21-39 Vaststellen REKS- Inbreng inwoner

Geachte Voorzitter, geachte deelnemers aan dit Raadsplein overleg, goede avond. Voorzitter op mijn computerscherm staan de vele stukken van de Regionale Energie- en Klimaat Strategie. Een zeer lijvig dossier van alle kanten dichtgetimmerd en van alle kanten bekeken. Ik vraag mij dan ook af waarom ik hier als eenzame burger op dit raadsplein probeer uit te leggen wat mij niet bevalt aan dit plan. Ik realiseer mij dat het niets gaat uithalen wat ik ter berde breng en dat ik bij wijze van spreken een supertanker in volle vaart probeer tegen te houden. Toch doe ik dit tegen beter weten in om de kapiteins en stuurlieden van dit REKS schip even tijd te geven om zuiver rationeel te overdenken waar ze mee bezig zijn. 1. De rampzalige combinatie van de E en de K in REKS Het zal u niet ontgaan zijn dat er mensen zijn die aannemen dat een + een twee is en dit accepteren als een vaststaand feit en mensen die dit betwijfelen om politieke, persoonlijke of andersoortige redenen. Het gaat in dit geval over democratie, een handig instrument, door de Grieken ontwikkeld. Er zijn lopende de geschiedenis wat kanttekeningen bij gemaakt onder ander door de heer Alexis de Tocqueville (2008) die waarschuwde voor de tirannie van de meerderheid. Voor details zie Wikipedia.

Als voorbeeld hiervan deel ik met u mijn persoonlijke ervaring als (betalend) lid van een plaatselijke LEC en mijn democratische ervaring aldaar. Ik opperde daar, domme techneut zijnde, dat warmtepompen helemaal niet in alle situaties een goede oplossing kunnen zijn en ook nog eens, al mijn moed samenpakkend, dat dit wel heel kostbare oplossingen zouden worden voor gezinnen met een modaal inkomen en/of met een klein eigen huisje. Ik werd onmiddellijk geconfronteerd met een rood aanlopend bestuurslid die mij toebeet dat ik op deze manier alles “kapot” maakte wat tot nog toe opgebouwd was. Over overbelasting van ons elektriciteit netwerk heb ik daarna mijn mond maar gehouden. Gelukkig werd ik na afloop getroost door een aardige dame die mij toevertrouwde dat ze de zaken nog wel even wilde aankijken alvorens tot de door LEC aanbevolen richting over te gaan. Eveneens heb ik ervaren dat zowel in het LEC als in de REKS de discussie voortduren wordt gefrustreerd door te refereren aan regionale, provinciale of landelijke besluitvorming of bevoegdheden zonder een inhoudelijke reactie te geven. Op deze wijze wordt de burger procedureel in een cordon sanitair geïsoleerd en komt zijn boodschap niet terecht op de plaats waar iemand bestuurlijk actie zou kunnen en moeten ondernemen. Democratie heeft recht op gehoor op ieder bestuurlijk niveau.

Geachte raadsleden ik wil u hiermee aangeven dat de democratie ten onder gaat aan het ontbreken van de absolute ratio, ofwel aan het menselijk denkvermogen dat overspoeld wordt door emotionele opinie, procedures, persoonlijk en politieke wedijver. In de praktijk zijn hier talloze voorbeelden van te vinden (toeslag affaire etc.). De burger, en zelfs de parlementariër, wordt niet meer gehoord en besluiten die worden genomen komen irrationeel over voor ieder weldenkend mens. Deze besluit, in reactie, zich maar te distantiëren van de gang van zaken en gedesillusioneerd af te druipen, of in felle en grove bewoordingen en soms daden verzet aan te tekenen. Ik meen te mogen stellen, in vervolg op mijn 1+1 opmerking dat de K van REKS uitstekend in staat is de problemen en gevoelens naar voren te brengen die zij waarnemen. Zij kunnen definiëren wat wel en niet gewenst is op hun specifieke vakgebieden. Eveneens waag ik mij aan de stelling dat zij bij de technologische oplossing van deze problemen goed moeten luisteren naar creatieve technici die daartoe capabel zijn toegerust en dat een plan van aanpak niet vooraf

mag en kan definiëren wat de gereedschappen gaan worden die voor deze oplossingen gebruikt gaan worden. Dit ook omdat veel technische ontwikkelingen gaande zijn die in de REKS plannen niet gehonoreerd worden vanwege de gedateerde basis stellingnames uit 2016 en vroeger, dan wel een streng gedefinieerde horizon tot 2030. In het REKS rapport constateer ik helaas een mengeling van (groene) meningen, gecombineerd met aan de burger vooraf opgedrongen, gedateerde technologische oplossingen, die per dictaat worden ingebracht. Creatieve burger en specialistische inbreng hierover wordt, in elk geval naar mijn ervaring, nauwelijks geaccepteerd in de huidige debat structuur en alle helaas uit het jaar 2018 en vroeger stammen technische (dus uitvoerende) stellingnamen, die in veel gevallen niet meer courant zijn, worden halsstarrig in het plan aangehouden. Gevolg hiervan is bijvoorbeeld dat in de Nederlandse energie hoofdstructuur wordt nagedacht over inzet van het gasnet voor waterstof transport terwijl tegelijkertijd een subsidie op het afsluiten van woningen van het gasnet wordt gesubsidieerd en van kracht is.

Als REKS een plan voor een discussiestuk zou zijn moet het zich onthouden van alle vooringenomen uitvoeringstechnische stellingnames en alleen de discussie over de heersende problematiek aan de orde stellen zonder vooraf reeds specifieke technische oplossingen over de uitvoering te entameren. In het geval zij benoeming wel noodzakelijk achten zou de stellingname moeten worden gecombineerd met harde rationele technische bewijsvoering. Iets wat ik in REKS 1.0 nog gerefereerde bijliggende documenten terug vind. Ik verzoek de raad dan ook de REKS rapporteurs te bewegen harde bewijsvoering van hun uitvoerende stellingnames te produceren zodat deze publiek beoordeelt kunnen worden. 2. De REKS discussie vanuit de burger ervaren. Misschien heeft u zich gerealiseerd wat de effecten van uw plannen voor de gewone burger gaat betekenen. De LEC organisaties zijn naar mijn ervaring weinig democratisch gericht, meiden de ratio, maken de indruk een doorgeschoven promotie bureau van de REKS plannen te zijn en leven zich met enthousiasme uit op de meest fantastische korte termijn milieu paradepaardjes. Voorbeelden hiervan zijn: trek een extra trui aan, zet het CV water op 60 graden, koop LED lampjes, schaf even een warmtepomp en een infrarood paneel aan, laat je huis isoleren etc.

Voor de burger betekend dit een continu stroom van investeringen en onsamenhangende ideeën waarvan het einde voor hen niet in zicht is. Met (te) grote nadruk wordt het thema bezuinigen op energie naar voren gebracht, dit terwijl er energie genoeg is maar deze helaas, op dit moment, door de huidige infrastructuur niet ter beschikking kan worden gesteld. De burger ziet een financiële overval van 500 (isolatie) tot 90000 euro (geïsoleerde renovatie) op zich afkomen zonder dat hier enige rekening gehouden wordt met zijn financiële mogelijkheden en zonder dat hijzelf, zeker op korte termijn, er beter van wordt. Als hij niet mee doet of kan doen wordt hij gestraft met steeds hogere energie tarieven. Hebben de LEC’s zich wel voldoende ingespannen om deze problematiek naar REKS planning te vertalen. Hebben de LEC organisaties wel plannen aangedragen om investeringen te faciliteren (let wel er staat niet subsidiëren) en de resultaten van burger investeringen te subsidiëren. Eenvoudige methoden zouden kunnen zijn: - Beloning van afname van de energie rekening bij isolatie (energie besparing) - Voor de burger risico vrij faciliteren van financiering van meer kostbare energie gerelateerde projecten en subsidiering van de resultaten hiervan (energieproductie) om terugverdienen van de investering binnen 5 jaar mogelijk te maken

-

Faciliteren van financiering van energie opslag op micro niveau (net stabilisatie) en subsidiering van de resultaten hiervan. - De nuts bedrijven aanspreken op het installeren van tweezijdig slimme meters om de burger van de sterk variërende energie marktprijzen te kunnen laten profiteren. Hebben de LEC organisaties zich ook druk gemaakt over de vraag hoe een huisgezin met een gemiddeld inkomen dit moet gaan aanpakken? Voor de burger ontstaat de indruk dat hij alleen voor de kosten van al deze voorzieningen moet opdraaien terwijl ze, laten we eerlijk zijn, door de gemeenschap worden veroorzaakt (door het te langzaam aanpassen van de infrastructuur en de verkeerde energie productie keuzes in het verleden) en dus ook door die bron gefinancierd zou moeten worden. Nog veel ongepland werk aan de winkel dus voor aanvulling van zowel de LEC, de RES de K als de provinciale planning. Het voorgaande is zeer relevant voor het RES en K verhaal omdat lokale, regionale, provinciale en nationale energie structuren afhangen van de werkelijke gerealiseerde ontwikkelingen aan de basis. In dit verband verzoekt ondergetekende de raad dan ook zorg te dragen voor een meer democratische basisorganisatie (LEC) waarin in de breedte de democratische waarden zijn verzekerd en alle partijen zijn vertegenwoordigd.

Eveneens verzoek ik de raad zeker te stellen dat eenzelfde procedure plaats vind bij regionale, provinciale, en landelijke organisaties die zich met dit project bezig houden. (Ter informatie en als voorbeeld, bij de landelijke, onduidelijke en oppervlakkige slecht werkende video presentatie van de energie hoofdstructuur op 12 mei 2021 waren 43 aanwezigen en was het democratisch landelijk perspectief dus ver zoek. Het gevolg is dat beslissingen en alternatieven ambtelijk worden gewogen, in plaats van democratisch besloten. Dit vanuit het dikwijls academisch specialistisch niveau waarop men opereert en werkzaam is. Funest voor ethiek, rationaliteit en draagvlak aan de basis dus)

3. De windmolens Een duidelijk voorbeeld van vooringenomen, en kennelijk middels het democratisch proces niet beïnvloedbare stellingname, is de positionering van windmolens en andere grootschalige energie projecten op nieuwe plaatsen en nog niet aansluitend op bestaande infrastructuur. Basis hiervan is het door het “hoger” echelon gehanteerde niet democratische dogma, dat iedere Nederlander een gelijk aandeel in de energietransitie moet leveren. Op zich een waarheid zij het niet dat niet iedere Nederlander in staat is een gelijkwaardig aandeel te leveren. Hierbij denk ik dan, als voorbeeld, op micro niveau aan scootmobieler’s en traplift gebruikers die, relativerend gezien, meer van onze vaderlandse energie distributie diensten gebruik zullen maken dan de zelfbeweging vaardige “gewone” burger bij gelijkwaardige activiteit. Hetzelfde gehanteerde verdeel- dogma wordt toegepast op de verdeling van de landelijke ruimte. Iedere energieregio (RES plan) van de 30 regio’s moet een gelijk aandeel in de energieproductie gaan leveren. Het zal daarbij duidelijk zijn dat sommige regio’s meer of minder geschikt zijn voor bepaalde vormen van energie productie.

Rationeler en rechtvaardiger zou het overigens zijn als we ons hier in onze regio zouden beperken tot de doelstelling dat wij ons lokaal energie gebruik milieuvriendelijk moeten gaan produceren, zodat wij niet de last van zwaar geïndustrialiseerde gebieden hoeven te compenseren, en ons daarbij concentreren op productie methoden die in de betreffende regio het meest effectief en economisch zijn. Het zal u in deze context daarom niet bevreemden dat ik opper, dat uw rationele stellingname

zou moeten zijn, dat de gemeente Oisterwijk, zowel als alle Brabantse RES regio’s het minst geschikt zijn van bijna alle Nederlandse RES regio’s om windmolens te positioneren. Toch meent de huidige RES 1.0, vooringenomen en technisch nog economisch onderbouwt, als dictaat, positionering van windmolens in haar plannen te moeten opnemen en gaat daarbij voorbij aan enige technische of economische argumentatie. De kwellende vraag is of we deze milieu onvriendelijk, horizonvervuilende, geluid producerende, onderhoud intensieve, CO2 producerende (bij einde van de ((korte)) levenscyclus), daglicht verstorende, in onze regio niet economische apparaten in Brabant moeten gebruiken om energie te produceren. De RESK 1.0 notitie stelt het groene hart te ontzien bij het situeren van energie productie installaties zich daarbij niet realiserend dat door horizon vervuiling al een groot gedeelte van het groene hart is getroffen door de huidige windmolen milieu en horizon vervuiling. Geachte raad ik meen dat we alle Brabantse RES samenstellers moeten vragen rationeel te overwegen of we als provincie een bijdragen kunnen leveren aan de Nationale plannen wind op zee. Dit met 25 molens meer, die dan dezelfde capaciteit hebben als de 50 molens die we hier in Brabant neer zouden moeten zetten.

Tevens meen ik u te moeten vragen RESK 1.0 zoals nu gepubliceerd niet te accepteren en de RESK samenstellers te verzoeken de publicatie over windmolen situering uit het voorstel te verwijderen dan wel overtuigend en rationeel aan te tonen dat Brabant de ultieme plaats is om windmolens te positioneren. Als alternatief is ook te overwegen een fiks volume aan beton te investeren aan de kerncentrales Maasvlakte 1 en Borsele 2. Op deze wijze vervullen wij onze energie productie verplichtingen met de minste kosten en lasten voor onze inwoners. Voor de naaste toekomst lijkt het mij dat u, gemeenteraad, de RES samenstellers moet verzoeken af te zien van pré positionering en keuzes van technische specificaties en oplossingen voor aanvang van uitvoeringsprocessen. Dit gezien de snelle ontwikkeling van de beschikbare technologie en de (logisch) trage bestuurlijke aanpassing hieraan. 4. Grootschalige zon energie projecten Opvallen is dat REKS geen woord vermeld over de wenselijkheid zon projecten met energie opslag te combineren. Dit is beleidstechnisch zeer belangrijk omdat grootschalige zon projecten ook grootschalige elektriciteit net instabiliteit kunnen veroorzaken. Dit is overigens ook voor kleinschalige (woonhuis) projecten al het geval.

Als beleid zou zo snel mogelijk aan al deze projecten de eis moeten worden gesteld dat in combinatie met de zonnepanelen op dezelfde locatie opslagcapaciteit moet worden geïnstalleerd van dusdanige capaciteit dat in een gelijkmatige levering aan het elektriciteitsnet kan worden voorzien. Dit is een urgente zaak omdat initiatieven in dit soort projecten nu de kosten van netwerkinstabiliteit afschuiven naar de gemeenschap die dit weer terugvind op zijn energie rekening. Het verdien model van zon (en windmolen) projecten zal op dit gebied moeten worden aangepast. Bij deze verzoek ik dan ook de portefeuille houdende wethouder dit zo snel mogelijk aan te passen in de diverse procedures die met de totstandkoming van elektrische energie productie projecten met net aansluiting te maken hebben, dit met terugwerkende kracht in te laten gaan en dit verder op provinciaal niveau en verder aan te kaarten, mocht dit laatste noodzakelijk zijn. Dit om onze burger te ontzien.

5. Het tijdskader Het hele REKS traject en voorgaande processen loopt nu sinds 2016. Sindsdien zijn 6 jaren verlopen. Het REKS team heeft daar minsten 4 jaar of langer aan kunnen werken. U geeft de burger amper 6 maanden tijd om op uw veel omvattende plannen en eenzijdige vaststellingen (windmolens) te reageren. Daarbij opgeteld, naar mijn ervaring, de gebrekkige en soms eenzijdige communicatie. Ik verzoek de raad de burger dan ook een behoorlijk tijdsperiode te gunnen om de REKS plannen te beoordelen en argumenten te generen die uw plannen kunnen optimaliseren en aan de huidige en toekomstige ontwikkelingen aan te passen. Een uitstel van 12 maanden zou hiervoor een redelijke termijn zijn. Ook meen ik dat het tijdslot 2030 frustrerend werkt op een optimaal verlopend proces omdat hierdoor veelbelovende nieuwe ontwikkelingen procedureel buiten beschouwing worden gelaten. 6. Ten slotte Ik deponeer hierbij bij de gemeenteraad van Oisterwijk het verzoek om, buiten de discipline van hun partij denkbeelden en raadsprocedures voorgestelde zaken rationeel te beoordelen. Een instrument dat u hierbij zou kunnen helpen is uw stem te verdelen over drie democratische waarden, Ethiek, Ratio, en Draagvlak met een grote nadruk op Rationaliteit. Mocht u op een van deze drie waarden een score van minder dan zes constateren dan zou u moeten overwegen het betreffende voorstel af te wijzen.

In dit geval dus de REKS 1.0 notitie niet te accepteren of tot aanpassing van genoemde zaken te verzoeken. Ik dank u voor de mogelijkheid en aandacht, die u in het raadsplein heeft gegeven, om dit schriftelijk woord tot u te richten. Ik hoop verder dat u Oisterwijks parel blijvend laat glimmen en u haar niet met schuurpapier op zal poetsen. Mocht nadere verduidelijking of onderbouwing van dit schrijven noodzakelijk zijn, dan houd ik mij tot uw beschikking.

<gegevens bekend bij griffie>