21-69 Erfgoedvisie 2021-2026- raadsvoorstel - aanvaard

Raadsvoorstel Onderwerp: Erfgoedvisie 2021-2026 Raadsvergadering d.d. 22 april 2021 Afdeling Ruimte

Zaaknummer: 101404 Raadsvoorstelnr: 21-69 Contactpersoon/email laurie.kamerling@oisterwijk.nl

Voorstel 1. De Erfgoedvisie 2021-2026 vast te stellen; 2. In te stemmen met de bijgaande Nota van Inspraak en de ingekomen inspraakreactie conform deze nota te beantwoorden; 3. Te bepalen dat de uitgangspunten van de Erfgoedvisie 2021-2026 input vormen voor andere beleidsvelden waaronder de toekomstige Cultuurvisie. Inleiding Op 27 juni 2019 is een startnotitie Erfgoed met de beleidsuitgangspunten door de raad vastgesteld om daarmee uitvoering te geven aan het integraal opstellen van een erfgoedvisie. Een integraal erfgoedbeleid is nodig, zodat verschillende daarin opgenomen componenten elkaar kunnen versterken. Met een integrale visie kunnen we voorsorteren op de nieuwe Omgevingswet. Daarnaast is er nieuw beleid nodig vanwege veranderde wet- en regelgeving en de maatschappelijke veranderingen. Op 18 augustus 2020 heeft het college ingestemd met de concept Erfgoedvisie 2020-2025 welke nu, na inspraak, definitief is geworden en als Erfgoedvisie 2021-2026 ter vaststelling aan de raad wordt voorgelegd. Argumenten 1.1 Erfgoedvisie is gebaseerd op informatie uit het veld Er is een traject doorlopen om een nieuwe visie op te stellen voor de wijze waarop de gemeente Oisterwijk met haar erfgoed wil omgaan. Hiervoor is niet alles zelf bedacht, maar we zijn in het voortraject in gesprek geweest met direct betrokkenen in verschillende bijeenkomsten.

Er is in samenwerking met de adviseur The Missing Link een gemeentelijke erfgoedvisie opgesteld. 1.2 De visie wordt vastgesteld voor een periode van 5 jaar Om een goede basis te geven voor de visie wordt een periode van 5 jaar voorgesteld. Gedurende die periode kunnen per jaar projecten met de nodige budgetten worden voorgesteld welke worden opgepakt voor het behoud van het erfgoed. Een dynamische erfgoedagenda moet hierin voorzien. 1.3 Met de Kern Haaren erbij wordt ook de basis van ons erfgoedbestand uitgebreid. Bij de voorbereiding van deze visie is de kern Haaren nog niet betrokken omdat ze toen nog geen onderdeel uitmaakte van de gemeente Oisterwijk. Dat hoeft geen belemmering te zijn voor deze visie. Het is duidelijk dat met de komst van Haaren er een uitbreiding van ons erfgoedbestand heeft plaatsgevonden met circa 40 gemeentelijke monumenten en 9 rijksmonumenten en 1 beschermde buitenplaats. De in de visie genoemde uitgangspunten ‘basis op orde’ en ‘streven naar duurzaam behoud van het erfgoed’ zijn uitgangspunten die ook uitstekend van toepassing zijn op het gebied Haaren. In 2021-2022 zal nadrukkelijk aandacht worden besteed om ook voor Haaren de basis op orde te hebben. Hier moet zeker ook als voorbeeld worden genoemd de zorg voor en de ontwikkelingen rond het Rijksmonument Haarendael, dat een bijzonder en uitdagend nieuw element voor de visie vormt.

1

1.4 De visie bevat niet de wettelijke taken, maar geeft sturing aan initiatieven Om te zorgen voor ons erfgoed ligt de nadruk op het uitvoeren van de wettelijke en reguliere taken. Hieronder vallen alle taken die te maken hebben met de Erfgoedwet, Archiefwet, Wet op de ruimtelijke ordening, Omgevingswet, Wabo, Erfgoedverordening en stimuleringsregelingen van rijk en provincie De wettelijke taken zijn voldoende geborgd. Het doel van deze visie is om initiatieven en ontwikkelingen een handreiking te bieden zodat het belang van het erfgoed hierin geïntegreerd wordt. Versterking door ontwikkeling. Tevens kunnen de verhaallijnen leiden tot inspiratie en sturing van nieuwe ontwikkelingen. 1.5 De visie bevat een Erfgoedagenda met een basisdeel en flexibele schil in de vorm van sleutelprojecten. De Erfgoedagenda bestaat uit sleutelprojecten die uitvoering geven aan de visie. Het biedt een kader voor beleid en een vertaling naar een projectmatige aanpak met sleutelprojecten. De sleutelprojecten bieden inspiratie op welke manier erfgoed gekoppeld kan worden aan de ambities van de gemeente op andere beleidsvelden. De Erfgoedagenda bepaalt mede de gemeentelijke inzet van capaciteit en middelen op het terrein van het erfgoed in de komende jaren. De lijst van projecten kan ieder jaar worden in- en aangevuld.

De agenda heeft een aantal jaarlijks terugkerende projecten, zoals Open Monumenten Dag, maar ook een aantal projecten met een eigen looptijd, zoals de Kerkenvisie en Cultuurhistorische Waardenkaart. De agenda bestaat uit een basisdeel met kernprojecten die prioriteit hebben. 1.6 Plusprojecten kunnen als de actualiteit erom vraagt prioriteit krijgen. Er is ook een flexibel deel met plusprojecten. Deze projecten kunnen doorgang vinden bij voldoende capaciteit, middelen en draagvlak. Zo hebt u de keuze om het in de visie als plusproject genoemde ‘Erfgoed Haaren komt erbij’ als project naar voren te halen om zo ook de actualisatie van de uitbreiding van de gemeente op orde te hebben. Het is de bedoeling dat partners een actieve rol kunnen gaan spelen in deze sleutelprojecten. 1.7 Het fundament voor de visie bestaat uit de basis op orde. Het is voor de gemeente van belang om het monumentenbestand actueel te hebben en op orde te houden. De bestaande gemeentelijke monumentenlijst wordt gecontroleerd op de juistheid en beschikbaarheid van gegevens. Op deze manier kunnen de monumenten goed in het Digitaal Stelsel Omgevingswet komen en kan de bescherming in de toekomstige omgevingsplannen goed geregeld worden. 1.8 De visie past in de doelstellingen van de Global Goals Met deze visie wordt bijgedragen aan 9 van de 17 Global Goals, de duurzame ontwikkelingsdoelen.

Verwezen wordt naar paragraaf 3.5 van de Erfgoedvisie. Een van de belangrijkste doelstellingen van de Global Goals is nr. 11 in dit verband: ‘Inspanningen verhogen om het culturele en natuurlijke erfgoed van de wereld te beschermen en veilig te stellen’. 2.1 Erfgoedvisie ter inzage voor inspraak, dit geeft één inhoudelijke reactie Tijdens de termijn van terinzagelegging van de visie van 11 december 2020 tot 8 januari 2021 is een inspraakreactie ingediend op de visie. De reactie heeft betrekking op het nader invulling geven aan de uit de visie genoemde projecten. De Heemkundekring onderschrijft in grote lijnen de visie en de daaruit voortvloeiende activiteiten. Tevens biedt zij aan zich mede te willen inzetten voor het erfgoed, waarbij een structureel overleg met de stakeholders en de gemeente een wens is. Voor de inhoud en behandeling van de reactie wordt verwezen naar de bij dit besluit behorende Nota van Inspraak. 3.1 De Erfgoedvisie is afgestemd met andere beleidsvelden De erfgoedvisie is besproken in de Monumentencommissie Oisterwijk. De keuze en invulling van de diverse projecten biedt veel kansen voor behoud van het erfgoed. Te starten en lopende projecten zijn zo opgesteld dat zij kunnen aansluiten op de structuur van de Omgevingswet.

2

3.2 Een cultuurvisie staat op het programma van de raad Een afstemming zal in de toekomst plaatsvinden. Dat betekent dat vanwege de volgorde van verschijnen de erfgoedvisie als afwegingskader meegenomen kan worden bij het opstellen van een cultuurvisie. Er is een eerste oriëntatie geweest waarbij het de verwachting is dat deze visies complementair zijn. Het verhaal van Oisterwijk zal zowel in het onroerend als in het roerend erfgoed terugkomen en de identiteit van Oisterwijk vormgeven. Kanttekeningen 1.1. Uitbreiding gebied Haaren vraagt om versnelde inventarisatie De uitbreiding met het grondgebied van Haaren betekent een uitbreiding van het erfgoedbestand van de gemeente met ca. 50 monumenten. Dat erfgoed zal ook geïnventariseerd en geactualiseerd moeten worden om te spreken van de basis op orde. Deze gegevens waren op het moment van opstellen van de visie nog niet tot onze beschikking en maken nu wel onderdeel uit van ons erfgoed. Dit vraagt om een verdiepingsslag, omdat beleid en achtergrondinformatie vanuit Haaren beperkt beschikbaar is gebleken. ‘Erfgoed Haaren erbij’ is mede daarvoor als plusproject opgenomen in de visie. 1.2. De financiële gevolgen moet nader worden onderzocht Het jaarlijks budget voor monumentenbeleid zal slechts een deel van de projecten kunnen dragen en zal niet toereikend zijn voor alles.

In de begroting is voor de reguliere werkzaamheden wel rekening gehouden met extra budget voor de uitbreiding met erfgoed Haaren. Echter de eenmalige actualisatie van de monumenten in Haaren zal extra uren en middelen vragen. Dit geldt ook voor de Cultuurhistorische waardenkaart, welke nog niet klaar is. Een nadere afstemming van de digitale ontsluiting van die kaart moet nog worden afgerond. Voor het starten van het kernproject 5: ‘ Religieus erfgoed’ is uit het rijksbudget voor een kerkenvisie een subsidie aangevraagd bij de Rijksdienst cultureel erfgoed groot € 25.000, -. Voor de nieuwe projecten geldt, dat zij ieder hun eigen financiering zullen vragen, wat bij het starten van het project moet worden meegewogen. De aangeboden inzet van vrijwilligers voor de Open monumentendag, klassendag en de heemkundekring zijn hier een welkome aanvulling in inzet en draagvlak. Financiën Vast Een jaarlijks budget is beschikbaar voor erfgoed en monumenten ter grootte van €24.000,Dit is vanaf 2021 met de komst Van Haaren begroot op €30.000, - jaarlijks. Incidenteel Voor het uitvoeren van het project basis op orde waaronder de cultuurhistorische waardenkaart is een incidenteel budget beschikbaar gesteld. Dit project heeft een langere looptijd nu ook Haaren onderdeel uitmaakt van de basis op orde.

Een overheveling wordt aangevraagd bij de jaarrekening 2020 van het resterende budget van €30.492, - om dit over te hevelen naar 2021. Optioneel Te verwachten budget, subsidieaanvraag bij de Rijksdienst, voor een Kerkenvisie €25.000, -. Het erfgoedbeleid kan meerjarig binnen de bestaande begroting worden uitgewerkt. Communicatie

3

Indien uw raad besluit om de Erfgoedvisie vast te stellen wordt de inspraakreactie beantwoord conform de Nota van Inspraak. Uitvoering De daadwerkelijk uitvoering van de visie zal aan de hand van de erfgoedagenda en de op te pakken projecten worden ingevuld. Primair wordt gewerkt aan de basis op orde. Jaarlijks zal aandacht worden gevraagd om projecten uit de agenda te starten. Financiële haalbaarheid, actualiteit en inzet ook van particulieren zullen bij die afweging een rol spelen. Start 2020-2021 Basis op orde; 2021-2022 Haaren erbij; 2021-2022 Kerkenvisie ( met subsidie). Bijlagen Nota van Inspraak Erfgoedvisie 2021-2026

Oisterwijk, 2 maart 2021, Het college, de secretaris a.i.,

de burgemeester,

Marc Knaapen

Hans Janssen

4

Raadsbesluit Voorstel tot het vaststellen van de Erfgoedvisie 2021-2026

De raad van de gemeente Oisterwijk, gelezen het voorstel van het college d.d. 2 maart 2021, afdeling Ruimte, raadsvoorstel nr. 21-69; gelet op de Erfgoedwet, Wet ruimtelijke ordening, met inachtneming van de volgende overwegingen: Op 27 juni 2019 heeft de raad opdracht gegeven om uitvoering te geven aan het integraal opstellen van een erfgoedvisie, waarbij we voorsorteren op de nieuwe Omgevingswet; Het doel van de visie is om initiatieven en ontwikkelingen een handreiking te bieden zodat het belang van het erfgoed hierin geïntegreerd wordt; De visie is opgesteld aan de hand van bijeenkomsten met betrokkenen en stakeholders; De visie heeft met ingang van 11 december 2020 tot 8 januari 2021 ter inzage gelegen voor het indienen van inspraakreacties. Er is een inspraakreactie ingediend op het plan. De inhoud en de beantwoording van de inspraakreactie is weergegeven in de bij het besluit horende Nota van Inspraak; Jaarlijks wordt de erfgoedagenda geactualiseerd; De visie wordt vastgesteld voor een periode van 5 jaar; besluit: 1. De Erfgoedvisie 2021-2026 vast te stellen; 2. De ingekomen inspraakreactie te beantwoorden conform de bij dit besluit behorende Nota van Inspraak; 3. De uitgangspunten van de Erfgoedvisie 2021-2026 dienen tevens als input voor andere beleidsvelden waaronder de toekomstige Cultuurvisie.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Oisterwijk op 22 april 2021 de griffier,

de voorzitter,

Daniëlle Robijns

Hans Janssen

5