelf kan onderhouden.” Rob is nu zes jaar werkzaam bij WSD. De eerste drie jaren werkte hij in de regio Eindhoven in het groen van de wijk Strijp en nabij de luchthaven. “Drie jaar geleden ben ik verkast naar Berlicum, Den Dungen en Sint-Michielsgestel. En nu vind je me in Schijndel waar ik met Arie snoei, zaag en maai. Het laat zien dat we heel flexibel zijn”, lacht hij. “Hier kom ik meer tot mijn recht. In Eindhoven moest ik vooral schoffelen en afval prikken en dat werk was zwaar.” Kunstknie Rob vertelt dat hij jarenlang als stratenmaker heeft gewerkt, maar al op jonge leeftijd last kreeg van allerlei lichamelijke ongemakken. “Mijn eerste kijkoperatie dateert van 1989”, weet hij nog. Een reeks kijkoperaties volgde en op zijn 49e kreeg hij een kunstknie. “Werken als stratenmaker lukte toen al lang niet meer, ook vanwege twee versleten ruggenwervels. Ik ging werken bij een hovenier, was een tijdje dakdekker en behaalde mijn diploma als beveiliger.

Maar op een geven moment beviel dat nachtwerk niet meer.” Chronische pijn noopte Rob alle werkzaamheden te staken. “Ik heb vijf jaar thuisgezeten voordat WSD in beeld kwam. Mijn interesse voor groen was een uitkomst; de basiscursus Groene Vingers een fluitje van een cent. Daarna heb ik binnen de werkleerlijn Groen cursussen gevolgd en kan ik veilig en deskundig werken met de kettingzaag en de bosmaaier. Als zich nieuwe opleidingen aandienen, ben ik de eerste die zich aanmeld. Waarom? Ik wil alle kansen aangrijpen om mezelf te verbeteren, maar ook leren hoe ik andere collega’s kan ondersteunen.”

Schaftkeet Rob heeft een dienstverband van 32 uur per week bij WSD en is elke vrijdag vrij. “Ik voel me op mijn plek en wil hier graag blijven werken. Ik houd van mijn werk en vind het leuk om elke keer weer op een andere locatie aan de slag te gaan. Zoals vandaag langs het Duits Lijntje, de oude spoorlijn die Boxtel vroeger met Duitsland verbond. Als we hier klaar zijn, verplaatsen we onze schaftkeet en gaan we daar verder met zagen en snoeien.”

‘Hier word ik dus écht gelukkig van!’ Zijn fragiele fysieke gestel moet Rob blijvend in de gaten houden. “Ik kan niet goed stilzitten en houd van werken”, bekent hij. “Maar mijn knieën, mijn rug en mijn schouders geven soms aan dat het tijd is om eventjes gas terug te nemen. Dat doe ik dan wel hoor, al is in beweging blijven in mijn ogen het beste recept om gezond te blijven. Lekker bezig zijn in het groen, daar word ik écht gelukkig van.”

37

2021

Inburgering en de Z-route Achraf Essaidi, projectleider Inburgering, WSD: “2021 stond bij WSD voor een belangrijk deel in het teken van de invoering van de nieuwe Wet inburgering, op 1 januari 2022. De wet is van betekenis voor de dienstverlening van WSD. Jaarlijks zien we een aanzienlijke instroom van nieuwkomers vanuit onze negen gemeenten. We willen hen zo goed 38

mogelijk ondersteunen zodat hun afstand tot de arbeidsmarkt - na het doorlopen van onderwijs, workshops, stages en het deelnemen aan werkleerlijnen - zo klein mogelijk is.”

Ik vind het een eer om binnen WSD bij te dragen aan de inburgering van nieuwe Nederlanders. Ik zie elke dag dat ons brede instrumentarium een enorme boost kan geven en iemand in vliegende vaart stappen laat maken richting arbeid. In opdracht van onze negen gemeenten maken we immers werk van werk en is het onze taak inburgeraars naar vermogen mee te laten doen op de arbeidsmarkt. De nieuwe Wet inburgering gaat ons daarbij zeker helpen.” Drie routes “De wet onderscheidt drie routes die inburgeraars kunnen volgen. Dat kan de onderwijsroute zijn die vooral voor jonge nieuwkomers relevant is en hen op weg helpt naar regulier onderwijs. Daarnaast bestaat de B1-route waarin de focus ligt op taal. Het is de bedoeling dat alle inburgeraars zo snel mogelijk het taalniveau B1 halen. Voor WSD is de derde route binnen de Wet inburgering van groot belang: de Z-route. Z staat voor zelfredzaamheid en deze route ondersteunt mensen met een lage leerbaarheid die moeite hebben met het leren van een nieuwe taal. In de aanloop naar het uitrollen van de Z-route hebben we als WSD in 2021 uitgebreid geëxperimenteerd met een innovatief onderwijsprogramma. Dat deden we in nauwe samenwerking met de gemeenten in ons werkgebied.” Pilot “Al in een vroeg stadium zijn we met Best als penvoerder en later ook Oirschot, Nuenen en Son en Breugel een pilot gaan draaien om ervaring op te doen met de Z-route.

Tijdens de pilot is een programma ontwikkeld waarin het leren van taal en werk samenvallen. Ook zijn workshops ontwikkeld om inburgeraars met een grote afstand tot de arbeidsmarkt sociaal, economisch en financieel in hun kracht te zetten. Samenwerking heeft ons erg geholpen bij het ontwikkelen van het traject. We zijn er vroegtijdig in geslaagd succesfactoren en knelpunten in kaart te brengen.” Optimaal aansluiten “De Z-route bestaat uit drie belangrijke componenten. Taalonderwijs omvat drie dagdelen per week onder

WSD Jaarverslag

leiding van een NT2-docent. Daarnaast zijn 26 verschillende workshops samengesteld. Bijzonder is dat ze samen met inburgeraars zijn ontwikkeld en optimaal aansluiten bij hun belevingswereld. Voorop staat dat inburgeraars tijdens de workshops meer leren over zichzelf, wonen in Nederland en natuurlijk werk en inkomen. De Z-route biedt ook taalstages. Iedere deelnemer gaat twee dagdelen per week op stage. Dat kan op onze productielocatie in Boxtel of in Best zijn of in het groenbeheer, maar ook bij een vestiging van kringloopwarenhuis Het Goed in Best of het textielsorteercentrum in Schijndel. Taalbuddies zorgen ervoor dat inburgeraars op hun stageplek goed begeleid worden. Door te kiezen voor opleidingsplekken in Boxtel, Best en Schijndel bieden we alle inburgeraars een leeromgeving in of dichtbij de eigen woonplaats.” Z-route in negen gemeenten “In 2021 werd duidelijk dat alle negen gemeenten ervoor gekozen hebben de Z-route door WSD te laten uitvoeren. Natuurlijk zijn we trots op het vertrouwen dat onze gemeenten in ons stellen. Met het oog op de invoering van de wet zijn we dankzij een overbruggingsregeling al in 2021 van start gegaan met de eerste groep inburgeraars. Op dit moment begeleiden we bij WSD zo’n 90 inburgeraars, die na het doorlopen van de Z-route hun weg naar reguliere arbeid vervolgen.”

‘Z staat voor zelfredzaamheid en deze route ondersteunt mensen met een lage leerbaarheid die moeite hebben met het leren van een nieuwe taal.’

39

2021

‘Dankzij taalles en taalstage spreek ik steeds beter Nederlands’

Khaled Ismail leert Nederlandse taal en gewoonten bij WSD

40

Naam:

Khaled Ismail (32)

Woont in:

Boxtel, sinds twee jaar

Is geboren in: Jemen. Woonde voordat hij naar

Nederland kwam negen jaar in Saoedi-Arabië Werkt bij:

WSD, Boxtel

Vrije tijd:

Reizen. Khaled bezocht Zwitserland, Duitsland en Frankrijk, maar wil nog veel meer van de wereld ontdekken.

WSD Jaarverslag

“Kijk, hier volgde ik mijn workshops en krijg ik taalles”. Khaled Ismail toont vol trots de plek waar hij zich sinds een jaar inzet om Nederland te leren kennen, in de breedste zin van het woord. De in Jemen geboren Khaled leert er onder meer de gebruiken, wetgeving én taal. En dat is een flinke klus. “De Nederlandse taal is erg moeilijk, maar het gaat steeds beter. Wat ik allemaal al geleerd heb? Natuurlijk veel woorden, maar ook regels over het maken van zinnen. Zo ken ik nu het verschil tussen ‘omdat’ en ‘want’.”

spullen. Ik kom graag in contact met mensen. In SaoediArabië werkte ik als receptionist in een hotel, dat vond ik leuk. De hele dag op de weg zitten, sluit goed aan bij mijn reislust.”

Khaled investeert veel tijd en energie in het onder de knie krijgen van de Nederlandse taal. Hij volgt de Z-route, die zelfredzaamheid beijvert. De Z-route richt zich op inburgeraars met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Voor veel deelnemers van de Z-route zal zelfredzaamheid het maximaal haalbare zijn. Hoe zelfredzamer iemand is, hoe groter de kans op meedoen in de maatschappij.

Voordat de contouren van de toekomst verder duidelijk zijn, is Khaled druk met de taallessen die hij enthousiast blijft volgen. Daarnaast is natuurlijk aandacht voor zijn gezin. “Mijn vrouw en ik hebben een kindje van 4 jaar en we verwachten volgende maand een baby.”

Taalles Om zo zelfredzaam mogelijk te zijn, heeft Khaled driemaal per week taalles. “Deze lessen duren vier uur. Daarnaast volgde ik tot voor kort een keer per week een dag workshops.” Hij vervolgt, lachend: “Ik ken nu het koningshuis en weet wie de koning is. Maar ik weet ook wat ik moet doen als ik ziek ben of op een andere manier hulp nodig heb en welke politieke partijen er zijn.” Om de taal nóg beter te leren, vindt Khaled het van belang deze zoveel mogelijk te spreken. En dit deed hij tot voor kort tijdens zijn taalstage. “Ik ben nu klaar met het volgen van workshops en het stagelopen, wat ik ook deed bij WSD. Zal ik laten zien waar ik werkte?” Hij toont fier de plek waar hij de afgelopen zes maanden in de leer was. “Ik pakte hier kaartjes van bloemen in. En ik maakte vaak een praatje als daar tijd voor was. Zo is mijn Nederlands beter geworden.” Taxichauffeur Khaled ziet een toekomst bij WSD wel zitten. “Ik heb het hier heel erg naar mijn zin”, zegt hij onomwonden. “Mijn collega’s zijn behulpzaam en aardig. Als ik mag kiezen, rijd ik straks als taxichauffeur voor WSD. Ik bezorg ook graag

‘Als ik mag kiezen, word ik taxichauffeur’

41

2021

Ontwikkelingsgerichte Arbeidsmatige Dagbesteding Birgitte Kochuijt, manager Werk en Ontwikkeling, WSD: “Enkele jaren geleden is WSD samen met Weener XL en Reinier van Arkel gestart met ontwikkelingsgerichte arbeidsmatige dagbesteding, afgekort OAD. Het doel was én is om voor mensen met een psychische kwetsbaarheid die graag weer willen werken in beeld te krijgen wat eventueel nodig is 42

aan begeleiding en ondersteuning om een duurzame vervolgstap te kunnen maken. Daarbij wordt gebruikt gemaakt van de expertise van WSD, Weener XL en Reinier van Arkel.”

Het unieke van OAD is dat het bundelen van krachten ervoor zorgt dat deelnemers mooie stappen zetten. Na een periode van maximaal één jaar krijgen we inzicht in de arbeidspotentie van de deelnemers. Gaandeweg doen ze structuur en ritme op; OAD bevordert hun sociale vaardigheden en helpt mee bij de ontwikkeling van arbeidsvaardigheden in een werkomgeving met collega’s. Een belangrijke voorwaarde voor het slagen van OAD is de motivatie van een kandidaat. Daarnaast moet werk passen in de fase van iemands behandeltraject.” Maatwerk “OAD heeft zich ontwikkeld tot een bijzonder diagnoseinstrument dat daarom niet exclusief gebruikt wordt in de behandeling van mensen met psychische kwetsbaarheid. Ook kandidaten met andere onderliggende problemen komen ervoor in aanmerking. Belangrijk is dat tijdens OAD duidelijk wordt waar iemand staat, wat hij of zij nodig heeft en welke activiteiten aanspreken. Maatwerk staat daarbij voorop en bij WSD kunnen we dat samen met onze twee partners bieden. Een belangrijk onderdeel van OAD is de zelfredzaamheidsmatrix. Dat is een instrument waarmee behandelaars, beleidsmakers en onderzoekers de mate van zelfredzaamheid van deelnemers beoordelen. Aan het einde van hun traject ligt er een advies dat aangeeft hoe de volgende stap eruit ziet.

De uitkomst kan zijn dat iemand op termijn kan uitstromen naar regulier werk, maar de conclusie kan ook zijn dat een kandidaat voorlopig aangewezen is op een uitkering omdat activiteiten nog niet haalbaar zijn. Daar tussenin zijn ook allerlei mogelijkheden, variërend van vrijwilligerswerk of werken met loonkostensubsidie.” Coronacrisis “In 2021 is WSD er samen met Reinier van Arkel conform de doelstelling in geslaagd negentig tot honderd dagdelen te vullen met OAD. Dat is een succes, zeker gelet op de impact van de coronacrisis. Het was ook onze ambitie om in onze negen gemeenten vijftig OAD-trajecten op te zetten. Vanwege de coronacrisis is de teller helaas blijven steken op tien trajecten; we verwachten in 2022 een inhaalslag te kunnen plegen.

WSD Jaarverslag

We zijn er tot nu toe in geslaagd 56 procent van alle kandidaten die zijn gestart met OAD naar werk met of zonder loonkostensubsidie te begeleiden. Dat is zeker gelet op corona een mooi resultaat waar we trots op zijn. Bovenop deze 56 procent heeft een aantal deelnemers gekozen voor vrijwilligerswerk of is een studie opgepakt. Hiermee wordt ook hun toekomstperspectief aanzienlijk verbreed. Omdat we OAD op meerdere plekken in ons werkgebied lokaal aanbieden, verkorten we de reistijd voor deelnemers en wordt daarmee de drempel om mee te doen verlaagd. We verwachten binnenkort in onze nieuwe vestiging in Best te starten met de eerste drie tot vijf kandidaten.” Wetenschappelijk onderzoek “Medio 2022 starten onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam een studie die de financiële voordelen van OAD voor onze samenleving in kaart gaat brengen. Het wetenschappelijk onderzoek wordt momenteel voorbereid. Het brengt de totale financiële keten in beeld, van Wet langdurige zorg, via gemeenten naar werkgever.”

‘We zijn er tot nu toe in geslaagd 56 procent van alle kandidaten die zijn gestart met OAD naar werk met of zonder loonkostensubsidie te begeleiden.’

43

2021

‘Ik zit veel beter in mijn vel dankzij OAD’

Egbert hervindt stabiliteit en voelt zich gewaardeerd

44

Naam:

Egbert (28)

Woont in:

regio ‘s-Hertogenbosch

Opleiding:

bachelor Geschiedenis (Nijmegen) en master Aziëstudies (Leiden)

Werkt bij:

WSD, Vught

Vrije tijd:

Egbert speelt piano, componeert muziekstukken en houdt van joggen.

WSD Jaarverslag

‘OAD voelt voor mij als een soort emancipatietraject, ik durf mijn vleugels weer uit te slaan’ “Ik hoop dat ik binnen een paar maanden kan uitvliegen. Ik heb het gevoel dat ik er klaar voor ben om nieuwe stappen in het leven te zetten.” Egbert is een van de kandidaten die bij WSD in Vught meedoet aan de ontwikkelingsgerichte arbeidsmatige dagbesteding (OAD). Dat traject heeft WSD samen met Weener XL en Reinier van Arkel opgezet om mensen met een psychiatrische kwetsbaarheid passend werk te bieden en hun zelfredzaamheid te vergroten. Egbert verricht vier dagen per week met andere deelnemers aan OAD allerlei werkzaamheden. “Het kan gaan om dozen vouwen of spullen inpakken voor Rituals of de Efteling. Ik heb af en toe ook schroeven gesorteerd en ingepakt. Dat vond ik wel grappig omdat mijn opa vroeger een timmerzaak had en exact hetzelfde werk heeft gedaan. Ik fiets elke dag vanuit mijn woonplaats naar Vught, een mooie tocht van ongeveer drie kwartier voordat ik met een kleine groep collega’s aan het werk ga.” Middelbaar onderwijs volgde Egbert op het ds. Pierson College in ’s-Hertogenbosch. “Daarna koos ik voor de studie Geschiedenis aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Daar heb ik mijn bachelor behaald. Voor mijn masteropleiding ben ik naar de Rijksuniversiteit in Leiden gegaan. Omdat ik als uitwisselingsstudent ooit in Taiwan verbleef, koos ik voor Aziëstudies.

Een interessante studie, al twijfel ik of ik er later nog iets aan heb.” Dromer Hoewel hij zijn studie met slechts een kleine vertraging voltooide, ging het niet altijd goed met Egbert. Hij omschrijft zichzelf als een dromer die veel nadenkt over grote levensvraagstukken en daar soms veel last van heeft. ‘Ik vertel er liever niet zoveel over, maar het komt er op neer dat ik tweemaal ben opgenomen in een GGZ-instelling. Na mijn studie heb ik een tijdje niets gedaan omdat ik wilde nadenken over mezelf en over de toekomst.” Helemaal stilzitten deed Egbert trouwens niet. “Ik ben vrijwilliger in het Stadsarchief van ’s-Hertogenbosch. Het werk dat ik daar deed én nog steeds doe, past bij mijn

opleiding als historicus. Ik probeer met enige regelmaat naar het archief te gaan omdat ik me daar thuis voel en met mijn vakgebied bezig kan zijn.” Reinier van Arkel nodigde Egbert uit voor deelname aan OAD. “Een aanbod om te gaan werken in een kringloopwinkel heb ik afgeslagen, dat leek me niet zo nuttig.” Na een klein jaar meegedaan te hebben aan het traject, zegt hij baat te hebben bij de structuur en het dagritme dat werken in Vught hem nu biedt. “Ik heb weer het gevoel dat ik iets kan betekenen. OAD voelt voor mij als een soort emancipatietraject, ik durf mijn vleugels weer uit te slaan.” Waardigheid Wat heeft OAD Egbert gebracht? “OAD betekent met iets bezig zijn, ik krijg daar een boost van. Hier in Vught heb ik allerlei werknemersvaardigheden geleerd en het onderling contact leggen met collega’s gaat steeds vlotter. Het heeft ertoe geleid dat ik me gewaardeerd voel. Misschien klinkt het wat zwaar, maar dankzij OAD heb ik mijn waardigheid teruggevonden. Ik heb mijn medicatie kunnen afbouwen en zit écht een stuk beter in mijn vel.” Egbert vervolgt: “Mijn succesvolle traject bij OAD heb ik echt aan mezelf te danken. Ik ben er helemaal voor gegaan. Waarom? Omdat ik OAD als een mooie kans zag om de stabiliteit die ik heb gevonden te kunnen consolideren.

Als ik straks uitstroom, en ik voel dat die dag snel dichterbij komt, wil ik stapje voor stapje weer dingen gaan ondernemen. Een beroepsopleiding volgen misschien. Of een sollicitatietraining volgen.” Academische vaardigheden Aan het werk gaan als historicus is ook een optie, al twijfelt Egbert of er iemand zit te wachten op een pientere master die helemaal thuis is in de Aziatische wereld en Taiwan kent als zijn broekzak. ,,Ik beschik natuurlijk over academische vaardigheden die in heel veel beroepsgroepen van pas kunnen komen.” Een glimlach volgt. “Ach, misschien word ik wel verkoper. Wat ik dan het liefst verkoop? Mooie dromen!”

45

2021

Sturen op zelfsturing Marjanne Wassink, manager HR, WSD: “WSD is een organisatie waar elke dag 250 professionals werken. Samen zorgen ze ervoor dat ongeveer 2.000 mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt onder de vlag van WSD weer aan het werk gaan. Dat vergt veel van mensen, die zich voor veel keuzes gesteld zien en weer regie over hun eigen leven moeten krijgen. Om 46

ze onderweg goed te kunnen begeleiden en ondersteunen, is de uniforme gespreksmethodiek Sturen op zelfsturing ontwikkeld.”

Sinds 2019 werken we bij WSD in alle geledingen met Sturen op zelfsturing. Als projectleider zorg ik ervoor dat deze methodiek bij iedereen binnen de organisatie op het netvlies blijft en verder wordt uitgerold. Sturen op zelfsturing is een techniek die erop gericht is je gesprekspartner in zijn of haar kracht te zetten. Staf- en kadermedewerkers krijgen tijdens trainingen, workshops en masterclasses handvatten aangereikt waarmee ze in gesprekken met doelgroepmedewerkers de juiste snaar kunnen raken en zelfregie stimuleren.” Oefenen, oefenen, oefenen “Sturen op zelfsturing begint met een basistraining die aan alle professionals van WSD wordt aangeboden. Iedereen die met de doelgroep werkt doet mee, ook leidinggevenden. Wat ik mooi vind is dat ook medewerkers die niet dagelijks aan tafel zitten met doelgroepmedewerkers zich aanmelden en zich op dit vlak willen bekwamen. Bedenk trouwens dat het echte werk pas na de basistraining begint. Sturen op zelfsturing leer je door de theorie toe te passen in de praktijk. Het is als een rijbewijs: pas als je het hebt behaald, leer je het autorijden echt. Daarom luidt mijn credo: oefenen, oefenen, oefenen! De methodiek is trouwens niet vrijblijvend. Sturen op zelfsturing is onze professionele standaard die iedereen dient te beheersen. Dit zorgt voor meer professionalisering en grotere deskundigheid van onze professionals.

Zij zullen ervaren dat zowel het werk als de gesprekken die ze voeren leuker, beter én gemakkelijker wordt.” Digitaal en fysiek “Vanwege de coronacrisis was het even spannend of in 2021 alle trainingen en masterclasses Sturen op zelfsturing door zouden kunnen gaan. We zijn er afgelopen jaar echter in geslaagd vier basistrainingen aan te bieden. We hebben daarbij geëxperimenteerd met gemixte groepen van leidinggevenden, voormannen, consulenten en accountmanagers. De eerste twee basistrainingen vonden digitaal plaats, de laatste twee fysiek.

WSD Jaarverslag

Daarnaast werden twee masterclasses gehouden waardoor WSD nu zo’n dertig masters in dienst heeft. Beide masterclasses konden fysiek met inachtneming van alle op dat moment geldende coronamaatregelen plaatsvinden. Ook werden achttien workshops aangeboden. Hieraan hebben 150 medewerkers deelgenomen die eerder de basistraining hebben gevolgd. In de afgelopen 2,5 jaar heeft bijna iedere professional die leiding geeft of betrokken is met onze doelgroep de basistraining gevolgd. In 2022 staan nog eens dertig workshops, vier masterclasses en een of twee basistrainingen voor nieuwe collega’s op het programma. Het bewijs dat Sturen op zelfsturing beslist geen eendagsvlieg is, maar een methodiek die stevig in ons DNA verankerd is.”

‘Sturen op zelfsturing begint met een basistraining die aan alle professionals van WSD wordt aangeboden. Iedereen die met de doelgroep werkt doet mee, ook leidinggevenden.’

47

2021

‘Nieuwe gesprekstechniek draagt bij aan zelfregie van onze kandidaten’

Irma Verhoeven volgde WSD-masterclass ‘sturen op zelfsturing’

48

Naam:

Irma Verhoeven (33)

Woont in:

Utrecht, opgegroeid in Schijndel

Beroep:

trajectconsulent bij WSD

Vrije tijd:

reizen, fietsen, puzzelen, concerten en festival bezoeken

Bijzonderheid: Irma werd in 2021 onderscheiden met

een WSD-lintje. Ze werd genomineerd omdat ze veel nieuwe collega’s wegwijs maakte binnen de organisatie. Het lintje werd elke maand uitgereikt vanwege het 65-jarig bestaan van WSD

WSD Jaarverslag

“Ik wil de uniforme gespreksmethodiek Sturen op zelfsturing graag van harte aanbevelen. De technieken die ik tijdens de eendaagse basistraining en de zesdaagse masterclass heb geleerd, zorgen ervoor dat mijn gesprekken met kandidaten die een afstand tot de arbeidsmarkt hebben succesvoller verlopen.” Aan het woord is Irma Verhoeven, trajectconsulent voor Participatiewet-kandidaten bij WSD en in die functie hoofdzakelijk werkzaam in Sint-Michielsgestel en de Meierijstad-kernen Schijndel en Sint-Oedenrode. Sturen op zelfsturing is een gespreksmethodiek die binnen alle professionele geledingen van WSD wordt aangeboden en erop gericht is de gesprekspartner in zijn of haar kracht te zetten. Op cursusdagen en tijdens workshops worden praktische handvatten aangeboden die medewerkers in hun gesprekken met doelgroepmedewerkers kunnen toepassen. “Ik vind het heel tof dat WSD heeft gekozen voor Sturen op zelfsturing”, meent Irma. “Dankzij deze methodiek voel ik me veel vrijer om samen met kandidaten te verkennen welk realistisch toekomstperspectief lonkt. In plaats van zelf een sturende rol in het gesprek te pakken, laat ik kandidaten tot inzichten komen. De regie ligt bij de kandidaat die zelf nadenkt welke opleiding, leerroute of baan passend is. Ik merk dat kandidaten het prettig vinden als ze geactiveerd worden.

Hierdoor ervaren ze zelfregie en kunnen we - binnen de kaders - kijken naar mogelijkheden.” Flink aan de bak Irma was binnen WSD een van de eerste medewerkers die meedeed aan de basistraining Sturen op zelfsturing. “Dat was al in 2017”, herinnert ze zich. “In 2021 heb ik de masterclass Sturen op zelfsturing gevolgd. Dat was best een intensieve training waarin zes weken op rij één dag in het teken stond van deze gespreksmethodiek. Ik heb de masterclass in december succesvol afgerond met een proeve van bekwaamheid en daar ben ik trots op.” “De masterclass omvat veel verschillende werkvormen waardoor het een dynamische opleiding is met veel leuke

en uitdagende opdrachten”, gaat Irma verder. “Ik vond het bijzonder om de masterclass te volgen met collega’s die hele andere werkzaamheden binnen WSD doen, zoals leidinggevenden, accountmanagers en voormannen. We moesten samen flink aan de bak hoor!” Zelfonderzoek Om te voorkomen dat Sturen op zelfsturing weer snel van de radar verdwijnt, volgen alle WSD-professionals de basistraining en gefaseerd de masterclass, ook nieuwe medewerkers. Zo wordt de methodiek binnen de organisatie verankerd. Irma vertelt: “Daarnaast schrijft iedereen zich elk jaar in voor minimaal twee workshops om de gespreksmethodiek blijvend te onderhouden. Zo’n workshop bestaat uit twee dagdelen.” 49

‘Kandidaten uitdagen zelf over hun eigen toekomst na te denken’ De trajectconsulent, die bijna 5,5 jaar bij WSD werkt en eerder consulent bij de gemeente Boxtel was, geeft aan dat ze veel profijt heeft van de gesprekstechnieken die ze tijdens Sturen op zelfsturing heeft geleerd. “Dat begint al bij een intakegesprek met een kandidaat. Ik stimuleer iemand goed na te denken over wat hij of zij wil bereiken en waar iemand blij van wordt. Eigenlijk nodig ik mijn gesprekspartner uit wat zelfonderzoek te doen.” Irma vervolgt: “Een groot verschil met de gesprekken die ik vroeger voerde, is dat ik kandidaten nu uitdaag zelf over hun eigen toekomst na te denken. Het maakt ze gemotiveerder om stappen te zetten, zeker omdat er nu een plan uitrolt dat uit iemands eigen koker komt en niet door een professional is voorgekookt.”

2021

50

WSD Jaarverslag

3

Sociaal jaarverslag 3.1 Algemeen

De financiële jaarcijfers zeggen veel over hoe de organisatie er voor staat. De inkleuring wordt gegeven met een overzicht van de sociale prestaties van WSD. Een belangrijke succesfactor voor het realiseren van onze doelen is het realiseren van voldoende arbeidsplaatsen voor de inwoners van onze gemeenten met een afstand tot de arbeidsmark. We gaan in dit sociaal verslag eerst in op de ontwikkeling van de totale bezetting doelgroepmedewerkers om daarna wat dieper in te gaan op de prestaties in de uitvoering van de Wet Sociale Werkvoorziening en de Participatiewet om af te sluiten met het niet-gesubsidieerde (reguliere) personeel. Jaar

Best SW PW Boxtel SW PW Haaren* SW PW Meierijstad SW PW Nuenen, C.A. SW PW Oirschot SW PW Oisterwijk SW PW Sint-Michielsgestel SW PW Son en Breugel SW PW Vught SW PW Totaal

2014 Eindstand

2019 Eindstand

2020 Eindstand

161 161

167 124 43 487 374 113 91 73 18 461 366 95 88 55 33 121 104 17 154 138 16 228 188 40 57 32 25 212 166 46 2066

168 120 48 460 345 115 86 68 18 449 339 110 87 52 35 109 92 17 150 130 20 221 175 46 49 29 20 203 159 44 1982

467 467 93 93 486 486 89 89 153 153 195 195 265 265 52 52 253 253 2214

3.2 Ontwikkeling totale bezetting doelgroep

Het Algemeen bestuur heeft in december 2021 de Lokale Plannen goedgekeurd, de uitwerking van het eerder geaccordeerde Koersdocument. Onderdeel van dit besluit is de ambitie om in het collectief de werkgelegenheid te behouden voor 2100 personen. Hierbij is als peildatum 1 januari 2015 gehanteerd met een groeipad van de beoogde bezettingsgraad in 2025. Onderstaand wordt inzicht gegeven in de vertaling van de bezettingsgraad per gemeente, eindstand 1 januari 2015-beoogd aandeel 2025.

Q1

Q2

168 120 48 466 348 118

166 117 49 458 340 118

2021

Q3

Q4

Referentie

161 115 46 464 333 131

162 110 52 457 322 135

153

458

447 336 111 87 51 36 110 91 19 193 163 30 219 170 49 52 30 22 230 174 56 1972

447 333 114 85 50 35 108 90 18 194 163 31 213 163 50 53 29 24 224 172 52 1948

448 332 116 87 49 38 111 89 22 189 158 31 212 159 53 52 28 24 226 172 54 1950

430 328 102 90 49 41 108 87 21 185 154 31 208 156 52 50 28 22 218 167 51 1908

461

84

145

229

251

49

270

2100

* De gemeente Haaren is per 1 januari 2021 heringedeeld. De verschillende kernen zijn heringedeeld bij Boxtel, Oisterwijk en Vught.

51

2021

3.3 Wet Sociale Werkvoorziening (Wsw)

Mensen met een arbeidsbeperking vallen sinds de invoering van de Participatiewet per 1 januari 2015 onder de Participatiewet. Nieuwe instroom in de SW is vanaf die datum gestopt. Mensen die ultimo 2014 nog op de wachtlijst SW stonden vallen nu onder de Participatiewet wat inhoudt dat als zij een voorrangspositie genieten indien zij zich alsnog melden. Hoewel nieuwe instroom in de regeling SW is gestopt, stromen er beperkt mensen in als gevolg van mensen die verhuizen en bijbehorende overnames van SW-medewerkers van collega SW-bedrijven, mutaties van SW-dienstverband naar Begeleid werken en omgekeerd en tot slot is er sprake van uitbreidingen of beperking van de uren dienstverbanden: 52

Instroom: Dienstverband Wsw Begeleid Werken Totaal instroom

2021 6 0 6

2020 8 2 10

2019 7 0 7

Uitstroom: Naar reguliere arbeid Ontslag op eigen verzoek Door verhuizing Voortijdige beëindiging * Einde contract voor bepaalde tijd Wegens (vroeg)pensioen Overlijden / 2 jaar ziek Overige Totaal uitstroom

2021 2 12 1 0 2 57 30 6 110

2020 1 18 3 2 3 55 32 6 120

2019 5 11 10 2 4 41 33 12 118

* Door werkgever beëindigd wegens disciplinaire redenen of tijdens proeftijd.

Doorstroom: Van Wsw-dienstverband naar BW Van BW naar Wsw-dienstverband Totaal instroom

2021

2020

2019

5

15

8

1 6

6 21

4 12

Arbeidsvoorwaarden Wsw-werknemers De CAO Sociale Werkvoorziening 2021 – 2025 is op 16 september 2021 definitief vastgesteld. De CAO bevat afspraken over de salarisontwikkeling, duurzame inzetbaarheid en het kopen van extra verlof. De stijging van de lonen van medewerkers die meer dan het wettelijk minimumloon (WML) verdienen, wordt berekend op basis van de bestaande LPO-systematiek. Dit geldt onder de voorwaarde dat het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de langjarige afspraak ook bekrachtigt. De kern van LPO-systematiek is dat medewerkers in principe de stijging van het Wettelijk minimumloon volgen. Medewerkers die meer dan het wettelijk minimumloon verdienen krijgen een loonsverhoging per 1 januari van elk jaar ter hoogte van de LPO in het Wsw-budget volgens de meicirculaire in het voorgaand jaar. Jaarlijks wordt door de rijksoverheid via de Meicirculaire een compensatie voor de loon - en prijsontwikkeling (LPO) toegevoegd aan het Wsw-budget. Met de meicirculaire gemeentefonds 2021 is een LPO van 2,11% toegekend. Om de duurzame inzetbaarheid te bevorderen is een regeling vervroegd uittreden (RVU) overeengekomen die SWers de mogelijkheid biedt om 2 jaar voor de AOW-leeftijd te stoppen met werken. Deelname aan deze regeling is vrijwillig en alleen mogelijk gedurende de looptijd van de CAO.

Medewerkers en bedrijven maken samen afspraken over de exacte invulling en leggen deze afspraken vast in een vaststellingsovereenkomst. Verder zijn aanvullende afspraken gemaakt rondom extra verlofmogelijkheden. Er komt een aanvullende seniorenregeling, waarbij de medewerker van 64 jaar en ouder kan verzoeken om in totaal 2/5 minder te werken onder doorbetaling van 92,5% van het salaris. Medewerkers wordt daarnaast de mogelijkheid geboden om extra verlof te kopen.

WSD Jaarverslag

De Wet Arbeidsmarkt in Balans (WAB) die vanaf 2020 van kracht is geworden, kent een specifieke uitzondering voor de Wsw en heeft dus geen gevolgen voor SW-medewerkers. Deze behouden de arbeidsvoorwaarden conform hun eigen CAO. WSD kent bovenop datgene wat in de CAO is geregeld een groot aantal personeelsvoorzieningen die, zoals WSD dat ziet, passen bij “goed werkgeverschap” zoals een kerstpakket, een bijdrage aan de personeelsvereniging, bedrijfsfeesten en dergelijke. Daarnaast kent WSD een aantal personeelsvoorzieningen in het kader van arbeidsontwikkeling en gericht op bepaalde doelgroepen binnen WSD. Bijvoorbeeld ondersteuning bij schuldhulpverlening en bedrijfsmaatschappelijk werk, training persoonlijke hygiëne, griepspuit en psychologische ondersteuning. Arbeidsplaatsen Wsw Het aantal personen dat in het kader van de Wsw bij WSD is geplaatst is in 2021 afgenomen van gemiddeld 1.239 fte in 2020 naar 1.160 fte gemiddeld in 2021. Over de afgelopen jaren geeft dat het onderstaande beeld van de ontwikkeling van de gemiddelde bezetting in arbeidsplaatsen (fte).

tegen de berekende blijfkans per gemeente het budget wordt bepaald. De werkelijke ontwikkeling van het bestand wordt in de herziening van de blijfkans (vertraagd) gecorrigeerd. In onderstaande tabel wordt getoond hoe de totale realisatie (in arbeidsjaren) per gemeente is opgebouwd uit realisatie dienstverbanden en Begeleid Werken. In dienst Begeleid bij WSD werken bij WSD Best 100,0 6,7 Boxtel 276,4 9,8 Meierijstad *) 248,6 28,4 Nuenen 37,3 8,4 Oirschot 73,0 7,3 Oisterwijk 127,4 12,5 Sint-Michielsgestel 125,5 12,0 Son en Breugel 25,4 2,2 Vught 142,6 7,9 Totaal

1.156,2

Totaal

Taak stelling

106,7 286,2 277,0 45,7 80,3 139,9 137,5 27,6 150,5

105,2 297,6 276,0 48,4 80,9 134,5 139,5 27,3 153,7

95,2 1.251,4

1.263,1

* Betreft het deel van de voormalige gemeenten Schijndel en Sint-Oeden-

Gemiddelde SW-bezetting Werk & Ontwikkeling Begeleid Werken WSD-Groep

2021 1.069 91 1.160

2020 1.148 91 1.239

2019 1.240 94 1.331

De SW-bezetting van WSD bedroeg ultimo 2021 totaal 1.401 personen, waarvan 104 in Begeleid Werken. Begeleid Werken houdt in dat een persoon met een Wsw-indicatie in dienst treedt bij een reguliere werkgever, eventueel met werkplekaanpassing en onder begeleiding van een jobcoach. Financiering Wsw De financiering van de Wsw is sinds de invoering van de Participatiewet onderdeel van het Participatiebudget. De landelijke verdeling van het macrobudget vindt plaats aan de hand van een actuarieel model. Dat betekent dat per gemeente de stand ultimo voorgaand boekjaar afgezet

rode

In 2021 hebben de WSD-gemeenten gezamenlijk in totaal 11,7 AJ onder de fictieve taakstelling gerealiseerd. Om het financieel effect van deze ‘onderrealisatie’ te kunnen beoordelen is het van belang om de complexiteit van de financieringssystematiek met de betrekking tot de doelgroep ‘oud-Wsw’ te doorgronden. In het financieel verdeelmodel spelen een aantal factoren een rol die vervolgens elkaar over en weer beïnvloeden. Enerzijds is er het prijseffect dat wordt bepaald door het aflopend rijksbudget (taakstellende korting macrobudget), anderzijds de lagere werkelijke landelijke uitstroom ten opzichte van de gecalculeerde blijfkansen. Gevolg is dat bij een gefixeerd macrobudget voor enig jaar een van de verwachtingen afwijkende bestandsontwikkeling wordt gecorrigeerd op de vergoeding per arbeidsjaar.

53

2021

3.4 Participatiewet (PW)

54

De invoering van de Participatiewet in 2015 heeft stevige gevolgen voor gemeenten en WSD. Daarom is in 2014 besloten om gezamenlijk een traject in te gaan om de koers van WSD opnieuw te bepalen. Na een gedegen proces met een doorlooptijd van bijna 4 jaar is in juli 2020 de nieuwe koers vastgesteld die is uitgewerkt in een drietal pijlers. De Gemeenschappelijk Regeling WSD blijft de basis voor de samenwerkende tien gemeenten (nu negen gemeenten). De basisdienstverlening van WSD richt zich op inwoners met de achtergrond Wsw en de nieuwe doelgroepen Participatiewet. De ontwikkeling van de basisdienstverlening van de gemeenschappelijke regeling wordt beschreven onder de hierna genoemde punten een en twee. Aanvullend voor onze doelgroepen in het Sociaal Domein worden plusdiensten ontwikkeld. Dit is hieronder beschreven in punt drie: 1. Ontwikkel gezamenlijk de lokale infrastructuur door. Gemeenten zijn unaniem in hun wens om de krachten van WSD zo lokaal mogelijk te bundelen met andere maatschappelijke partners. Door een intensievere en nabije samenwerking verwachten we dat we beter kunnen gaan inspelen op de behoefte van inwoners. We werken gezamenlijk toe naar het stapsgewijs ontwikkelen van een zo veel mogelijk lokale (en fysieke) infrastructuur, onder gelijktijdige afbouw van de centrale infrastructuur.

Dit is onderdeel van de basisdienstverlening die met tien deelnemende gemeenten in de gemeenschappelijke regeling wordt overeengekomen. De lokale infrastructuur heeft het open karakter van een ‘supermarkt’ en heeft als doel om niet alleen lokale oplossingen te bieden aan inwoners maar ook om een bijdrage te leveren aan een inclusieve samenleving. Dit kan bijvoorbeeld doordat het een plek of netwerk is waar inwoners terecht kunnen voor advies of voorlichting, voor een kop koffie, voor het bekijken van vacatures, voor groepsbijeenkomsten etc. We stellen voor dat op basis van de lokale uitgangssituatie afspraken gemaakt worden over de verschijningsvorm van

deze lokale infrastructuur, over welke organisaties hierin deelnemen en hoe de onderlinge rolverdeling is. Hierbij haken we zoveel mogelijk aan bij de al aanwezige of te ontwikkelen sociale en gemeentelijke infrastructuren in de gemeenten. 2. Ontwikkel een WSD breed expertisecentrum. WSD heeft zich in de loop van de experimenten ontwikkeld tot expertisecentrum, waar in- en externe projectleiders, beleidsmedewerkers en uitvoerenden gezamenlijk innoverende vormen van dienstverlening hebben ontwikkeld. Daarbij anticiperend op verandering in wet- en regelgeving binnen het brede sociale domein. Tevens wordt vanuit dit centrum de lobby naar landelijke gremia vorm en inhoud gegeven. Bijvoorbeeld op de mogelijkheden om tot CAO-afspraken te komen of de gevolgen van de Wet arbeidsmarkt in balans (WAB) af te wenden. Deze expertise en lobby wordt door alle gemeenten gewaardeerd en als belangrijke meerwaarde van de GR gezien. Het advies is dan ook om dit expertisecentrum verder door te ontwikkelen tot een community voor trajectconsulenten van WSD, casemanagers en beleidsmedewerkers van gemeenten. Expertise en kennis worden daar gedeeld en nieuwe innovatieve producten en diensten worden ontwikkeld. Er vinden (wekelijks) bijeenkomsten plaats om elkaar te versterken, de solidariteit van de GR te voeden en bij te dragen aan de professionaliteit van de deelnemers.

Dit biedt ook een basis om te zorgen dat we maximaal complementair zijn aan elkaar en de uitvoering efficiënt en effectief vorm wordt geven. Daarnaast investeert WSD maximaal in haar aanwezigheid binnen het lokale netwerk van elke gemeente. En waar mogelijk in de ontwikkeling van een ‘supermarkt’, zoals hiervoor omschreven. WSD laat haar trajectconsulenten voor en op locatie bij gemeenten werken, waarbij hun onderlinge samenhang en de verankering met WSD geborgd blijft middels de community. Ook het expertisecentrum is onderdeel van de basisdienstverlening die met de deelnemende gemeenten in de gemeenschappelijke regeling wordt overeengekomen.

WSD Jaarverslag

3. Ontwikkel de plusdiensten verder door. De plusdiensten zijn de zogenaamde re-integratiediensten die de gemeenten bij WSD inkopen. De re-integratiediensten zijn als producten beschreven in de dienstenportfolio van WSD. Per dienst is beschreven voor welke doelgroepen het product geschikt is, het doel wat we willen bereiken met de inzet van het product, de looptijd etc. De afspraken over inkoop van diensten regelen gemeenten en WSD gezamenlijk in een contractspecificatie. In de contractspecificatie noemen we dan alleen het product en wat het kost. Casemanagers kopen op basis van het dienstenportfolio en de contract-specificatie producten in en dat is dan het traject voor die klant. Op deze wijze leveren we maatwerk voor de klanten. WSD en gemeenten ontwikkelen voortdurend gezamenlijk nieuwe diensten. Basis daarvoor is de vraag vanuit gemeenten. Ontwikkeling van nieuwe diensten gebeurt grotendeels vanuit het expertisecentrum. De nieuwe koers en lokale plannen ook financieel toekomstbestendig Het Algemeen bestuur van WSD heeft als einddoel van de koers gekozen voor het break-evenscenario. Concreet betekent dat WSD tenminste 2.100 personen met een SW- of een PW-dienstverband in dienst heeft of via WSD direct zijn geplaatst en begeleid bij een externe werkgever. Samen met het expertisecentrum betreft dit de basisdienstverlening van de gemeenschappelijke regeling WSD.

De basisdienstverlening wordt opgenomen in de nog aan te passen gemeenschappelijke regeling. Met dit volume aantal is WSD in staat een sluitende exploitatie te realiseren, waarbij er ook ruimte is om het gezamenlijke expertisecentrum te bekostigen. Besloten is om in een groeipad dit break-evenscenario ultimo 2025 te bereiken. Om gemeenten te faciliteren bij de invoering en de uitvoering van de lokale plannen is vanuit de reserves van WSD in totaal € 2,6 miljoen. vrijgemaakt. Zoals hiervoor al benoemd worden de geluiden vanuit Den Haag steeds sterker dat de financiering van de Participatiewet om herziening vraagt. De financieringssyste-

matiek moet meer dienstbaar worden aan het realiseren van meer Participatiebanen. Vanuit de voorgaande 2 belangrijke ontwikkelingen is, met het oog op realisatie van het break-evenscenario het Stimulusprogramma ontworpen. Het Stimulusprogramma stelt voor om, vooruitlopend op verruiming dan wel een andere verdeling van de rijksfinanciering, nu reeds slim te investeren in participatie. In kernpunten komt dit neer op: • Basis is de door alle gemeenten uitgesproken wens om hun inwoners maximaal te laten participeren. In lijn met de vastgestelde koers WSD is het gezamenlijke ambitievolume 2.100 personen in het collectief. Dit aantal te bereiken met ingang van ultimo 2025. • Maximaal gebruik maken van de nieuwe financiering van LKS op basis van realisatie van banen. • Daarnaast verwachten we extra financiering van de CAO PW. Deze is overigens niet begroot. • In de periode 2021 t/m 2026 wordt het volume doelgroep boven het referentie aantal (begeleidingsbudget PW gedeeld door begeleidingsvergoeding per persoon) tot aan 2.100 personen gefinancierd uit de reserves van WSD. • Dit vergt een investering van in totaal ca. € 6,9 miljoen. voor de periode t/m 2026. • Er blijven altijd bijstuurmogelijkheden bij risico’s in het geval van bv. tegenvallende budgetten, of dat de rijksplannen niet doorgaan: - We maken gebruik van de communicerende vaten in de financiering van de SW en de PW.

- De berekende aanvullende financiering tot en met 2026 is het maximaal benodigd bedrag. Het wordt gedekt door reserves van WSD en is voor gemeenten budget neutraal (ook In hun meerjarenbegroting). - Jaarlijks evalueren we de voortgang. Bij een “nood stop” wordt de instroom gestopt en eventueel (een deel van de) circa 90 tijdelijke dienstverbanden niet verlengd. • We voorzien in ontzorging van de gemeenten door bovenstaande in de meerjarenbegroting van WSD op te nemen. De investering in het Stimulusprogramma blijft buiten de (meerjaren) begroting van de gemeenten.

55

2021

Inzet Werkpartners BV Bij het inregelen van de Participatiewet door WSD werd al snel duidelijk dat werkgevers huiverig zijn om mensen uit deze doelgroep zelf in dienst te nemen. De risico’s en onzekerheden zijn daarvoor te groot. WSD biedt hierin samen met Werkpartners BV een oplossing voor werkgevers.

56

De CAO Aan de Slag geldt voor mensen met een arbeidsbeperking die: • niet zelfstandig het minimumloon kunnen verdienen; • met behulp van subsidie werken (loonkostensubsidie) of werken in een veilige, aangepaste omgeving (beschut werk); • in dienst zijn bij een (onderdeel van een) gemeente, gemeenschappelijke regeling of andere publieke organisatie die belast is met de uitvoering van de Participatiewet; • in het doelgroepregister banenafspraak zijn opgenomen.

Collega-bedrijf Weener XL maakt inmiddels 7 jaar gebruik van de diensten van Werkpartners voor de invulling van de formele werkgeversrol voor te realiseren Participatiebanen in de regio ’s-Hertogenbosch. De samenwerking rondom het werkgeverschap voor Participatiebanen verloopt tot wederzijdse tevredenheid en is vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst tussen WSD en de sector Weener XL van de gemeente ’s-Hertogenbosch. Per ultimo 2021 waren 382 door Weener XL toegeleide Participatiewetters werkzaam in een dienstverband.

De CAO heeft een looptijd van 1 juli 2021 tot en met 31 december 2023. De formele arbeidsduur is 37 uur per week. Er zijn 3 generieke functieprofielen die horen bij drie verschillende niveaus van taken en verantwoordelijkheden. Medewerkers vanaf 18 jaar bouwen daarnaast een pensioen op.

Arbeidsvoorwaarden PW-werknemers Per 1 januari 2020 is de Wet Arbeidsmarkt in Balans (WAB) in werking getreden met als doel om schijnconstructies, waarbij mensen via pay-rolling minder betaald worden en mindere arbeidsvoorwaarden hebben dan mensen in dienst van het bedrijf zelf, aan te pakken. Een neveneffect van de WAB is dat de Participatiewetters in dienst van Werkpartners ook onder de WAB vallen. Ondanks de inzet van Cedris, Divosa en ook WSD en Weener XL is er in de WAB, in tegenstelling tot voor de Wsw, geen uitzondering gemaakt voor de doelgroep Participatiewet. Voor de Participatiewetters van Werkpartners geplaatst bij WSD, derden of Weener XL geldt daardoor vanaf 1 januari de inlenersvergoeding conform artikel 8 Waadi (gelijk loon, vakantiegeld en onbelaste onkostenvergoedingen). Dit was een tijdelijke overgangssituatie. VNG is in onderhandeling gegaan met de vakbonden om te komen tot een collectieve arbeidsvoorwaardenregeling (CAO) voor Participatiewetters. De CAO Aan de slag is per 1 juli 2021 van kracht geworden.

Trajecten Participatiewet WSD ontwikkelt al dan niet op verzoek van en in samenwerking met de gemeenten Plusdiensten. Deze diensten worden uitgevoerd via trajecten in het kader van de Participatiewet, zowel voor de klassieke doelgroep Wet werk en bijstand als de nieuwe doelgroep (voorheen SW en voorheen Wajong met arbeidsvermogen). In nauwe samenwerking met de gemeenten wordt de dienstverlening steeds afgestemd op de behoefte en de vraag. De focus ligt op de geformuleerde doelstellingen (opdrachtgever) en de kerncompetenties van WSD: het in beeld brengen van de capaciteiten van de medewerker (diagnose en intake), het ontwikkelen van de werknemersvaardigheden en het plaatsen en begeleiden van de medewerker op de (reguliere) arbeidsmarkt via werkleeren praktijk leerlijnen. Deze kerncompetenties, het relatienetwerk en de infrastructuur van WSD vormen hiervoor de basis. Het aantal trajecten blijft in 2020 als gevolg van de coronacrisis fors achter ten opzichte van voorgaande jaren. Onderstaand een weergave van het aantal trajecten dat in het kader van de Participatiewet is uitgevoerd.

56

WSD Jaarverslag

Trajecten Participatiewet 2021 Werkacademie / Inburgering 104 Diagnose/intake 364 Trajecten zonder dienstverband (=werk met behoud van uitkering) 137 Trajecten met dienstverband (= Transitie-arrangement) 514 Wiw-dienstverbanden (oud) 1 Loonwaardemetingen 417 Gids onderzoek (Psychologisch onderzoek) 30 Coachtraject 48 Totaal 1.615

2020 66 290

2019 64 497

89

155

478 1 413

452 1 477

22 39 1.398

50 82 1.528

3.6 Ziekteverzuim

WSD had in 2021 een gemiddeld ziekteverzuimcijfer van 13,3%. Per bedrijfsonderdeel was het ziekteverzuimpercentage als volgt: Bedrijfsonderdeel Werk & Ontwikkeling Participatie Stafafdelingen Totaal WSD-Groep

Arbeidsplaatsen Bij WSD waren ultimo 2021 in totaal 52 fte ambtelijk medewerkers in dienst. Naast de ambtenaren zijn twee personen volgens de CAO Welzijn werkzaam bij WSD. Tot de nietgesubsidieerde formatie van WSD behoren naast de ambtelijke dienstverbanden ook nog een aantal personen gedetacheerd vanuit Werkpartners BV. Deze medewerkers kennen ambtelijk-volgende arbeidsvoorwaarden. Het gaat hierbij om totaal 157 fte. Daarnaast zijn er 4 medewerkers permanent werkzaam vanuit een detachering of als ZZP-er.

2020 57 2 140

2019 61 2 128

5 204

8 199

2020 14,3 4,1 3,3 13,9

2019 12,8 1,0 4,6 12,5

De verzuimcijfers van de afgelopen 2 (corona-)jaren zijn wat hoger dan de jarenlange trend maar vallen alleszins mee in vergelijking met de landelijke cijfers. Dit past in het beeld van de afgelopen jaren dat het ziekteverzuim bij WSD, mede als gevolg van gerichte inzet op verzuimbegeleiding, positief afsteekt bij de verzuimcijfers in de branche.

3.5 Niet-gesubsidieerde Arbeid (NGA)

Niet-gesubsidieerde medewerkers gemiddeld in fte: 2021 Ambtenaren 52 CAO-Welzijn 2 Werkpartners BV 157 Permanent gedetacheerden bij WSD*) 4 Totaal 215

2021 13,9 0,7 3,3 13,3

Arbodienstverlening WSD maakt voor de arbodienstverlening gebruik van de dienstverlening van Zorg van de Zaak. De huidige overeenkomst loopt nog tot en met 31 december 2022. WSD werkt vanuit de centrale verzuimvisie “Ziekte overkomt je, verzuim is een keuze”. Juist in een organisatie als WSD waarbij arbeidsontwikkeling ons primair proces is willen we ziekteverzuim niet geïsoleerd maar integraal aanpakken. Naast ziekteverzuimbegeleiding is de laatste jaren daarom steeds meer aandacht gegeven aan preventie en duurzame inzetbaarheid, inmiddels via een integrale aanpak, gebaseerd op het stimuleren van de eigen regie. Dit doen we met “Ik ben aan de bal”, bestaande uit de onderdelen “ik leef gezond”, “ik blijf groeien” en “ik werk met plezier”. De arbodienstverlening is vormgegeven middels het zogenoemde Eigen Regiemodel. Dit houdt in dat we op basis van detachering per week gemiddeld 20 uur bedrijfsarts en 8 uur verzuimconsulent /praktijkondersteuner inzetten. De leidinggevende is primair verantwoordelijk voor de uitvoering van de ziekteverzuimbegeleiding. Naast de arboprofessionals worden zij daarbij ondersteund door verzuimcoördinatoren, personeelsconsulent, arbeidsdeskundige en de administratieve ondersteuning vanuit RAZ.

*) Waarvan 1 persoon extern gedetacheerd De kosten van deze medewerker worden volledig gedekt door de opbrengsten.

Bovengenoemde aantallen zijn exclusief de plaatsingen bij De Schoonmaakcoöperatie. Ultimo 2021 waren bij De Schoonmaakcoöperatie eveneens 8 NGA medewerkers geplaatst.

19 57

57

2021

58

Medewerkersonderzoek WSD doet gemiddeld 1 keer per 3 jaar een onderzoek naar de motivatie, betrokkenheid en tevredenheid van haar medewerkers. Het laatste medewerkersonderzoek is gehouden in 2018. Medio 2021 zijn we gestart met de voorbereidingen voor een nieuwe medewerkersonderzoek dat begin 2022 door een extern bureau zal worden uitgevoerd. In de aanloop daar naar toe hebben we via filmpjes in ons WSD-journaal in beeld gebracht wat WSD met de verbeterpunten uit eerdere onderzoeken gedaan heeft. Ook zijn we met leidinggevenden in gesprek gegaan over de waarde van het medewerkersonderzoek en de rol die zij daarin vervullen. Naast algemene communicatie en promotie voor het medewerkersonderzoek vervullen zij een belangrijk rol om medewerkers te motiveren hun mening te laten horen. Voor het nieuwe medewerkersonderzoek worden de digitale mogelijkheden zoveel mogelijk ingezet. Medewerkers worden via SMS, email of brief uitgenodigd om de korte vragenlijst in te vullen.

Integriteitsbeleid WSD WSD heeft haar integriteitsbeleid vastgelegd in een gedragscode met daarin onder andere een richtlijn relatiegeschenken. Tevens heeft WSD een regeling nevenwerkzaamheden en een klokkenluiderregeling. Binnen WSD komt het onderwerp integriteitsbeleid regelmatig terug in besprekingen met de ondernemingsraad en in personeelsbijeenkomsten. In het kader van transparantie worden de relevante nevenwerkzaamheden van de directie van WSD in het jaarverslag opgenomen. Naam: J. Simons Functie: Algemeen directeur Nevenactiviteit: Voorzitter RvC Risse Groep Bezoldigd: ja Naam: R. Vorstenbosch Functie: Directeur SEZ Nevenactiviteit: Administrateur EB Bewindvoering Bezoldigd: nee Nevenactiviteit: Penningmeester Stichting Centrummanagement Boxtel Bezoldigd: nee Nevenactiviteit: Penningmeester PvdA-GroenLinks Boxtel Bezoldigd: nee De overige directieleden hebben geen nevenfuncties. Medewerkers worden gevraagd om opgave te doen van nieuwe of andere nevenwerkzaamheden. De in 2021 gedane opgaves van deze nevenactiviteiten zijn beoordeeld. Geconcludeerd is dat deze het beginsel van goed werknemerschap niet aantasten en dat er geen risico’s op belangenverstrengeling aanwezig zijn. Omdat nieuwe medewerkers worden aangesteld via Werkpartners B.V. en er daarmee geen ambtenaren worden aangenomen, komt het afleggen van de ambtseed niet voor.

Periodiek worden op basis van prioriteitstelling de beschrijvingen van de belangrijke bedrijfsprocessen geactualiseerd. Het voorkomen en beperken, via procedures en

WSD Jaarverslag

controles, van eventuele integriteitrisico’s voor kritische functies is daarbij een specifieke ontwerpeis. Ondernemingsraad WSD-Groep 2021 stond buiten de Participatiewet vooral in het teken van de coronacrisis en de corona-maatregelen binnen WSD. Verder is de ondernemingsraad in 2021 bezig geweest met aanpassingen binnen WSD door de komst van de CAO Aan de slag, voor de medewerkers welke tewerkgesteld zijn via de participatiewet. De ondernemingsraad is door de algemeen directeur hier goed in meegenomen. Commissies De OR heeft binnen haar geledingen commissies samengesteld uitgaande van eigen interesse en deskundigheid. De OR kende in 2021 vier commissies. • Dagelijks bestuur • PR-commissie (Public Relations) • SE-commissie (Sociaal Economisch) • VGWM-commissie (Veiligheid, Gezondheid, Welzijn en Milieu) De OR WSD-groep treedt maandelijks in overleg met de algemeen directeur van WSD. Onderstaand onderwerpen zijn in 2021 voorgelegd aan de OR.