21-171 Wijziging Algemene Plaatselijke Verordening t.b.v. tijdelijk verbod carbidschieten- bijlage Gezondheidskundig advies carbidschieten

GEZONDHEIDSKUNDIG ADVIES CARBIDSCHIETEN RBT 25 november 2020 ACHTERGROND Van oudsher wordt in diverse regio’s in Nederland tijdens de jaarwisseling met carbid geschoten. Het betreft dan met name gebieden in het noorden en oosten van het land, en in mindere mate het zuiden. Sinds 2014 staat carbidschieten als vijftigste traditie op de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed.

In het veiligheidsberaad van 23-11-2020 is de oplegnotitie “Carbidschieten jaarwisseling 2020-2021” besproken. Hieruit hebben onder anderen de volgende zaken een gezondheidskundig raakvlak: AANTALLEN SLACHTOFFERS, SCHAALGROOTTE EN SETTING: Mede door de jarenlange traditie en de ervaringen uit het verleden is het bij carbidschieten niet heel gebruikelijk dat er veel gewonden vallen. Het aantal (35 in 2018 en 26 in 2019) staat in geen verhouding tot het jaarlijkse aantal vuurwerkslachtoffers (ongeveer 1300) bijvoorbeeld, echter kunnen die getallen ook niet een op een vergeleken worden. Zo wordt vuurwerk in het hele land gebruikt tijdens de jaarwisseling, terwijl carbidschieten slechts in een klein gedeelte van het land en dan ook vaak in een gereguleerde setting plaatsvindt. Zo zijn er dan terreinen voor ingericht waarbij het publiek op afstand staat en dergelijke. WATERBEDEFFECT VUURWERKVERBOD: Net als bij afsteken van vuurwerk zorgt het gebruik van Carbid voor een (op dit moment zeer ongewenste) aantrekkingskracht op met name de jeugdige doelgroep. Het opvolgen van de huidige covid-maatregelen wordt daarbij al snel een bijzaak waardoor met name de belangrijkste maatregel (vermijd drukte, houd 1,5meter afstand) niet meer nageleefd zal worden. Een samenkomst van mensen is op dit moment strijdig met de basismaatregelen ten aanzien van de bestrijding van het Covid-19 virus.

GEZONDHEIDSKUNDIGE BLIK GEZONDHEIDSKUNDIG ADVISEUR GEVAARLIJKE STOFFEN ➢

➢ ➢

Carbid: Een brokje carbid zelf is niet heel erg gevaarlijk, al moet je er in je hand geen water bij gooien vanwege de reactie die dan ontstaat. Ik ga er even vanuit dat er geen carbid in poedervorm wordt gebruikt, het inhaleren van poeder kan tot irritatie in de keel lijden (en in ernstige gevallen tot benauwdheid en pijn achter borstbeen). Gas: Het gas acetyleen dat ontstaat als je water bij carbid doet, is pas bij hogere concentraties gevaarlijk. Normaal gesproken heb je bij carbid schieten geen contact met het gas. Letsel: De risico’s van carbid schieten liggen naar mijn idee vooral op gebied van kans op blast* letsel en doofheid. Vooral onkunde met het gebruik van carbid kan het risico vergroten.

* Onder blast letsel wordt verstaan letsel door een plotse grote drukgolf als gevolg van een explosie. Denk hierbij aan ernstig letsel aan hoofd, borstkas en inwendig letsel aan diverse organen, maar ook botbreuken en ander letsel als gevolg van rondvliegende projectielen. GEZONDHEID, VEILIGHEID EN MILIEU (GGD) “Voor de omgeving wordt het risico groter als het carbid schieten op korte afstand van gebouwen en personen/dieren plaatsvindt.” Dit is ook de reden dat in gemeenten waar een traditie bestaat met het carbidschieten er zaken hierover zijn opgenomen in de APV. Op deze wijze reguleren deze gemeenten het gebruik van carbid enigszins. SLACHTOFFERBEELD De kans dat er slachtoffers vallen in onze regio bij het gebruik van carbid wordt mede door de onervarenheid ermee verwacht groter te zijn dan bij het gebruik van vuurwerk. Ook het niet reguleren van de situatie (geen ingericht terrein, mogelijk plaatsvinden in bebouwde omgeving) geeft een groter risico op slachtoffers. Letsels als gevolg van carbidschieten zijn echter dusdanig dat een patiënt een uitgebreide vorm van zorg nodig heeft.

Wanneer dit vergeleken wordt met bijvoorbeeld vuurwerk slachtoffers (vuurwerk in oog, lichte brandwonden en in een zeer klein deel traumatische amputaties van bijvoorbeeld vingers) is bij slachtoffers van ongevallen met carbidschieten eerder sprake van intensieve zorg (inwendige bloedingen, botbreuken, blast letsel) waarbij er operaties, IC-opnames en dergelijke nodig zijn. Hierdoor legt de patiënt gemiddeld een hogere druk op de (acute) zorg dan bijvoorbeeld een vuurwerkslachtoffer. GEZONDHEIDSKUNDIG ADVIES Gezien bovenstaande zijn er de volgende factoren van invloed op dit advies: • • • •

groter risico op slachtoffers, door onbekendheid met carbidschieten; groter risico op gebruik maken van (meer) intensieve zorg; de huidige druk op de (acute) zorg door het Covid-19 virus; het aantrekkende effect mee dat het carbidschieten met zich meebrengt, en daarmee verhoogd risico op het bemoeilijken van het naleven van de Covid-maatregelen

Om deze gezondheidskundige redenen raden wij om aan om carbidschieten te ontmoedigen, in gemeenten waar geen traditie of ervaring en/of geen regulering rondom het carbidschieten bestaat.