21-56A Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten- raadsvoorstel - aanvaard

Raadsvoorstel Onderwerp: Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten

Zaaknummer: 99248

Raadsvergadering d.d. 14 oktober 2021

Raadsvoorstelnr: 21-56A

Afdeling

Contactpersoon/email

Ruimte

johan.vandercraats@oisterwijk.nl

Voorstel Wij stellen u voor 1. het beleidskader huisvesting arbeidsmigranten vast te stellen (bijlage 1) Inleiding Arbeidsmigranten zijn in steeds grotere mate nodig om de Nederlandse economie draaiende te houden. Ook veel ondernemingen in Oisterwijk en de regio maken gebruik van hun inzet omdat zij niet in staat zijn om voldoende geschikt Nederlands personeel te vinden. Het vinden van voldoende passende huisvesting voor arbeidsmigranten is een groot probleem. Veel ondernemers vinden snelle huisvestingsoplossingen door het gebruikmaking van betaalbare huur- en koopwoningen in gewone woonwijken. Daarmee worden niet alleen woningen onttrokken aan de oorspronkelijke doelgroep. Het zet ook veelvuldig de leefbaarheid in wijken en buurten onder druk. Ook op niet-vitale vakantieparken worden belangrijke huisvestingsoplossingen gevonden, die tot tal van onwenselijke situaties leiden. Aangezien er geen beleid is en er grote behoefte bij zowel inwoners, werkgevers, huisvesters als gemeente bestaat aan duidelijke spelregels waaronder de huisvesting van arbeidsmigranten tot stand kan komen, is bijgaand beleidskader opgesteld. De uitgangspunten zijn gebaseerd op de 18 mei 2020 vastgestelde Startnotitie huisvesting arbeidsmigranten (zie bijlage 2).

Argumenten 1.1 Het opstellen van beleid over de huisvesting van arbeidsmigranten is een actie uit de Woonagenda 2019-2023 In de woonagenda is thema 5a opgenomen dat volledig gaat over alle acties die uitgevoerd moeten worden op het gebied van arbeidsmigranten. Deze acties stonden gepland voor het jaar 2020 en zijn toen ook opgestart middels de bovengenoemde Startnotitie. 1.2 Met dit beleid geven we invulling aan de afspraken die in regio Hart van Brabant zijn gemaakt en waaraan de gemeente Oisterwijk zich heeft gecommitteerd a) Onderdeel van de afspraken is dat alle gemeenten zorgdragen voor een actueel en werkbaar beleidskader. Inmiddels hebben 6 van de 9 regiogemeenten beleid opgesteld. Oisterwijk sluit samen met Hilvarenbeek en Goirle de rij. b) In 2017 is afgesproken dat iedere gemeente in de regio naar rato een bijdrage levert aan de huisvestingsopgave. Bij de invulling ervan zijn gemeenten onderling solidair. Oisterwijk zal ook haar deel moeten bijdragen.

1

1.3 Met dit beleid geven we invulling aan de adviezen van de commissie Roemer, die een dringend beroep op gemeenten doet om de woon- en werkomstandigheden van arbeidsmigranten te verbeteren Het door het kabinet in 2020 ingestelde Aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten constateert dat de positie van arbeidsmigranten verbeterd dient te worden. Er is veelvuldig sprake van arbeidsuitbuiting en ondermaatse huisvesting. In de inmiddels door de Tweede Kamer overgenomen adviezen spelen gemeenten een belangrijke regierol. Het nieuwe beleid geeft invulling aan de adviezen door onder meer duidelijke kaders te stellen aan zowel de kwantiteit als de kwaliteit van huisvesting, de registratie en handhaving te verbeteren en een betere ‘landing’ van arbeidsmigranten in Oisterwijk mogelijk te maken. 1.4 Het gebrek aan voldoende goede huisvestingsmogelijkheden leidt tot tal van ongewenste maatschappelijke effecten Door het tekort aan voldoende en goede huisvestingsmogelijkheden zoeken ondernemers buiten het zicht van gemeenten naar snelle huisvestingoplossingen. Die vinden ze enerzijds in de goedkopere delen van de woningvoorraad. Daarmee worden niet alleen woningen onttrokken aan de oorspronkelijke doelgroep, maar wordt ook de leefbaarheid onder druk gezet. Anderzijds worden hiervoor niet-vitale vakantieparken gebruikt. Dat leidt tot een ongewenste uitstraling van het recreatieve product.

De gevonden huisvesting is veelal van ondermaatse kwaliteit, met alle gevolgen van dien voor betrokken arbeidsmigrant. Daarnaast schaadt het tekort aan huisvesting ook de economische ontwikkeling: ondernemers geven aan dat het huisvestingtekort hun groei in de weg staat. Het beleidskader bevat daarom spelregels onder welke voorwaarden waar huisvesting wordt toegestaan. 1.5 Er zijn regels opgesteld voor goede huisvesting op zes categorieën locaties Er zijn zes categorieën locaties uitgewerkt waarbinnen de gemeente -onder voorwaardenhaar medewerking voor huisvesting wil verlenen. Daarbij moet àlle huisvesting aan zowel een set van algemene als locatiespecifieke beleidsuitgangspunten voldoen, die betrekking hebben op de o.a. omvang, (woon)kwaliteit, beheer en het adequaat doorlopen van de omgevingsdialoog. 1.6 De maximale huisvestingsomvang past bij de aard en schaal van Oisterwijk Per locatiecategorie zijn regels opgesteld over de maximale omvang van een huisvestingsvoorziening. Daarbij is steeds gezocht naar een breed gedragen gulden middenweg die past bij de aard en schaal van Oisterwijk. Uitgangspunt daarbij is dat voorzieningen die verder van de woonkern afgelegen zijn, op meer draagvlak kunnen rekenen. Daardoor wordt ook geconcentreerde huisvesting mogelijk. Dat biedt op haar beurt weer mogelijkheden voor (recreatieve) voorzieningen inclusief goed toezicht en beheer.

1.7 Er zijn afspraken opgenomen over adequate communicatie met de omgeving Het voeren van een omgevingsdialoog is een voorwaarde voor de totstandkoming van huisvestingsinitiatieven. Aangezien de voorgenomen huisvesting van arbeidsmigranten veel onrust en emoties kan oproepen, gelden bij grotere huisvestingsinitiatieven aanvullende eisen op de bestaande omgevingsdialoog. 1.8 Er zijn afspraken gemaakt over verbeterde registratie van arbeidsmigranten Arbeidsmigranten die hier verblijven, worden geregistreerd in het nachtregister. Dat is enerzijds van belang voor hulpdiensten in het geval van calamiteiten. Anderzijds zal het nachtregister gebruikt worden om toeristenbelasting te heffen. Daarmee wordt bereikt dat zij een financiële bijdrage leveren aan de gemeentelijke voorzieningen. Daarnaast kan het gezien

2

worden als drukmiddel om inschrijving in de gemeentelijke Basisregistratie Personen (BRP) te bereiken. Verder zal de gemeente maatwerkafspraken maken over zowel in- als uitschrijving van arbeidsmigranten in de BRP met eigenaren/exploitanten van huisvestingslocaties. 1.9 Er zijn afspraken gemaakt over toezicht en handhaving De gemeente Oisterwijk zal huisvestingslocaties voor arbeidsmigranten periodiek controleren. Om de handhavingscapaciteit efficiënt(er) in te zetten zal de samenwerking met de kwaliteitskeurmerken (SNF en AKF) worden geïntensiveerd. Door de 100% controles van de keurmerken op gecertificeerde ondernemingen, kennen deze huisvestingslocaties immers een lager risicoprofiel waardoor de aandacht op andere huisvestingslocaties kan worden gericht. 1.10 Het beleid voorziet in mogelijkheden om arbeidsmigranten wegwijs te maken Om de positie van arbeidsmigranten te verbeteren, zal bij inschrijving worden gewezen op informatie over noodzakelijke acties die ze moeten ondernemen na aankomst in Nederland. Daarnaast ontvangen arbeidsmigranten informatie die hen wegwijs maakt in de gemeente en wordt inzichtelijk gemaakt waar zij terecht kunnen bij eventuele misstanden.

1.11 Alle acties uit relevante beleidsdocumenten en marktontwikkelingen zijn opgenomen in het beleidskader evenals de input vanuit de raad als klankbordgroep Alle relevante beleidsdocumenten, van zowel gemeenten in de regio, provincie als het Rijk, die te maken hebben met het dossier ‘huisvesting arbeidsmigranten’ zijn verwerkt. Daarnaast is rekening gehouden met ontwikkelingen in de markt waaronder de kwaliteitskeurmerken SNF- en AKF. Ook de input vanuit de raad en de intern en externe klankbordgroep is opgenomen in het beleidskader. 1.12 Er wordt selectief omgegaan met huisvestingsaanvragen van ondernemers die buiten Oisterwijk gevestigd zijn De inzet van de gemeente Oisterwijk is te komen tot een huisvestingsaanbod dat overeenkomt met de behoefte van Oisterwijkse ondernemers. Daar waar het geen lokale ondernemers betreft, moet het in ieder geval gaan om ondernemers uit de regio Hart van Brabant plus buurgemeenten. Als de gemeente nieuwe initiatieven voor huisvestingslocaties in behandeling neemt, hanteert de gemeente deze uitgangspunten als onderdeel van de belangenafweging om wel of niet mee te werken aan een initiatief.

Kanttekeningen 1.1 Door het opstellen van een beleidskader huisvesting arbeidsmigranten kan het beeld ontstaan dat lokale woningzoekenden onvoldoende prioriteit krijgen Arbeidsmigranten hebben snel, goede en betaalbare huisvesting nodig. Dat geldt uiteraard ook voor andere groepen lokale woningzoekenden. Met dit beleid wordt voorkomen dat korter verblijvende arbeidsmigranten schaarse en betaalbare huur- en koopwoningen aan de voorraad onttrekken, die primair bestemd zijn voor lokale woningzoekenden. Het beleid biedt immers ruimte voor nieuw en passend huisvestingsaanbod voor tijdelijke arbeidsmigranten. 1.2 Met de totstandkoming van nieuw beleid is nog geen enkel nieuw huisvestingsaanbod toegevoegd Het beschikken over een goede set aan werkbare spelregels is van groot belang maar daarmee is nog geen enkele huisvestingsplek aan de bestaande voorraad toegevoegd. Het komt er nu dus op aan in de praktijk of het beleid hanteerbaar is. Aangezien omstandigheden kunnen veranderen, is het van belang dat het opgebouwde contact met en tussen de stakeholders niet verloren gaat. Om een vinger aan de pols te houden, zal regelmatig met de klankbordgroep worden gesproken.

3

1.3 Bijna ieder huisvestingsinitiatief roept maatschappelijke weerstand op Veel mensen maken zich zorgen over de huisvesting van arbeidsmigranten. Uit het Burgerpanel bleek dat 85-90% van de burgers zich zorgen maakt over het woon- en leefklimaat en het onderhoud van de woningen (bijlage 4). Ondanks het feit dat de meeste mensen zich zorgen maken en aangeven dat dat er goede huisvesting moet komen voor arbeidsmigranten, stuit nagenoeg ieder initiatief op weerstand: Not In My Backyard (NIMBY). Dat geldt niet alleen in Oisterwijk maar àlle gemeenten in Nederland. Om deze reden biedt het beleidskader extra aandacht voor de te doorlopen omgevingsdialoog. Het goed doorlopen ervan is echter geen garantie dat er breed draagvlak voor de nieuwe voorziening is. 1.4 Tijdens de Hart van Brabantdag op 29 september wordt het Regionaal afsprakenkader vastgesteld In de regio Hart van Brabant is een concept-regionaal afsprakenkader opgesteld. Op de beleidsvelden wonen en economie heeft er de afgelopen jaren afstemming plaatsgevonden m.b.t. arbeidsmigranten. De afspraken die daaruit voort zijn gekomen, zijn echter versnipperd vastgelegd. Dit heeft ervoor gezorgd dat er een bestuurlijke wens lag om een regionaal afsprakenkader arbeidsmigratie op te stellen.

In dit afsprakenkader wordt vastgelegd waar we als regio voor staan, als het gaat om de verschillende aspecten binnen het thema arbeidsmigratie: economie, welzijn en huisvesting. Keuzes in de ene gemeente, kunnen immers gevolgen hebben voor een andere gemeente. Zowel ambtelijk als bestuurlijk is er door gemeente Oisterwijk in de regio Hart van Brabant op aangestuurd dat het regionaal afsprakenkader niet strijdig is met ons eigen concept-beleid. Uw raad wordt over het regionale afsprakenkader geïnformeerd via een raadsinformatiebrief. Samenwerking Er is een lijst aangelegd met geïnteresseerde stakeholders. Zo is op basis van de Verkenning behoefte aan huisvesting voor arbeidsmigranten in de gemeente Oisterwijk met een groot aantal Oisterwijkse ondernemers gesproken, evenals lokaal en bovenlokaal opererende uitzendbureaus en huisvesters. Op grond van de resultaten van het burgerpanel een lijst met belangstellende burgers aangelegd. Deze groepen zijn uitgenodigd voor de raadsontmoeting en de informatieactiviteiten in de aanloop ervan (digitale excursies, informatiemarkt). Op basis van een in maart gedane oproep richting naar inwoners, ondernemers en andere belangstellenden is een klankbordgroep geformeerd. De ongeveer 35 deelnemers tellende klankbordgroep bestaat uit bewoners, ondernemers, uitzendbureaus en huisvesters en is in de periode april-juli 2021 vier keer bijeen gekomen.

Met elkaar is het vraagstuk vanuit verschillende perspectieven benaderd en is discussie gevoerd over de spelregels waaronder voldoende en goede huisvesting voor arbeidsmigranten tot stand kan komen. De verslagen (zie bijlage 3) geven een goed beeld van de gevoerde discussies. Ook is de gemeente Oisterwijk aangesloten bij de regiotafel Hart van Brabant. Belangrijke inzet is daarbij te komen tot een regionale aanpak van de huisvestingsopgave. Vanaf aanvang van het proces van beleidsvorming is ook een interne klankbordgroep opgezet. Hierin waren ambtenaren van de belangrijkste disciplines betrokken. Op deze wijze is niet alleen input gegeven maar is het beleidskader ook getoetst op haalbaarheid. Financiën De uitvoering wordt binnen bestaande budgetten opgelost. Communicatie Er zal een groep van ruim 200 personen/organisaties actief worden geïnformeerd over het Raadsplein en de Raadsvergadering. Dat zijn naast de deelnemers van de klankbordgroep: inwoners die hun belangstelling kenbaar hebben gemaakt (o.a. via het burgerpanel) en andere belangstellenden die tijdens het onderzoek zijn geconsulteerd zoals werkgevers, uitzendbureaus, huisvesters en parkeigenaren. Daarnaast zijn dat de gemeenten Goirle, Boxtel, Hilvarenbeek en de provincie Noord-Brabant. Over de vaststelling van dit beleid plaatsen we

4

een bericht op de gemeentepagina in de Nieuwsklok dat we ook verspreiden onder de lokale en regionale media.

Uitvoering Met de verschillende gemeentelijke afdelingen zijn voorbereidingen getroffen en afspraken gemaakt over de beleidsuitvoering. De komende periode 2022-2024 blijven we in contact met de klankbordgroep en organiseren we jaarlijks een bijeenkomst om de vinger aan de pols te houden. Na 3 jaar wordt het beleid geëvalueerd. Mogelijk worden er dan aanpassingen gedaan, welke aan uw raad zullen worden voorgelegd. Bijlagen 1. 2.

3.

4.

Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten Startnotitie huisvesting arbeidsmigranten Verslagen van de klankbordgroep Burgerpanel resultaten

Ter inzage gelegde stukken

Oisterwijk 07 september 2021, Het college, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

Coen Boode

Hans Janssen

5

Raadsbesluit Voorstel tot Vastelling beleid huisvesting arbeidsmigranten

De raad van de gemeente Oisterwijk, gelezen het voorstel van het college d.d. 07 september 2021, afdeling Ruimte, raadsvoorstel nr. 21-56A

gelet op de woonagenda, de startnotie huisvesting arbeidsmigranten, de regionale afspraken Hart van Brabant en het advies van het Aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten besluit :

1. het beleidskader huisvesting arbeidsmigranten vast te stellen Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Oisterwijk op 14 oktober 2021 de griffier,

de voorzitter,

Daniëlle Robijns

Hans Janssen

6