1b Koersdocument Oostflank januari 2024 met wijzigingen bijgehouden
Tekst van het document
—
Toewerken naar meer natuurinclusieve- en minder
landschap, door behoud, herstel en toevoeging van
intensieve landbouw. Europese en landelijke restricties
landschapselementen, met name op perceelsgrenzen
landbouw handhaven (waaronder terugdringen van stikstof, ammoniak en geur).
(onderdeel van streven naar ca. 500ha nieuw bosgebied). Behoud openheid en afwisseling in
—
Uitbreidingen boomteelt niet wenselijk. Behoud van het
het landschap. Behoud en herstel van bestaande
huidige areaal. Soms zijn verplaatsingen mogelijk en
landschapselementen,zoals poelen, houtwallen en
wenselijk. Dit is een perceelsgewijze afweziging, zoals
solitaire bomen, zandpaden, microreliëf en oude
ook in de Oisterwijks Visie Buitengebied wordt benoemd.
kavelpatronen. (Samengevoegd)
B
C
B. Landbouw in overgangsgebieden
C. Natuur
Locatie: Overgangsgebieden rond Natura 2000 en Natte
Locatie: Natura 2000, Natte Natuurparels en NNB-gebieden.
Natuurparels (500m zoekgebied) en beekdalen.
—
—
Overgangszone extensieve landbouw/natuur/water. Mozaïek van landschapselementen, struweel en bos (onderdeel van streven naar ca. 500ha nieuw natuuren landschapselementen, waaronder 200ha nieuw bosgebied) met daartussen vormen van natuurinclusieve landbouw en boomteelt (zoals bijvoorbeeld kweekbossen, voedselbossen, agroforestry etc.)
—
Toewerken naar meer extensieve en duurzame landbouw gericht op grondgebonden graasdierhouderijen (BPLG)). Europese en landelijke restricties landbouw handhaven (waaronder sterk terugdringen van stikstof, ammoniak en geur en eisen stellen t.a.v. gewasbeschermingsmiddelen).
—
De exacte invulling van het begrip `natuurinclusief' wordt in nauwe samenwerking met de betrokken ondernemers,
70
agrariërs en boomtelers in het buitengebied ingevuld.
Streven naar optimale instandhouding en verbetering van de bestaande natuurwaarden.
Koerskaart Landbouw
Deze kaart is illustratief en indicatief en doet geen uitspraken over exacte parcelen
—
Zonering in verschillende 'hardheden':
—
Zoekgebied Zone B: Landbouw in overgangsgebieden (zoekgebied
—
—
Zoekgebied Zone A:
500m)
Landbouw
Geïntegreerde mix van landbouw met natuur waar
Inzetten op toevoegen natuurlijke elementen
beperkingen gelden op de landbouw vanwege
Toewerken naar meer natuurinclusieve- en minder
grote nationale opgaven. Zone van minimaal 500m
intensieve landbouw.
rondom natura 2000 gebieden.
Geïntegreerde mix van aangepaste vormen van landbouw en andere functies zoals
—
Zone C:
landschap, natuur, recreëren en wonen. Rondom
Natuurgebieden
dorpen inzetten op meer wandelpaden en
Natura 2000 gebieden en NNB.
landschapselementen. 71
72
73
04 KOERS PER KERN
(foto: Jostijn Ligtvoet)
74
INHOUDSOPGAVE
KOERS PER KERN Voor elke kern binnen de Oostflank wordt in dit hoofdstuk op hoofdlijnen een koers geschetst voor de komende jaren. Nieuwe ontwikkelingen die in dit hoofdstuk nog niet worden beschreven zijn mogelijk, zolang ze binnen de grote koers voor een kern passen.
5.1 Oisterwijk
nieuwe landschappelijke structuur te introduceren.
Oisterwijk is de enige kern in de Oostflank met
door akkerwegen, bomenrijen en houtwallen) kan
stadse allure. Door de omvang, het aantrekkelijke
Oisterwijk worden ingebed in een breed palet aan
historische centrum en de aanwezigheid van een
bijzondere en gevarieerde landschappen. In dit
station ontstijgt Oisterwijk het dorpse aanzien van
landschap is ruimte voor bijzondere buurtschappen
de andere kernen. Andere bijzondere kwaliteiten
in het groen (Pannenschuur). De Pannenschuurlaan
zijn de nabijheid van de Oisterwijkse bossen en
is één van de belangrijkste ontsluitingswegen voor
vennen en de beekdalen van de Voorste Stroom
Oisterwijk. De drukte op deze weg heeft gevolgen
en Achterste Stroom. Deze kwaliteiten zijn
voor de oversteekbaarheid en leefbaarheid. Dit is
hoofdzakelijk gesitueerd ten zuiden van het spoor.
een opgave die uitgewerkt moet worden. Ook i.r.t.
Aan de noordkant liggen kansen om de relatie
de koers zoals omschreven onder thema Auto.
Door het mozaïeklandschap te versterken (gevormd
tussen stad en landschap te versterken en een
Visiekaart Oisterwijk
75
Inbreiding kan plaatsvinden rondom het
Oisterwijk Pannenschuur VI
station. Het stationsgebied is een complexe
Pannenschuur VI is de enige uitleglocatie
transformatiezone, waarbij rekening gehouden
van Oisterwijk. Hier kan een gevarieerd
moet worden met omliggende bedrijven en het
woonprogramma komen, met een aanzienlijk
spoor. Er zijn mogelijkheden om een bijzonder
percentage betaalbare woningen en sociale huur.
stationsmilieu te realiseren, dat zowel aan de
Op een gedeelte van deze locatie heeft de gemeente
lokale als regionale woningbehoefte tegemoetkomt.
een voorkeursrecht (WVG) gevestigd. Hier kan een
Daarvoor is het deels nodig om bedrijventerrein
bijzonder landschappelijk woonmilieu worden
Kerkhoven te transformeren naar compacte
gerealiseerd met een zachte dorpsrand. Binnen het
woningbouw met stedelijke kwaliteiten,
WVG-gebied worden verschillende buurtschappen
aansluitend op de kwaliteiten, dichtheden
gepositioneerd in een landschappelijk raamwerk
en mate van stedelijkheid van de KVL-locatie.
van houtwallen, boomsingels, nieuwe bosjes en
Naast ontwikkelingen in het stationsgebied
poelen. Routes voor langzaam verkeer worden als
zijn in de kern nog andere, meer kleinschalige,
lange zichtlijnen naar het landschap ontworpen en
ontwikkellocaties.
verbinden de buurtschappen met de stad en het landschap. Vanaf Hoog Heukelom kunnen enkele straten het plangebied in gaan, om het voor auto’s
Bedrijfsweg Oisterwijk
te ontsluiten.
De Bedrijfsweg (ca. 4-6 ha) is de voornaamste ontwikkellocatie voor uitbreiding van
Een van de belangrijke uitgangspunten van dit
bedrijventerreinen in Oisterwijk. Een
koersdocument is dat beide gemeenten willen
voorwaarde voor deze uitbreidingen is een goede
voorkomen dat de dorpen aan elkaar groeien
kwalitatieve landschappelijke inpassing. Want
(zie pagina 7 en 9 van dit document). Daarom
ook de werkterreinen kunnen beter verbonden
blijft tussen de dorpen altijd een afstand van
worden met het landschap. Werknemers moeten
minimaal 750 meter onbebouwd (zie pag. 10). Om
makkelijk met de fiets naar hun werk kunnen,
de 750 meterzone te respecteren, wordt in de
en tijdens het lunchrondje in het groen of het
zoeklocatie ten noorden van het WVG-gebied (ten
buitengebied kunnen wandelen. Daarvoor moet
zuiden van de Kerkhovenbaan en ten oosten van de
de omgevingskwaliteit worden verbeterd. Nader
Hoog Heukelomseweg) ingezet op het verfraaien
onderzoek moet duidelijk maken wat haalbare en
en het robuuster maken van het landschap.
kwalitatieve ontwikkelingen zijn.
Nieuwe boskamers kunnen worden ingepast in de landschappelijke structuur van houtwallen, waar ook kleinschalige, natuurinclusieve landbouw
Oisterwijk Noordzijde
mogelijk is.
Alternatieve locatie kan worden gezocht, indien haalbaar, ten noorden van het
Binnen deze zoeklocatie is daarom beperkt ruimte
bedrijvenpark Laarakkers en Kerkhoven (tussen
voor woningbouw voor maximaal 30 Ruimte voor
de Kerkhovensestraat en Heusdensebaan) (ca 8-10
Ruimte-titels. Deze kunnen worden verdeeld
ha). Verder onderzoek naar de haalbaarheid van
in clusters van kleinschalige landschappelijke
deze locatie is een eerste vereiste. Het is niet
woonconcepten, zonder grote privétuinen. De
nodig om alle genoemde locaties te ontwikkelen
locatie vraagt om een nieuwe dorpse typologie
tot bedrijfslocatie. Er kan ook aanvullend worden
die past bij de omgeving: typische vrijstaande
gedacht aan een gemengde invulling met wonen
woningen of twee-onder-een-kappers passen hier
en werken. Dit alles wordt ingepast binnen het
niet. Binnen de zoeklocatie tussen het WVG-gebied,
versterkte landschappelijk raamwerk.
de Hoog Heukelomseweg en de Kerkhovenbaan (ruim 18 hectare) mogen de uitgeefbare clusters gezamenlijk maximaal 10% van de oppervlakte van het gebied beslaan, met een bebouwingspercentage van maximaal 25%.
76
De rest van het landschap wordt vrijgehouden van bebouwing, ingericht met landschapselementen en toegankelijk gemaakt voor de inwoners van Oisterwijk. Ten westen van de Hoog Heukelomseweg (richting buurtschap Heukelom) en ten noorden van de Kerkhovenbaan wordt geen uitbreiding van woningbouw toegestaan om daarmee de onbebouwde ruimte tussen de dorpen te waarborgen.
Illustratief landschappelijk raamwerk Pannenschuur VI
Status project: stedenbouwkundig plan is nog niet gemaakt, wordt in 2024 opgestart. Op deze kaart staan indicatief ideeën opgenomen hoe dit plan eruit zou kunnen zien, het is echter nog niet bepaald op welke percelen wat precies wordt gemaakt.
Legenda illustratief landschappelijk raamwerk Pannenschuur VI Ontwikkellocatie: buurtschappen in het groen (indicatief)
Langzaam verkeer-verbinding dorp en landschap
Ruimte voor nieuwe boskavels
Karresporen als wijkontsluiting
Herstellen en versterken landschapselementen kamerlandschap
77
5.2 Berkel-Enschot Oorspronkelijk waren Berkel en Enschot twee aparte dorpen. Door de jaren heen zijn deze dorpen aan elkaar vastgegroeid. Hoewel de oude kernen van de twee dorpen nog goed te herkennen zijn, functioneert het met de ontwikkeling van Koningsoord als één zelfstandige kern. Een bijzondere kwaliteit is de nabijheid van het historische cultuurlandschap van de BerkhoekBrem. Om Berkel-Enschot als zelfstandige kern te behouden is het belangrijk dat het dorp niet verder vastgroeit aan Tilburg of andere omliggende kernen. Tussen Berkel-Enschot en Udenhout wordt de 750 meter afstand ook gewaarborgd. De landschappelijke ‘Spie’ tussen het spoor, de Oud Lovenstraat, de Bosscheweg en de tangent valt daarom af als stedelijke ontwikkellocatie. Het is een essentiële groene ademruimte tussen Tilburg en Berkel-Enschot, waar je op de Enschotsebaan nog voelt dat je buiten bent.
Visiekaart Berkel-Enschot
78
We werken hier aan het verbeteren van het landschap. Er komen extra landschapselementen om het zicht op de industrie en de N261 deels te verhullen. Inbreiding in Berkel-Enschot is wenselijk, maar het aantal inbreidingslocaties in Berkel-Enschot is beperkt. Er is in ieder geval wél ruimte voor transformatie en er wordt nog gezocht naar mogelijkheden voor verdichting. Nieuwe woningbouwontwikkelingen richten zich met name op de Nieuwe Warande en het gebied Akker-Heikant. Hier liggen kansen om bijzondere landschappelijke woonmilieus te maken. Voor Akker-Heikant is de opgave om een definitieve groene dorpsrand te maken en tevens compact en vernieuwend landschappelijk wonen toe te voegen, waarbij respectvol wordt omgegaan met het bijzondere cultuurhistorische karakter van de Brem en de Hoolstraat met vrijliggende erven en -boerderijensembles.
Ten opzichte van eerdere plannen van Akker-
name de Hoolstraat en vrijliggende boerenerven
Heikant is het mogelijke ontwikkelgebied sterk
vormen met de nog open landschappelijke ruimte
verkleind om daarmee de afstand tussen de
een bijzonder cultuurhistorisch ensemble, dat
dorpen te waarborgen en cultuurhistorische- en
intact moet blijven. Hier zijn dus geen nieuwe
landschappelijke kwaliteiten niet aan te tasten.
woningbouwontwikkelingen toegestaan en ook geen
De verdere ontwikkeling van de ‘Villawijk’ Nieuwe
nieuwe erven.
Warande kan ervoor zorgen dat dat de Ruimte voor Ruimte-kavels die reeds zijn gerealiseerd, goed
Direct grenzend aan de bestaande woonwijk is wel
worden verbonden met het bestaande dorp. De
ruimte voor een beperkte uitbreiding, waarbij
ontwikkeling Nieuwe Warande Zuid die gepland
de 750 meter afstand tussen Berkel-Enschot en
stond ten zuidwesten van de Nieuwe Warande,
Udenhout gewaarborgd blijft. Zo kan de afronding
richting het Riddershofpad is afgeschaald zodat
van het dorp ook kwaliteit krijgen. Hier is ruimte
ook hier de landschappelijke ruimte tussen Tilburg
voor een bijzonder woonmilieu, met een daarbij
en Berkel-Enschot behouden kan blijven en deze
passende compacte woningbouwtypologie. Nieuwe
niet verder aan elkaar groeien. Belangrijk is dat
tuinpaden en karresporen passen in het landschap
de ontwikkelingen geen nadelige impact mogen
en kunnen als inspiratie voor ontsluitingspaden
hebben op de verkeersstromen door de kernen.
functioneren voor een landschappelijk woongebied.
Nieuwe infrastructuur moet ook geen extra
De vrijwaringszone (ondergrondse buisleidingen)
verkeer oproepen dat geen duidelijke herkomst of
kan dienen om een definitieve landschappelijke
bestemming in het gebied heeft. Om deze reden
afronding van het dorp te maken. Hier is ook
wordt de Koningsoordlaan parallel aan het spoor
ruimte om waterparken te ontwikkelen, zodat
doorgetrokken. Hiermee kan de nieuwe woningbouw
water uit de wijk kan infiltreren in de bodem. De
in Berkel-Enschot worden ontsloten, maar ontstaat
ontsluiting voor auto’s sluit aan op de bestaande
geen verkeersaantrekkende route die sluipverkeer
infrastructuur van het dorp. Er moet nog nadere
op regionaal niveau faciliteert. De doorgetrokken
studie en uitwerrking plaatsvinden, hoe een in
Koningsoordlaan biedt tevens een goede ontsluiting
capaciteit en veiligheid voldoende ontsluiting
vanuit Berkel-Enschot naar het treinstation.
van Akker-Heikant op bestaande dan wel aan te
Om te voorkomen dat verkeer in noord-oostelijke
passen infrastructuur kan plaatsvinden. Er kunnen
richting alsnog via de Heikantsebaan-Durendaelweg
wandel- en fietsroutes worden gerealiseerd naar
gaat worden maatregelen genomen om het verkeer
de Hoolstraat, om het dorp beter te verbinden
beter te begeleiden richting de Koningsoordlaan.
met het landschap. Op lange termijn ligt er een
O.a.: Plaatsen van bewegwijzering op de rotonde
kans om het aangrenzende werkgebied aan de
Durendaelweg – Pastoor van Tilborgstraat met
westkant onderdeel te laten zijn van deze integrale
duidelijke verwijzing voor doorgaand verkeer
gebiedsontwikkeling. Hier is mogelijk ruimte voor
richting de Koningsoordlaan. Overleg met
transformatie naar een gemengd woon-werkgebied.
navigatie bedrijven om de navigatie aan te passen. Maatwerkmaatregelen op de Durendaelweg, welke nog nader uitgewerkt moeten worden.
Nieuwe Warande Ten westen van Berkel-Enschot vindt
Akker-Heikant
in het buitengebied op dit moment een
Ontwikkellocatie Akker-Heikant ligt aan de
en twee appartementencomplexen: de villawijk
noordoostgrens van het dorp en grenst aan het
Buitengoed Nieuwe Warande. Deze ontwikkeling
bijzondere cultuurhistorische landschap van
is een initiatief van de Ontwikkelmaatschappij
Brem-Berkhoek. Nieuwe ontwikkelingen moeten
Ruimte voor Ruimte-, een 100% deelneming van de
passen bij de kwaliteiten van dit landschap. Met
provincie Noord-Brabant.
gebiedsontwikkeling plaats van 165 zelfbouwkavels
79
Tussen deze nieuwe wijk en het spoor is ruimte
—
Afronding van de villawijk met op de
voor woningbouwontwikkeling in een dichtheid
aangegeven locaties nog ruimte voor enkele
passend bij een dorpshart. We studeren zorgvuldig
kavels en compacte, collectieve erven, zodat
op een inpassing van de nieuwe woningen zodat
er een duurzame landschappelijke afronding
het landschappelijk karakter van de wijk behouden
ontstaat die 1-op-1 overgaat in het Water- en
blijft. Voorzieningen (Koningsoord) liggen direct
Klimaatlandschap Pauwels.
aan de andere zijde van het spoor en zijn direct
—
Goede verbindingen (vooral langzaam verkeer)
bereikbaar met de bestaande fietstunnel. Zo kan
tussen de bestaande kern en de Nieuwe
de bestaande losgelegen villawijk op een goede
Warande.
en duurzame manier worden aangehecht op het
Dat zou kunnen op een manier die enerzijds
bestaande dorp én kan de wijk een landschappelijke
aansluit bij de zelfbouwcultuur van de Nieuwe
afronding krijgen. Dit doen we met enkele
Warande en anderzijds onderdeel wordt van het
ingrepen:
Water- en klimaatlandschap Pauwels. Door een
—
Het tussengebied landschappelijk versterken
centrale groene ‘common’ te ontwikkelen, een
met een groen hart (de “common”) en daaraan
collectieve tuin voor de hele buurt, kan het gebied
gelegen bebouwing: ontspannen delen en
een waardig verlengstuk worden van het water- en
compactere delen in aansluiting op de
klimaatlandschap. In deze common is ruimte voor
bebouwing van Berkel-Enschot.
wateropvang, poelen, houtwallen, singels en bosjes.
Illustratief landschappelijk raamwerk Akker-Heikant
Status project: stedenbouwkundig plan is nog niet gemaakt, wordt in 2024 opgestart. Op deze kaart staan indicatief ideeën opgenomen hoe dit plan eruit zou kunnen zien, het is echter nog niet bepaald op welke percelen wat precies wordt gemaakt.
80
Nieuwe (zelfbouw) woningen in collectieve clusters
Zoals in de omschrijving van Berkel-Enschot is
grenzen aan deze common en vormen één geheel.
opgenomen, is het verder bouwen richting het
Het landschap is de tuin van de bewoners.
zuiden (fase 2 van de Nieuwe Warande aan het
Onderdeel van deze ontwikkeling zijn ook
Riddershofpad) niet meer wenselijk. Zo houden
verschillende transformatielocaties langs het spoor,
we afstand tussen het dorp en de Noordelijke
waaronder tuincentrum De Hemeltjes. Deze locaties
stadsrand en bieden we mogelijkheden voor
kunnen als eerste worden ontwikkeld.
landschapsontwikkeling. Ontsluiting van de Nieuwe
Tenslotte kan het Riddershofpad als
Warande vindt bij voorkeur plaats via het zuiden
landschappelijke en recreatieve wandel- en
op de Rauwbrakenweg. Het verkeer wordt via de
fietsroute worden opgewaardeerd. Door deze route
Rauwbrakenweg en Schepersvenweg direct op de
bijna geheel vrij te houden van achtertuinen of
N261 ontsloten. De N261 heeft voldoende capaciteit
nieuwe woningen kan het een waardige verbinding
en is geschikt voor de afwikkeling van het verkeer.
worden tussen Berkel-Enschot en klimaatlandschap
Hoe meer verkeer via de N261 verwerkt wordt, hoe
Pauwels. Op twee aangegeven locaties is beperkt
minder De Kraan wordt belast. Er moet nog nadere
ruimte voor het afronden van de villawijk met
studie en uitwerrking plaatsvinden, hoe een in
enkele kavels of collectieve erven, indien die ook
capaciteit en veiligheid voldoende ontsluiiting
de ruimtelijke kwaliteit van met name achterzijden
van Nieuwe Warande op bestaande dan wel aan te
van bestaande kavels kunnen verbeteren.
passen infrastructuur kan plaatsvinden.
Legenda illustratief landschappelijk raamwerk Akker-Heikant Ontwikkellocatie: Brabants vrij wonen in landschap (indicatief) Langzaam verkeerverbindingen dorp en landschap Landschappelijke afronding (vrijwaringszone kabels en leidingen) Optioneel transformatie bedrijventerrein (lange termijn) Uitwerken landschapszone tussen Berkel-Enschot, Udenhout en Oisterwijk
Woningen voor ouderen aan een gezamenlijke binnentuin.
Dorps verdichten.
Landschappelijke afronding van het dorp en wandelverbindingen naar het landschap.
Betaalbare woningbouw met lokale architectuur.
81
Illustratief landschappelijk raamwerk Nieuwe Warande
Vrij wonen in het groen.
Gedeelde groene buitenruimte.
Schuren ensemble.
Groene gemeenschappelijke speelvoorziening.
Status project: stedenbouwkundig plan is nog niet gemaakt, wordt in 2024 opgestart. Op deze kaart staan indicatief ideeën opgenomen hoe dit plan eruit zou kunnen zien, het is echter nog niet bepaald op welke percelen wat precies wordt gemaakt.
Legenda illustratief landschappelijk raamwerk Nieuwe Warande Landschapselementen toevoegen in samenhang met Klimaatlandschap Pauwels
Langzaam verkeersverbinding naar Klimaatlandschap Pauwels
Groene common met buurtvoorzieningen
Landschappelijke fietsroute - auto te gast
Ontwikkellocatie: nieuwe boerenerven (indicatief)
Wijkontsluiting
Ontwikkellocatie: (zelfbouw) kavels met collectieve woonclusters en adres aan groene common (indicatief)
Afronden kernrandzones
Dorpscontour
Aandachtspunt en opgave: overstroming vanuit het oppervlaktewatersysteem
82
83
5.3 Udenhout Udenhout is een vitaal Brabants dorp aan de rand van Loonse en Drunense Duinen, met een lange ontstaansgeschiedenis. Het is voor de leefbaarheid van de dorpen in de Oostflank van groot belang dat er een nieuw station komt op de lijn Tilburg-Den Bosch. Met de realisatie van een nieuw NS-station in Udenhout kan het dorp een schaalsprong maken. Het biedt de mogelijkheid om een nieuw relatief dicht woon-werkmileu te ontwikkelen en er liggen ook kansen voor versterking van het centrum en in het lint. Dan gaat het om nieuwe verdichtingslocaties rondom het Kloosterpad, de Zeshoevenstraat, Slimstraat/ Kreitenmolenstraat. Om verdichtingskansen in het centrum en het lint nader in beeld te brengen wordt een Ruimtelijk Gebiedsperspectief Udenhout opgesteld. In dat kader wordt ook onderzocht hoe een goede, aantrekkelijke dorpskern met voldoende ontmoetingsmogelijkheden gerealiseerd kan
huidige intensiteit en past bij het verblijfsklimaat. Vanuit analyse naar de omgeving en functies in de kern van Udenhout en het oplossend vermogen van onder andere het beter laten functioneren van De Mortel gaan we uit van een streefwaarde van 5.000 mvtg per etmaal in de kern van Udenhout. Maatregelen die al op kortere termijn worden genomen moeten in de lijn van het Koersdocument passen. Om de bereikbaarheid per auto te waarborgen en met name het dorpshart van Udenhout te ontlasten wordt het verkeer geleid via de verlengde Koningsoordlaan richting de Kreitemolenstraat, en daaraansluitend over een verbeterde Spoorakkerweg richting De Mortel of Brabantsehoek-Gommelsestraat. De maatregelen worden genomen alvorens een station wordt gerealiseerd en Udenhout wordt uitgebreid met woningbouw.
worden. In Udenhout zien we dat de huidige verkeersintensiteit niet past bij een goede
Er zijn in Udenhout twee potentiële
leefbaarheid en verkeersveiligheid in de kern.
stationslocaties:
Daarom nemen we maatregelen waardoor de
1
Rondom het voormalige stationsgebouw;
intensiteit in de kern in de toekomst met de
2
Grenzend aan de sportvelden.
gerealiseerde woningbouw toch lager is dan de
Zicht op Loonse en Drunense Duinen vanaf Udenhout (foto: John Davids) 84
Stationslocaties
Scenario locatie 1 nabij voormalig
in een robuuste nieuwe bosontwikkeling, die ook
stationsgebouw De eerste locatie biedt
de verbinding tussen De Brand en De Leemkuilen
verschillende kansen: de herinrichting achter de
versterkt. Hierin is dan ook ruimte voor
Jumbo, een nieuwe verbinding met het beekdal
sportvoorzieningen, wat een goede uitwerking
van de Roomley, uitbreiding van een compacte
vraagt. Op beide plekken wordt de ontwikkeling
woonwijk tussen het spoor en De Mortel (op de
van infrastructuur en ruimtelijke inrichting op
locatie waar in geval van scenario 2 de sportvelden
het gebied van planvorming, financiering en
naar toe zouden gaan), geïntegreerd in het groen
exploitatie geïntegreerd aangepakt. Een nieuwe
en met voldoende waterberging (aansluitend bij
autoverbinding tussen de Kreitenmolenstraat
de waterpark-gedachte). Daarbij zijn er mogelijk
en aangrenzende woonwijken kan deel uitmaken
ook kansen om het noordwestelijk deel van het
van deze integrale planontwikkeling met de
bedrijventerrein in de toekomst te transformeren
daarbijhorende revitalisatie van de Kreitenmolen.
naar een compact stedelijk woon-werk milieu.
Daarbij willen we het cultuurhistorisch landschap
Zo ontstaat zowel ten noorden en zuiden van
van de Berkhoek koesteren en het vormgeven aan
het station een typisch stationsmilieu. Ofwel:
de overgang tussen het bedrijventerrein en het
bebouwing voor wonen en werken in een relatief
omliggende landschap en het dorp. Aanvullend
hoge dichtheid.
verkeerskundig onderzoek is noodzakelijk om tot een definitieve locatiekeuze voor het station te
Scenario locatie 2 grenzend aan de sportvelden
komen, waarbij ook Berkel-Enschot als locatie niet
Ook de tweede locatie biedt allerlei opties. Als
kan worden uitgesloten.
de sportvelden worden verplaatst, ontstaat hier ook de kans om een aantrekkelijk stationsmilieu
De noordwestelijke rand van Udenhout, met o.a.
te ontwikkelen. Ook op deze plek spelen opgaven
kasteel De Strijdhoef en zwembad De Groene
gekoppeld aan het watersysteem en inpassing
Wellen, willen we ontwikkelen als ‘natuur-
van het beekdal. Dit kan gecombineerd worden
inclusieve recreatiezone’. Samen met de betrokken
met de ontwikkeling van een landschappelijk-
eigenaren werken we daarvoor een specifiek plan
recreatieve zone aan de oostzijde van Udenhout,
uit. Nieuwe, kleinschalige recreatieve functies kunnen in deze zone ontwikkeld worden, in nauwe samenhang met ‘mens-inclusieve natuur’.
Visiekaart Udenhout 85
5.4 Biezenmortel De historische groei, binding van de kern met het landschap én de sterke sociale cohesie van (oud-) dorpsbewoners, bieden een goede basis om Biezenmortel leefbaar te houden en toekomstbestendig te maken. Op 12 juli 2023 is een Dorpsakkoord ondertekend met alle direct betrokken partijen, waaronder de gemeente Tilburg. Dit dorpsakkoord is het eerste concrete resultaat van het Koersdocument Oostflank SRBT en zal gaan werken vanuit de uitgangspunten in het Koersdocument. Voor woningbouw speelt een grote en urgente opgave. Nog voor 2030 willen we een inhaalslag maken en inzetten op duurzame groei, met betaalbare woningen voor de lokale behoefte. Met name in Biezenmortel bestaat de kans om klimaatadaptief binnendorps te verdichten. De nieuwe woningen zijn gericht op starters en doorstroming van bestaande bewoners. Zo draagt de nieuwbouw bij aan de sociale cohesie. De opgave is om te zoeken naar woonconcepten die hierbij passen. Denk bijvoorbeeld aan
Ondertekening Dorpsakkoord Biezenmortel op 12 juli 2023 (foto: Beeldveld)
86
meer-generatiekavels, CPO-projecten (Collectief Particulier Opdrachtgeverschap) of nieuwe wooncoöperaties. Daarbij is het van belang dat het dorpshart versterkt wordt, door het toevoegen van (maatschappelijke) voorzieningen. De landschappelijke structuur moet leidend zijn voor de groei van het dorp. Dat kan door aan de oostzijde een sterke landschappelijke structuur te introduceren, die het raamwerk biedt voor een geleidelijke, kwalitatieve groei. Voor een goede afronding van de bestaande uitbreiding aan de oostzijde is het in elk geval belangrijk dat er een duidelijke grens wordt gedefinieerd. Aan de westzijde is het landschappelijk en cultuurhistorisch van cruciaal belang om het open landschap ten westen van de Beukenhof te behouden. Ook stellen we het doel om de huidige én toekomstige woningen in Biezenmortel beter bereikbaar te maken. Er wordt onderzocht welke mogelijkheden er zijn voor Biezenmortel om een ov verbinding met Tilburg te verkrijgen.
Landpark Assisië Ten zuiden van Biezenmortel ligt het zorgcomplex Landpark Assisië. Stichting Prisma beheert de locatie met diverse gebouwen, woningen en openbare ruimte, bestemd voor zorg. Om beter voorbereid te zijn op de transitie in de zorg is Stichting Prisma op zoek naar nieuwe vormen van zorg en samenleven. De nieuwe functies moeten op
Gemeente en Stichting Prisma gaan dit verder concretiseren op basis van een gebiedsvisie. Onderdeel daarvan is ook de relatie met Biezenmortel, behoud van monumentale elementen en landschappelijke waarden en landschappelijke inpassing in relatie tot de Leemkuilen. De bouwmogelijkheden moeten in verhouding staan tot de bestaande bebouwing en het landschap.
een of andere manier gerelateerd zijn aan zorg. Om nieuwe gebruiksmogelijkheden op het landpark mogelijk te maken moet het bestemmingsplan worden aangepast.
Visiekaart Biezenmortel
87
5.5 Haaren In het centrum van Haaren liggen kansen voor de ontwikkeling van een compact en autoluw dorpshart, met nieuwe woningen voor starters en senioren, voorzieningen op fiets- en loopafstand en ruimte voor vergroening in een dorpse sfeer. Hier bouwen we voor de lokale behoefte, het verbeteren van de leefbaarheid en het versterken
Leidend bij de ontwikkelingen is het ontwikkelkader Landgoed Haarendael (2023). De toekomstige invulling van dit gebied moet recht doen aan de iconische status en meerwaarde opleveren voor de regio. Daarbij hanteren we de volgende uitgangspunten: —
Landgoed Haarendael als iconische plek en
van het dorpse karakter. Voor het gebied rond
maak bij een herontwikkeling de geschiedenis
het beekdal van de Ruysbossche Loop wordt
van het terrein langs drie verhaallijnen
er een visie opgesteld, waarbij tevens wordt
beleefbaar (Groot-Seminarie, gedenkplaats,
gekeken naar woningbouw met respect voor het beekdal en om kansen van het beekdal optimaal te benutten. Door nieuwe verbindingen tussen
zorg); —
landschap. Nieuwbouw vindt zoveel mogelijk
landschap; —
voortgeborduurd op de oorspronkelijke
Voorbeelden zijn de herontwikkeling van het van gemeenschapshuis Den Domp en rondom de
hoofdopzet; —
kleinschalige woningbouw. Om de historische en groene kwaliteit van het gebied te borgen, wordt een overkoepelende visie gemaakt. Er is ruimte voor woningbouw in de noordwesthoek (omgeving Holleneind en Köppenstraat). Hier liggen kansen voor een dorpse en natuurinclusieve uitbreiding van de aangrenzende woonwijk.
Haarendael Landgoed Haarendael is een iconische plek met een rijke historie. Het ligt als een groen omkaderd gebied in het agrarische landschap net buiten het dorp Haaren. Na jaren van leegstand en een grote brand in 2019 bevindt het landgoed zich echter in verwaarloosde staat. We willen het landgoed een nieuwe toekomst geven door landschapsontwikkeling en nieuwe functies als wonen, zorg en kleinschalige leisure. Als pleisterplaats wordt het onderdeel van het recreatieve netwerk in de Oostflank.
88
Bied ruimte aan een mix van wonen voor een variatie aan doelgroepen én voorzieningen op
Driehoeven. In het beekdal wordt niet gebouwd, maar in de flanken zijn wel initiatieven voor
Zet in op herbestemming en uitbreiding van het hoofdgebouw, waarbij wordt
plaats op inbreidings- of transformatielocaties. voormalige gemeentehuis, van de huidige locatie
Waarborg het contrast tussen deze groene enclave en het omliggende agrarische
dorp en beekdal (via Park Ruijbosch) te maken kan het dorp optimaal profiteren van dit bijzondere
Koester het cultuurhistorisch ensemble van
het gebied van zorg en kleinschalige leisure; —
Versterk het aanwezige landschap en de tuinenstructuur;
—
Bied in de voorterreinen ruimte aan ten hoogste vijf woongebouwen, die onderdeel worden van het landschap. De rest van het voorterrein wordt publiek toegankelijk en ontwikkeld als een open parklandschap.
Visiekaart Haaren
89
5.6 Moergestel Moergestel grenst aan twee bijzondere landschappelijke structuren: het beekdal van de Reusel en de bossen van het Galgeven. Toekomstige gebiedsontwikkelingen kunnen de relatie tussen het dorp en deze structuren versterken. Nieuwe woningbouwlocaties, waaronder Moergestel Noord (rondom Kasteel Nieuwhof), kunnen het dorp verbinden met een nieuw beekdalpark rondom de Reusel. Oostelvoortjes II is een uitbreidingslocatie die als definitieve groene dorpsrand wordt vormgegeven. Sonman II biedt ruimte voor een bijzonder -werkmilieu in het groen, dat een schakel kan vormen tussen het dorp en landgoed Zonnewende. Om de leefbaarheid van het dorp te verbeteren wordt ingezet op een autoluw dorpshart.
Visiekaart Moergestel
90
Aanpassingen van de straatprofielen in het dorpshart komen de verkeersveiligheid ten goede en doet ook veel voor de beleving. Mogelijk heeft dit onvoldoende effect voor de verkeersintensiteit, en daarom wordt er ook onderzocht of ingrepen aan de A58 (capaciteitsverruiming), met of zonder het in westelijke richting verplaatsen van de op- en afrit aan de A58, verbetering opleveren. Ook een nieuwe oostelijke randweg zou een bijdrage kunnen leveren aan het autoluw maken van het dorpshart. Nader onderzoek is hiervoor noodzakelijk, waarbij het ook moet gaan over het voorkomen van sluipverkeer door de kern van Moergestel. De ingrepen mogen geen extra verkeer aantrekken. Nieuwe snelfietsroutes naar Oisterwijk en Tilburg zorgen voor een betere verbinding met de omliggende kernen en het OV.
Illustratief landschappelijk raamwerk Moergestel Sonman II
Er ligt nog geen planvorming ten grondslag aan deze ontwikkeling.
Legenda illustratief landschappelijk raamwerk Moergestel Sonman II Ontwikkellocatie: werken in het landschap (indicatieve grenzen)
Langzaam verkeersverbindingen tussen dorp en landschap (Galgeven)
Uitbreidingslocatie bedrijventerrein (indicatieve grenzen)
Wijkontsluiting
Groene dorpsrand maken
Bedrijfsverzamelgebouwen in de natuur.
Duurzaam inpassen van nieuwe bedrijfspanden.
Natuurontwikkeling met nieuwe routes in combinatie met werken.
91
Moergestel Sonman II Deze ontwikkellocatie leent zich voor een bijzonder gemengd werkgebied. Het kan worden onderverdeeld in drie zones. Het gebied dat direct grenst aan Sonman I leent zich voor beperkte uitbreiding van het bedrijventerrein. Hier kunnen aantrekkelijke kleine kavels worden ontwikkeld voor het lokale MKB. Direct grenzend aan de bestaande
Tussen het bedrijventerrein en de natuurontwikkeling komt een overgangszone, met kleine kavels voor bijzondere werkconcepten en bedrijfsverzamelgebouwen in de natuur. Door nieuwe routes te maken naar de aangrenzende bossen van het Galgeven kan deze locatie een nieuwe verbinding maken tussen het dorp en het landschap.
woonwijk is ruimte voor natuurontwikkeling.
Illustratief landschappelijk raamwerk Moergestel Noord
Een schets van een eerste planvorming is gemaakt. Deze wordt in 2024 verder uitgewerkt.
92
Moergestel Noord
en nieuwbouw op het terrein is mogelijk, als
Deze ontwikkellocatie in het noorden van Moergestel grenst aan het beekdal van de Reusel en aan kasteel Nieuwenhof. Het gebied biedt ruimte voor woningbouw in een landschappelijke setting, georienteerd op het beekdal. Het gebied
het cultuurhistorisch ensemble van het gehele complex en het landschap gerespecteerd blijft. Wij stimuleren samenwerking tussen verschillende gebiedseigenaren om een samenhangend plan te ontwikkelen.
kent hoge waarden qua cultuurhistorie, landschap en natuur. Hier kan woningbouw plaatsvinden, en er is ruimte voor natuurontwikkeling rond de zijtak van de Reusel. Deze zijtak vormt het centrale groenblauwe deel van de nieuwe wijk. Daarbij houden we rekening met het open karakter van het buitengebied, dat direct grenst aan het kasteel. Kleinschalige transformatie van kasteel Nieuwenhof
Legenda illustratief landschappelijk raamwerk Moergestel Noord Kleinschalige transformatie Kasteel Nieuwenhof Kasteel Nieuwenhof als poort naar beekdallandschap Compact dorps wonen aan het beekdal (indicatief) Verlengen beekddallandschap zijktak Langzaam verkeersverbindingen tussen dorp en beekdallandschap Wijkontsluiting Aandachtspunt en opgave: overstroming vanuit het oppervlaktewatersysteem
Woningbouw in een landschappelijke setting.
Dorps wonen aan een beeldal.
Openheid van het landschap behouden.
Kleinschalige transformatie binnen een cultuurhistorisch ensemble.
93
Oostelvoortjes II – Heiligeboom Deze ontwikkellocatie ligt aan de oostzijde van Moergestel tegen de bestaande woonwijk Oostelvoortjes. De achtertuinen van de bestaande woningen vormen de grens aan de west- en zuidzijde, en de straat Heiligenboom aan de oostzijde. Dit is ook de ontsluiting van de woonwijk. Dit was vroeger een oud akkerlandschap met houtwallen, erven, en bosschages en kleine akkers. Dit zorgde voor een afwisselend en kleinschalig landschap met onregelmatig patronen. Veel van deze houtwallen zijn nu verdwenen, maar
ruimte aan verschillende woonvelden met hun eigen karakter. Dit zijn clusters met woningen in landschapskamers aan de westkant, een brink met woningen in het middendeel van het plangebied en erven langs de Heiligenboom. Dorpse profielen uit de omgeving zijn een voorbeeld voor de wegen in het gebied. De houtwallen worden ecologisch interessant en verknopen Oostelvoortjes weer met het landschap met wandelverbindingen, zoals een dorps (achter) ommetje, gekoppeld aan de houtwallen.
deze oude structuren worden juist gebruikt als basis voor de nieuwe wijk. Met het herstel van de houtwallen ontstaan weer kamers die geven
Oostelvoortjes II – Heiligeboom
Status project: stedenbouwkundig plan ligt ten grondslag aan de verdere uitwerking. Op deze kaart staan schetsmatig de ontwikkelingen opgenomen. Het is nog niet exact bekend hoe het e.e.a. wordt vormgegeven.
Opzet woonvelden Oostelvoortjes Brinkwoningen: wonen aan de centrale brink
94
Clusters: woningen gegroepeerd binnen de landschappelijke kamers
Erven: langs de Heiligenboom
(foto: Gerdien Wolthaus Paauw)
95
96
97
05 DE STAP NAAR UITVOERING
Haaren (foto: Gemeente Oisterwijk)
98
INHOUDSOPGAVE
DE STAP NAAR UITVOERING Eén ambitie, drie opgaven en deelprojecten De gemeente Oisterwijk en Tilburg staan voor grote uitdagingen om alle urgenties in het gebied van de Oostflank, met het oog op een duurzame leefomgeving, aan te pakken. Alleen samen kunnen we zorgen voor “een lonkend landschap, waar ecologie, economie en leefbaarheid voor de komende generaties weer in balans zijn”. We maken keuzes voor grondgebruik en
Vanuit de visie kunnen vele deelprojecten gedefinieerd worden. Deze deelprojecten hangen met elkaar samen en zijn soms ook randvoorwaardelijk voor elkaar. Maatregelen op het gebied van mobiliteit, natuur en landschap zullen in de tijd zo goed mogelijk worden afgestemd op realisatie van de diverse woningbouwopgaven. In de komende jaren zullen de deelprojecten nader gespecificeerd worden en zullen de randvoorwaarden en afhankelijkheden steeds duidelijker in beeld gebracht worden.
infrastructuur, door te kijken wat randvoorwaarden zijn vanuit natuur, water, bodem en cultuurhistorie (de lagenbenadering). Het koersdocument als
Een aanpak die helpt
integrale visie, vraagt om een integrale aanpak.
Deze opgaven en deelprojecten pakken we samen
In dit koersdocument geven we richting aan drie
met partijen en inwoners van het gebied aan.
urgente opgaven:
Dit vraagt om een nieuwe rol van de overheden, zoals gemeenten, Provincie, Rijk en Waterschap
1
Transitie landelijk gebied; Het grondgebruik
(systeemwereld) waarin zij actief sturend en
wordt in balans gebracht met wat het
gericht op de samenwerking het gebied in
bodem- en watersysteem aan kan. Daardoor
beweging brengt (leefwereld). Dit doen we door:
komen landbouw en natuur weer in
—
Brabant en het Waterschap over een langdurige
evenwicht, waardoor er sprake is van een
samenwerking,
toekomstbestendige landbouw. 2
Transitie Mobiliteit; Een deel van het vervoer
—
3
—
invulling van de dorpen door het toevoegen
Inwoners in het gebied uit te nodigen om mee te doen,
Transitie Wonen, werken en recreëren; Vanuit deze 2 transities geven we verder vorm aan de
Partijen in het gebied uit te nodigen om mee te doen,
per auto verschuift naar OV vervoer of per fiets.
Afspraken te maken met Provincie Noord-
—
Dorps- en wijkraden, dorpen, het buurtschap een adviserende rol te geven.
van woningen in verbinding met het landschap, het stimuleren van(nieuwe) economische functies in samenhang met de transities, boomteelt en natuurontwikkeling. We sluiten aan bij Van Gogh Nationaal park, voor en door het versterken van de kwaliteiten van het landschap. We zetten in op natuurbeleving en duurzaam toerisme.
99
100