21-56A Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten- bijlage 2 Startnotitie huisvesting arbeidsmigranten

Startnotitie Huisvesting Arbeidsmigranten Januari 2020

1. Inleiding Al jaren is er sprake van een groeiende behoefte aan arbeidsmigranten in Nederland. Steeds vaker zijn er onvoldoende Nederlandse arbeidskrachten beschikbaar om werkzaamheden uit te voeren. In 2016 droegen arbeidsmigranten al 11 miljard euro bij aan ons nationaal inkomen. Dit aandeel neemt, mede vanwege de vergrijzing, alleen maar toe doordat de beroepsbevolking daardoor ook krimpt. Vooral in de sectoren landbouw en logistiek werken veel arbeidsmigranten. Ook in andere sectoren als de bouw en de zorg neemt dit toe. De behoefte aan arbeidsmigranten geldt zeker voor de regio Hart van Braba nt en ook in onze gemeente. Lokale bedrijven geven aan dat het voor hen niet mogelijk is om voldoende mensen te rekruteren om hun vacatures op te zullen. Pogingen om voldoende werknemers te vinden vanuit het UWV of door omscholing leveren onvoldoende op. Om die reden wordt op veel plekken gebruik gemaakt van arbeidsmigranten. Deze vaak slechts tijdelijk verblijvende arbeidsmigranten hebben fatsoenlijke huisvesting nodig. In de praktijk laat dit nogal eens te wensen over. Huisvesting van arbeidsmigranten heeft ook gevolgen voor het woonmilieu en de leefbaarheid in de omgeving. Gemeente Oisterwijk wil beleid gaan maken voor de huisvesting van arbeidsmigranten om voorwaarden te scheppen voor prettig wonen voor haar inwoners.

Deze startnotitie legt de problematiek uit rondom de huisvesting van arbeidsmigranten. Daarna volgt een plan van aanpak om te komen tot nieuw beleid. Aan uw raad wordt gevraagd om in te stemmen met het voorgestelde plan van aanpak en om middelen vrij te maken voor de uitvoering daarvan.

2. Probleemstelling 2.1

Huidige situatie

Oisterwijk Het huidige beleid van de gemeente Oisterwijk staat huisvesting in de vorm van kamerbewoning niet toe. Wonen is gedefinieerd als bewoning van een pand door een huishouden. Dat wil zeggen dat een huis gebruiken vo or de huisvesting van losse individuen die geen gemeenschappelijk en duurzaam huishouden voeren - niet is toegestaan. Dit geldt voor zowel arbeidsmigranten als bijvoorbeeld studenten. Ook is permanente bewoning op vakantieparken niet toegestaan. Desondanks is er toch sprake van de huisvesting van arbeidsmigranten in onze gemeente. Deze vorm van huisvesting is in bijna alle gevallen illegaal. Uit het onderzoek dat Companen voor de regio Hart van Brabant heeft uitgevoerd (zie bijlage 1), komt naar voren dat er per 1-10-2016 naar schatting zo’n 200-250 arbeidsmigranten in onze gemeente woonden. Er stonden 109 personen ingeschreven in de BRP. Maar volgens onze eigen inschatting wonen er zo’n 400-800 arbeidsmigranten illegaal in de recreatieparken en op andere plaatsen. De huidige situatie is daarmee onduidelijk; het precieze aantal illegaal gehuisveste arbeidsmigranten is niet bekend. Hoewel arbeidsmigranten die hier langer dan 4 maanden verblijven verplicht zijn om zich in te schrijven in de BRP wordt dit meestal niet gedaan. Van veel arbeidsmigranten die illegaal in Oisterwijk zijn gehuisvest, is bekend dat zij werken voor Vion in Boxtel.

De vraag vanuit dat bedrijf om arbeidsmigranten die in de regio gehuisvest worden wordt mogelijk snel groter nu een bedrijfsuitbreiding is aangekondigd.

1

Daarnaast heeft de gemeente inmiddels toestemming gegeven aan twee bedrijven om legaal, in de vorm van een uitzonderingsituatie arbeidsmigranten legaal te huisvesten. Dit zijn de bedrijven Cromvoirtse (5 personen) en Limbogt BV (18 personen). Er lopen nog twee aanvragen van Limbogt BV (+36 personen) en Schinkel (4 personen). Om te komen tot beleid over de huisvesting van arbeidsmigranten zal eerst in kaart gebracht moeten worden hoeveel arbeidsmigranten (illegaal) in onze gemeente wonen en voor welke bedrijven ze werkzaam zijn. Ook moet nagedacht worden over hoe de illegale bewoning aangepakt kan worden en hoe en waar we legale huisvesting willen toestaan. Haaren Per 1 januari 2021 komt ook het dorp Haaren bij de gemeente Oi sterwijk. Omdat het proces om te komen tot nieuw beleid voor de huisvesting van arbeidsmigranten circa 1 jaar zal duren, ligt het voor de hand om Haaren hierin gelijk mee te nemen. Op dit moment is nog weinig bekend over aantallen arbeidsmigranten die gehu isvest zijn in Haaren. Ook is niet bekend welke huisvesting legaal en illegaal gerealiseerd is. Dit zal de komende periode uitgezocht moeten worden. In Haaren is het wel mogelijk om arbeidsmigranten te huisvesten. Dit is geregeld in het bestemmingsplan buitengebied (zie bijlage 2). Gemeente Haaren is bezig met het aanpassen van het bestemmingsgebied.

Gemeente Oisterwijk heeft wat kritische kanttekeningen geplaatst in een vooroverleg reactie m.b.t. dit onderwerp. Daarbij is aandacht gevraagd voor het nog op te stellen beleid over dit onderwerpen het toezicht en handhaving van de regels. De lopende aanvragen in Haaren worden tot nu toe ook met gemeente Oisterwijk gedeeld. Toestemming wordt alleen tijdelijk verleend, waarbij wordt aangegeven dat gemeente Oisterwijk hier opnieuw naar zal kijken na de gemeentelijke herindeling. In Haaren zijn het vooral agrariërs die arbeidsmigranten willen huisvesten, soms voor eigen bedrijfsvoering, soms ook niet. Ook op het rijksmonument Haarendael wil men graag (grootschalige) arbeidsmigrantenhuisvesting realiseren om zo de verbouwing aan het moment te kunnen bekostigen.

2.2

Regionale afspraken

In 2017 heeft de regio Hart van Brabant onderzoek laten doen naar de omvang en behoefte van de huisvesting van arbeidsmigranten. De conclusie is dat er een omvangrijke opgave ligt ten aanzien van de huisvesting van arbeidsmigranten in de regio. Er is simpelweg te weinig goede huisvesting voor arbeidsmigranten. Onze gemeente heeft uitgesproken een deel van deze opgave voor haar rekening te nemen. De keuze hiervoor is gemaakt op basis van het solidariteitsbeginsel. Belangrijk hierbij is de gedachte dat de regionale economie niet stopt bij de gemeentegrenzen. Door het solidariteits -besluit heeft de gemeente een taakstelling te realiseren. Het uitgangspunt daarbij is dat huisvesters en werkgevers zorg dragen voor huisvesting van arbeidsmigranten en dat de gemeente voor kaders zorgt en faciliteert. Op dit moment zijn er in de gemeente Oisterwijk geen kaders vastgesteld ten behoeve van huisvesting arbeidsmigranten. Regionale huisvestingsopgave Van de regionale huisvestingsopgave neemt gemeente Oisterwijk 2% van de huisvesting van arbeidsmigranten voor haar rekening. Op 28 juni 2018 hebben de gemeenten in de regio Hart van Brabant zich geconformeerd aan de kwantitatieve opgave zoals vastgesteld in het Companen rapport.

2

Periode 2020-2025 Kort verblijf Tijdelijk verblijf

Dongen Gilze en Rijen

Periode 2016-2020 %MOEKort verblijf Tijdelijk verblijf landers t.o.v. regio 4% 84-116 64-92 2% 42-58 32-46

52-72 26-36

40-52 20-26

Goirle Heusden Hilvarenbeek

2% 10% 1%

42-58 210-290 21-28

32-46 160-230 16-23

26-36 130-180 13-18

20-26 100-130 10-13

Loon op Zand Oisterwijk Tilburg

4% 2% 61%

84-116 42-58 1.281-1.769

64-92 32-46 976-1.403

52-72 26-36 793-1.098

40-52 20-26 610-793

Waalwijk

15%

315-435

240-345

195-270

150-195

Gemeente

Uit nieuwe inzichten blijkt dat de opgave die is vastgesteld in 2017 inmiddels achterhaald is. De daadwerkelijke opgave lijkt veel hoger te liggen van destijds was ingeschat. Mogelijk worden deze cijfers omhoog bijgesteld. Regionaal kader Op 21 september 2019 zijn in het Hart van Brabant portefeuillehoudersoverleg uitgangspunten vastgesteld als leidraad voor het faciliteren van (primair) de huisvestings opgave. De volgende uitgangspunten vormen het kader: -

-

-

Iedere gemeente levert een bijdrage aan de huisvesting van arbeidsmigranten, gericht op de eigen opgave, passend bij de maat en schaal en de draagkracht van de gemeente dan wel van de omgeving. Het zwaartepunt van de opgave in de regio Hart van Brabant ligt langs de lijn tussen Tilburg, Waalwijk en Heusden; Gemeenten gaan uit van een onderscheid in verschillende huisvestingsvormen, waarbij per gemeente bandbreedten van te huisvesten personen per woonvorm gespecificeerd kunnen worden: Grootschalig verblijf is geschikt voor met name kortdurend verblijf, bijvoorbeeld voor het opvangen van pieken in de huisvestingsbehoefte. Naarmate de verblijfsduur toeneemt en meer sprake is van het voorzien in een structurele behoefte, zijn kleinschaligere oplossingen met meer privacy wenselijk. Een gevarieerd aanbod van verschillende huisvestingsvormen is gewenst, zodat arbeidsmigranten in de gelegenheid zijn een wooncarrière te doorlopen.

De realisatie van grootschalige campussen wordt gefaciliteerd op (tijdelijke) locaties die zich daar qua maat, schaal en drukteprofiel voor lenen; Kleinschalige en middelgrote huisvestingsvormen worden zo veel mogelijk binnen bestaand stedelijk gebied ingepast, bij voorkeur door het hergebruik van leegstaand vastgoed; De huisvesting van arbeidsmigranten op recreatieterreinen is niet wenselij k en gemeenten voeren daartoe een ontmoedigingsbeleid; Aandacht is wenselijk voor tijdelijke concepten / flex-concepten voor de opvang van pieken en flex-locaties waar dergelijke concepten zouden kunnen landen. Met betrekking tot structurele vormen van ti jdelijk wonen / verblijf is een zekere menging van verschillende (urgente) doelgroepen doorgaans wenselijk, zowel vanuit beheers- als exploitatieoptiek (zogenaamde magic mix projecten). De indeling van een pand dient in dat geval op het gebruik door verschillende doelgroepen afgestemd te zijn.

3

2.3

Verblijfsduur arbeidsmigranten

Bij het huisvesten van arbeidsmigranten maken we onderscheid tussen kort verblijf, tijdelijk verblijf en permanent verblijf. Naar schatting blijft zo’n 20% permanent, de overige 80% heeft kortdurend of tijdelijk verblijf. Kort verblijf / Shortstay (4-6 maanden) Tijdelijk verblijf / Midstay (6 maanden-3 jaar) Permanent verblijf / Longstay (langer dan 3 jaar) Het probleem met de huisvesting zit met name in de shortstay en midstay groepen. De groep arbeidsmigranten die zich permanent in Nederland wil vestigen worden gezien als regulier woningzoekenden. Zij moeten voor huisvesting terecht op de reguliere woningmarkt. de woningmarkt. In de provinciale woningbouwprognoses is deze groep opgenomen als een toename in de bevolkingsaantallen door buitenlandse migratie. Deze doelgroep vindt huisvesting via particuliere huur, sociale huurwoning van een woningcorporatie of door zelf een woning te kopen. Deze doelgroep wordt steeds groter en zorgt ook voor een toenemende druk op de reeds gespannen woningmarkt. Er is wel speciale aandacht nodig voor de groep die zich permanent in Nederland wil vestigen. Op het moment dat iemand tijdelijk in Nederland werkzaam is, een tijdelijk contract heeft, wordt deze gehuisvest in een voor die situatie passende huisvesting. Op het moment dat iemand een vast contract krijgt en besluit te blijven, verandert de woonbehoefte.

Deze groep mensen worden nieuwe Oisterwijkers. Ze gaan onderdeel uitmaken van de samenleving. Het is niet waarschijnlijk dat op dat moment gelijk passende huisvesting beschikbaar is. Hiervoor is voorlichting over de Nederlandse woningmarkt nodig en wellicht ook afspraken met de woningcorporatie. Via de prestatieafspraken met de woningcorporatie hebben we bij Leystromen aandacht gevraagd voor deze doelgroep.

2.4

De kwaliteit van huisvesting

De huisvesting van arbeidsmigranten laat nogal eens te wensen over: te klein, te duur, te weinig privacy, onveilig en te weinig toezicht en beheer. De slechte huisvesting heeft deels te maken met de illegaliteit van de meeste situaties. Ook het economisch gewin speelt hierbij een grote rol. Deels heeft dit echter ook te maken met een gebrek aan regels over goede huisvesting. Het bouwbesluit is zonder beleid de enige richtlijn. Ter waarborging van de kwaliteit van de huisvesting heeft Stichting Normering Flexwonen (SNF) kwaliteitsnormen ontwikkeld voor de huisvesting van arbeidsmigranten en verzorgt de certificering (zie bijlage 3). Ze beheert de registers van ondernemingen die aan de normering voor huisvesting van arbeidsmigranten voldoen en onderhoudt deze normen. Huisvestingslocaties van de organisaties die zich aanmelden bij de SNF worden jaarlijks gecontroleerd. Alle uitzendbureaus die arbeidsmigranten huisvesten zijn via hun CAO verplicht dat te doen in huisvesting die SNF-gecertificeerd is. Aangezien deze huisvesting een lager risicoprofiel kent, kan in het handhavingsbeleid hiermee rekening worden gehouden. Werkgevers geven aan dat goede huisvesting voor hen va n groot belang is. De arbeidsmigranten zijn steeds kritischer op de huisvesting. In het land van herkomst willen veel van hen al foto’s zien van de huisvesting.

Bevalt dit niet, slaan zij vaak het aanbod af, om elders te gaan werken. Met name de Scandinavi sche landen zijn in trek. Dit betekent dat de Nederlandse werkgevers steeds verder richting het oosten moeten zoeken naar werknemers die nog tevreden zijn met de aangeboden huisvesting. Van Oost-Europa verschuift het zoekgebied al naar Zuidoost Azië. Zo geven arbeidsmigranten bijvoorbeeld aan dat zij privacy erg belangrijk vinden. Ze willen een plek waar ze zich kunnen terugtrekken na de werkdag, dus niet een slaapkamer die zij moeten delen met één of meerder e vreemde(n).

4

OTTO Workforce, marktleider van de internationale arbeidsbemiddeling, pleit voor verdere aanscherping van kwaliteitseisen rondom de huisvesting van arbeidsmigranten. De discussie hierover is nog gaande. OTTO vindt dat de SNF hier een grote rol in moet spelen en kwaliteitslat verder omhoog moet. Ze stelt onder meer voor: Het SNF keurmerk wordt als minimum vereiste ingevoerd door alle gemeenten voor het toestaan van arbeidsmigrantenhuisvesting, dus voor alle verhuurders en werkgevers, en dus niet alleen voor ABU- of NBBU leden zoals nu het geval is. Elk pand (huis, hotel of andere locatie) voor huisvesting van arbeidsmigranten wordt door SNF jaarlijks gecontroleerd (vergelijkbaar met de APK-keuring). Deze certificeringskosten zijn voor rekening van de verhuurder. SNF classificeert alle panden door middel van 1 tot 5 sterren (vergelijkbaar met de hotelclassificatie). Aan deze sterren classificatie wordt een maximaal huurbedrag voor de arbeidsmigrant gekoppeld. In elk pand wordt zichtbaar het SNF certificaat opgevangen met daarop minimaal vermeld de keuringsdatum, maximaal aantal bewoners, aantal sterren en maximaal huurbedrag. Ook wordt daarop de contact gegevens vermeldt van de SNF-klachtenlijn. Toekomstige bewoners worden van tevoren geïnformeerd over het pand waar ze gaan wonen. De sterren classificatie en huurcondities zijn daar een onderdeel van.

SNF houdt een openbaar register bij van alle SNF gecertificeerde huisvesting zodat instanties direct inzicht hebben in de gecertificeerde locaties / objecten. SNF heeft een klachtenlijn. Bij klachten over SNF-gecertificeerde objecten kan SNF direct onaangekondigde controles doen. Mochten er klachten komen over niet gecertificeerde objecten kan SNF dit direct doorgeven aan de verantwoordelijke overheidsinstanties om te kunnen handhaven. Het SNF keurmerk wordt uitgebreid met sociale componenten zoals informatievoorziening, verantwoordelijkheid voor de directe leefomgeving (denk hierbij aan zwerfvuil) en contact met de omgeving. Voor het beleid dat de gemeente Oisterwijk gaat opstellen over de huisves ting van arbeidsmigranten is de kwaliteit van de huisvesting een belangrijk vraagstuk. Er moeten keuzes gemaakt worden over de kwaliteitseisen waaraan de huisvesting moet voldoen. Ook moet er worden nagedacht over hoe we dit kunnen handhaven.

2.5

Huisvestingslocaties

Soorten huisvesting Er zijn meerdere mogelijkheden voor de (legale) huisvesting van arbeidsmigranten. De verschillende opties zijn in meer en mindere mate geschikt voor de shortstay en midstay groepen. Zo is voor de mensen die echt kort blijven de kwaliteit van huisvesting waarschijnlijk iets minder belangrijk dan voor mensen die een jaar of langer blijven. Ook kan veel wisselingen van kort verblijvende bewoners als overlast ervaren worden door omwonenden. 1)

2) 3) 4)

Huisvesting op het terrein van de (agrarische) werkgever. Huisvesting op het eigen terrein kan plaatsvinden in de vorm van tijdelijke huisvesting of in een huisvestingsvorm die permanent op het terrein aanwezig is. Het kan zowel kleinschalige of grootschalige huisvesting zijn. Kleinschalige huisvesting in de bestaande woonomgeving. Hier kan het gaan om reguliere eengezinswoningen in woonwijken of woningen in het buitengebied. Grootschalige huisvesting op één locatie binnen of buiten de woonkernen, aan de rand van de bebouwde kom of in het buitengebied. Magic Mix betreft complexen waarin verschillende doelgroepen spoedzoekers (zoals expats, statushouders, mensen waarvan de relatie is verbroken en arbeidsmigranten) in één gebouw worden gehuisvest. Onderzoek van Platform31 laat zien dat het rendement en imago van flexibele huisvestingsvormen verbeterd kunnen worden door meerdere ‘bijzondere doelgroepen’ gemengd te huisvesten.

5

De tweede optie, het huisvesten van tijdelijke arbeidsmigranten in woonwijken heeft een aantal nadelen. De ervaring in andere gemeenten leert dat het huisvesten van arbeidsmigranten in eengezinswoningen in woonwijken nogal eens overlast en geen sociale cohesie oplevert. Daarnaast betekent het huisvesten in reguliere woningen ook dat deze woningen onttrokken zullen worden aan de reguliere woningmarkt. De woningmarkt staat op dit moment erg onder druk. Er zijn weinig huizen beschikbare in het lage en middensegment. Het onttrekken van deze huizen van de woningmarkt zorgt voor nog grotere krapte in de woningmarkt. Daarnaast blijkt uit onderzoeken dat tijdelijke arbeidsmigranten geen tot weinig behoefte hebben aan integratie in de Nederlandse samenleving. Zij komen alleen tijdelijk naar Nederland om te werken. Het huisvesten van arbeidsmigranten in woonwijken vanuit het oogpunt van integratie is dan ook niet nodig. Uiteraard geldt dit niet voor de arbeidsmigranten die ervoor kiezen om zich permanent in Nederland te huisvesten. Voor het huisvestingsbeleid geldt de vraag welke vormen van huisvesting voor arbeidsmigranten wenselijk worden geacht voor de gemeente Oisterwijk en hoe deze aansluiten op de verblijfstermijnen van de arbeidsmigranten.

Huisvestingslocaties Naast de vorm waarin de huisvesting plaats kan vinden moeten ook kaders worden gemaakt over de locaties voor de huisvesting. Ervaringen uit andere gemeenten leren dat dit erg belangrijk is. Huisvesting van arbeidsmigranten heeft een NIMBY effect. De meeste mensen begrijpen wel dat de arbeidsmigranten nodig zijn om onze economie draaiende te houden. De huisvesting van de werknemers in de buurt van eigen woning, vinden de meeste mensen echter onprettig. De aanvragen voor de realisatie van huisvesting van arbeidsmigranten leiden meestal tot protesten uit de buurt. Toch is het nodig om de huisvesting van arbeidsmigranten ergens een plaats te geven. In Tilburg heeft men van eerdere ervaringen geleerd, en het Tilburgs model ontwikkeld. Voorheen stranden pogingen om huisvesting voor arbeidsmigranten te realiseren vaak door protesten uit de buurt. Daarom heeft de gemeente Tilburg besloten om zelf het voortouw te nemen. De gemeenteraad daar heeft met de vaststelling van beleid over de huisvesting van arbeidsmigranten ook locaties aangewezen die zij in principe geschikt acht voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Als voldaan wordt aan alle voorwaarden, kan de huisvesting van arbeidsmigranten door de initiatiefnemer in samenspraak met omwonenden op die plekken gereal iseerd worden.

Het is een goed idee om van andere gemeenten te leren die al verder zijn in dit proces. Om die reden wordt voorgesteld om ook in Oisterwijk locaties te onderzoeken die in principe geschikt zijn voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Deze inventarisatie zal gevolgd worden door een nader onderzoek waarbij ook draagvlak onder bewoners een belangrijke rol speelt. Voor het onderzoek naar geschikte locaties kan o.a. gekeken worden naar:  op eigen terrein bij (agrarische) bedrijven;  op bedrijventerreinen (bijvoorbeeld in leegstaande bedrijfspanden);  het omvormen van een vakantiepark;  nieuwe (grotere) locaties aan in of aan de rand van de bebouwde kom;  kleinschalig in woonwijken.

2.6

Doelgroep

Als gemeente Oisterwijk de mogelijkheden voor de huisvesting van arbeidsmigranten verruimd, dan is het zaak om goed na te denken over de gevolgen hiervan. De huisvesters van arbeidsmigranten schuwen er niet voor om dagelijks een busje met arbeidsmigranten te vervoeren van de ene kant van het land waar ze wonen, naar de andere kant, waar ze werkzaam zijn. Het kan niet de bedoeling zijn om de vraag naar de huisvesting van arbeidsmigranten voor andere delen van het land op te lossen.

6

Oisterwijk staat voor de taak om huisvesting te regelen voor haar eigen behoefte, plus een deel van de regionale behoefte, conform de daarover gemaakte afspraken. Bij het opstellen van het beleid over de huisvesting van arbeidsmigranten zal daarom gekeken worden welke mogelijkheden er zijn om huisvestingsmogelijkheden te bieden voor uitsluitend regionale werkgevers.

2.7

Ruimtelijke ordening

In onze gemeente is onzelfstandig wonen in principe niet toegestaan. In onze bestemmingsplannen is geregeld dat een woning is bedoeld voor de hui svesting van één huishouden. Daarmee hebben wij geregeld dat het in gebruik nemen van een woning voor sec kamerverhuur niet mogelijk is. We willen voorkomen dat huisjesmelkers de ene na de andere woning opkopen en er dan kamers van maken voor de verhuur. Nu we huisvesting van arbeidsmigranten willen toestaan moet onderzocht worden welke mogelijkheden binnen de ruimtelijke ordening daarvoor het meest geschikt zijn. Voorbeelden zijn: gebruik maken van de kruimelgevallenregeling, een paraplu -bestemmingsplan of een huisvestingsverordening. Van de verschillende opties moet onderzocht worden welke voor - en nadelen er zijn. Ook wordt gekeken in hoeverre alvast gewerkt kan worden binnen de uitgangspunten van de Omgevingswet. Ook andere doelgroepen zouden behoefte kunnen hebben aan of zijn genoodzaakt te kiezen voor onzelfstandige wooneenheden. Bv. vergunninghouders, studenten of bv een ‘gescheiden-vader-huis’ (Divorced). Deze doelgroepen kunnen meegenomen worden in het onderzoek. Daarnaast moet ook gekeken worden naar de verschillen tussen huisvesting op basis van de bestemming wonen en de bestemming logies. Hierbij gelden verschillende voorwaarden waarbinnen huisvesting is toegestaan.

In het regionale beleid over de realisatie van nieuwe bedrijventerreinen is ook een passage opgenomen over de huisvesting van arbeidsmigranten. Bij de realisatie van een nieuw bedrijventerrein dient rekening gehouden te worden met de benodigde arbeidsmigranten en de huisvesting daarvan. Ook dit zal een plek moeten krijgen in het gemeentelijk beleid.

2.8

Toezicht en handhaving

Bij invoering van beleid hoort onlosmakelijk het controleren op naleving van de beleidsregels en het optreden in geval van niet naleving van de regels. Het beleid dat wordt opgesteld zal moeten worden getoetst aan de handhaafbaarheid van de opgelegde regels. Denk hierbij aan de regels voor de kwaliteit van de woningen, het beheer en toezicht op de locaties, maar ook aan inschrijving in de BRP of het heffen van toeristenbelasting. Daarnaast zijn de huidige illegale s ituaties een punt van aandacht. Er wonen naar schatting 400 -800 arbeidsmigranten verspreid over de 17 recreatieparken in onze gemeente. Daarnaast wonen er waarschijnlijk ook arbeidsmigranten illegaal bij (agrarische) bedrijven en/of in woonhuizen. Er moet nagedacht worden over hoe op deze situaties zal worden gehandhaafd. Hierbij is het ook van belang om afspraken te maken met buurgemeenten. Van veel arbeidsmigranten in Oisterwijk is bekend dat zij werkzaam zijn voor Vion in Boxtel en andere bedrijven uit de omgeving. We kunnen kijken in hoeverre het mogelijk is om afspraken te maken over herhuisvesting in de gemeente waarin zijn werkzaam zijn. De uitvoering van het nieuwe beleid voor de huisvesting van arbeidsmigranten moet worden opgenomen in het jaarprogramma handhaving. Hiervoor moet ook budget worden geraamd.

7

2.9

Inschrijving en registratie

In principe is iemand die voor een periode van 4 maanden of langer in Nederland verblijf zal houden, een ingezetene. Elke ingezetene is verplicht zich in te schrijven in de basisregistratie (BRP) van zijn of haar woonplaats. Naast ingezetenen zijn er nietingezetenen. Dit zijn personen die niet of korter dan 4 maanden in Nederland verblijven. Zij kunnen zich als niet-ingezetene bij een RNI-loket inschrijven (Registratie Niet-Ingezetenen). Op dit moment zijn er maar weinig arbeidsmigranten die staan ingeschreven in het BRP. Hoewel we schatten dat er honderden arbeidsmigranten op de vakantieparken wonen, staan er slechts 28 ingeschreven in de BRP. Met de komst van de arbei dsmigranten als ingezetenen, neemt ook het aantal inwoners van een gemeente toe. Wanneer deze arbeidsmigranten staan ingeschreven in de BRP, stijgt de bijdrage van het Gemeentefonds vanuit het Rijk en kunnen ook gemeentelijke belastingen worden geheven. Als de arbeidsmigranten niet staan ingeschreven, wordt geen uitkering ontvangen van het Rijk, terwijl de arbeidsmigranten wèl gebruik maken van de voorzieningen binnen de gemeente. Dit is een onwenselijke situatie. Bij het opstellen van het beleid over arbeidsmigranten zal onderzocht moeten worden op welke manier afspraken gemaakt kunnen worden met ondernemers en huisvesters over de inschrijving in de BRP.

2.10 Participatie en integratie Vanuit de arbeidsmigranten die slechts tijdelijk naar Nederland komen om te werken, is weinig behoefte om te integreren in de Nederlandse samenleving. De groep arbeidsmigranten die zich wel definitief in Oisterwijk wil vestigen zal dit echter wel willen. Het is noodzakelijk dat ze weten waar ze de Nederlandse taal kunnen leren, hoe ze zich kunnen inschrijven voor een woning bij Woning in Zicht, hoe ze gebruik kunnen maken van voorzieningen als gezondheidszorg, sport en religie.

3. Plan van aanpak Deze startnotitie is een eerste aanzet om te laten zien hoe complex de vraagstukken zi jn rondom de huisvesting van arbeidsmigranten. Het doel is om uiteindelijk een beleid voor de huisvesting van arbeidsmigranten te kunnen vaststellen waarmee we kunnen voorzien in voldoende legale huisvestingsmogelijkheden voor arbeidsmigranten. Om daartoe te komen zijn de volgende stappen noodzakelijk: 1. 2. 3.

4.

5.

Het inventariseren van aantallen arbeidsmigranten in gemeente Oisterwijk en omgeving. We hebben nu geen goed zicht op hoeveel en waar arbeidsmigranten wonen en werken in onze gemeente. Het maken van afspraken met werkgevers en huisvesters over een registratie van arbeidsmigranten in de BRP om een blijvend inzicht te kunnen verwerven. Onderzoek naar de vraag naar huisvestingsmogelijkheden. Aan wat voor soort huisvesting is precies behoefte bij lokale uitzendorganisaties, huisvesters, werkgevers en bij de arbeidsmigranten zelf. Om hier inzicht in te krijgen wordt contact gezocht met lokale partijen werkzaam in onze gemeente. Beeldvorming over verschillende vormen van huisvesting. In de regi o zijn al verschillende vormen van huisvesting van arbeidsmigranten gerealiseerd. Denk bijvoorbeeld aan een werkbezoek door de gemeenteraad aan een goed voorbeeld van huisvesting. Aangehaakt blijven bij Hart van Brabant samenwerking over huisvesting arbeid smigranten. Op regioniveau worden jaarlijks 1 of meerdere regiotafels gehouden over dit onderwerp. Bij de regiotafels sluiten naast gemeenten ook werkgevers en huisvesters aan. Bij de regiotafels worden verschillende onderwerpen nader uitgediept. De informatie die wordt opgehaald tijdens de discussie kan dienen als belangrijke input bij het formuleren van beleid. Daarnaast is er een ambtelijke werkgroep over dit onderwerp.

8

6.

Inventarisatie van geschikte locaties voor de huisvesting van arbeidsmigranten en randvoorwaarden om te komen tot kwalitatief goede huisvesting. Naast een interne inventarisatie kunnen bedrijven worden bevraagd of zij in de nabije toekomst huisvesting willen creëren op eigen terrein. 7. Onderzoek naar mogelijkheden voor kamerbewoning binnen de ruimtelijke ordening. 8. Het beleid vormgeven in de geest van de Omgevingswet. 9. Het beleid dient getoetst te worden aan de haalbaarheid voor toezicht en handhaving. De werkzaamheden die uit het beleid voortvloeien moeten worden geborgd. Daarnaast zal parallel aan het op te stellen beleid ook een plan moeten worden gemaakt over de handhaving van illegale situaties, zoals op de vakantieparken. 10. Aandacht voor taal en participatie en integratie voor de longstay arbeidsmigranten. Uitvoering Voor de uitvoering van de stappen om te komen tot het beleid van de huisvesting van arbeidsmigranten wordt een tijdelijke projectleider ingehuurd. De aanpak van dit hele proces is te omvangrijk om dit binnen de bestaande formaties uit te laten voeren. De projectleider zal zorgen dat het proces goed wordt doorlopen. Hij of zij werkt daarbij nauw samen met een interne klankbordgroep.

Deze bestaat uit een vertegenwoordiging van ambtenaren vanuit de volgende beleidsterreinen: volkshuisvesting, economische zaken, ruimtelijke ordening, toezicht en handhaving, integrale veiligheid (vakantieparken) en communicatie. Ook wordt gemeente Haaren vertegenwoordigd in de projectgroep. Waar noodzakelijk worden ook andere disciplines aangehaakt zoals juridische zaken en burgerzaken. Draagvlak en participatie Omdat de huisvesting van arbeidsmigranten een gevoelig onderwerp is in de samenleving, zal op meerdere manieren externe raadpleging plaatsvinden. Denk hierbij aan een externe werkgroep bestaande uit een vertegenwoordiging van werkgevers, huisvesters, uitzendbureaus, maar ook uit inwoners en mogelijk ook arbeidsmigranten. Andere mogelijkheden zijn de inzet van het burgerpanel, werkateliers, bedrijfsbezoeken en beeldvormingsbijeenkomsten. Verschillende thema’s lenen zich hiervoor zoals huisvestingsvormen, kwaliteit van huisvesting, locaties, etc. Het is hierbij erg belangrijk om vooraf duidelijkheid te geven over ieders rol (meebeslissers, meedenkers, meewerkers, meeweters). Dit om te voorkomen dat er verkeerde verwachtingen ontstaan. De gemeenteraad heeft hierin een bijzondere rol. We willen de raad waar mogelijk betrekken bij de gesprekken, discussies, bedrijfsbezoeken ed. Op deze wijze kan er optimaal commitment ontstaan over het vast te stellen beleid.

4. Planning De globale planning voor het proces is als volgt: Vaststelling startnotitie door gemeenteraad: Uitvoering opstellen beleid: Vaststellen beleid:

5 maart 2020 Q2 t/m Q1 2021 Q2 2021

Nadat de projectleider is gestart met de werkzaamheden zal een uitgebreidere planning worden opgesteld, waarover de raad wordt geïnformeerd middels een raadsinformatiebrief. De fase waarin het beleid zal worden opgesteld is gelijk aan de periode van de verkiezingen in Oisterwijk naar aanleiding van de herindeling van Haaren. Dit is mogelijk een complicerende factor in het vaststellen van het beleid.

9

De gemeenteraad die wordt meegenomen in het opstellen van het beleid is immers een andere dan de gemeenteraad die het beleid zal vaststellen.

5. Benodigde middelen Naar schatting hebben we een externe projectleider nodig voor ongeveer 1 dag in de week gedurende een jaar. De taken van de projectleider bestaan uit het begeleiden van het beleidsproces: verder vormgeven van plan van aanpak, formeren werkgroepen, contacten leggen met uitzendorganisaties/werkgevers/huisvesters, organiseren en begeleiden van raadplegingstraject, maken van beleidsvoorstellen. Het hele proces duurt ongeveer een jaar.

Bijlagen: 1. 2. 3.

Rapport Companen: huisvesting arbeidsmigranten in de regio Hart van Braban t (2017) Regels uit bestemmingsplan buitengebied Haaren Overzicht SNF normering

10