21-87 Ontwerpbegroting en jaarstukken WSD - bijlage 1 Jaarstukken 2020

Professionals in mensenwerk

Jaarstukken

2020

gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente O Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente S gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Be meente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren geme gestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente O te Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente S Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgeste schot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente B Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeen Sintte Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel geme Michielsgestel Vught Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St.

Michielsgestel gemeente Vught gem wijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haar Schijndel Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeenteHaaren Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen ge Veghel gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeen Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgeste Meierijstad schot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente B Boxtel Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad Sint-Oedenrode Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeen Oisterwijk te Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel geme Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gem wijk gemeente Son en Breugel gemeente St.

Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best Songemeente Boxtel gemeente Haar Bestgemeente Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren Meierijstad gemeente Nuenen ge & Breugel gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeen Oirschot Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en BreugelNuenen gemeente St. Michielsgeste schot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente B Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeen te Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel geme Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gem wijk gemeente Son en Breugel gemeente St.

Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haar Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen ge gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeen Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgeste schot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente B Werkgebied WSD Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeen te Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel geme Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gem wijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haar Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen ge

Arbeidsmarktregio Noordoost-Brabant

Arbeidsmarktregio Midden-Brabant

Arbeidsmarktregio Zuidoost-Brabant

Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen est gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk geente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. MichielsOirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeenSon en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente el gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente OirBoxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en d gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente nte Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeeneente St.

Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente meente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. emeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best nte Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente el gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente OirBoxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en d gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente nte Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeeneente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente meente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St.

emeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best nte Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente el gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente OirBoxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en d gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente nte Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeeneente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente meente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. emeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best nte Son en Breugel gemeente St.

Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente el gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente OirBoxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en d gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente nte Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeeneente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente meente Best gemeente Boxtel gemeente Haaren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterren gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. emeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Son en Breugel gemeente St. Michielsgestel gemeente Vught gemeente Best

Jaarverslag 2020

2020 WSD Jaarverslag

2

WSD Jaarverslag 2020

Inhoudsopgave: Jaarverslag WSD 1

Dit is WSD

5

2

WSD in een coronajaar

11

3

Sociaal jaarverslag

51

4

Weerstandvermogen en risicobeheersing

61

5

Financiering

65

6

Onderhoud kapitaalgoederen

65

7

Rechtmatigheid

66

8

Verbonden partijen

67

Jaarrekening WSD Balans WSD per 31 december

74

Overzicht van baten en lasten WSD

75

Grondslagen van de financiële verslaglegging

76

Toelichting op de balans WSD per 31 december

80

Toelichting op het overzicht van baten en lasten WSD

82

Bijlagen

92

3

2020 WSD Jaarverslag

4

WSD Jaarverslag 2020

1. Dit is WSD 1.1

Meierijstad, Nuenen, Oirschot, Oisterwijk, Sint-Michielsgestel, Son en Breugel en Vught voert WSD de Participatiewet uit. WSD ontwikkelt en begeleidt mensen met als hoogste doel uitstroom naar regulier werk, in lijn met wat de Participatiewet voor ogen heeft. Het doel is duidelijk. Tegelijkertijd wordt ook duidelijk dat de doelen van de Participatiewet niet gehaald worden. Het wordt steeds zichtbaarder dat structurele ondersteuning van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt ondanks de wet noodzakelijk zal blijven.

Het belang van werk

Als iemand met een afstand tot de arbeidsmarkt werkt dan heeft dat tal van voordelen, voor de persoon zelf maar ook voor de samenleving. Werk zorgt voor eigenwaarde, voldoening en geeft het gevoel deel te nemen aan de maatschappij. Daarnaast zijn er significante voordelen voor de maatschappij. Dit is de centrale boodschap van het onderzoek ‘De brede baten van werk’ van het Centraal Planbureau (CPB) en het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP).

Dat zit hem allesbehalve in onwil van de mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt om te werken. Het zit wel in de kwetsbaarheid van de doelgroep. Voor sommigen is het een lichamelijke beperking, anderen kampen met psychische problemen of een lage intelligentie. Een bijzondere groep wordt gevormd door mensen met een meervoudige problematiek. Voor hen is de afstand tot de arbeidsmarkt groot en soms vrijwel onoverbrugbaar. Te groot om een werkplek te vinden zonder ondersteuning.

Met ‘De brede baten van werk’ benadrukken CPB en SCP nog eens de zin en noodzaak van sociale werkbedrijven zoals WSD. Kort na de Tweede Wereldoorlog ontstonden de eerste organisaties, toen nog sociale werkplaatsen, die startten met het organiseren van werk voor groepen die moeite hadden om werk te vinden. In eerste instantie was zorg voor ‘oorlogsgehandicapten’ een belangrijker drijfveer. Dit werd later verbreed van mensen met een lichamelijke handicap naar psychische beperkingen en een lage intelligentie. Sociale werkbedrijven van nu richten zich op een brede doelgroep: mensen met een verminderde loonwaarde die ‘niet zelfstandig in staat zijn het wettelijk minimum loon te verdienen’.

De meerwaarde van WSD zit hem in de jarenlange ervaring en expertise in het begeleiden van een zeer diverse doelgroep. De begeleiding is vrijwel altijd maatwerk. Terwijl de groep met de grootste afstand intensief begeleid moet worden binnen bijvoorbeeld Ontwikkelingsgerichte Arbeidsmatige Dagbesteding, kan jobcoaching genoeg zijn voor iemand die net dat extra steuntje in de rug nodig heeft. Hoe dan ook, WSD zorgt voor passende ondersteuning.

Tegelijkertijd veranderde de definitie van werk. In de beginjaren lag de nadruk maar in beperkte mate op toegevoegde waarde en ging het om productie binnen de muren van het sociale werkbedrijf. In de loop der jaren kwamen er groepsdetacheringen en later ook individuele detacheringen bij. Ook kwam er meer nadruk te liggen op productiviteit en ontwikkeling van het arbeidsvermogen. De laatste stap werd gezet met de komst van de Participatiewet: alle mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt behoren te werken, bij voorkeur in het reguliere bedrijfsleven. Samen met nieuw denken over maatschappelijk verantwoord ondernemen en duurzaamheid ontstaat zo het beeld van de inclusieve maatschappij. Binnen de stedendriehoek ’s-Hertogenbosch-Tilburg-Eindhoven is WSD verantwoordelijk voor het begeleiden van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt naar werk. In opdracht van de gemeenten Best, Boxtel, Haaren, 5

2020 WSD Jaarverslag

Bestuur WSD

WSD is een gemeenschappelijke regeling, een intergemeentelijke samenwerking, van tien gemeenten. Het bestuur van WSD wordt gevormd door vertegenwoordigers van de deelnemende gemeenten. Per gemeente hebben twee vertegenwoordigers zitting in het bestuur. In 2020 bestond het bestuur uit:

WSD in het kort Visie

WSD maakt het verschil voor mensen. Wij geloven in een maatschappij waarin iedereen volwaardig en naar vermogen kan meedoen. Daarom kunnen en willen wij niet accepteren dat er mensen zijn die niet volwaardig kunnen participeren, enkel en alleen omdat ze een afstand tot de arbeidsmarkt hebben.

Ans Beijens Eric van den Broek* Thea Cichy-van Gessel Dion Dankers* Rianne van Esch Ria van der Hamsvoord

Missie

gemeente Haaren gemeente Boxtel gemeente Oirschot gemeente Oisterwijk gemeente Boxtel gemeente Best

(in functie sinds maart 2020)

Het matchen, inzetten en ontwikkelen van zoveel mogelijk mensen die behoren tot de Participatiewet. WSD maakt dit gemakkelijk en aantrekkelijk voor werkgevers en gemeenten. Samen creëren wij duurzame kansen en werk

Saskia Heijboer* Stan van der Heijden* Marischka Klotz Louis Koenen Esther Langens* Paul van Liempd* Ed Mathijssen* (voorzitter) Lucas Middelhof Diny Pennings

gemeente Vught gemeente Best gemeente Meierijstad gemeente Nuenen gemeente Oirschot gemeente Son en Breugel gemeente Sint-Michielsgestel gemeente Vught gemeente Sint-Michielsgestel

(in functie sinds oktober 2020)

Wilma van der Rijt

gemeente Best

Menno Roozendaal*

gemeente Meierijstad

(functie neergelegd maart 2020) (vicevoorzitter)

Peer Spooren Ralf Stultiëns* Bianca Taapken Adriënne Verschuren* Jack de Vlieger

gemeente Son en Breugel gemeente Nuenen gemeente Oisterwijk gemeente Haaren gemeente Sint-Michielsgestel

(overleden 22 augustus 2020)

Jan Simons*

*Leden dagelijks bestuur

6

secretaris

WSD Jaarverslag 2020

Kernwaarden (intern) • • • • •

Klantgericht Vernieuwend Passie voor mensen Verantwoordelijkheid Resultaatgericht

1.2 Een veranderende wereld Economie De Nederlandse economie stond in 2020 in het teken van de coronacrisis. Uiteindelijk heeft de crisis, volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), geleid tot de grootste krimp ooit gemeten. Over het hele jaar gezien kromp de economie met 3,8 procent. Net iets meer dan de krimp van 3,7 procent in 2009 ten gevolge van de kredietcrisis. De coronacrisis heeft er het afgelopen jaar dus hard ingehakt . Toch deed Nederland het ten opzichte van andere Europese landen niet slecht in 2020. In de eurozone kromp de economie met 6,8 procent.

Merkwaarden (extern) • • •

Persoonlijk Gedreven Betrouwbaar

Doelgroep

Dat de economische ontwikkelingen in Nederland meevielen is mede te danken aan de miljarden aan noodsteun die het kabinet heeft gegeven. Tot en met december 2020 gaf de overheid 24 miljard euro uit aan steun voor het bedrijfsleven. Dat geld ging onder meer naar het compenseren van loonkosten, waardoor bedrijven personeel konden doorbetalen. Ook kregen bedrijven die zijn getroffen door de coronamaatregelen geld om hun rekeningen te kunnen blijven te betalen.

WSD begeleidt mensen met een verminderde loonwaarde. De ondersteuning van WSD loopt van trajecten als Ontwikkelingsgerichte Arbeidsmatige Dagbesteding voor de groep met de grootste afstand tot de arbeidsmarkt tot jobcoaching voor mensen die regulier werken..

Speelveld -

3 arbeidsmarktregio’s 10 gemeenten 700 werkgevers 2100 doelgroepmedewerkers

Arbeidsmarkt De cijfers over de arbeidsmarkt vertoonden een grillig verloop in 2020. Van het eerste op het tweede kwartaal van 2020 daalde het aantal werkenden met 173 duizend, een historische afname. In de loop van 2020 groeide de werkzame beroepsbevolking weer. Eind 2020 waren er 38 duizend werklozen meer dan eind 2019. Deze daling komt vrijwel uitsluitend voor rekening van flexwerknemers. Met name de horeca is zwaar getroffen. De teruggang is vrijwel geheel toe te schrijven aan beroepen in deze branche. De coronacrisis treft mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt buitenproportioneel hard. Velen hebben geen vast maar een tijdelijk of flexibel contract en verliezen als eerste hun baan. Ook speelt de sector waarin gewerkt wordt een rol. Relatief veel werknemers met een migratieachtergrond, laag opgeleide mensen en mensen met een arbeidsbeperking voldoen aan beide criteria. Zo hebben mensen met een arbeidsbeperking een grotere 7

2020 WSD Jaarverslag

kans hun baan te verliezen: 15,7 procent heeft een flexcontract in een krimpsector, tegenover 6,0 procent op de reguliere arbeidsmarkt. Ook zijn mensen met een migratieachtergrond vaker in een flexibel dienstverband werkzaam in een krimpsector: 14,3 procent van de eerste en 12,0 procent van de tweede generatie. Van de werknemers zonder migratieachtergrond behoort 4,6 procent tot de kwetsbare groep.

Een interessante ontwikkeling, mede voortkomend uit de coronacrisis, is het mobiliteitscentrum Meierijstad. Het mobiliteitscentrum is een voorloper op ontwikkelingen in arbeidsmarktregio’s in heel Nederland om werk en mensen samen te brengen. Al eerder waren partijen in de arbeidsmarktregio bezig om samen te werken op gebieden als opleiding van werknemers en permanente scholing. Door het verwachte oplopen van werkloosheidcijfers door de coronacrisis werd een mobiliteitscentrum weer actueel, met alle positieve resultaten als gevolg.

Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) concludeert dan ook in juli 2020 dat er sterk moet worden ingezet op beleid dat voorkomt dat deze kwetsbare groepen in het gedrang komen. Omscholing kan daarbij helpen, aldus het SCP in de publicaties ‘Kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt’ en ‘Verwachte gevolgen van corona voor scholing, werk en armoede’. Het kabinet handelt hiernaar door omscholing te koppelen aan steunmaatregelen.

Ook op andere gebieden trokken gemeenten en WSD in 2020 samen verder op. Een goed voorbeeld daarvan is het tot stand brengen van een CAO voor de Participatiewet waarin WSD-gemeenten een belangrijke rol hebben gespeeld. Een CAO ook die wat extra ademruimte gaat brengen voor mensen die onder de Participatiewet vallen.

Toch zal de armoede in Nederland stijgen als gevolg van de coronacrisis en het verlies van werk, vooral bij traditioneel kwetsbare groepen. In het kielzog van de toename van de armoede onder de beroepsbevolking zal ook de armoede onder kinderen stijgen. Problematische schulden versterken de negatieve spiraal. Inkomensondersteuning en investeringen in scholing en gezondheid zijn volgens het SCP nodig om groepen aangehaakt te houden bij de arbeidsmarkt.

De WSD-gemeenten kiezen er ondertussen voor om te investeren in het uitvoeren van de Participatiewet door te zoeken naar nieuwe manieren van samenwerking, waaronder het samen met WSD opstarten van een expertisecentrum. Werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt blijft in de WSD-gemeenten hoog op de agenda staan. Voor het laatst doen zij dat met tien gemeenten. De gemeente Haaren houdt per 1 januari 2021 op te bestaan.

1.3 Regionale ontwikkelingen

1.4 Het falen van de Participatiewet

Net als Nederland stond ook het werkgebied van WSD in 2020 vrijwel volledig in het teken van de coronacrisis. Voor gemeenten was er een zware klus te klaren. Het was aan de gemeentelijke overheden om steunpakketten van de Rijksoverheid te implementeren. Soms werd dit nog eens gecompliceerd doordat gemeenten voor het uitvoeren hiervan beleid moesten ontwikkelen. Het meest bekende voorbeeld zijn de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (TOZO) 1 tot en met 3, die gemeenten een flinke uitdaging bezorgden. Ook collega’s van WSD hebben gemeenten ondersteund bij het uitvoeren van TOZO om bij te dragen aan het verlichten van de druk die bij gemeenten lag.

De beperkte houdbaarheid van de Participatiewet en de behoefte aan nieuwe oplossingen begint zich in 2020 steeds sterker af te tekenen. Uit het rapport ‘Eindevaluatie van de Participatiewet’ dat het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) nog eind 2019 publiceert, blijkt dat de wet nauwelijks heeft geleid tot een hogere baankans voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Verschillende oorzaken spelen volgens het SCP een rol. Gemeenten hebben te maken met opstartproblemen en beperkte middelen, financiële prikkels werken averechts. Fundamenteler is de kritiek waaruit blijkt dat de aannames waarop de wet gebaseerd is niet kloppen: niet iedereen kan werken, de nieuwe wet blijkt allesbehalve een ver8

WSD Jaarverslag 2020

wikkelen, met subsidie, bij een gewoon bedrijf het daar geldende cao-loon kunnen verdienen. CDA en SP streven ernaar dat het sociale werkbedrijf aan de orde komt bij de formatie van een nieuw kabinet. Zo niet, dan gaan zij een initiatiefwet indienen. Hoe dan ook, er lijkt langzaam maar zeker beweging te komen in de Participatiewet en de manier waarop Nederland zorgt voor werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

eenvoudiging die efficiencywinst met zich meebrengt en een deel van de doelgroep blijkt simpelweg niet in beeld. Een vervolg in het debat komt in januari 2020 met het verschijnen van het eindrapport van de Commissie Regulering van Werk (Commissie-Borstlap): ‘In wat voor een land willen wij werken’. In het rapport wordt duidelijk gesteld dat betaald werk voor iedereen waardevol is, maar ook bereikbaar moet zijn. Het rapport benadrukt dat het onwenselijk is als het huidige systeem en de bestaande regels ertoe bijdragen dat grote groepen kwetsbare mensen werkloos thuiszitten of een onzeker baantje vervullen. Dat vraagt, volgens de commissie, de nodige investeringen in maatwerk en individuele begeleiding van degenen die de arbeidsmarkt niet op eigen kracht kunnen bereiken. Voor koepel Cedris is dit een aanleiding om te wijzen op de noodzaak voor extra ondersteuning en de toegevoegde waarde van sociale ontwikkelbedrijven zoals WSD. Ten slotte blijken de baten van werk aanzienlijk, ook financieel. Maart 2020 verschijnt het onderzoek ‘De brede baten van werk’ van het Centraal Planbureau (CPB) en het Sociaal en Cultureel Planbureau waaruit blijkt dat mensen met een arbeidsbeperking die werken minder vaak een beroep doen op de geestelijke gezondheidszorg en Wmo-ondersteuning. Ook daalt het risico op crimineel gedrag.

Daarnaast zijn er aanzienlijke maatschappelijke besparingen op uitkeringen en voordelen van werk voor mensen, zoals zelfrespect en een verhoogd welbevinden. De voordelen van werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt zijn groot, zowel voor de samenleving als mensen zelf. De rapporten hebben de tijd rijp gemaakt voor nieuwe initiatieven. November 2020 komen Tweede Kamerleden René Peters (CDA) en Jasper van Dijk (SP) met een plan voor een landelijk dekkend netwerk van sociale ontwikkelbedrijven, een moderne vorm van de oude sociale werkplaats. Het ideaal van Van Dijk en Peters is dat mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt maar ook andere werklozen via de nieuwe ontwikkelbedrijven een opleiding volgen of een baan krijgen. Zij zouden minimaal het minimumloon moeten verdienen, en als zij zich ont9

2020 WSD Jaarverslag

10

WSD Jaarverslag 2020

2. WSD in een coronajaar het om minder acute zaken maar waar corona wel degelijk invloed had. Altijd was er actie nodig om WSD aan te passen aan de eisen die corona stelde. In tien onderwerpen, het verhaal van WSD in een coronajaar.

Ook voor WSD was 2020 een jaar dat in het teken stond van corona. Dat betekende aanpassen en inspelen op veranderingen. Soms moest er snel geschakeld worden omdat snelle actie noodzakelijk was, zoals bij het coronabestendig maken van het werk bij WSD. Soms ook ging

2.1 Coronabestendig werken René Overman, hoofd Facilitaire Dienst, WSD: “Een van de eerste vragen die opdook na de persconferentie waarin premier Rutte en minister Bruins de maatregelen tegen de verspreiding van het corona afkondigden was: hoe zorgen wij ervoor dat wij bij WSD veilig kunnen blijven werken? Voor een flink deel van onze collega’s is het simpelweg niet mogelijk om thuis te werken. Productiewerk is nu eenmaal iets dat je op locatie doet. Daar komt nog eens bij dat collega’s bij WSD vaker dan gemiddeld te maken hebben met gezondheidsproblemen. Het creëren van een veilige werkomgeving had dan ook topprioriteit.

Daarnaast hebben wij allerlei kleinere maatregelen genomen: looprichtingen zijn aangegeven zodat collega’s elkaar ruimte kunnen geven, er zijn hygiënezuilen geplaatst met desinfecterende gel. Later kwamen de mondkapjes en hebben we spatschermen geplaatst op plekken waar dat nodig was. Gelukkig bleek ons eerder aangelegde ventilatiesysteem een gouden keuze: wij ventileren met verse buitenlucht. Tenslotte hebben wij ook maatregelen genomen in het vervoer, zodat collega’s op een veilige manier naar hun werkplek én naar huis vervoerd kunnen worden.

Uitgangspunt bij alle maatregelen die wij genomen hebben, waren de richtlijnen van de Rijksoverheid. Deze richtlijnen vormden het absolute minimum waaraan wij wilden voldoen. En dat had vaak ingrijpende gevolgen. Het inrichten van een werkomgeving waarbij iedereen anderhalve meter afstand kan houden betekende nogal wat. Omdat collega’s verder uit elkaar moesten gaan werken, was er plotseling een ruimtegebrek op onze productieafdelingen. Ook kwamen collega’s terug naar WSD omdat externe werkzaamheden stopten. Gelukkig konden wij al snel het pand Schouwrooij 15c huren. Hierdoor kwam er genoeg ruimte om aan de anderhalvemetermaatregel te voldoen.

De aanleiding van alle maatregelen was allesbehalve positief. Toch was het een erg mooie klus om WSD coronabestendig te maken. Wij hebben in korte tijd veel kunnen doen; de regelruimte die ik hiervoor kreeg was groot. Tegelijkertijd was er veel waardering van collega’s voor alles wat we gedaan hebben. Dat geeft voldoening.”

11

2020 WSD Jaarverslag

‘Coronaveilig werken went heel snel’ Danny van Zandbeek werkt in bedrijfsrestaurant WSD de taken blijven doen. Koffiemachines schoonmaken, serviesgoed ophalen, koffie rondbrengen en afwassen.” Anderhalve meter De sfeer werd door corona wel anders. “Als kantinemedewerker heb je veel sociale contacten. Ik werk ruim twee jaar bij WSD en ken bijna iedereen. Het is best moeilijk als al die ontmoetingen wegvallen en je in een lege kantine werkt.” Danny was opgelucht toen de deuren van zijn werkplek weer open gingen en zijn collega’s mondjesmaat en op anderhalve meter afstand konden aanschuiven voor de lunch.

‘Zodra de pauze begint, liggen alle lunchbestellingen klaar’

“Coronaveilig werken went heel snel”, vindt Danny. “Het mondkapje hoort er gewoon bij en mijn handen was ik nóg vaker dan ik als horecaman al gewend ben. Afstandhouden is niet zo moeilijk, mede door alle routes en stickers die je op de vloer vindt.” Hij vervolgt: “Om te voorkomen dat iedereen elke pauze in de rij staat voor soep, snacks en broodjes, zijn we met bestellingen gaan werken. Wie tijdens de lunch iets lekkers wil eten of drinken, moet voor half elf ‘s morgens een formulier invullen en afgeven. Zodra de pauze begint, liggen alle lunchbestellingen klaar.”

“Kijk”, zegt Danny van Zandbeek bij de vitrines in het bedrijfsrestaurant van WSD in Boxtel. “Alle bestellingen liggen klaar om in de lunchpauze afgehaald te worden. In de zakjes vind je belegde broodjes, pistoletjes, krentenbollen of een salade.” De kantinemedewerker geeft graag uitleg over de gevolgen van de coronacrisis op zijn werkplek. “Toen het restaurant gesloten was, deed ik productiewerk. Best afwisselend.”

Danny vult aan dat de menukaart in het bedrijfsrestaurant gedurende het coronajaar stapsgewijs is uitgebreid. “We zijn begonnen met broodjes, nu komt daar ook soep bij en presenteren we de weeksnack. Dat kan een broodje kroket of een mexicano zijn; deze week is het een broodje gehaktbal met verse jus.”

De coronamaatregelen die WSD nam in het hoofdgebouw in Boxtel waren ingrijpend, ook voor Danny. “Snel na de eerste berichten over een uitbraak in Nederland ging het bedrijfsrestaurant dicht en konden we niets meer verkopen”, vertelt de Gestelnaar. “Maar duimen draaien was er niet bij hoor”, lacht hij. “Met mijn collega’s kon ik voldoen12

WSD Jaarverslag 2020

McDonald’s Danny is geboren en getogen in Sint-Michielsgestel en studeerde economie aan het Koning Willem I College in Den Bosch. Een bijbaantje bij McDonald’s in de Brabantse hoofdstad beviel hem zó goed dat hij bleef ‘plakken’. “Ik heb er achttien jaar gewerkt”, blikt de Gestelaar terug. “Ik klom op tot assistent-manager, maar de werkomgeving werd te hectisch. Ik kreeg ook moeite met onregelmatig werken, vaak tot ’s avonds laat.” Bij WSD vindt Danny meer rust en structuur. “Omdat het afgelopen jaar niet altijd even druk was in de kantine, doe ik soms ook productiewerk”, vertelt hij. “In een hal aan de overkant van de straat heb ik meegewerkt aan de productie van bloembakken en verwijderde ik batterijen uit lampjes. Afwisselend werk, prima te combineren met mijn job in het bedrijfsrestaurant.” De Gestelaar gaat daarom elke dag met plezier naar Boxtel. Hoe? “Op de fiets natuurlijk! Het is een mooie route. Bovendien is fietsen heel gezond.”

PASPOORT

Naam:

Danny van Zandbeek (38) Woont in:

Sint-Michielsgestel Werkt in:

bedrijfsrestaurant WSD, Boxtel Vrije tijd:

voetballen in het negende van SCG ’18 ‘een hecht vriendenteam’ - en supporter van PSV

13

2020 WSD Jaarverslag

14

WSD Jaarverslag 2020

2.2 Nieuw werk voor de doelgroep Mariska van den Berg, manager Marketing & Verkoop, WSD: “Onze eerste zorg kort na het begin van de coronacrisis was het vinden van nieuwe werkplekken. Als één ding belangrijk is bij WSD, dan is het wel zorgen voor werk voor onze collega’s. Zeker in een crisis van deze omvang geeft werk de houvast die onze collega’s nodig hebben. Het vinden van nieuwe werkplekken was een stevige uitdaging. In bepaalde branches, zoals bijvoorbeeld de catering, was na de corona-uitbraak gewoon geen werk meer. Dus kwamen de collega’s die hun baan verloren terug naar WSD. In korte tijd moesten wij voor 250 collega’s nieuw werk vinden. En die klus moest vrijwel volledig telefonisch geregeld worden. Geen gemakkelijke opgave … Ons netwerk bleek in deze periode essentieel, net als de goede samenwerking met onze beheerconsulenten, de schakel tussen collega en werkgever, om alle uitdagingen waar onze klanten voor stonden op te lossen. Uiteindelijk was het resultaat echt goed. Mensen zijn aan het werk gebleven. En het overgrote deel van de collega’s dat individueel gedetacheerd was en naar ons terugkwam, kon weer gedetacheerd worden. Opvallend dat mensen die uit de catering afkomstig waren nu bij Berco werken. Ondanks, of eigenlijk meer dankzij corona, hebben wij mensen geplaatst van binnen naar buiten.

En voor Schouwrooij 15c, de nieuwe productielocatie die we geopend hebben om collega’s werk te bieden, hebben wij meer dan drieduizend uren per week extra werk georganiseerd. Wat daarbij enorm hielp was het feit dat wij als WSD nooit gesloten zijn. Daardoor konden wij de nodige klussen blijven doen voor bedrijven die hun werk niet meer kwijt konden bij collega SW-bedrijven. Ondanks alles ben ik zeker tevreden over het resultaat. Tegen de verdrukking in, met een goed netwerk en goede samenwerking met consulenten, zijn wij erin geslaagd om onze doelgroepcollega’s aan het werk te houden.”

15

2020 WSD Jaarverslag

‘Logistiek vraagt soms om extra handjes’ Manon van Baest blij met inzet WSD-medewerkers

Het warehouse van logistiek dienstverlener Staci in Oisterwijk puilt uit met honderden, misschien wel duizenden producten die klaar staan voor transport. Blikjes Coca-Cola voor supermarkten, tandenborstels van Oral-B voor tandartspraktijken en bierpakketten van Hertog Jan voor de consument. Business development manager Manon van Baest is blij dat ze regelmatig een beroep kan doen op medewerkers van WSD om grote logistieke klussen in korte tijd te klaren.

verdieping een aparte afdeling ingericht waar rustig aan een order gewerkt kan worden. Soms werkt er een handjevol WSD’ers, op andere momenten hebben we zo’n grote opdracht dat we enkele tientallen medewerkers inzetten.” Staci maakt graag gebruik van de diensten van WSD in Boxtel om zo ook mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een leuke werkplek te bieden. “We zijn een internationaal bedrijf dat is gespecialiseerd in logistiek en haar werknemers voorop zet”, aldus Manon. “Dat beleid is natuurlijk ook van toepassing op de mensen die hier via WSD gedetacheerd worden en ons routinematig werk uit handen nemen.”

“De medewerkers van WSD vinden het leuk om hier te actief te zijn omdat we werken voor aansprekende opdrachtgevers”, vertelt Manon als ze een rondleiding geeft in het warehouse dat Staci in Oisterwijk deelt met logistiek partner Speedliner. “We hebben op de boven16

WSD Jaarverslag 2020

‘De medewerkers van WSD kwamen per touringcar naar Oisterwijk. Heel bijzonder!’ Knuffels De succesvolle samenwerking tussen Staci en WSD begon enkele jaren geleden. “Staci verzorgde de logistiek voor een populaire supermarktactie met de bekende Disney-film Frozen 2. Vele duizenden knuffels moesten in ons warehouse voorzien worden van een aparte sticker. Een enorme klus die we uitbesteed hebben aan WSD.”

Mondkapjes De coronacrisis had in 2020 gevolgen voor de inzet van medewerkers van WSD. Waar elders werk wegviel, ontstond in de logistiek - ook bij Staci - behoefte aan meer arbeidskrachten, bijvoorbeeld om in korte tijd online bestelde orders van Hertog Jan weg te werken. “Toen we voor een bepaalde opdracht veel extra medewerkers van WSD nodig hadden, werden ze met een touringcar naar Oisterwijk gebracht en ook weer opgehaald. Dat was best bijzonder”, blikt Manon terug.

Volgens Manon werd die opdracht naar volle tevredenheid volbracht. “Sindsdien maken we regelmatig gebruik van de diensten van WSD. Vorig jaar stelden medewerkers van het sociaal werkbedrijf bij ons goodiebags samen. Daarin zaten samples van verzorgingsproducten van Procter & Gamble. Ook pakten de WSD’ers doosjes in met demonstratietubes van de tandpastamerken Oral-B en Fixodent.”

Op de werkvloer nam Staci extra maatregelen om iedereen coronaveilig te kunnen laten werken. “Natuurlijk was het dragen van een mondkapje verplicht en richtten we de afdeling zo in dat op anderhalve meter gewerkt kon worden”, vertelt ze. Over de relatie met WSD niets dan lof. “Ik ben erg tevreden over onze samenwerking. WSD is in mijn ogen een flexibele organisatie die meedenkt en oplossingsgericht werkt. Daarom hoop ik dat we ook na de verhuizing van Staci naar Tilburg een beroep op WSD kunnen blijven doen.”

“Staci verzorgt ook de orders van de webshop van bierbrouwer Hertog Jan in Arcen”, gaat Manon verder. “Soms is er veel vraag naar speciaalbierpakketten, bijvoorbeeld als bepaalde vatgerijpte bieren gepromoot worden. Dan zetten we medewerkers van WSD in om deze pakketten samen te stellen. Omdat het soms om grote flessen gaat, is dat best zwaar werk. Dat besteden we graag uit aan mensen met wat extra spierkracht.” Lachend: “Zo zie je dat logistiek soms om extra handjes vraagt.”

PASPOORT Naam:

Manon van Baest (31) Woont in:

Tilburg Beroep:

business development manager bij Staci, logistiek dienstverlener in Oisterwijk

17

2020 WSD Jaarverslag

18

WSD Jaarverslag 2020

2.3 Instroom Kees Brugmans, manager Participatie, WSD: “Juist in een tijd waarin mensen het moeilijk vinden om werk te vinden en te houden, zijn wij bij WSD er om te helpen. Daarom is het organiseren van een soepele instroom vanuit onze gemeenten belangrijk. Wij kunnen iets wat de normale arbeidsmarkt niet kan: zorgen voor werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Wij zijn in staat om mensen te begeleiden en werkplekken aan te passen. Kort na het begin van de coronacrisis reageerden onze gemeenten adequaat en werd thuiswerken voor klantmanagers de norm. Tegelijkertijd bracht dat wel opstartproblemen met zich mee. Niemand was echt voorbereid op thuiswerken en in veel gevallen leverde dat problemen op met bijvoorbeeld automatisering. In die fase was het vaak moeilijk om elkaar te vinden. Waar klantmanagers en onze consulenten een week eerder nog naast elkaar aan tafel zaten in een gemeentehuis, was dat nu ineens helemaal anders. Dat had gevolgen voor de instroom. Een geoliede machine stagneerde tijdelijk; mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt dreigden tussen wal en schip te vallen. De ommekeer kwam in mei toen de aanmeldingen weer goed op gang kwamen. Gemeenten herkenden de noodzaak om mensen weer snel naar werk te begeleiden.

Toen leefde nog het idee dat de coronacrisis vanwege de economische stagnatie binnen de kortste tijd een flinke stroom werklozen met zich mee zou brengen. Gelukkig bleef die stroom uit. Iedereen lijkt zijn draai ondertussen weer goed gevonden te hebben, is gewend aan thuiswerken en videobellen. Meer nog, er is onderling vertrouwen tussen gemeenten en WSD. Dat telt, net als de gemeenschappelijke overtuiging dat het juist nu van enorm belang is dat mensen kunnen blijven werken. Juist in deze tijd is de waarde van werk hoog, al helemaal voor onze collega’s. Ik ben er dan ook trots op dat bij WSD niemand ontslagen is. Iemand heeft een baan bij WSD en dan zorgen wij ervoor dat er ook werk is. Zo doen we dat.”

19

2020 WSD Jaarverslag

‘Baan vinden in coronatijd is best lastig’ Tyrone Snelders vindt werk bij Post NL Ekkersrijt “Ik ben blij met mijn baan bij Post NL, maar ik hoop ooit in een sportkledingwinkel aan de slag te gaan.” Tyrone Snelders werd in 2020 door de gemeente Son en Breugel bij WSD aangemeld omdat hij na het afbreken van zijn studie langere tijd thuis zat. Inmiddels werkt Tyrone alweer zo’n acht maanden in het immense distributiecentrum van Post NL op bedrijventerrein Ekkersrijt in zijn woonplaats. En dat bevalt prima.

Tyrone’s studieroute ging niet altijd over rozen. Toen hij koos voor de Beroepsbegeleidende Leerweg (BBL), een combinatie van leren en werkte, lukte het hem niet op tijd om een geschikt stage- en werkadres te vinden. ,,En omdat ik geen werkplek had, moest ik mijn opleiding vroegtijdig beëindigen”, blikt Tyrone terug. Dat was een bittere teleurstelling. ,,Daarna heb ik aardig wat maanden thuis gezeten en had ik eigenlijk niets om handen.” Hij vervolgt: “Dat was soms moeilijk, maar gelukkig heeft de gemeente Son en Breugel mij kunnen helpen en ben ik snel in contact gekomen met WSD. Het is fijn dat dit in coronatijd is gelukt, want het is in deze tijd best lastig om een baan te vinden.” Kort na zijn eerste kennismaking met WSD kon Tyrone aan de slag in het distributiecentrum van Post NL in zijn ‘achtertuin’. Het is een immens logistiek complex waar elke dag vele duizenden grote en kleine postpakketten worden gesorteerd en klaargemaakt voor transport naar de consument. “Ik zorg elke dag voor de aan- en afvoer van lege karren waarop pakketten geplaatst worden. Ook word ik met mijn ploeg opgeroepen als er storingen zijn op de lopende band. Dat kan gebeuren als te grote of juist te kleine pakketjes ergens vastlopen.” Een beetje chillen Tyrone windt er geen doekjes om: het werk bij Post NL bevalt hem goed, maar op termijn wil hij liever iets anders gaan doen.

“Het werk is best leuk, zeker in drukke tijden. Maar het is mijn grote wens om ooit in een sportkledingzaak te werken. Ik denk bijvoorbeeld aan Foot Locker of Aktiesport, dat vind ik mooie winkels. Maar die zijn door de coronacrisis al een tijdje dicht en er zijn heel weinig vacatures. Het zal dus niet meevallen om al op korte termijn aan de bak te komen, vrees ik.”

20

WSD Jaarverslag 2020

Om die reden is Tyrone blij dat hij elke dag naar Post NL kan. Daar werkt hij elke ochtend van 07.30 tot 13.00 uur en houdt hij genoeg tijd over om andere dingen te doen. “Ik vind het fijn dat ik juist in coronatijd toch werk heb kunnen vinden en dat ik daarbij hulp heb gehad van de gemeente Son en Breugel en WSD. Omdat ik al vroeg in de middag klaar ben, houd ik genoeg tijd over om samen met mijn vrienden op te trekken, leuke dingen te doen en een beetje te chillen.”

‘Het is mijn grote wens om ooit in een sportkledingzaak te werken’

PASPOORT Naam:

Tyrone Snelders (18) Woont in:

Son en Breugel Werkt in:

Post NL, Ekkersrijt Vrije tijd:

chillen met vrienden

21

2020 WSD Jaarverslag

22

WSD Jaarverslag 2020

2.4 Inclusief ondernemen reden voor ons om in 2021 nog eens extra te kijken hoe wij inclusief ondernemerschap beter kunnen faciliteren. Daar ligt immers onze kerntaak: het bieden van werk aan mensen die dat zonder WSD niet zelf kunnen regelen.”

Marc Christiaens, directeur Werk & Ontwikkeling, WSD: “Inclusief ondernemen zit diep in ons DNA. Het is het vertrekpunt van wie wij zijn. Dag in dag uit zijn wij bezig om zoveel mogelijk mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te helpen aan zo regulier mogelijk werk. Een collega, Viggo, zij ooit eens: “Ik ben ermee geboren dus het voelt niet als een beperking.” Dat is wat je iedereen toewenst. Denken vanuit wat wél kan, denken vanuit talenten. Viggo heeft echt veel hindernissen te nemen, maar dat doet hij gewoon. Het is aan ons, WSD, om dat voor Viggo en al die anderen goed te organiseren. En daar hebben wij ondernemers voor nodig. Ondernemers die mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst willen nemen, die mensen van WSD op detacheringsbasis werk willen bieden maar ook ondernemers die werk willen uitbesteden. Al deze vormen van werk dragen bij aan inclusief ondernemen, aan een duurzame en sociale manier van werken. De beste inclusieve ondernemers zijn degenen die dat uit intrinsieke motivatie doen. Tegelijkertijd geldt voor iedere ondernemer ook dat je onderaan de streep wat over moet houden. Dan helpt het dat WSD een betrouwbare partner is die ontzorgt. Inclusieve ondernemers zien vaak dat werken met mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt hieraan bijdraagt. Het doet iets met je bedrijf als een vluchteling uit Syrië bij je komt werken.

Het zorgt voor verandering, geeft dynamiek en biedt een andere relatie met de omgeving. Daarnaast brengt een andere blik nogal eens verbetering met zich mee. Ik kan me nog maar al te goed een collega met autisme herinneren. Die legde onze ICT-leverancier even haarfijn uit waar dingen fout liepen. Als er één les is die wij uit de coronacrisis hebben getrokken, dan is het wel dat de intrinsieke motivatie van de bedrijven waar wij voor werken een driver is geweest. Door goed naar elkaar te luisteren en te anticiperen bleken veel bedrijven in staat om met ons te blijven werken. In een tijd waarin veel werk in sectoren als catering en retail verloren ging, hebben wij onze mensen passende alternatieven kunnen bieden. Dat is enorm waardevol. En 23

2020 WSD Jaarverslag

‘WSD is een goede partner voor Het Goed’ Willem van Rijn geeft leiding aan 27 kringloopwarenhuizen “Welkom allemaal, wat fijn dat jullie er weer zijn!” Filiaalmanager José Janssen van Het Goed aan de Industrieweg in Boxtel begroet de eerste klanten die na een lockdown van bijna drie maanden weer welkom zijn in het kringloopwarenhuis. Het is 3 maart 2021, klokslag 09.00 uur. Iedereen staat in de startblokken om elk half uur weer een handjevol klanten te begroeten. “We zijn zó blij dat de deur weer open mag”, zegt Willem, die vandaag onder meer de vestiging van Het Goed in Boxtel bezoekt en getuige is van de hartelijke begroeting aan de voordeur. “Op 15 december gingen we op slot en dat was voor iedereen een enorme domper”, blikt hij terug. Meedoen Het Goed slaagde er met WSD in om haar medewerkers in de vestigingen in Boxtel, Schijndel, Best en Nuenen tijdens de coronacrisis aan het werk te houden. “Ik ben trots op onze mensen”, zegt de algemeen directeur. “Tijdens de eerste lockdown mochten onze winkels open blijven en hebben we een enorme veerkracht getoond om iedereen aan het werk te kunnen houden. Wat ik erg waardeer is dat WSD, in tegenstelling tot sommige andere sociaal werkbedrijven, ook is doorgegaan.

Werk is namelijk meer dan inkomen alleen, maar ook zingeving, arbeidsvreugde en meedoen.” ‘Een hecht huwelijk.’ Zo omschrijft Willem van Rijn de relatie tussen Het Goed en WSD. De algemeen directeur van 27 kringloopwarenhuizen in Nederland vindt dat Het Goed en WSD veel meer zijn dan een joint venture. “We werken nu zo’n tien jaar samen en erkennen én herkennen elkaars toegevoegde waarde. Er is veel onderling vertrouwen en samen staan we voor dezelfde opdracht: mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan een leuke en passende baan helpen.”

In de tweede lockdown moesten de winkels van Het Goed op slot, maar bleef de organisatie draaien. ,,De medewerkers van WSD die bij ons gedetacheerd zijn, konden dus blijven werken. De inzameling en sortering van tweedehands spullen ging gewoon door, ook al leidde dat tot enorme voorraadvorming. Daarna zijn we gestart met de online verkoop en click & collect; vanaf vandaag begroeten we weer klanten. Niet zo veel, maar het begin is gemaakt.”

,

Proeftuin Het Goed vierde in 2017 het 25-jarig bestaansjubileum en wil in 2025 beschikken over vijftig kringloopwarenhuizen. Daarmee is het een van de grootste sociale ondernemingen van Nederland. De missie van weleer blijft 24

WSD Jaarverslag 2020

‘Onze missie: werk maken door hergebruik’ fier overeind: ‘Werk maken door hergebruik’. “Naast het stimuleren van een circulaire economie bieden we bij Het Goed werk aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt”, vertelt Willem. ,,Inclusief ondernemen zit bij ons in de haarvaten. We bieden graag een leerwerkomgeving aan mensen op alle niveaus.” De algemeen directeur van Het Goed omschrijft zijn organisatie als een proeftuin waar onderwijs, zorg en participatie onder één dak samenkomen. “WSD en Het Goed versterken elkaar. We bieden in onze kringloopwarenhuizen allerlei soorten arbeid aan, van beschut werk in de luwte tot wat drukkere jobs die meer zelfstandigheid vergen. Ons doel is om - rekening houdend met ieders individuele kwaliteiten en ontwikkelpunten - altijd het maximale eruit te halen.” Willem vervolgt: “Voor de ene medewerker betekent dat snel doorstromen naar passende arbeid, voor de ander een langer verblijf op de werkvloer van ons kringloopwarenhuis. Uiteindelijk geldt voor iedereen dat werken bij Het Goed een prima reden is om ’s morgens opgewekt op te staan en ’s avonds met een mooi verhaal thuis te komen.”

PASPOORT Naam:

Willem van Rijn (52) Woont in:

Oosterbeek Beroep:

algemeen directeur van Het Goed Bijzonder:

bestuurslid van Branchevereniging Kringloopbedrijven Nederland (BKN)

25

2020 WSD Jaarverslag

26

WSD Jaarverslag 2020

2.5 Leerlijnen Mensen ontdekten in deze periode juist kwaliteiten waarvan zij zich niet eerder bewust waren. Juist dat extra stukje bewustwording heeft geholpen. En natuurlijk, wat is het mooi dat de leerlijnen daaraan een steentje hebben bijgedragen.”

Judith Robben, clustermanager Dienstverlening, Werk & Ontwikkeling, WSD: “De leerlijnen helpen onze collega’s met een afstand tot de arbeidsmarkt om zich verder te ontwikkelen. In de leerlijnen leren collega’s essentiële vaardigheden die zij straks nodig hebben in hun werk. Denk daarbij aan werknemersvaardigheden zoals op tijd op je werk zijn, samenwerken maar ook je aan regels houden. Daarnaast leren mensen vakvaardigheden, vaardigheden die specifiek bij een bepaald beroep horen. WSD heeft leerlijnen gericht op functies in de openbare ruimte, productie, zorg, techniek, schoonmaak, retail, catering en facilitaire dienstverlening. Daarmee zijn de mogelijkheden bij WSD groot. Iedereen die bij WSD instroomt doorloopt een leerlijn. En daarmee sluiten de leerlijnen naadloos aan bij alles waar WSD voor staat: het ontwikkelen en begeleiden van mensen die zonder ondersteuning geen werk kunnen vinden of houden. De leerlijnen vormen ook een manier om vraag en het aanbod van werk met elkaar te matchen. Wij ontwikkelen mensen alleen naar werk waarin ook echt banen te vinden zijn. Ook bij de leerlijnen hebben wij in 2020 de gevolgen van de coronacrisis gemerkt. Allereerst leek de virusdreiging het verder ontwikkelen van de leerlijnen te vertragen. In maart stond één ding hoog op onze agenda: onze mensen aan het werk houden.

Onze collega’s hebben werk nodig want werk geeft houvast en een gevoel van veiligheid, zeker in een moeilijke tijd. En daarin zijn we in onze ogen goed geslaagd. Het aan het werk houden van collega’s heeft de leerlijnen uiteindelijk ook veel gebracht. Omdat de arbeidsmarkt in beweging kwam bleken er ook allerlei nieuwe kansen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te zijn. Het gevolg was dat mensen zich in deze periode vaak zelf verder hebben moeten ontwikkelen. En daar helpen de leerlijnen juist bij: snel anticiperen als de marktvraag verandert door de ontwikkeling van collega’s aan te passen. Ook werd nog eens extra duidelijk welke competenties in werknemers- en vakvaardigheden nu echt belangrijk zijn voor deze ontwikkeling.

27

2020 WSD Jaarverslag

‘WSD als opstapje naar volwaardige baan’ Stan Coppelmans programmeert bij Ecotap in Boxtel

‘Samen op weg naar goud’. De tekst op de gouden laadpaal bij de entree van Ecotap is ook van toepassing op Stan Coppelmans. Nadat Stan zijn diploma had behaald op de Mytylschool in Tilburg, ging hij aan het werk op de montageafdeling van WSD in Boxtel. De jonge twintiger toonde ambitie en stroomde na een kort leertraject bij de technische dienst door naar een leuke detacheringsbaan bij de bekende producent van laadpalen voor elektrische auto’s, óók in Boxtel. “Ik leer veel door het gewoon te doen.”

van WSD ben ik het vak pas écht gaan leren. Zo heb ik gewerkt aan de aandrijving van transportbanden.” In het najaar van 2020 kwam Ecotap in beeld. “Ik ben leergierig en wilde stappen zetten. Ecotap bood mij de kans op mee te werken aan de productie van laadpalen. WSD was een mooi opstapje naar een volwaardige baan.” Programmeren en testen Stan is door WSD gedetacheerd bij Ecotap en wordt elke werkdag met een taxibusje van Middelbeers naar het bedrijf aan de Kruisbroeksestraat in Boxtel gebracht. ’s Avonds wordt hij weer naar huis gebracht. “Ik houd me vooral bezig met het programmeren van technische modules die in laadpalen zitten. Ook ben ik betrokken bij het testen van deze modules. Soms werk ik ook mee aan

“Ik heb altijd een technische baan geambieerd”, vertelt Stan nadat hij zijn programmeerwerk bij Ecotap even heeft onderbroken. “Op de Mytylschool heb ik wel wat technische vakken gehad, maar bij de technische dienst 28

WSD Jaarverslag 2020

‘Weet je dat ik mijn rolstoel niet meer zie?’

Paul zegt onomwonden dat Stan meer in zijn mars heeft dan alleen programmeren van laadpaalmodules. “Stan werkt nu enkele maanden bij Ecotap en we zien dat hij zaken heel snel oppikt. We willen hem graag naar een hoger plan tillen omdat we zien dat hij veel meer vaardigheden heeft. We denken dat Stan prima in staat is om bestellingen te plaatsen en contacten te onderhouden met technische toeleveranciers.”

de montage van dit kleine maar onmisbare onderdeel van de laadpaal.” De coronacrisis was in 2020 van invloed op Stans werkzaamheden. “Vanwege alle coronamaatregelen kon ik ruim anderhalve maand niet werken omdat de taxibusjes niet reden voor mensen die zijn aangewezen op een rolstoel. Maar ach, dat is opgelost. Ik vind het vooral vervelend dat ik door corona niet naar PSV kan. Ik heb een seizoenkaart maar ben dit seizoen nog niet in het stadion geweest.”

Fijne werkplek Stan straalt als hij de warme woorden van zijn werkleider hoort. “Ik houd van nieuwe uitdagingen”, lacht hij. “Bij WSD heb ik veel geleerd bij de technische dienst, nu leer ik elke dag bij Ecotap. Of ik last heb van mijn beperking? Nee hoor… Weet je dat ik mijn rolstoel niet meer zie? Ik heb een fijne werkplek en krijg bovendien alle ruimte om mezelf te ontwikkelen. Zo ga ik - net als Ecotap - op weg naar goud.”

Maximale wilskracht Ecotap is content met Stan, die sinds november 2020 vier dagen per week programmeert. ,,Ons bedrijf kiest heel bewust voor het inzetten van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt”, vertelt teamleider Paul Salomons. “Dat we dit goed doen blijkt wel uit het keurmerk Prestatieladder Socialer Ondernemen (PSO). We willen koploper zijn als het gaat om de inzet van mensen met maximale wilskracht. Stan is een goed voorbeeld van iemand die ondanks een beperking doorzet en kansen wil grijpen.”

PASPOORT Naam:

Stan Coppelmans (20) Woont in:

Middelbeers Werkt bij:

Ecotap, Boxtel Vrije tijd:

enthousiast lid van vogelvereniging De Beerse Vogelvrienden en hobbykweker van zebravinken en diamantduiven

29

2020 WSD Jaarverslag

30

WSD Jaarverslag 2020

2.6 Koers WSD Tegelijkertijd heeft corona ook een positieve impuls in de uitvoering veroorzaakt. Het heeft gezorgd voor veel meer begrip voor elkaar als er eens een keer iets niet lukt. Wij, gemeenten én WSD, kunnen allebei meer buiten de kaders kleuren zonder dat de ander daar last van heeft. En uiteindelijk levert dat mooie resultaten op. Dat zie ik bijvoorbeeld ook terug bij de plusdiensten. In een lastig jaar als 2020 is het gemeenten en WSD gelukt om de doelstellingen te realiseren en een grote groep inwoners aan werk te helpen. En daar ben ik erg trots op!”

Edith Bakker, directeur Participatie, WSD: “De komst van de Participatiewet betekent dat gemeenten en WSD opnieuw moeten kijken naar hoe wij mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt naar werk begeleiden. In de nieuwe koers wordt de ambitie dat iedereen mee moet kunnen doen nog eens bevestigd. Wij werken daarbij voor een brede doelgroep en willen minimaal 2100 inwoners van onze gemeenten ondersteunen. Ook willen wij onze lokale samenwerkingen verder uitbouwen en verbeteren en een expertisecentrum ontwikkelen waar kennis gedeeld wordt en dat kan helpen bij het ontwikkelen van Plusdiensten, extra dienstverlening voor specifieke doelgroepen. De grote waarde bij het vormgeven van de koers van WSD zit hem in de dialoog met onze gemeenten. We praten over de vraag hoe wij het beste vorm kunnen geven aan werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Dit is een waanzinnig interessant en zinvol proces. Aan de ene kant biedt het de mogelijkheid om expertise en creativiteit aan te boren van alle verschillende lagen binnen gemeenten en WSD. Tegelijkertijd zorgt het voor begrip. Wij zien duidelijker waar bijvoorbeeld een klantmanager in een gemeente of een teamleider dagelijks mee te maken heeft. Collega’s van gemeenten krijgen juist de gelegenheid om meer te ervaren van onze uitdagingen. Dit brengt ons, gemeenten én WSD, in een unieke positie.

Wij zijn beter dan ooit in de gelegenheid om de wederzijdse uitdaging in balans te brengen en te komen met een vernieuwende maar ook uitvoerbare werkwijze. De coronacrisis heeft ervoor gezorgd dat wij enige vertraging hebben opgelopen, maar ik ben blij dat gezamenlijk voor deze aanpak gekozen is. Ongetwijfeld was het gemeenten en WSD gelukt om via Teams en heel veel telefoneren met een goed plan te komen. Maar de resultaten die wij gaan boeken, zullen van een andere orde zijn. Samen kiezen wij ervoor om de verbondenheid optimaal te benutten en verder uit te bouwen. En daar zijn fysieke sessies instrumenteel in.

31

2020 WSD Jaarverslag

‘Als je meer van elkaar weet, begrijp je elkaar beter’ Marjolein Bosch blij met samenwerking WSD

“Als je hecht samenwerkt, biedt dat meerwaarde. Eén plus één is dan altijd drie.” Marjolein Bosch is enthousiast over de samenwerking tussen WSD en MijnGemeenteDichtbij, de ambtelijke organisatie van de gemeenten Boxtel en Sint-Michielsgestel waar de Vughtse werkzaam is als teammanager participatie. “De lijntjes tussen alle teamleden zijn kort, van teamleiders naar beleid tot consulenten. Iedereen heeft elkaar de afgelopen jaren heel goed leren kennen.”

“Ik denk dat onze consulenten elke dag contact hebben met trajectconsulenten van WSD”, zegt Marjolein. Ze vervolgt: “Wat ik zo prettig vind aan onze samenwerking met WSD is dat we sinds enkele jaren ook daadwerkelijk sámen kunnen werken. En dan bedoel ik op één locatie. In beide gemeentehuizen maar ook in Sint-Ursula zijn flexplekken beschikbaar waar ook de trajectconsulenten van WSD moeiteloos kunnen inpluggen en ze samen met onze teamleden naast of tegenover elkaar zitten om te overleggen over inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt.”

WSD is een belangrijke partner voor MijnGemeenteDichtbij omdat het als sociaal werkbedrijf betrokken is bij de re-integratie van veel inwoners van Boxtel en Sint-Michielsgestel.

32

WSD Jaarverslag 2020

De coronacrisis heeft ervoor gezorgd dat deze intensieve samenwerking op locatie tijdelijk anders wordt ingericht. “Nu vindt veel overleg digitaal plaats. Dat was begin 2020 natuurlijk voor iedereen even zoeken, maar nu gaat het goed en merk ik nauwelijks verschil met fysieke meetings”, meent Marjolein. “Of we nu bij elkaar op kantoor zitten of digitaal met elkaar afspreken, bij iedereen leeft het gevoel dat we één team zijn en samen optrekken voor onze inwoners.” Gezamenlijke visie Marjolein vindt het belangrijk dat WSD heeft gekozen voor een koers waarin de banden met alle aangesloten gemeenten flink zijn aangehaald. “De afgelopen jaren is hard gewerkt om tot een gezamenlijke visie te komen. We hebben gekeken hoe we elkaar kunnen versterken. Het uitgangspunt was: als je meer van elkaar weet, begrijp je elkaar beter en is het eenvoudiger om een visie op te stellen en een nieuwe koers te bepalen.”

PASPOORT Naam:

Marlolein Bosch (49) Woont in:

Vught Beroep:

teammanager participatie, MijnGemeenteDichtbij, Boxtel/Sint-Michielsgestel

33

2020 WSD Jaarverslag

34

WSD Jaarverslag 2020

2.7 Wendbare organisatie werken. Gelijktijdig kunnen ook deze collega’s veel meer betrokken worden bij projecten en ontwikkelingen binnen WSD, zodat iedereen in de organisatie met nog meer plezier werkt en nog beter kan bijdragen aan de doelstelling van WSD.”

Marjanne Wassink, manager HR, WSD: “Wendbaarheid is een belangrijk onderwerp voor WSD. In de eerste plaats omdat de Participatiewet andere eisen aan ons stelt dan toen wij de Wet sociale werkvoorziening uitvoerden. Wet- en regelgeving verandert in hoog tempo en dat heeft consequenties op allerlei vlakken: voor doelgroepcollega’s, werkgevers maar het meest nog voor de gemeenten waarmee wij samenwerken. Voor iedere gemeente geldt een specifiek speelveld. Wendbaar zijn helpt enorm om daarop te kunnen anticiperen. Toch was dit niet de enige reden om te werken aan een wendbaardere organisatie. Ook bredere maatschappelijke ontwikkelingen en een andere kijk op werken speelden mee. Al met al meer dan reden genoeg voor WSD om te investeren in flexibele vormen van projectmanagement, zoals scrum en agile projectmatig werken, het verbeteren van werkprocessen door middel van lean, het ontwikkelen van professionals door onder meer het geven van feedback en het versterken van de eigen regie van doelgroepcollega’s door middel van ‘Sturen op zelfsturing’. Als ik terugkijk op 2020 ben ik er van overtuigd dat de inspanningen die wij in de jaren daarvoor hebben geleverd de moeite dubbel en dwars waard zijn. Essentiële dingen waren kort na de eerste coronapersconferentie in maart geregeld.