21-95 Regiovisie Beschermd Wonen regio Hart van Brabant oktober 2021- raadsvoorstel - aanvaard

Raadsvoorstel Onderwerp: Regiovisie Beschermd Wonen regio Hart van Brabant oktober 2021

Zaaknummer: 121368

Raadsvergadering d.d. 16 december 2021

Raadsvoorstelnr: 21/95

Afdeling

Contactpersoon/email

Samenleving

astrid.vanoosterhout@oisterwijk.nl

Voorstel Wij stellen u voor: 1. De ‘regiovisie Beschermd Wonen regio Hart van Brabant oktober 2021’ vast te stellen, wat inhoudt dat: a. De regiovisie de volgende algemene kaders bevat; - mensen dienen zoveel als mogelijk in de eigen omgeving te kunnen blijven wonen met de juiste ondersteuning en toezicht (in nabijheid en beschikbaar); - de principes van de Commissie Dannenberg zijn leidend, en; - woonvormen zullen nodig blijven waar een 24/7 begeleiding in de directe nabijheid aanwezig is. b. De regiovisie de volgende aanvullende kaders bevat; - het algemene uitgangspunt van de Wmo ‘lokaal wat lokaal kan, regionaal wanneer het meerwaarde heeft’ is van toepassing op Beschermd Wonen; - de cliënt staat centraal (inclusief het sociale netwerk), en; c. Er randvoorwaarden van toepassing zijn: grip door middel van sturingsrapportages, financiële beheersbaarheid, goede organisatie van kwaliteit, toezicht en handhaving, heldere communicatie, spreiding over de regio, draagvlak en draagkracht in wijken / kernen. d. De gemeenten in de regio HvB afspreken de komende drie jaar (2022, 2023 en 2024) samen te blijven werken in het organiseren van de ondersteuning BW, en; e.

Dat de gemeenten in de regio HvB afspreken om op het moment dat er expliciete duidelijkheid is over de geconstateerde onzekerheden (financieel verdeelmodel, uitname WLZ, woonplaatsbeginsel e.d.) een apart voorstel wordt opgesteld en in 2022 ter vaststelling aan de gemeenteraden wordt voorgelegd. 2. Kennis te nemen van het advies van de Regionale Sociale Advies Raden, het standpunt van de regionale regiegroep, de cliënt(vertegenwoordigers) en aanbieders BW.

Inleiding In 2015 hebben er drie grote decentralisaties plaatsgevonden en zijn gemeenten verantwoordelijk geworden voor de jeugdhulp, het uitvoeren van de Participatiewet, maar ook voor Beschermd Wonen (vallend onder de Wet Maatschappelijke Ondersteuning: kortweg Wmo). De inhoudelijke en financiële verantwoordelijkheid voor Beschermd Wonen (hierna BW) is sindsdien door het Rijk belegd bij 43 centrumgemeenten. Tilburg is centrumgemeente voor de negen gemeenten uit de regio Hart van Brabant. De overheveling van BW ging gepaard met een veranderopgave: het omvormen van BW naar een voorziening in het kader van de Wmo 2015, gericht op zelfredzaamheid en participatie. Dat houdt in, dat waar voorheen BW een ‘eindstation’ was waarin mensen voor langere tijd verbleven, we nu inzetten op voorkomen van instroom en bevorderen van door- en uitstroom. Een grote veranderopgave die we als regio sinds 2015 gezamenlijk oppakken, onder de noemer ‘normaliseren van BW’.

1

Onlangs heeft het Rijk besloten om de inhoudelijke en financiële verantwoordelijkheid voor BW verder door te decentraliseren naar alle gemeenten. De doordecentralisatie stond gepland voor 1 januari 2021, maar is uitgesteld. Het Rijk heeft besloten de doordecentralisatie gefaseerd in te laten gaan. Dit houdt in dat gemeenten per 1 januari 2022 inhoudelijk verantwoordelijk. Vanaf 1 januari 2023 worden zij financieel verantwoordelijk. Voor deze doordecentralisatie heeft het Rijk voorwaarden meegegeven via de landelijke norm voor opdrachtgeverschap Beschermd Wonen (NvO). Deze is in 2020 vastgesteld. Deze norm houdt in dat elke regio voor 1 januari 2022 regionale samenwerkingsafspraken moet hebben opgesteld en de governance op een goede manier moet hebben georganiseerd. De regio HvB heeft aan deze eis van het Rijk invulling gegeven middels het opstellen van de ‘regiovisie Beschermd Wonen regio Hart van Brabant oktober 2021’ (hierna regiovisie BW), welke nu ter besluitvorming aan u voorligt. Argumenten 1.1. De regiovisie voldoet aan de eis van het Rijk Het Rijk heeft in de NvO aangegeven dat elke regio voor 1 januari 2022 samenwerkingsafspraken moet hebben opgesteld en de governance op een goede manier moet hebben georganiseerd. De regiovisie BW geeft hier invulling aan. 1.2.

Met de regiovisie BW maken we geen pas op de plaats, maar pakken we door Door de regio HvB is nadrukkelijk gesteld dat er rekening moet worden gehouden met de landelijke ontwikkelingen, maar dat er geen regionale ‘pas op de plaats’ moet worden gemaakt. De opgave is groot en alle beschikbare tijd moet hiervoor worden aangegrepen. Er is sprake van energie en vooruitgang in lijn van de commissie Dannenberg en er is draagvlak om de schouders onder de maatschappelijke opgaven te zetten. De partijen in de regio HvB zijn unaniem positief over de ontwikkelingen en de stappen die hierin worden gezet én tevens over de manier waarop ze hierin betrokken worden. Tevens zijn de gemeenten positief over hoe de taken m.b.t. BW door centrumgemeente Tilburg worden opgepakt en uitgevoerd.

1.3.

Een vastgestelde regiovisie BW geeft een basis mee aan de gemeenteraden in de regio voor de nieuwe bestuursperiode 2022-2026 Het regionale Portefeuillehoudersoverleg Maatschappelijke Ontwikkeling (Poho MO) van 15 juli heeft uitgesproken dat vastgehouden moet worden aan 1 januari 2022 als streefdatum om de regionale toekomstvisie voor BW gereed te hebben. Het is van belang - zeker gelet op de verkiezingen in 2022 - dat er aan het eind van dit jaar een fundamentele basis ligt waar de nieuwe coalities op voort kunnen borduren. Dit sluit tevens aan bij de Norm voor Opdrachtgeverschap die gemeenten opdraagt om eind 2021 een vastgestelde regiovisie BW te hebben. Per 1 januari 2022 vervalt daarmee ook de formele rol van Tilburg als centrumgemeente. In de gemeente Oisterwijk hebben reeds verkiezingen plaatsgevonden in verband met de gemeentelijke herindeling met de gemeente Haaren. Toch is het ook voor de gemeente Oisterwijk belangrijk om een regionale basis te hebben om verder invulling te kunnen geven aan de doordecentralisatie.

2.1.

De regiovisie BW wordt gedragen door de regionale adviesraden (ROSA) Met het ROSA is afgesproken dat zij een advies zouden uitbrengen op de regiovisie BW voorafgaand aan de bespreking ervan in het regionale PoHo MO op 21 oktober 2021. Op 4 oktober is dit advies ontvangen. Het advies en de regionale reactie op dit advies is opgenomen in bijlage 2. In algemene zin wordt gesproken van een heldere,

2

ambitieuze regionale visie en een goed startpunt; ‘De negen lokale adviesraden zijn aangenaam verrast door de inhoud van deze regiovisie. Het is een kort en bondig stuk met een heldere visie. Een visie die duidelijk voortkomt uit alle voorgaande gesprekken, discussies en adviezen. Een visie ook die duidelijke kaders aangeeft en een richting met de nodige ambitie. Deze ambities willen wij in de komende jaren graag gerealiseerd zien; we hopen oprecht dat de beschikbaar gestelde middelen dit mogelijk zullen maken.’ Op grond hiervan volgen gerichte adviezen. Geconstateerd is dat een deel van de vragen betrekking heeft op de inkoop BW. Hiervoor wordt een apart traject doorlopen, via het regionaal programmateam en het PoHo Sociaal Domein. In overleg met het ROSA is daarom afgesproken dat voor deze vragen een apart overleg aan wordt gegaan. Vandaar dat de beantwoording van de inkoopvragen - met instemming van ROSA - niet zijn opgenomen. 2.2.

De regiovisie BW wordt gedragen door de regiegroep en cliënten(vertegenwoordigers) In de regiegroep van 15 september 2021 is de regiovisie BW besproken en de geformuleerde ambities en kaders zijn unaniem onderschreven. Het is een logische uiteenzetting van hetgeen de afgelopen periode is gebeurd en de afspraken die zijn gemaakt. De geformuleerde ambities en kaders zijn unaniem onderschreven. Een aantal inhoudelijke opmerkingen zijn in de regiovisie BW verwerkt. Vanuit de zorgaanbieders is een aparte reactie ontvangen. Deze reactie en de beantwoording hiervan is opgenomen in bijlage 3. Op 23 september 2021 is de regiovisie BW besproken met de cliënten(vertegenwoordigers). De cliënten hebben de behoefte uitgesproken om te komen met een publieksversie (liefst gevisualiseerd) waarin duidelijk staat benoemd wat de regiovisie betekent voor de cliënten. Dit wordt opgepakt nadat besluitvorming door de colleges en gemeenteraden in de regio heeft plaatsgevonden.

Kanttekeningen 1.1. De regiovisie BW bevat nog een aantal ‘open eindjes’ Het Rijk heeft in de Norm van Opdrachtgeverschap aangegeven dat elke regio voor 1 januari 2022 samenwerkingsafspraken moet hebben opgesteld en de governance op een goede manier moet hebben georganiseerd. Voor de regio HvB betekende dit dat eind augustus 2021 de regiovisie BW gereed moest zijn (gelet op de ambtelijke en bestuurlijke bespreking en de advisering van de sociale adviesraden). Ambtelijk en bestuurlijk is geconstateerd dat er op dat moment vanuit het Rijk nog steeds geen expliciete duidelijkheid zou zijn over een aantal essentiële bouwstenen, namelijk: het nieuwe financiële verdeelmodel, de uitname naar de Wet Langdurige Zorg (WLZ) en het woonplaatsbeginsel. Dit betekende een keuze: een regiovisie BW met open eindjes opstellen óf niet en daarmee niet voldoen aan de eis die het Rijk stelt. Het regionale PoHo heeft een voorkeur uitgesproken om wel een regiovisie aan de gemeenteraden voor te leggen. Daarbij heeft het Poho ook aangegeven de uitwerking van de hierboven geconstateerde bouwstenen op een later moment in 2022, als er wel duidelijkheid is vanuit het Rijk, alsnog aan de gemeenteraden voor te leggen. 1.2.

Niet elke gemeente haalt het om de regiovisie BW voor het einde van het jaar te bespreken in de eigen gemeenteraad Een aantal regiogemeenten hebben laten weten de planning niet te halen om eind dit jaar de regiovisie BW in de eigen gemeenteraad te bespreken. Een aantal regiogemeenten komen uit op bespreking van de regiovisie BW in januari / februari 2022. Hiermee wordt niet voldaan aan de eis van het Rijk die is gesteld in de NvO. De verwachting is dat dit niet tot problemen gaat leiden, maar het is wel goed om hier kennis van te nemen.

3

Samenwerking Regio Hart van Brabant

Financiën Gemeenten worden zoals eerder aangegeven per 1 januari 2022 inhoudelijk verantwoordelijk en per 1 januari 2023 financieel verantwoordelijk. Voor 2022 verwachten wij geen financiële consequenties, daar de financiële verantwoordelijkheid bij de centrumgemeente ligt. Daarnaast stellen met deze regiovisie voor om in de eerste twee jaar van de financiële doordecentralisatie BW (2023 en 2024) alles bij het oude te laten, zoals dat nu geregeld is vanuit de centrumgemeente constructie. En gedurende deze periode de decentralisatie inhoudelijk en financieel verder uit te werken, die vervolgens terugkomen bij de gemeenteraad. Dat betekent voor nu dus dat de huidige samenwerkingsvorm (centrumgemeenteregeling) met de gemeente Tilburg als centrumgemeente voor de komende drie jaar (2022, 2023 en 2024) wordt gecontinueerd. Hiermee wordt gebruik gemaakt van de bestaande expertise van de centrumgemeente en wordt ruimte en rust gecreëerd om de decentralisatie als regio zorgvuldig vorm te geven. In samenwerking met een juridische werkgroep zal een voorstel worden opgesteld voor formalisering, welke ter besluitvorming wordt voorgelegd aan de lokale colleges. Communicatie Via onder andere de nieuwsbrieven Beschermd Wonen en de reguliere nieuwsbrieven van de regio Hart van Brabant zal aandacht worden besteed aan de regiovisie Beschermd Wonen.

Uitvoering Ter voorbereiding op de bespreking van deze regiovisie BW heeft op 24 november 2021 een presentatie plaatsgevonden over de regiovisie BW tijdens een regionale radenavond. Nadat de gemeenteraad een besluit heeft genomen over de regiovisie Beschermd Wonen brengt uw portefeuillehouder de regio van het besluit op de hoogte. Op 23 september 2021 is de regiovisie besproken met de cliënten(vertegenwoordigers). De cliënten hebben de behoefte uitgesproken om te komen met een publieksversie (liefst gevisualiseerd) waarin duidelijk staat benoemd wat de regiovisie betekent voor de cliënten. Dit wordt na besluitvorming door de colleges en gemeenteraden in de regio verder opgepakt.

Bijlagen Bijlage 1. Regiovisie Beschermd Wonen regio Hart van Brabant versie oktober 2021 Bijlage 2. ROSA advies regiovisie Beschermd Wonen en regionale reactie hierop Bijlage 3. Reactie zorgaanbieders Beschermd Wonen op regiovisie en regionale reactie hierop

Ter inzage gelegde stukken n.v.t.

4

Oisterwijk 9 november 2021, Het college, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

Coen Boode

Hans Janssen

5

Raadsbesluit Voorstel tot vaststelling van de ‘Regiovisie Beschermd Wonen regio Hart van Brabant oktober 2021’

De raad van de gemeente Oisterwijk, gelezen het voorstel van het college d.d. 9 november 2021, afdeling Samenleving, raadsvoorstel nr. 21/95 gelet op de Norm voor Opdrachtgeverschap en de Wmo 2015 besluit : 1. De ‘regiovisie Beschermd Wonen regio Hart van Brabant oktober 2021’ vast te stellen (bijlage 1), wat inhoudt dat: a. Er algemene kaders zijn opgesteld; - mensen dienen zoveel als mogelijk in de eigen omgeving te kunnen blijven wonen met de juiste ondersteuning en toezicht (in nabijheid en beschikbaar); - de principes van de Commissie Dannenberg zijn leidend, en; - woonvormen zullen nodig blijven waar een 24/7 begeleiding in de directe nabijheid aanwezig is. b. Er daarnaast aanvullende kaders gelden; - het algemene uitgangspunt van de Wmo ‘lokaal wat lokaal kan, regionaal wanneer het meerwaarde heeft’ is van toepassing op Beschermd Wonen; - de cliënt staat centraal (inclusief het sociale netwerk), en; c. Er randvoorwaarden van toepassing zijn: grip door middel van sturingsrapportages, financiële beheersbaarheid, goede organisatie van kwaliteit, toezicht en handhaving, heldere communicatie, spreiding over de regio, draagvlak en draagkracht in wijken / kernen. d. De gemeenten in de regio HvB afspreken de komende drie jaar (2022, 2023 en 2024) samen te blijven werken in het organiseren van de ondersteuning BW, en; e.

Dat de gemeenten in de regio HvB afspreken om op het moment dat er expliciete duidelijkheid is over de geconstateerde onzekerheden (financieel verdeelmodel, uitname WLZ, woonplaatsbeginsel e.d.) een apart voorstel wordt opgesteld en in 2022 ter vaststelling aan de gemeenteraden wordt voorgelegd. 2. Kennis te nemen van het advies van de Regionale Sociale Advies Raden (ROSA) en de regionale regiegroep Beschermd Wonen (bijlage 2). Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Oisterwijk op 16 december 2021 de griffier,

de voorzitter,

Daniëlle Robijns

Hans Janssen

6