21-46 Jaarstukken 2020 Oisterwijk- bijlage 2 accountantsverslag

8 juli 2021

ACCOUNTANTSVERSLAG 2020

Gemeente Oisterwijk

Aanbiedingsbrief

Aan:

Geachte leden van de raad,

de raad van de gemeente Oisterwijk T.a.v. mevrouw drs. A.J.F.N. Robijns – van de Wiel, raadsgriffier Postbus 10101 5060 GA OISTERWIJK

Wij hebben de jaarrekening 2020 van de gemeente Oisterwijk (hierna te noemen ‘gemeente’) gecontroleerd. Zoals afgesproken in onze opdrachtbevestiging d.d. 7 september 2020, ontvangt u hierbij ons accountantsverslag 2020. In dit verslag hebben we de belangrijkste bevindingen en conclusies van de jaarrekeningcontrole opgenomen.

Tilburg, 8 juli 2021 Kenmerk: DMe/NBo/SAi/CWi/1018457/2105429 Behandeld door: drs. N.M.E. Bovend’eerdt RA

Onze bevindingen hebben wij toegelicht in de auditcommissie d.d. 21 juni 2021. Een afschrift van dit verslag is toegezonden aan het college van burgemeester en wethouders. Het opstellen en controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer een aanzienlijke inspanning. Dit jaar kwamen daar nog de gevolgen van het coronavirus bij, waardoor wij niet bij u op locatie konden langskomen en alle informatie en vragen digitaal hebben moeten afstemmen. Het gevolg hiervan was een iets minder efficiënt proces vanwege de inherente beperkingen aan de digitale middelen. Desondanks denken wij dat het proces goed is verlopen. Bij deze willen wij alle betrokken medewerkers van de gemeente bedanken voor de constructieve en plezierige samenwerking tijdens de controle. Wij hopen u met dit verslag van dienst te zijn. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om een nadere toelichting op de inhoud te geven. Hoogachtend, BDO Audit & Assurance B.V. namens deze,

Ter informatie De digitale versie van dit document is vanaf de inhoudsopgave interactief. Aan de hand van de navigatiebalk onderaan de pagina en/of de menustructuur bovenaan de pagina kan door het document genavigeerd worden. VORIGE PAGINA

VOLGENDE PAGINA

INHOUDSOPGAVE

DASHBOARD

was getekend drs. D.O. Meeuwissen RA

Inhoudsopgave

1. DASHBOARD

2. UITKOMSTEN JAARREKENINGCONTROLE

4. BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3. RESULTAAT & FINANCIËLE POSITIE

4

1. Dashboard

1.1 Dashboard accountantscontrole

1.1 Dashboard accountantscontrole STREKKING CONTROLEVERKLARING

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN



De jaarrekening 2020 is getrouw en de baten en lasten als ook de balansmutaties in de jaarrekening 2020 zijn in overeenstemming met relevante wet- en regelgeving tot stand gekomen.



De gevolgen van COVID-19 zijn nader toegelicht in zowel het jaarverslag (paragraaf COVID-19 en programmaverantwoording) als de jaarrekening (toelichting op het overzicht van baten en lasten).



Jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.



De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar en het BBV wordt nageleefd.



De WNT is nageleefd.



Wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de SiSa-bijlage.







RESULTAAT 2020

Op grond van de Tozo-regeling worden fouten en onzekerheden financieel verwerkt in de definitieve rijksbijdrage Tozo. We hebben geen fouten en onzekerheden omtrent de SiSa-bijlage, zie tevens bijlage B in dit rapport.



Er is geen sprake van onrechtmatige begrotingsoverschrijdingen die meetellen in het accountantsoordeel.



Naast de begrotingsrechtmatigheid hebben wij tevens de lastenoverschrijdingen op investeringskredieten beoordeeld. Uit deze analyse blijkt dat voor in totaal circa € 125.000 sprake is van overschrijdingen op diverse kredieten die meetellen in het accountantsoordeel.



ONTWIKKELING GREX / SOCIAAL DOMEIN



5

Omtrent de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij in totaliteit rechtmatigheidsfouten geconstateerd van circa € 243.000. Dit betreffen de uitgaven in 2020 voor: 

Onderhoud en beheer sportcomplex de Leye & Staalbergven (aanbestedingsfout uit 2019 die in 2020 doorwerkt)



Inhuur medewerkers omtrent belastingwerkzaamheden

AANDACHTSPUNTEN VOOR 2021

De totale netto-boekwaarde van de grondexploitatie ultimo 2020 is circa € 5,9 miljoen (2019: € 6,2 miljoen). De uitgangspunten en schattingen zijn redelijk en de waardering is aanvaardbaar. Per saldo heeft een tussentijdse winstneming van circa € 142.000 (2019: € 754.000) plaatsgevonden. Ultimo 2020 is een voorziening grondexploitaties gevormd van circa € 8 miljoen (2019: € 7,8 miljoen). De grondexploitatieratio blijft net als voorgaand jaar laag (minst risicovol).

Begroting (na wijziging)

Saldo van baten en lasten

1.500

101

Mutatie reserves

2.443

929

Gerealiseerd resultaat

3.943

1.030

Een uitgebreide analyse van het resultaat is opgenomen in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.

Wij willen vanuit onze natuurlijke adviesfunctie de volgende aandachtspunten voor het komende jaar benoemen:

Omtrent de pgb’s is geen sprake van fouten (zowel getrouwheid als rechtmatigheid) of onzekerheden ten aanzien van de prestatielevering van de zorg die onze rapporteringstolerantie overschrijden.

Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording: de definitieve datum van invoering is nog niet definitief. Wij adviseren om het intern onderhanden stappenplan tijdig te implementeren. In dit stappenplan wordt onder andere voorgesteld om het controleprotocol en financiële verordening als gevolg van de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording te vernieuwen en door de raad vast te stellen.



Omtrent de ZIN Wmo hebben wij geen fouten (zowel getrouwheid als rechtmatigheid) geconstateerd als gevolg van verschillen tussen de lasten in de jaarrekening van de gemeente en de productieverantwoordingen van zorginstellingen die onze rapporteringstolerantie overschrijden. Dit geldt tevens voor de onzekerheden ten aanzien van de prestatielevering van de zorg.

IT-beheersing (Key2Financiën): verbeterpunten liggen op het gebied van logische toegangsbeveiliging (autorisatiebeheer en superuserrechten). Wij adviseren opvolging te geven aan onze aandachtspunten (Bijlage C). Bij de interim-controle 2021 zullen wij de follow-up beoordelen.



Corona: de langetermijneffecten van corona zijn nog onduidelijk waardoor uw gemeente de financiële impact voor de komende jaren lastig kan inschatten. Uw gemeente schetst het financiële beeld van corona zo goed als mogelijk in de begroting (lange termijn) en bestuursrapportages (korte termijn).

JAARREKENING

2020

UW FINANCIËLE POSITIE



DASHBOARD

(x €1.000)

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

Voor een nadere toelichting verwijzen we naar hoofdstuk 3.2 tot en met 3.4 van dit accountantsverslag.

BIJLAGEN

6

2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole

2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole 2.2 De jaarrekening is getrouw

2.3 Rechtmatigheid van de jaarrekening 2.4 Aandachtspunten voor 2021

2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole (1/2)

COVID-19 impact op boekjaar 2020. Zie hiervoor onze managementletter en de BADO-notitie.

7

Inleiding: COVID-19 en de jaarrekening 2020 De situatie en ontwikkelingen rond het coronavirus hebben impact gehad op het afgelopen jaar en dus ook op de jaarrekening over het boekjaar 2020. Ook voor 2021 zal dit naar verwachting nog in belangrijke mate het geval zijn. Wij hebben in onze managementletter u hierover ook al geïnformeerd en zijn de afgelopen periode meerdere keren in overleg geweest met uw organisatie. Eind februari is de BADO-notitie met betrekking COVID-19 “effecten en risico's voor decentrale overheden” uitgekomen. In deze notitie is een groot aantal aandachtspunten beschreven voor het opstellen en controleren van de jaarrekening 2020. Deze notitie is behandeld in de Sectorcommissie Decentrale Overheden van de NBA en is daarmee ook richtinggevend geweest bij onze controle van de jaarrekening 2020. Wij verwijzen voor deze aandachtspunten, de impact op getrouwheid en rechtmatigheid, de controleaanpak en de specifieke attentiepunten ten aanzien van de posten in de jaarrekening naar deze notitie (zie: notitie-effecten-en-risicos-corona-voor-jaarrekening2020-decentrale-overheden.pdf (nba.nl)). In deze paragraaf informeren wij u over het proces van onze controle in relatie tot COVID-19 en onze specifieke bevindingen die impact hebben op onze controle, de verslaggeving en onze controleverklaring.

Voor een analyse van het resultaat verwijzen wij naar de toelichtingen per programma zoals opgenomen in de programmaverantwoording (jaarverslag) en naar paragraaf 3.1 van dit verslag.

Het proces van de totstandkoming en controle van de jaarrekening is goed verlopen.

De totstandkoming van de jaarrekening en het proces van de controle i.r.t. COVID-19 Zoals aangegeven in onze aanbiedingsbrief heeft zowel het samenstellen van de jaarrekening als onze controle grotendeels digitaal en op afstand plaatsgevonden. Naar aanleiding van dit proces hebben wij de volgende opmerkingen: • Ook al zijn we het digitale werken al meer dan een jaar gewend, het blijft bijzonder mooi om te constateren dat het mogelijk is geweest de jaarrekening tijdig op te stellen en te controleren. De samenwerking was, ondanks alle COVID-19 maatregelen, plezierig en constructief. • Het proces heeft beperkte vertraging opgelopen, omdat de nota verwachtingen accountantscontrole ten behoeve van de controle van de SiSa-regeling G4 inzake Tozo gedurende de jaarrekeningcontrole nog niet definitief was. Ook de controle van het grondbedrijf heeft enige vertraging opgelopen als gevolg van niet tijdige aanlevering en wisselingen in de organisatie van de gemeente Oisterwijk. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid het jaarrekeningproces met u te evalueren.

De gevolgen van COVID-19 zijn nader toegelicht in de paragraaf COVID-19.

Impact op verslaggeving Het BBV kent zoals bekend een aantal verplicht voorgeschreven paragrafen. Het staat de gemeente vrij om naast de verplichte paragrafen zelf paragrafen aan de begroting of jaarstukken toe te voegen. COVID-19 is een gebeurtenis die niet slechts aan één programma of taakveld is toe te rekenen. Het heeft betrekking op de gehele gemeente en heeft betrekking op veel programma’s en taakvelden. De gemeente Oisterwijk heeft er daarom voor gekozen om in één overzichtelijke paragraaf toe te lichten welke gevolgen COVID-19 op de gemeente heeft (gehad) en welke maatregelen, activiteiten en werkzaamheden de gemeente heeft genomen. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij graag naar de paragraaf COVID-19 zoals is opgenomen in het jaarverslag.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole (2/2)

Belangrijkste bevindingen: • Voor een overzicht van de fouten en onzekerheden omtrent de SiSabijlage verwijzen wij naar bijlage B in dit rapport. • Op grond van de Tozo-regeling worden fouten en onzekerheden verwerkt in de definitieve rijksbijdrage Tozo.

8

Tozo-regeling De Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (Tozo) is een van de steunmaatregelen van het kabinet om zelfstandige ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis en voorziet in een aanvullende uitkering voor levensonderhoud en in een lening voor bedrijfskapitaal om liquiditeitsproblemen op te vangen. De regeling kent verschillende tranches met verschillende rechtmatigheidsvereisten:  Tozo 1: aanvragen tussen 1 maart 2020 tot 1 juni 2020 

Tozo 2: aanvragen vanaf 1 juni 2020 tot 1 oktober 2020



Tozo 3: aanvragen vanaf 1 oktober 2020 tot 1 april 2021

Uw gemeente heeft in het kader van de Tozo-regeling een voorschot van het rijk ontvangen van € 6,1 miljoen. Via de SiSa-bijlage bij de jaarrekening legt u verantwoording af aan het rijk. De bestedingen in het kader van de Tozo-regeling over 2020 bedragen circa € 2,1 miljoen voor levensonderhoud en circa € 0,4 miljoen verstrekking in het kader van bedrijfskapitaal. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd aan de hand van de aanwijzingen van het ministerie in de nota verwachtingen accountantscontrole d.d. 8 april 2021 en de nadere richtlijnen van de sector commissie decentrale overheden van de NBA. Voor een overzicht van de fouten en onzekerheden omtrent de SiSa-bijlage verwijzen wij naar bijlage B in dit rapport.

Wij hebben de fouten en onzekerheden in ons oordeel meegewogen aan de hand van de aanwijzingen zoals opgenomen in hoofdstuk 9 van de nota verwachtingen accountantscontrole. Op grond van de Tozo-regeling worden fouten en onzekerheden verwerkt in de definitieve rijksbijdrage Tozo. Volledigheidshalve melden we dat er geen specifiek M&O-beleid en controleplan IB-signalen aanwezig is bij de gemeente Oisterwijk zoals verwoord in hoofdstuk 9.13 van de ‘nota verwachtingen accountantscontrole 2020’ d.d. 8 april 2021. Bij de interim-controle 2021 zullen we de follow-up bekijken van de afhandeling van de IB-signalen. Overige corona gerelateerde bevindingen In onze controle hebben wij uitgebreid aandacht besteed aan de impact van het coronavirus op de jaarrekening 2020. Over de belangrijkste gevolgen voor uw interne beheersing hebben wij reeds in onze managementletter d.d. 25 januari 2021 aan u gerapporteerd. De financiële gevolgen van corona zijn tot nu toe voor uw gemeentelijke organisatie beperkt gebleven. Wel zijn de langetermijneffecten van corona nog onduidelijk waardoor uw gemeente de financiële impact voor de komende jaren lastig kan inschatten. Uw gemeente schetst het financiële beeld van corona zo goed als mogelijk in de begroting (lange termijn) en bestuursrapportages (korte termijn).

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.2 De jaarrekening is getrouw

De jaarrekening 2020 is getrouw

9

Wij hebben bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Oisterwijk een goedkeurende controleverklaring afgegeven met betrekking tot de getrouwheid en rechtmatigheid. Een goedkeurende verklaring met betrekking tot getrouwheid betekent dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2020 als van de activa en passiva per 31 december 2020 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). Wij hebben enkele controleverschillen geconstateerd van beperkte omvang welke door de gemeente zijn gecorrigeerd. Naast de geconstateerde en verwerkte controleverschillen, zijn tijdens onze controle tevens resterende controleverschillen geconstateerd ten aanzien van getrouwheid en rechtmatigheid. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de goedkeuringstolerantie (€ 734.000) rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. Tijdens onze controle hebben wij geen ongecorrigeerde controleverschillen geconstateerd die onze rapporteringstolerantie overschrijden of die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn.

Wij concluderen dat de ongecorrigeerde controleverschillen zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en hebben derhalve een goedkeurende verklaring verstrekt met betrekking tot de getrouwheid. De goedkeuringstolerantie bedraagt € 734.000 voor fouten en € 2.202.000 voor onzekerheden.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.3 Rechtmatigheid van de jaarrekening

De baten en lasten als ook de balansmutaties in de jaarrekening 2020 zijn in overeenstemming met relevante wet- en regelgeving tot stand gekomen.

DASHBOARD

10

Naast de gecorrigeerde en ongecorrigeerde controleverschillen in het kader van de getrouwheid van de jaarrekening zijn ten aanzien van het aspect rechtmatigheid, met uitzondering van de gerapporteerde aanbestedingsfouten en lastenoverschrijdingen op investeringskredieten (zie hoofdstuk 2.4 en 4.5), geen ongecorrigeerde controleverschillen geconstateerd die onze rapporteringstolerantie overschrijden of die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. Wij concluderen dat de ongecorrigeerde controleverschillen zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en hebben derhalve een goedkeurende verklaring verstrekt met betrekking tot de rechtmatigheid. De goedkeuringstolerantie bedraagt € 734.000 voor fouten en € 2.202.000 voor onzekerheden.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2.4 Aandachtspunten voor 2021

11

Inleiding Naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2020 hebben wij een aantal bevindingen over het afgelopen boekjaar weergegeven. Daarnaast willen wij vanuit onze natuurlijke adviesfunctie de volgende van aandachtspunten voor het komende jaar benoemen.

Invoering rechtmatigheidsverantwoording 2022

Aanbestedingen

Update invoering rechtmatigheidsverantwoording De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording heeft gevolgen voor de (interne) beheersing van de organisatie en ook de rol van de accountant verandert hierdoor. Wij verwachten dat dit voor de meeste organisaties een uitdaging is, maar naar onze mening ook een kans is voor uw organisatie en interne beheersing. De gemeente Oisterwijk wordt met ingang van het verslagjaar 2022 zelf verantwoordelijk voor de rechtmatigheidsverantwoording en moet het college een (onderbouwde) mededeling doen omtrent de naleving van de rechtmatigheid. De invoeringsdatum is vanzelfsprekend onder voorbehoud van parlementaire goedkeuring. De wetswijziging is niet alleen een technische verandering maar ook een cultuurverandering die effect heeft op de bedrijfsvoering van de organisatie. Naleving Europese aanbestedingsregels Uit de controle 2020 blijkt dat de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen een complex onderwerp is en ieder jaar de nodige aandacht, capaciteit en kennis vergt van de organisatie. Zoals in onze managementletter d.d. 25 januari 2021 vermeld is een risicogerichte inkoopanalyse uitgevoerd op basis van de SDO-Notitie Uitvoering van de controle op aanbestedingsrechtmatigheid bij de jaarrekeningcontrole van decentrale overheden (Good practice, 17 januari 2019) van de NBA-Sectorcommissie Decentrale Overheden (SDO).

Aandachtspunt blijven de aanbestedingen rondom de automatiseringsomgeving en inhuur personeel. Uit de inkoopanalyse komen financiële rechtmatigheidsfouten naar voren van in totaal circa € 242.566. De uitgaven in 2020 zijn als rechtmatigheidsfout meegewogen in ons oordeel. Dit betreft:  Onderhoud en beheer sportcomplex de Leye & Staalbergven: € 76.734.  Inhuur medewerkers omtrent belastingwerkzaamheden: € 165.832. Volledigheidshalve merken we op dat de eerste hierboven vermelde financiële rechtmatigheidsfout vanuit 2019 naar 2020 doorwerkt zoals gerapporteerd in ons accountantsverslag 2019.

Laatste aandachtspunten t.a.v. K2F Corona

DASHBOARD

IT-beheersing (Key2Financiën) De laatste aandachtpunten liggen op het gebied van logische toegangsbeveiliging (autorisatiebeheer en superuserrechten). Wij adviseren opvolging te geven aan onze aandachtspunten (Bijlage C). Bij de interim-controle 2021 zullen wij de follow-up beoordelen. Corona De langetermijneffecten van corona zijn nog onduidelijk waardoor uw gemeente de financiële impact voor de komende jaren lastig kan inschatten. Uw gemeente schetst het financiële beeld van corona zo goed als mogelijk in de aankomende bestuursrapportages 2021.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

12

3. Resultaat & financiële positie

3.1 Resultaat 2020 3.2 Dashboard financiële positie ultimo 2020

3.3 Ontwikkeling van de financiële positie van de gemeente 3.4 Ons beeld van uw financiële positie

3.1 Resultaat 2020

Resultaat 2020 ten opzichte van de gewijzigde begroting

Belangrijkste afwijkingen in het resultaat 2020

DASHBOARD

13

Het resultaat van de gemeente Oisterwijk over het jaar 2020 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 2,9 miljoen voordelig. In het onderstaand overzicht is het resultaat in het kort weergegeven: OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (x 1.000)

2020

BEGROTING NA WIJZIGING

VERSCHIL

Saldo van baten en lasten

1.500

101

1.399

Dotatie aan reserves

- 3.701

- 5.173

1.472

Onttrekkingen reserves

6.144

6.102

42

Resultaat

3.943

1.030

2.913

Deze voordelen zijn op diverse programma’s gerealiseerd. Voor een nader gedetailleerd inzicht van de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging en de verklarende toelichting hierop verwijzen wij u voorts naar de toelichtingen per programma, zoals opgenomen als onderdeel van de programmaverantwoording.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3.2 Dashboard financiële positie ultimo 2020

NETTO-SCHULDQUOTE

14

BELASTINGCAPACITEIT

SOLVABILITEIT 50

90

105

95

130

72% 220

-100

< 90%

16%

20

90-130%

0

> 130%

(GECORRIGEERDE) SCHULDQUOTE

< 20%

114% 100

20-50%

> 50%

50

150

< 95%

95-105%

> 105%

STRUCTURELE EXPLOITATIERUIMTE

GRONDEXPLOITATIE

0

90

35 130

72% -100

< 90%

DASHBOARD

220

90-130%

8%

20

> 130%

JAARREKENING

100

0

< 20%

FINANCIËLE POSITIE

5,8%

20-35%

> 35%

BEVINDINGEN

5

-5

< 0%

BIJLAGEN

0%

> 0%

3.3 Ontwikkeling van de financiële positie van de gemeente

15

RATIO WEERSTANDSVERMOGEN

4,00

3,62

3,50 3,00

2,45

2,50

2,05 1,63

2,00

gemeente Oisterwijk

1,32

1,15

1,50 1,00

0,40

0,50 0,00 PB20

JR19

PB21

JR20

PB22

PB23

PB24

STRUCTURELE EXPLOITATIERUIMTE

8,0%

5,8%

6,0% 4,0%

3,9%

2,0%

1,6%

0,0% -2,0% -4,0%

1,2%

JR19

JR20

B 2021

B 2022

0,0% B 2023

1,7% 0,2% B 2024

-5,1%

-6,0%

• •

De bron voor de gemiddelden NL betreft het gemiddelde voor gemeenten in de categorie 20.000 tot 50.000 inwoners. Data gebaseerd op www.findo.nl. JR: jaarrekening en PB: programmabegroting (bron: programmabegroting jaar 2021).

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

gem. NL* gemeente Oisterwijk

3.4 Ons beeld van uw financiële positie

Kengetallen moeten in relatie tot elkaar worden bezien

Signaleringswaarden GTK 2020 als referentiewaarden Uw weerstandsvermogen is ‘ruim onvoldoende’, echter laat na een fors dalende trend weer een stijging zien

DASHBOARD

16

Onze rol in relatie tot het weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële positie van de gemeente Oisterwijk. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark. Signaleringswaarden volgens het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader 2020 (GTK 2020) Vanuit hun taak als financieel toezichthouder hebben de twaalf provincies een gemeenschappelijk financieel toezichtkader opgesteld dat vanaf begrotingsjaar 2021 gaat gelden. In het GTK 2020 zijn signaleringswaarden opgenomen voor de financiële kengetallen zoals opgenomen in het jaarverslag van de gemeente. Wij hebben deze signaleringswaarden als referentie gebruikt bij ons beeld van uw financiële positie.

Weerstandsvermogen gemeente Oisterwijk is ‘ruim onvoldoende’, echter laat na een fors dalende trend weer een stijging zien In de paragraaf weerstandsvermogen heeft het college een overzicht opgenomen van de weerstandscapaciteit en zijn de relevante risico’s benoemd. De gemeente Oisterwijk heeft op basis van interne berekeningen het totale bedrag aan risico’s waaraan de organisatie is blootgesteld bepaald op circa € 2,7 miljoen (2019: circa € 3,2 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit van uw gemeente bedraagt € 1,0 miljoen (2019: € 5,2 miljoen). De ratio weerstandsvermogen van de gemeente Oisterwijk is 0,4 (2019: 1,63) en is volgens het GTK 2020 ‘ruim onvoldoende’ te noemen. Echter na een fors dalende trend tot en met begrotingsjaar 2020 laat de ratio weerstandsvermogen van uw gemeente op basis van de begroting 2021-2024 de komende jaren weer een stijging zien echter blijven er vele onzekerheden bestaan (jeugdzorg, herijking gemeentefonds, corona).

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

3.4 Ons beeld van uw financiële positie

17

Solvabiliteit: blijft ‘meest risicovol’

Solvabiliteit en netto-schuldquote De solvabiliteit bedraagt ultimo 2020 16% (2019: 15%). Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter de gemeente Oisterwijk in staat is om haar verplichtingen op lange termijn te voldoen. De solvabiliteitsratio is lager dan de 20% grens en valt volgens de GTK 2020 in de categorie ‘meest risicovol’.

Netto-schuldquote: verder verbeterd en blijft ‘minst risicovol’

De netto-schuldquote bedraagt 72% (2019: 80%). De netto-schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden. Dit kengetal valt volgens de GTK 2020 in de categorie ‘minst risicovol’. Zowel de solvabiliteit als de netto-schuldquote laten een minder positieve ontwikkeling zien ten opzichte van vergelijkbare gemeenten in de inwonersklasse 20.000 - 50.000 op basis van de begroting 2020 (solvabiliteit: 31,5%, gecorrigeerde netto-schuldquote: 60,3%).

Grondexploitatieratio blijft laag (minst risicovol)

Ratio grondexploitatie Voor de ratio grondexploitatie geldt dat hoe lager deze is, hoe beter. De ratio grondexploitatie van de gemeente Oisterwijk is 8% (2019: 9%). De ratio grondexploitatie is lager dan de 20% en is het ‘minst risicovol’ te noemen volgens het GTK 2020.

Structurele exploitatieruimte: van ‘meest risicovol’ naar ‘minst risicovol’

Structurele exploitatieruimte Inzicht in de structurele exploitatieruimte helpt mee om te beoordelen welke ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen. Of welke stijging van de baten of daling van de lasten daarvoor nodig is. Deze ratio is 5,8% (2019: -5,1%). Dit betekent dat de financiële ruimte van de gemeente ten opzichte van voorgaand jaar (‘meest risicovol’) behoorlijk is verbeterd en volgens de GTK 2020 in de categorie ‘minst risicovol’ valt.

Belastingcapaciteit ‘meest risicovol’

Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit is in de begroting 2021 voor de komende jaren op 117% gezet en valt in de categorie ‘meest risicovol’. Dit cijfer geeft inzicht in hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

18

4. Belangrijkste bevindingen

4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording 4.2 Sociaal domein uitgelicht

4.3 Ontwikkeling grondexploitaties 4.4 BBV, WNT en SiSa 4.5 Begrotingsrechtmatigheid

4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording (1/2)

Nog aandachtspunten in de interne beheersing. Onze controle vooral gegevensgericht. Zie ook managementletter 2020.

Graag maken wij concrete afspraken over uw ambities

19

Interne beheersing en onze aanpak voor 2021 Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij een interim-controle uitgevoerd. De bevindingen naar aanleiding van deze controle hebben wij opgenomen in onze boardletter d.d. 4 februari 2021. Samenvattend hebben wij geconstateerd dat er bij uw gemeente, net als veel andere gemeenten, nog aandachtspunten resteren. Dit betekent niet dat uw gemeente niet in control is, maar wel dat het in control zijn voor ons niet toetsbaar blijkt uit controlesporen in de processen en systemen. Derhalve konden wij het afgelopen jaar voor onze controle (nog) niet steunen op uw interne beheersing en hebben wij de jaarrekening voornamelijk achteraf en gegevensgericht gecontroleerd (middels deelwaarnemingen, cijferbeoordelingen, steekproeven etc.). Fraude De komende jaren zal er vanuit de accountantscontrole nog nadrukkelijker aandacht worden gegeven aan fraudepreventie. Onze beroepsorganisatie de NBA heeft hiertoe een notitie “Best practice maatregelen frauderisicobeheersing voor bestuurders en toezichthouders” onderhanden. In deze notitie komt nadrukkelijk de rol van bestuurders en toezichthoudende organen zoals de gemeenteraad bij het voorkomen en detecteren van fraude aan de orde. Door de nadruk te leggen op het voorkomen van fraude kunnen de gelegenheden tot fraude afnemen.

Dit vraagt om actief toezicht op risico’s en beheersmaatregelen ter voorkoming van fraude. Ook de accountant heeft hierin een belangrijke rol. Landelijk vinden er diverse pilots plaats waar in de controleverklaring 2020 van de accountant uitgebreider wordt gerapporteerd over het thema fraude. De best practice van de NBA is erop gericht het fraudebewustzijn en de frauderisicobeheersing te vergroten. Uw gemeente kent een specifieke frauderisicoanalyse. Deze geactualiseerde frauderisicoanalyse hebben wij voor het laatst ontvangen bij de interim-controle 2019. Daarnaast zijn de belangrijkste risico’s weergegeven in de paragraaf risicobeheersing en weerstandsvermogen in de begroting en het jaarverslag. Graag blijven we op de hoogte van de acties c.q. stappen die u onderneemt ten aanzien van het vergroten van de actieve rol van de gemeenteraad / auditcommissie ten aanzien van frauderisicobeheersing. Bijvoorbeeld door jaarlijks één of meerdere onderkende frauderisico’s (en indien van toepassing de interne beheersingsmaatregelen die zijn genomen om deze frauderisico’s te mitigeren) nader te laten onderzoeken.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording (2/2)

Invoering rechtmatigheidsverantwoording 2022

20

Update Invoering rechtmatigheidsverantwoording door het college In onze eerdere rapportages zijn wij uitgebreid ingegaan op de ontwikkeling van de rechtmatigheidscontrole door de externe accountant naar de rechtmatigheidsverantwoording door het college. De commissie BBV heeft in december 2020 de concept notitie rechtmatigheidsverantwoording met de nadere spelregels voor de rechtmatigheidsverantwoording ter consultatie openbaar gemaakt. Wij hebben vernomen dat op deze consultatie veel reacties zijn binnengekomen die door de commissie BBV worden verwerkt. Gelijktijdig vindt de wetsbehandeling in de Tweede Kamer plaats. Daarna volgen nog de nodige aanpassingen van het BBV en andere wetgeving. De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording heeft gevolgen voor de (interne) beheersing van de organisatie en ook de rol van de accountant verandert hierdoor. Wij verwachten dat dit voor de meeste organisaties een uitdaging is, maar naar onze mening ook een kans is voor uw organisatie en interne beheersing. De gemeente Oisterwijk wordt met ingang van het verslagjaar 2022 zelf verantwoordelijk voor de rechtmatigheidsverantwoording en moet het college een (onderbouwde) mededeling doen omtrent de naleving van de rechtmatigheid. De invoeringsdatum is vanzelfsprekend onder voorbehoud van parlementaire goedkeuring.

De wetswijziging is niet alleen een technische verandering maar ook een cultuurverandering die effect heeft op de bedrijfsvoering van de organisatie.

Stand van zaken binnen uw gemeente

DASHBOARD

Stand van zaken binnen uw gemeente De gemeente Oisterwijk heeft stappen genomen ter voorbereiding op de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. Wij hebben vernomen dat uw organisatie een stappenplan onderhanden heeft wat aan uw raad wordt voorgelegd om de implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording bij uw gemeente te borgen. In dit stappenplan wordt onder andere voorgesteld om het controleprotocol en financiële verordening als gevolg van de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording te vernieuwen en door de raad vast te laten stellen. Hieruit blijkt dat uw gemeente gestart is om tot een goede implementatie te komen.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.2 Sociaal domein uitgelicht (1/2)

Sociaal domein 2020 bedragen circa € 12,8 miljoen

21

Sociaal domein in de jaarrekening De lasten van de gemeente Oisterwijk met betrekking tot het sociaal domein bedragen over 2020 circa € 12,8 miljoen. In hoofdlijnen zijn deze lasten als volgt opgebouwd: ONDERDEEL

TAAKVELD

2020

Wmo

Maatwerkvoorziening (Wmo), Maatwerkdienstverlening 18+ Geëscaleerde zorg 18+

€ 5,1 miljoen

Jeugdzorg

Maatwerkdienstverlening 18-, Geëscaleerde zorg 18-

€ 6,9 miljoen

pgb

Maatwerkdienstverlening 18+, Maatwerkdienstverlening 18-

€ 0,8 miljoen

Totaal

Fout pgb mede gebaseerd op projectiebrieven

€ 12,8 miljoen

Geraamde fout in de persoonsgebonden budgetten De SVB controleert zorgovereenkomsten, toetst facturen en declaraties en betaalt uit aan zorgverleners of andere instellingen. Uw gemeente verstrekt de beschikkingen pgb en is verantwoordelijk voor een adequate cliëntregistratie en het vaststellen van de prestatielevering. Uit de accountantscontrole 2020 bij de SVB blijkt dat landelijk sprake is van een afkeurend oordeel. Ten aanzien van de rechtmatigheidsfouten zijn de foutpercentages opgenomen in de gemeente specifieke projectiebrieven. De financiële rechtmatigheidsfouten gelden specifiek voor gemeente Oisterwijk. Voor de getrouwheidsfouten geldt dat deze gelijk zijn voor alle gemeenten in Nederland. De financiële rechtmatigheidsfouten en getrouwheidsfouten zijn kleiner dan de rapporteringstolerantie.

Rechtmatigheids- en getrouwheidsfouten pgb kleiner dan rapporteringstolerantie

De SVB toetst niet op de prestatielevering van de zorg. Hierdoor is er sprake van een onzekerheid. De gemeente verkrijgt echter zekerheid door intern ingerichte processen, zoals het toekenningsproces en de controles op betalingen, waardoor deze onzekerheid deels teniet wordt gedaan. Tevens verkrijgt de gemeente zekerheid vanwege de ontvangsten van het CAK. Op basis van het zekerheidspercentage dat de gemeente Oisterwijk hierdoor verkrijgt, zijn de onzekerheden voor pgb kleiner dan de rapporteringstolerantie.

Onzekerheden pgb kleiner dan rapporteringstolerantie

Wij hebben een review gedaan en kunnen steunen op de werkzaamheden van de accountant van de SVB. Daarbij concluderen wij dat de formele fouten zoals geconstateerd door de accountant van de SVB geen impact hebben op het rechtmatigheidsoordeel over de jaarrekening 2020 van uw gemeente.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.2 Sociaal domein uitgelicht (2/2)

Fouten en onzekerheid ten aanzien van prestatielevering

Onzekerheid prestatielevering en financiële fouten (getrouwheid en rechtmatigheid) zijn kleiner dan de rapporteringstolerantie

Financiële afwikkeling GR Hart van Brabant

DASHBOARD

22

Wmo ZIN De productieomvang van Wmo ZIN bij zorginstellingen bedraagt in 2020 circa € 3,1 miljoen. De toekenning van voorzieningen in het kader van Wmo ZIN vindt plaats vanuit de gemeente Oisterwijk. De gemeente heeft derhalve zelf inzicht in de cliënten en de gemaakte afspraken. Met betrekking tot de lasten Wmo ZIN Huishoudelijke verzorging vraagt de gemeente Oisterwijk per zorginstelling om een controleverklaring bij de productieverantwoording op basis van het landelijk protocol. Hiermee is voor de gefactureerde zorg onderbouwd dat ook daadwerkelijke prestaties zijn verricht. Uit onze controle blijkt dat van een aantal zorginstellingen onvoldoende controle-informatie is ontvangen waarmee kan worden onderbouwd dat voor de betaalde zorg ook daadwerkelijk prestaties zijn verricht. Deze onzekerheid is kleiner dan de rapporteringstolerantie en heeft geen impact op zowel het getrouwheidsoordeel als rechtmatigheidsoordeel. Daarnaast blijkt uit onze controle dat door de gemeente Oisterwijk verschillen zijn geconstateerd tussen de eigen administratie en de productieverantwoordingen van zorginstellingen welke zijn voorzien van een controleverklaring. De fout omtrent de getrouwheid en rechtmatigheid van deze lasten is kleiner dan de rapporteringstolerantie en heeft geen impact op zowel het getrouwheidsoordeel als rechtmatigheidsoordeel.

Jeugdzorg ZIN Uw gemeente heeft de financiële afwikkeling van de jeugdzorgtaken ZIN gedelegeerd aan de GR Hart van Brabant. Van belang voor de jaarrekeningcontrole is dat tijdig inzicht wordt verkregen in de financiële afwikkeling met de GR Hart van Brabant. Mogelijk ontvangt de gemeente medio 2021 nog een eindafrekening van de GR Hart van Brabant. Over deze cijfers heeft nog geen accountantscontrole c.q. formele besluitvorming plaatsgevonden. Volledigheidshalve melden we dat deze onzekerheid toereikend is toegelicht in de jaarrekening 2020 bij de paragraaf gebeurtenissen na balansdatum.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.3 Ontwikkeling grondexploitaties (1/2)

Redelijkheid belangrijkste schattingselementen vastgesteld

23

Actualisatie en bijstelling grondexploitaties Door de invloed van de parameters (zoals kostenstijgingen, fasering, druk op verkoopprijzen, rente-effecten) die bepalend zijn voor de in de toekomst te realiseren opbrengsten hebben wij bij onze controle de grondexploitaties diepgaand gecontroleerd. Tijdens de gesprekken zijn de uitgangspunten gechallenged. De grondexploitaties zijn met deze uitgangspunten per 31 december 2020 geactualiseerd. Tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen. Ultimo 2020 is net als voorgaand jaar een voorziening grondexploitaties gevormd. Op grond van de geactualiseerde grondexploitaties, waaronder de berekening van de eindwaarden, bedraagt de voorziening voor verliescompensatie € 8 miljoen (2019: € 7,8 miljoen). Het betreft de verliesvoorziening die nodig is om met name de verwachte verliezen bij afsluiten van de grondexploitaties KVL-terrein (€ 5,6 miljoen) en Studiegebied KVL (€ 2,3 miljoen) op te kunnen vangen.

Percentage of Completion (POC) methode

DASHBOARD

Winstneming Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Dit betekent echter niet dat pas winst moet worden genomen bij het afsluiten van het grondexploitatiecomplex. In de notitie Grondexploitatie is opgenomen dat voor winstneming de Percentage of Completion (POC) methode geldt: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd dient tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitaties winst worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Dit is mogelijk wanneer het waarschijnlijk is dat de economische voordelen die aan het project zijn verbonden naar de gemeente zullen toevloeien. Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen: 1. Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat; én 2. De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én 3. De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd).

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.3 Ontwikkeling grondexploitaties (2/2)

Redelijkheid belangrijkste schattingselementen vastgesteld

24

Voor de grondexploitaties van gemeente Oisterwijk heeft de POCmethode geresulteerd in een winstneming in 2020 van circa € 142.000 voor Pannenschuur Buiten. Een uitsplitsing van de bouwgronden in exploitatie naar soort project is in de hiernaast staande grafiek weergegeven. De kosten en opbrengsten in 2020 hebben hoofdzakelijk binnen de grondexploitaties Pannenschuur, KVL-terrein, KVL-Studiegebied en De Wingerd plaatsgevonden. De voorziening voor het verwachte verlies op de exploitatie KVLterrein en KVL-Studiegebied is in 2020 met respectievelijk € 0,5 miljoen verhoogd en met € 0,2 miljoen verlaagd.

ONTWIKKELING NETTO BOEKWAARDE GRONDEXPLOITATIES 2020–2019 (x € 1 miljoen) 7,0 6,2 5,8

6,0

5,0 4,4

De raming van de nog te maken kosten voor alle projecten bedraagt circa € 5,6 miljoen, hoofdzakelijk binnen de grondexploitaties Bedrijfsweg (€ 2,1 miljoen), KVL-terrein (€ 1,5 miljoen), Pannenschuur (€ 0,9 miljoen) en De Leye (€ 0,8 miljoen).

4,2

4,0

3,0

De raming van de nog te realiseren opbrengsten voor alle projecten bedraagt circa € 21,9 miljoen, hoofdzakelijk binnen de grondexploitaties Bedrijfsweg (€ 6,7 miljoen), KVL-terrein (€ 6,3 miljoen), De Leye (€ 4,2 miljoen) en Pannenschuur (€ 3,5 miljoen). Volledigheidshalve verwijzen we u naar de paragraaf grondbeleid in het jaarverslag 2020 en de toelichting op de balans in de jaarrekening voor een nadere toelichting.

2,0 1,1 1,0 0,3

0,3 0,0 -0,2 -1,0

2020

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

2019

0,9

1,0

4.4 BBV, WNT en SiSa

25

BBV wordt nageleefd

Bevindingen ten aanzien van naleving van de wettelijke verslaggevingsregels (BBV) Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Oisterwijk de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) heeft nageleefd.

WNT-verantwoording voldoet aan de vereisten

Naleving van de (publicatieverplichtingen) WNT De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing en vervangt tegelijkertijd de Wopt (Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens). Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen.

Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2020 niet meer bedragen dan € 201.000 per jaar. De externe accountant is belast met de controle op de naleving van de WNT door de instelling. Overschrijding van de bezoldigingsnorm wordt aangemerkt als een onverschuldigde betaling, die door de topfunctionaris terugbetaald moet worden aan de instelling. Gebeurt dit niet, dan is BDO als accountant wettelijk verplicht om bij het ministerie melding te doen van deze onverschuldigde betaling. Wij hebben tevens een meldingsplicht indien u geen of onjuiste gegevens heeft gepubliceerd in de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2020 van de gemeente Oisterwijk niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening 2020 van de gemeente Oisterwijk voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Geen bevindingen SiSa-bijlage

DASHBOARD

SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2020. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij uw specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Zie tevens Bijlage B.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.5 Begrotingsrechtmatigheid (1/2)

Overschrijding baten/lasten

26

Lastenoverschrijdingen in het kader van begrotingsrechtmatigheid In totaal heeft uw gemeente circa € 70,7 miljoen aan lasten begroot na wijzigingen, tegenover circa € 69,9 miljoen aan werkelijke lasten in 2020. Dit is in totaal een onderschrijding van circa € 0,8 miljoen (1,1%). Aan baten had uw gemeente een bedrag van circa € 70,8 miljoen begroot na wijziging, tegenover € 71,4 miljoen aan werkelijke baten in 2020. In totaal gaat het om een hogere realisatie van circa € 0,6 miljoen (0,8%). Naast het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten kent een gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. In 2020 is er per saldo circa € 2,4 miljoen aan de reserves onttrokken zodat het gerealiseerde resultaat € 3,9 miljoen positief bedraagt. De gemeenteraad autoriseert de begroting en stelt de kaders voor het college vast. Het college is verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid binnen de gestelde begroting. Begrotingsafwijkingen dienen tijdig gesignaleerde en gerapporteerd te worden aan de gemeenteraad.

In de jaarrekening bij de toelichting op het overzicht van baten en lasten zijn de begrotingsoverschrijdingen nader weergegeven en geanalyseerd. Controle begrotingsrechtmatigheid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2020, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de raad nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Belangrijk hierbij is dat het overschrijden van de begroting altijd onrechtmatig is, maar niet in alle gevallen hoeft te worden meegewogen in het accountantsoordeel. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen per programma. Zie hierna voor een overzicht van de lastenoverschrijdingen per programma en de overschrijdingen van investeringskredieten.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

4.5 Begrotingsrechtmatigheid (2/2)

Overschrijding lasten tellen niet mee in het accountantsoordeel

27

Zoals blijkt uit het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2020 (paragraaf 3.1.1.) is op diverse programma’s een begrotingsoverschrijding op de lasten te constateren. Deze zijn in te delen in de onderstaande categorieën zoals opgenomen in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. LASTENOVERSCHRIJDING PROGRAMMA 1. Dienstverlenend Oisterwijk (totaal € 1.237.022)

3. Samen redzaam Oisterwijk (totaal € 1.222.481)

ONRECHTMATIG BEGROTINGSAFWIJKING

TELT NIET MEE IN OORDEEL

Betreft een overschrijding als gevolg van hogere lasten ten aanzien van diverse onderwerpen zoals meer personeelskosten inhuur en overhead, hogere storting in de voorziening Appa als gevolg van rentedaling en toename voorziening dubieuze debiteuren als gevolg van COVID-19. Deze overschrijdingen hebben betrekking op bestaand beleid en worden grotendeels gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten of het betreft hogere lasten die pas laat bekend zijn geworden zoals de storting in de voorziening Appa en de voorziening dubieuze debiteuren. De overschrijdingen op dit programma tellen derhalve niet mee in het oordeel van de accountant.

P

Betreft een overschrijding in het kader van de Tozo-regeling (open einde regeling). Daarnaast staan tegenover deze lasten ook direct gerelateerde opbrengsten (volledig gecompenseerd door het Rijk), derhalve telt deze overschrijding niet mee in het oordeel van de accountant.

P

TELT WEL MEE IN OORDEEL

Wij verwijzen voor een inhoudelijke en meer specifieke analyse van de begrotingsafwijkingen naar de analyse begrotingsafwijkingen, zoals opgenomen in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2020. Overschrijding investeringskredieten tellen mee in het accountantsoordeel

DASHBOARD

Naast de begrotingsrechtmatigheid hebben wij tevens de lastenoverschrijdingen op investeringskredieten beoordeeld om vast te stellen of de gerealiseerde uitgaven binnen de door de gemeenteraad geautoriseerde begroting zijn gebleven. Zoals blijkt uit het “Uitputtingsoverzicht van investeringsbudgetten” in de jaarrekening 2020 is op diverse door de gemeenteraad vastgestelde investeringskredieten een lastenoverschrijding te constateren van in totaal circa € 125.000. ONRECHTMATIG

INVESTERINGSKREDIET

LASTENOVERSCHRIJDING INVESTERINGSKREDIET

Activanummer 304: Burg. v. Beckhovenstr. (klim. adaptatie 2019)

€ 24.134

P

Activanummer 306: Peperstraat (verv. 2019)

€ 61.252

P

Activanummer 307: Peperstraat (klim. adaptatie 2019)

€ 39.577

P

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

TELT NIET MEE IN OORDEEL

BIJLAGEN

TELT WEL MEE IN OORDEEL

28

Bijlagen

A

Onze controle

B

Bevindingen SiSa-bijlagen

C

IT-beheersing

29

A. Onze controle

A. Onze controle (1/4)

Doel en object controle

Materialiteit

Onafhankelijkheid

DASHBOARD

30

Doel en object van de controle Het doel van de controle is het geven van een onafhankelijk oordeel of de financiële overzichten van de gemeente Oisterwijk, in alle van materieel belang zijnde opzichten, zijn opgesteld in overeenstemming met het BBV. Voor een uitgebreide beschrijving van onze aanpak verwijzen wij naar onze opdrachtbevestiging d.d. 7 september 2020 met kenmerk ‘Sai/JMe/1018457/2005574’. Materialiteit Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij als uitgangspunt de door de raad vastgestelde toleranties gehanteerd. De raad heeft ons daarbij opgedragen om bij onze oordeelsvorming en rapportering uit te gaan van de hierna vermelde goedkeurings- en rapporteringstolerantie. Op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaald op € 734.000.

Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de goedkeuringstolerantie rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. Onze controle richt zich tevens op de getrouwheid en rechtmatigheid van de informatie in de WNT-verantwoording en de SiSa-bijlage van de jaarrekening. Voor de WNT en SiSa gelden specifiek voorgeschreven rapporteringstoleranties die veelal lager zijn dan uw rapporteringstolerantie. Wij passen deze voorgeschreven WNT- en SiSa-toleranties eveneens op correcte wijze toe. Onafhankelijkheid Nederlands recht en overige beroepsregels, zoals de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO), vereisen dat wij onafhankelijk zijn ten opzichte van onze controle cliënten. Wij zijn van mening dat door ons is voldaan aan deze eisen. Wij bevestigen dat we geen giften hebben gegeven aan dan wel aangenomen van de organisatie of haar personeel. Wij hebben de overige dienstverlening naast de controle van de jaarrekening beoordeeld aan de hand van onze beroepsregels en hebben geconcludeerd dat het type dienstverlening en de vergoeding onze onafhankelijkheid niet beïnvloeden.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

A. Onze controle (2/4)

Opdracht en controleaanpak

31

Opdracht en controleaanpak Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de Nederlandse controlestandaarden en de met u gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging van 7 september 2020. Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de andere informatie, inclusief de overige gegevens en het jaarverslag met de jaarrekening en of deze geen materiële afwijkingen bevatten op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins. Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn uiteengezet in de opdrachtbevestiging. Onze controleaanpak is gebaseerd op een risicogerichte benadering. Deze aanpak gaat uit van een risicoanalyse op transactiestromen, zoals verkoopactiviteiten en personeelszaken. Daarnaast worden bedrijfsrisico’s beoordeeld die voortvloeien uit de strategie en operaties van de gemeente Oisterwijk. In de risicoanalyse hebben wij beoordeeld in hoeverre de onderkende risico’s van invloed kunnen zijn op de jaarrekening. De risico’s met een hoge waarschijnlijkheid van het zich voordoen en mogelijk materiële impact hebben in onze controle meer aandacht gehad. Hiervoor verwijzen we naar onze managementletter d.d. 25 januari 2021.

Strekking van de controleverklaring

Continuïteit

DASHBOARD

Strekking van de controleverklaring Aangezien de jaarrekening 2020 van de gemeente Oisterwijk aan de daaraan te stellen eisen voldoet, hebben wij een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij deze jaarrekening. Alle bevindingen voortvloeiend uit onze controle van de jaarrekening 2020 zijn afdoende behandeld en onze controle is afgerond. Continuïteit De waarderingen in de jaarrekening van de gemeente Oisterwijk zijn gebaseerd op de veronderstelling dat de gemeente Oisterwijk als geheel in continuïteit zal worden voortgezet. De inschatting of een duurzame voorzetting mogelijk is, inclusief de eventueel in de jaarrekening op te nemen toelichting, is de wettelijke verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders. Als accountant beoordelen wij de aanvaardbaarheid van de door het college van burgemeester en wethouders ingeschatte mogelijkheden tot een duurzame voortzetting. Wij vinden deze inschatting aanvaardbaar.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

A. Onze controle (3/4)

Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële afwijkingen

32

De jaarstukken 2020 van uw gemeente bestaan uit:  het jaarverslag 2020 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen);  de jaarrekening 2020 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting inclusief SiSa-bijlage en taakvelden). In het onderdeel ‘programmaverantwoording’ van het jaarverslag dient informatie opgenomen te worden over: wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (zoals weerstandsvermogen, bedrijfsvoering etc.) het jaarverslag. Beide onderdelen vallen niet (expliciet) onder de controle van de jaarrekening. Het primaire object van de accountantscontrole (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening (de balans met toelichting en het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting). De inhoud van het jaarverslag (programmaverantwoording en paragrafen) hebben wij getoetst. Bij onze controle hebben wij geen materiële afwijkingen tussen het jaarverslag en de jaarrekening geconstateerd. Het jaarverslag en de jaarrekening zijn met elkaar verenigbaar.

De grondslagen van de jaarrekening 2020 zijn aanvaardbaar

DASHBOARD

De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de grondslagen van de jaarrekening 2020. In 2020 zijn er geen wijzigingen geweest in toegepaste verslaggevingsgrondslagen die een aanzienlijke invloed hebben op de baten en lasten of de financiële positie van uw gemeente. Significante verslaggevingsgrondslagen en toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie van uw gemeente en de baten en lasten in de jaarrekening. Daarnaast vereisen zij van het college en het management dat zij een oordeel vormen ten aanzien van soms moeilijke, subjectieve en complexe posities vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. Wij hebben het door het college en het management toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd.

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

A. Onze controle (4/4)

Fraude en noncompliance

33

Fraude en non-compliance Onze controle is niet specifiek gericht op het ontdekken van fraude. Bij de planning voor de jaarrekeningcontrole, houden wij rekening met het risico dat de jaarrekening als gevolg van fraude en onregelmatigheden onjuistheden van materieel belang zou kunnen bevatten. Daarnaast hebben wij beoordeeld in hoeverre sprake kan zijn van een risico omtrent corruptie. Eén van de door ons uitgevoerde maatregelen is het bespreken van de mogelijke frauderisico’s en mogelijke fraudesituaties op verschillende niveaus binnen de organisatie Hiertoe hebben wij de mogelijke frauderisico’s en de mogelijke fraudesituaties besproken met het managementteam van uw gemeente. Deze besprekingen en onze controlewerkzaamheden hebben geen aanwijzingen voor materiële fraude opgeleverd. Bij onze werkzaamheden hebben we de door uw organisatie geactualiseerde frauderisicoanalyse, zoals ontvangen tijdens de interim-controle 2019, betrokken. In deze analyse zijn de uitkomsten van een inventarisatie ten aanzien van de aanwezige frauderisico’s en beheersmaatregelen opgenomen. Conform eerder gerapporteerd adviseren wij u deze analyse periodiek te actualiseren en stappen te ondernemen ten aanzien van het vergroten van de actieve rol van de gemeenteraad / auditcommissie ten aanzien van frauderisicobeheersing.

Bij de beoordeling van het risico omtrent corruptie hebben wij gekeken naar klantspecifieke omstandigheden zoals de geografische plaats van de activiteiten, hebben we gekeken naar de sectoren waar corruptie meer dan gemiddeld voorkomt en hebben we beoordeeld in hoeverre buitenlandse wetgeving als de UK Bribery Act en de US Foreign Corrupt Practices Act van invloed kunnen zijn. Wij hebben aandacht besteed aan de compliance met de voor u van toepassing zijnde wet- en regelgeving en overige bepalingen voor zover wij die van belang achten in het kader van onze controle van de jaarrekening. Bij die werkzaamheden hebben wij geen materiële non-compliance geconstateerd.

Geautomatiseerde gegevensverwerking

Geautomatiseerde gegevensverwerking De accountant dient op basis van artikel 2:393, lid 4 BW, melding te maken van zijn bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij hebben de relevante processen met betrekking tot de geautomatiseerde gegevensverwerking getoetst. Wij hebben de automatiseringsorganisatie van de organisatie uitsluitend in het kader van de jaarrekeningcontrole beoordeeld. Een medewerker van de Gemeente Oisterwijk en de gemeente Goirle voeren het applicatiebeheer uit voor de drie samenwerkende GHOgemeenten (Goirle, Hilvarenbeek en Oisterwijk). Voor de IT-audit is de applicatie Key2Financiën beoordeeld. Voor de ITGC-onderdelen ‘Identificatie’ en ‘Superusers’ zijn de individuele gebruikerslijsten van de van de drie gemeenten beoordeeld. In bijlage C geven wij allereerst een samenvatting van onze bevindingen voor de genoemde applicatie Key2Financiën waarna de detailbevindingen volgen. Wij adviseren de organisatie opvolging te geven aan deze aandachtspunten. Bij de interim-controle 2021 zullen wij de follow-up beoordelen.

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

34

B. Bevindingen SiSa-bijlagen

B. Bevindingen SiSa-bijlage (1/3)

35

Inleiding Bij de jaarrekening wordt als bijlage de SiSa-verantwoording toegevoegd. De gemeente Oisterwijk heeft de rechtmatige totstandkoming van de SiSa-bijlage getoetst. In onderstaande tabel zijn de te rapporteren bevindingen opgenomen: Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit rapport over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2020 in het kader van SiSa worden verantwoord. Per regeling is aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd.

Strekking controleverklaring getrouwheid (jaarrekening)

GOEDKEUREND

Strekking controleverklaring rechtmatigheid (jaarrekening)

GOEDKEUREND

NR.

SPECIFIEKE UITKERING OF OVERIG

FOUT OF ONZEKERHEID

FINANCIËLE OMVANG IN €

TOELICHTING FOUT/ONZEKERHEID

Regeling eenmalige uitkering gemeenten voor A4 maatregelen ter vermindering overlast en criminaliteit asielzoekers B1 C1

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek Regeling specifieke uitkering Reductie Energiegebruik

D8 Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB) F9 G2

Regeling specifieke uitkering Extern Advies Warmtetransitie (EAW) Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2020 Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004

G3 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen)_gemeente 2020 G4

Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)_gemeentedeel 2020

H4 Regeling specifieke uitkering stimulering sport H8 Regeling Sportakkoord

DASHBOARD

JAARREKENING

FINANCIËLE POSITIE

BEVINDINGEN

BIJLAGEN

B. Bevindingen SiSa-bijlage (2/3) - Tozo

36

Tozo NR.

SPECIFIEKE UITKERING OF OVERIG

G4

Tozo 1_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen

Fout

FOUT OF ONZEKERHEID

G4

identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet Tozo 1_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen

Onzekerheid

G4

identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet Tozo 1_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet, maar wel