CConstaterende datOirschot
Koppel je AI →
Document · PDF

Oirschot uitvoeringsprogramma wegen

Besluitvormende raadsvergadering 27 oktober 2026, gemeente OirschotBij agendapunt: Investeringen wegen5.634 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

1 Uitvoeringsprogramma wegen 2026-2030

Titel Uitvoeringsprogramma wegen 2026-2030 Subtitel Gemeente Oirschot Revisie Versie 1.3 Datum 20 maart 2026 Opdrachtnemer IOSense Rotterdam B.V. Auteur(s) Barry Stuijts E-mailadres barry.stuijts@iosense.nl Opdrachtgever Gemeente Oirschot Gecontroleerd door Abass Mahmoud & Peter Stabel Paraaf gecontroleerd Verantwoording uitvoeringsprogramma wegen

3 Inhoudsopgave uitvoeringsprogramma wegen Hoofdstuk 1: Inleiding 5 Hoofdstuk 2: Samenvatting 6 Hoofdstuk 3: Kwantiteit en kwaliteit 8 Hoofdstuk 4: Planning en begroting 17 Hoofdstuk 5: Conclusie en aanbevelingen 22

4

5 Hoofdstuk 1: Inleiding uitvoeringsprogramma wegen Gemeente Oirschot heeft ruim 2,3 miljoen vierkante meter aan wegverhardingen in eigendom en beheer. Het gaat hierbij om circa 920.000 m2 asfaltverharding (gesloten verharding), circa 870.000 m2 aan bestrating (open verharding), circa 35.000 m2 aan cement-betonverharding en circa 450.000 m2 aan halfverhardingen en overige verhardingen. Om deze verhardingen comfortabel en veilig te kunnen gebruiken is het de zorgplicht van gemeente Oirschot om deze goed en verantwoord te beheren. Deze zorgplicht is juridisch verankerd in Artikel 16 van de Wegenwet. Artikel 16 Wegenwet De gemeente heeft te zorgen, dat de binnen haar gebied liggende wegen, met uitzondering van de wegen, welke door het Rijk of een provincie worden onderhouden, van die bedoeld in artikel 17 en van die, waarop door een ander tol wordt geheven, verkeren in goede staat. Binnen de gemeentegrens zijn er verschillende eigenaren van wegverharding. Het uitvoeringsprogramma wegen 2026-2030 dat voor u ligt richt zich op de wegverharding in eigendom en beheer van de gemeente Oirschot. Doelstelling Het doel is het beschikken over een actueel uitvoeringsprogramma wegen, waarin de kwantiteit en de kwaliteit van het areaal wegen binnen de gemeente Oirschot inzichtelijk is gemaakt.

Met deze gegevens worden op een systematische wijze de te verwachten kosten ten laste van het onderhoud- en vervangingsbudget voor de periode 2026-2030 zichtbaar. Tevens geeft dit een indicatie of de jaarlijks vast te stellen begroting overeenstemt met de budgetbehoefte van het wegbeheer om te kunnen voldoen aan het gewenste kwaliteitsniveau. Begrippenlijst: ◉ Rehabilitatie: volledig vernieuwen van de wegverharding inclusief fundatie en constructieopbouw. ◉ Groot onderhoud: deklaag vervangingen, toepassen oppervlakbehandeling (conserveren) en plaatselijk freeswerk, verbeteren vlakheid (100% herstraten) bij elementverhardingen. ◉ Klein onderhoud: herbestrating, herstel markering en berm-onderhoud, gaten en scheuren vullen in asfalt. ◉ Open verharding: verharding die is opgebouwd uit losse elementen, bijvoorbeeld straatklinkers, tegels of gebakken materialen. ◉ Gesloten verharding: een soort wegdek dat, anders dan bij elementenverharding, is opgebouwd uit materiaal dat na het aanbrengen een solide geheel vormt, en waarin geen losse onderdelen meer te onderscheiden zijn. Gesloten verhardingen zijn bijvoorbeeld gemaakt van asfalt of beton. ◉ Halfverharding: een enigszins harde laag voor een tuinpad, fiets- of wandelpad, veldwegen, oprit, parkeerterrein, jeu de boules baan e.d.

Halfverharding bestaat meestal uit breuksteen of vergruisde schelpen van verschillende groottes en heeft daardoor een natuurlijke uitstraling. ◉ CROW: CROW is een kennisorganisatie op het gebied van infrastructuur, openbare ruimte, verkeer en vervoer en werk en veiligheid. ◉ Public Domain®, wegenbeheersysteem in eigendom van IOSense waarmee budgetten en planjaren zijn bepaald. 6 Hoofdstuk 2: Samenvatting uitvoeringsprogramma wegen Algemeen Momenteel wordt wegbeheer toegepast op basis van de landelijke CROW methodiek. Oirschot maakt hiervoor gebruik van het wegenbeheerprogramma Geovisia, waarmee de areaalgegevens tegen de CROW systematiek worden gespiegeld. Om een actueel beeld te krijgen van de huidige staat van het areaal, wat tevens als bron dient voor het voorliggende beheerplan, heeft er in het tweede kwartaal van 2025 een gebiedsdekkende weginspectie plaatsgevonden waarbij de openbare verharding (o.a. wegen en pleinen) is geïnspecteerd, waarna met behulp van de IOSense Public Domain® beheersoftware een rationele afweging is gemaakt welke wegen in aanmerking komen voor groot-en kleinonderhoud en of vervanging. Naast een rationele afweging vindt ook prioriteitstelling plaats omdat budgetmatig niet alle wegen aangepakt kunnen worden. Vervolgens vindt afstemming plaats met de andere uitvoeringsprogramma’s zoals riolering en verkeer.

Bij het verwerken van de inspectieresultaten in het Public Domain® beheersysteem worden de schades afgezet tegen gemiddelde normen, om te oordelen of iets in goede, redelijke of slechte staat is. Deze afweging gebeurt op basis van een landelijke richtlijn die wordt opgesteld door het Kenniscentrum voor Verkeer, Vervoer en Infrastructuur, het CROW. De onderhoudstoestand van de wegen in Oirschot voldoet, op basis van landelijk vastgestelde normen, voor ruim 13% niet aan de gestelde norm B/C niveau. *bron IMBK 2020-2023 Onderhoudsbudget (groot en klein onderhoud o.b.v. globale inspectie) Het onderhoudsbudget wordt besteed aan zowel groot als klein onderhoud. Met klein onderhoud worden kleine schades, waarbij de veiligheid voor de gebruiker in het geding komt, verholpen. Denk hierbij aan het herstraten van een omhoogstekende tegel en het uitvoeren van kleine asfaltreparaties. Het kleinonderhoud wordt deels door eigen personeel (buitendienst medewerkers) uitgevoerd en deels door een lokale aannemer. Met het grootschalig onderhoud worden de werkzaamheden verricht die voortvloeien uit het wegbeheerprogramma. Deze werkzaamheden worden projectmatig aangepakt en aanbesteed volgens het aanbesteding en inkoopbeleid van de gemeente.

Benodigd budget naar aanleiding van weginspecties tweede kwartaal 2025, periode 2026-2030 De budgetbehoefte voor geprogrammeerd wegenonderhoud (exclusief rehabilitaties/reconstructie) komt uit op gemiddeld € 1.605.433 per jaar voor de komende 5 jaren. Het gemiddeld benodigde budget voor vervangingen, bovenop de reeds geplande IBOR projecten komt uit op € 2.429.027 per jaar voor de komende 5 jaren. Op basis van het totale areaal en de gemiddelde levensduur van objecten, zou een onderhouds- en vervangingsbudget benodigd zijn van € 20.172.302 voor de komende 5 jaar. 7 Areaaluitbreiding en indexering Voor de totstandkoming van de in dit uitvoeringsplan opgenomen budgetten is uitgegaan van het prijspeil januari 2026. Hierbij is geen rekening gehouden met eventuele toekomstige areaaluitbreidingen binnen de gemeente Oirschot. Daarnaast zijn mogelijke kostenstijgingen voor onderhoud en vervangingen, onder andere als gevolg van geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten en de invloed daarvan op grondstoffen- en energieprijzen, niet meegenomen in de ramingen. Gelet op deze onzekerheden wordt geadviseerd om de indexering jaarlijks actief te monitoren en de geraamde kosten waar nodig bij te stellen op basis van de op dat moment geldende prijsontwikkelingen. Zo blijven de budgetten actueel, marktconform en hoeft er niet te ingeboet op de vereiste kwaliteit.

Duurzaamheidsambities In de opgenomen budgetten is tevens geen rekening gehouden met eventuele duurzaamheidsambities die vanaf 2027 een plaats krijgen in het nieuw op te stellen Integraal Maatschappelijk Beheer Kader (IMBK). Eventuele aanvullende maatregelen en investeringen die voortvloeien uit deze ambities, en die mogelijk leiden tot hogere kosten voor aanleg, beheer en vervanging, zijn derhalve niet in de huidige budgetten verwerkt. Aanbevolen wordt om bij de totstandkoming van het nieuwe IMBK de financiële consequenties van deze duurzaamheidsdoelstellingen zorgvuldig te wegen en te voorzien van een passende en structurele dekking. Aanbevolen wordt om bij het realiseren van duurzaamheidsambities binnen het wegbeheer in eerste instantie in te zetten op zogenoemd ‘laaghangend fruit’. Hierbij kan worden gedacht aan het principe ‘groen voor grijs’, waarbij overbodige verharding wordt verwijderd en vervangen door groen. Concreet betreft dit onder meer het vergroenen van parkeervakken en -stroken bij reconstructies, evenals het kritisch beschouwen en waar mogelijk versmallen van trottoirs en voetpaden, met name op locaties waar deze grenzen aan bestaande groenvakken. Deze maatregelen dragen bij aan klimaatadaptatie, biodiversiteit en een verbeterde leefomgeving, en kunnen relatief efficiënt worden meegenomen binnen reguliere beheer- en vervangingsopgaven.

Aanvullend wordt aanbevolen om duurzaamheidsambities nadrukkelijk te borgen binnen het inkoop- en aanbestedingsbeleid. Door het stellen van gerichte eisen en gunningscriteria kunnen marktpartijen worden gestimuleerd en verplicht om duurzame werkwijzen toe te passen. Hierbij kan onder andere worden gedacht aan de inzet van een geëlektrificeerd of emissiearm wagenpark door de opdrachtnemer, het voorschrijven van 100% gerecycled asfalt waar technisch mogelijk, het toepassen van lage temperatuur asfalt en het stimuleren van andere innovatieve en milieuvriendelijke uitvoeringsmethoden. Op deze wijze kan de gemeente Oirschot haar duurzaamheidsdoelstellingen effectief vertalen naar de praktijk van beheer en uitvoering. Hoofdstukuitvoeringsprogramma 3: Kwantiteit en kwaliteit | wegen In dit hoofdstuk worden de kwantitatieve en kwalitatieve gegevens van de wegen in de gemeente Oirschot uiteengezet. De kwantitatieve gegevens hebben betrekking op de hoeveelheden. De kwalitatieve gegevens hebben betrekking op de vertaling van de weginspectie naar vitaliteit en onderhoudsmaatregelen. De beheergegevens gegevens zijn gegenereerd vanuit het wegbeheersysteem Geovisia. Kernen en verhardingstypes De gemeente Oirschot telt vijf kernen, diverse bedrijventerreinen en een buitengebied. Het totale verhardingsoppervlak bedraagt circa 2.3 miljoen m2 en is verdeeld over circa 12.500 wegvakonderdelen.

Voor deze weginspectieronde is er bewust voor gekozen om de halfverharde en onverharde paden en wegen buiten de scope te laten. Daarnaast zijn alle inritten en middengeleiders eveneens buiten beschouwing gelaten. Voor deze objecten is ervoor gekozen dit te beheren op basis van burgermeldingen. Het opnemen van dergelijke wegvakonderdelen in de reguliere inspectiesystematiek leidt binnen de huidige methodiek tot verstoring van de resultaten en biedt daardoor onvoldoende meerwaarde voor een objectieve beoordeling van de wegkwaliteit. In de tabellen worden de resultaten weergegeven zonder half- en verharde paden als ook de inritten. In het wegbeheer maken we onderscheid in verschillende verhardingstypes, te weten: ◉ | Asfaltverhardingen (gesloten verharding) ◉ | Elementenverhardingen (open verharding) ◉ | Cementbeton verharding ◉ | Halfverharde en onverharde wegen In onderstaande figuur is de verdeling van de verschillende verhardingstype | van Oirschot weergegeven.

1,4% | 0,8% 0,8% | Elementen | Verhardingstype | Wegvakken Oppervlak (m2) Elementen | 7.306 | 775.016 45,0% | Dicht asfaltbeton | Dicht asfaltbeton | 981 | 894.813 52,0% | Cementbeton | Cementbeton | 325 | 24.102 Halfverhard/onverhard | Halfverhard/onverhard | 54 | 13.825 Overig/leeg | Overig/leeg | 48 | 13.102 Totaal | 8.714 | 1.720.857 Figuur 1: cumulatieve verhardingstypes Wegtype Binnen het wegbeheer worden wegen ingedeeld in verschillende wegtypen. Een wegtype is een benaming voor een weg waaraan bepaalde kenmerken zijn gekoppeld zoals de functie, het gebruik of het beheer van de weg. In onderstaande figuur zijn de diverse wegtypes aangegeven. 8 Wegtype | Benaming | Gebruiksfunctie 1 | Hoofdwegennet | Stadsautosnelweg, | Autoweg 2 | Zwaar belaste wegen | Stadsautosnelweg, Provinciale weg 3 | Gemiddeld belaste wegen | Waterschapsweg (druk), Stadsontsluitingsweg, Busbaan, Industrieweg 4 | Licht belaste wegen | Waterschapsweg (rustig), Buurtontsluitingsweg, Parallelweg, Landbouwweg 5 | Weg in woongebied | Woonstraat, | Woonerf, | Parkeerterrein, | Wijkstraat 6 | Weg in verblijfsgebied | Winkelerf, Plein, Voetpaden 7 | Fietspaden | (vrijliggende) Fietspaden Figuur 2: wegtype volgens CROW publicatie 147 In onderstaande figuur is de percentuele verdeling van het wegenareaal naar wegtype weergegeven. 10,0% 0,0% | 1,3% | Wegtype | Wegvakken | Oppervlak (m2) 9,5% | 2.

Zwaar belaste weg | 2. Zwaar belaste weg | 7 | 22.513 11,7% | 3. Gemiddeld belaste weg | 3. Gemiddeld belaste weg | 379 | 164.288 4. Licht belaste weg | 4. Licht belaste weg | 2.153 | 708.423 41,2% | 5. Weg in woongebied 26,2% | 5. Weg in woongebied | 3.304 | 450.234 6. Weg in verblijfsgebied | 6. Weg in verblijfsgebied | 2.375 | 201.680 7. Fietspaden | 7. Fietspaden | 484 | 172.865 Leeg | Leeg | 12 | 854 Totaal | 8.714 | 1.720.857 Figuur 3: cumulatieve wegtypen Leeftijdsopbouw van verhardingen in Oirschot In onderstaand figuur is de opbouw van het areaal op basis van jaar van aanleg in decennia weergegeven. De figuur laat zien dat er in de jaren ’80 en ’90 een sterke groei of vervanging van het areaal heeft plaatsgevonden. Deze figuur geeft alleen de leeftijdsopbouw weer. Hieruit mag niet de conclusie worden getrokken dat het areaal met de gepresenteerde hoeveelheden (m2) is gegroeid. Voor deze periode geldt dat niet zo zeer nieuw verhard areaal is aangelegd, maar dat bestaand verhard areaal dat een nieuw jaar van aanleg krijgt doordat het is gerehabiliteerd en/of gereconstrueerd. Het areaal vóór de periode 1970 (220.009 m2 ofwel 12%) is het areaal dat op basis van leeftijd langzamerhand in aanmerking komt om te worden vervangen. Een deel van deze vervangingsopgaven is al in “Groot onderhoud wegen” voorzien.

Figuur | 4: leeftijdsopbouw verhardingen Oirschot 9 Kwalitatieve gegevens Weginspectie In het tweede kwartaal van 2025 is in een tweejaarlijkse cyclus het totale wegenareaal van de gemeente Oirschot visueel geïnspecteerd. Deze inspectie uitgevoerd conform de CROW systematiek omschreven in publicatie 146b, 'Globale Visuele Inspectie'. Hierbij is de kwaliteit van de verhardingen vastgesteld en zijn schades op ernst en omvang beoordeeld. Alle inritten binnen | - en buiten de kom zijn voor de globale inspectie buiten beschouwing gelaten, maar worden wel op de noodzaak van kleinonderhoud beoordeeld. De resultaten van de inspecties zijn ingevoerd in het Geovisia beheersysteem. Volgens de methodiek, als beschreven in CROW publicatie 147 'Wegbeheer', is aan de hand van de schadebeelden en ernst daarvan de kwaliteit van wegen bepaald. De inspectie is uitgevoerd aan de hand van de landelijk geaccepteerde | inspectiemethodiek | zoals die door het C.R.O.W. | is ontwikkeld. De inspectiemethodiek richt zich op de verhardingskenmerken die voor het voorspellen van het planmatig groot onderhoud van belang zijn. Bij de globale visuele inspectie worden schade (beelden) vastgesteld. Deze schadebeelden zijn in onderstaande tabel weergegeven.

Schadebeelden | weginspectie Schadegroep | Asfaltverharding | Cementbetonverharding | Elementenverharding Textuur | Rafeling Vlakheid | Dwarsonvlakheid | Dwarsonvlakheid Oneffenheden | Oneffenheden | Oneffenheden Samenhang | Scheurvorming | Scheurvorming | Voegwijdte Kantstrook | Randschade Waterdichtheid | Voegvulling Figuur 5: schadebeelden visuele inspectie Opname klein onderhoud Tijdens de inspectie is op de kaart een overzicht gemaakt van de locaties waarvoor een kleinschalige correctieve ondehoudsbehoefte is. Het gaat om incidentele en lokale schades van ernstige omvang zoals gaten, boomwortelopdruk en opstekende tegels. Ook deze lijst wordt meegenomen bij het opstellen van het operationeel plan voor het eerste planjaar.

kleinonderhoud | De Moriaan 2 9 6 | 3 | 1 | 3 Key | 7 | 7 9 8 | 3 | 5 548 | 7 | 4 | 12 11 | 5 9 | 1 | 6 | 5 13 | 1010021003100405 Verhardingssoort | 8 | 2 | 14 | 1010001 15 | 23 | 15 Sierbestrating | 86 | 3 | 17 19 | 18 21 | 21 Datum | 88 | 23 9 | 25 20 17/6/2025 | 10:15:38 27 Schadebeeld | 25 22 | 22 Oneffenheden | 31 | 24 35 26 54 Opmerking 33 | 26 | 41 16 WIN_20250617_10_15_15_Pro.jpg | 6 | 28 10 | 37 | 30 41 41 | 34 12 14 | 41 | 36 39 16 | 34 | 46 40 18 | 43 Maatregeladvies | 20 45 | 2 | 35 1 | 22 Maatregel | (E1) Herstraten elementenverharding | 47 | 3 1 | 24 | 4 Omvang | 1,00 | 26 | 6 | 49 51 Kosten | 28 | 1 6 5 4 3 2 Figuur | 6: voorbeeld opname kleinonderhoud elementen in de kern Oirschot ‘25 | 10 11 Risico gestuurde weginspectie Tijdens de weginspectie is, in navolging op de inspectieronde van 2020 en 2022, de methode “Risico gestuurd inspecteren” toegepast. Dit is een inspectiemethode die, in aanvulling op de reguliere CROW inspectie, een risico toekent aan elk wegvak wat in planperiode 0 tot 2 jaar en incidenteel 3 tot 5 jaar valt. De risico’s worden bepaald op de thema’s veiligheid, kapitaalvernietiging en bereikbaarheid. Hierbij wordt gelet op omgevingsfactoren zoals schoolgebied of ouderencentra, de positionering, ernst en omvang van de schade. Deze factoren zijn bepalend voor de prioritering van de onderhoudsmaatregelen.

Deze methode biedt Oirschot de mogelijkheid het wegbeheer in te richten op het beheersen van de hoogste risico’s in plaats van de grootste schades. Daarbij komt dat in veel gevallen de begroting die voortvloeit uit de weginspectie doorgaans een piek vertoont in de eerste twee planjaren. Door de wegvakken met een lage risico prioritering door te schuiven naar planperiode 3-5 jaar wordt die piek afgevlakt en ontstaat er een gelijkmatigere budgetbehoefte in de eerste vijf planjaren. In de basis geldt: de weg met het hoogste risico wordt als eerste onderhouden. Op deze manier worden ook de kleine wegvakken en wegvakken met lichte tot matige schades, die in de standaard methodiek vaak niet worden meegenomen, beoordeeld en geprioriteerd. Vertaling naar beeldkwaliteit Voor de presentatie van de kwaliteit van de verhardingen is een vertaalslag gemaakt van de inspectiecijfers naar beeldkwaliteit (A+ t/m D). In de kwaliteitscatalogus openbare ruimte (CROW publicatie 323) is een koppeling gemaakt met de landelijke systematiek voor wegbeheer. Hierdoor kunnen de resultaten van de visuele inspectie van wegverhardingen worden gepresenteerd in de beeldkwaliteitsniveau’s A+, A, B, C en D. De omrekening hiervan is gedaan per schadebeeld gewogen per wegtype. De eindscore is gebaseerd op het hoogst scorende schadebeeld per wegvakonderdeel.

De beeldkwaliteit is gedefinieerd voor alle aspecten in de openbare ruimte (wegonderhoud, groenonderhoud, straatmeubilair etc.) en vormt daarom in dit plan het primaire communicatiemiddel als het gaat om kwaliteit. Dit maakt een kwaliteitsvergelijking tussen objecten in de openbare ruimte eenvoudiger. Beeldkwaliteit | Handboek | Beeldkwaliteit | Technische | kwaliteit | Voorbeeld CROW | (publicatie 147) Aantrekkelijk, | goed verzorgd en schoon beeld | Er is lichte schade, A+ en A | Hoog | en in een verkeersveilige | maar niet hinderlijk situatie Er is schade Verzorgd en schoon beeld | aanwezig. De B | Redelijk | en in een verkeersveilige | waarschuwingsgrens situatie | wordt bereikt en soms overschreden De richtlijn is C | Matig | Onrustig beeld, discomfort | overschreden of enige vorm van hinder | (onderhoud binnen 2 jaar noodzakelijk) Kapitaalvernietiging, | De richtlijn is meer uitlokking van vernieling, | dan één klasse D | Laag | functieverlies, juridische | overschreden aansprakelijkstelling of | (onderhoudsachter- sociale onveiligheid | stand) Figuur 7: beeldkwaliteitsniveau’s Ambitieniveau Oirschot De gemeente heeft als ambitieniveau grotendeels B & C vastgesteld. In onderstaande figuur 8 treft u de kwaliteit van het hele areaal.

1,5% | Totaal kwaliteit 2025 A+ | Niveau | Wegvakken | Opp/m2 35,9% | A | A+ | 5.394 | 618.144 A | 1.413 | 453.557 20,7% | B C | B | 868 | 357.025 26,4% | D | C | 216 | 44.178 D | 733 | 222.790 Leeg | Leeg | 90 | 25.163 Totaal | 8.714 | 1.720.857 12 In onderstaande tabellen treft u de kwaliteit van het hele areaal, onderverdeeld in de diverse CROW verhardingstypes. 0,0% | Kwaliteit elementverharding | 2025 2,9% | A+ | Niveau Wegvakken | Opp/m2 13,8% | 37,1% | A | A+ | 4.554 | 287.434 16,3% | B | A | 1.194 | 231.192 C | B | 715 | 126.698 29,8% | C | 191 | 22.151 D | D | 642 | 107.288 Leeg | Leeg | 10 | 252 Totaal | 7.306 | 775.016 12,9% | 0,1% | A+ | Kwaliteit dicht asfaltbeton 2025 2,3% | Niveau Wegvakken | Opp/m2 34,6% | A | A+ | 506 | 309.224 B | A | 212 | 219.242 25,6% | B | 148 | 229.066 C 24,5% | C | 22 | 20.995 D | D | 91 | 115.502 Leeg | Leeg | 2 | 784 Totaal | 981 | 894.813 5,2% | 4,3% | 0,0% | 0,2% | Kwaliteit cementbetonverharding | 2025 10,3% | A+ | Niveau Wegvakken | Opp/m2 A | A+ | 308 | 19.321 B | A | 6 | 2.473 80,2% | C | B | 4 | 1.243 C | 1 | 1.026 D | D Leeg | Leeg | 6 | 39 Totaal | 325 | 24.102 Figuur 8 & 9: beeldkwaliteit 2025 Kwaliteitsvergelijk wegen 2020 - 2022 - 2025 Om een beter beeld te kunnen vormen over de huidige kwaliteit van het wegenareaal in de gemeente Oirschot is de huidige kwaliteit vergeleken met de kwaliteit van het wegenareaal tijdens de

vorige perioden waarvan een globale visuele inspectie is uitgevoerd. In onderstaande figuren is de kwaliteit in de gemonitorde jaren vergeleken. Kwaliteitsvergelijk | 2020, 2022 en 2025 1.000.000 2020 500.000 | 2022 2025 0 A+ | A | B | C | D Figuur | 10: beeldkwaliteit vergelijk voorgaande jaren 2020, 2022 en 2025 Uit de figuur 10 blijkt dat de huidige kwaliteit van het wegenareaal ten opzichte van 2022 is verbetert. Het oppervlakte C en D niveau zakt van 298.000 m2 in 2020 naar 351.000 | m2 in 2022, naar 267.000 m2 in 2025. 13 14 Uit de resultaten van de laatste drie weginspectieronden blijkt dat de algehele kwaliteit van het gemeentelijk wegareaal zich in positieve zin heeft ontwikkeld. Ten opzichte van de inspectieronde in 2022 is sprake van een duidelijke kwaliteitsverbetering. De inspectie van 2022 liet destijds een forse negatieve ontwikkeling zien, hetgeen grotendeels kan worden verklaard door uitzonderlijke externe omstandigheden. De inspectie vond plaats direct na de record droge en warme zomer van 2022, waardoor versnelde schadevorming is opgetreden. Met name boomwortelopdruk nam in die periode sterk toe, doordat boomwortels bij extreme droogte actief op zoek gaan naar vocht en zich daarbij verplaatsen richting de verhardingsconstructie, waar onder de verharding condensvorming optreedt.

Daarnaast hebben de langdurige droogte en hoge temperaturen geleid tot extra scheurvorming, zettingen en rafeling van de verharding. In de daaropvolgende inspectieronden is een herstel zichtbaar, mede dankzij gerichte onderhoudsmaatregelen en het uitblijven van vergelijkbare extreme weersomstandigheden, wat heeft geresulteerd in een algehele kwaliteitsverbetering van het areaal. Ambitieniveau Oirschot voor verhardingen Oirschot heeft in het IMBK verschillende ambitieniveau’s vastgesteld voor de technische staat van de verhardingen. Zo ligt deze in centrumgebieden hoger dan op bedrijventerreinen. Gemiddeld gezien kan worden gesteld dat het ambitieniveau op B / C is bepaald. Dit wil zeggen dat alles onder dit niveau op korte of middellange termijn onderhoud behoeft. Zolang echter een voldoende areaal duidelijk boven het gemiddeld streefniveau ligt, komt die ambitie niet in gevaar. Daarbij is het echter wel steeds een voorwaarde dat onderhoud moet worden uitgevoerd als een weg of wegvak onder het minimale niveau daalt en er onveiligheid ontstaat. Omdat bijna 86% van het areaal een kwaliteit A of A+, B of C niveau heeft en nagenoeg 1,5% leeg is, voldoet het gemiddelde kwaliteitsniveau aan de ambitie die is gesteld. Maar de vertaling naar beeldkwaliteit voor Oirschot geeft aan dat bijna 13% van het areaal onder die norm ligt; te weten het niveau D.

Volgens de normen van het CROW is er sprake van een onevenwichtige kwaliteitsopbouw in het areaal en is er sprake van achterstalligheid. De technische eisen van het CROW zijn daarmee zwaarder dan de eisen die uit de kwaliteitsambitie van de gemeente voortvloeien. Kwaliteit Centra dorpen Sociale culturele en maatschappelijk e voorzieningen Hoofdwegen Woongebieden Bedrijven- terreinen Natuur- & Buitengebied Technisch Heel / veilig A B B C C C Verzorgend A B B B B B Netheid / schoon Figuur 11: verschillende ambitieniveau’s binnen Oirschot uit het IMBK In het Integraal Maatschappelijk Beheer Kader van Oirschot, IMBK genoemd, zijn een drietal onderhoudsniveau’s geformuleerd voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte in Oirschot. Voor het onderhoudsniveau voor wegbeheer binnen woongebieden, bedrijventerreinen en natuur- & buitengebieden verlaagd naar ‘sober’. Dit komt overheen met het beeldkwaliteitsniveau C. Bij beeldkwaliteit C wordt slechts de hoogst noodzakelijke beheermaatregelen uitgevoerd. Belangrijk om daarbij te vermelden is dat de kwaliteit van de verharding zodanig dient te zijn dat er geen gevaarlijke situaties ontstaan of situaties waarin er grote risico’s zijn voor aansprakelijkheid. Beeldkwaliteitsniveau C wordt ook wel eens omschreven als “onrustig, discomfort of enige vorm van hinder”.

15 Richtlijn Het deels verlagen van het beeldkwaliteitsniveau van B naar C, betekent dat de richtlijn voor onderhoud ook wordt verschoven met 1 klasse (figuur 12). Een richtlijn geeft namelijk slechts het moment van onderhoud aan. Als een lager kwaliteitsniveau wordt toegelaten, dan verschuift ook het moment van ingrijpen. Bij het beeldkwaliteitsniveau C wordt slechts onderhoud gepleegd als het vanwege veiligheidsoverwegingen noodzakelijk is om in te grijpen. Met deze verlaging van het beeldkwaliteitsniveau, en daaraan gerelateerde verlaging van de richtlijn, wordt niet meer voldaan aan het geadviseerde B-niveau voor verantwoord wegbeheer conform CROW-publicatie 147. CROW Richtlijn Beeldkwaliteit Oirschot Richtlijn A+ (zeer goed) A (goed) B (voldoende) C (matig) D (te slecht) Figuur 12: CROW richtlijn en Oirschot richtlijn In de rechter kolom van figuur 12 staat de verlaagde richtlijn van de gemeente Oirschot. De waarschuwingsgrens (oranje) ligt dan pas bij de overgang van beeldkwaliteitsniveau B naar C. De richtlijn (rood) ligt dan op de grens van beeldkwaliteitsniveau C naar D. In de middelste kolom staat de beeldkwaliteit met vijf klassen (A+ t/m D). In de linker kolom staat de richtlijn van het CROW voor verantwoord wegbeheer. De overgang van A naar B is de waarschuwingsgrens (oranje). De overgang van beeldkwaliteitsniveau B naar C is de richtlijn (rood).

6 1 Hoofdstuk 4: Planning en begroting uitvoeringsprogramma wegen Voor het opstellen van een onderhoudsplanning en begroting is gebruik gemaakt van de CROW systematiek voor wegbeheer. In dit hoofdstuk zijn de resultaten van de planningen en begrotingen gevisualiseerd. In de eerste paragrafen wordt een toelichting gegeven over de plannings- en begrotingssystematiek van het CROW, evenals een overzicht van de inputvariabelen en budgetten. Met behulp van de IOSense Public Domain® beheersoftware is een berekening gemaakt van de onderhoudsbehoeften van de verhardingen voor de korte en middellange termijn. In de berekeningen wordt onderscheid gemaakt tussen asfalt-, elementen- en cementbetonverhardingen. Bij de financiële analyse is uitgegaan van de gemuteerde basisplanning. De in de planning berekende onderhoudskosten zijn bepaald op basis van de huidige kwaliteit van de verhardingen en onderhoudsrichtlijnen. Hierbij is ook rekening gehouden met reeds geplande projecten. In onderstaande paragrafen zijn de financiële invloeden hiervan inzichtelijk gemaakt. Normen en richtlijnen CROW wegbeheersystematiek, kwalitatieve planningsmethodiek Als landelijk technische richtlijn voor wegbeheer geldt de CROW Wegbeheersystematiek. Deze vormt samen met wetgeving het kader voor wegbeheer.

Binnen de CROW Wegbeheersystematiek worden de vaste gegevens opgenomen, zoals omvang en materiaalsoort, en aangevuld met de actuele gegevens over de staat van onderhoud waarin de weg zich bevindt. Die actuele gegevens worden met globale inspecties en metingen bepaald. Zo wordt de kwaliteit van een weg op een bepaald moment vastgelegd. In de catalogus ‘Handboek visuele inspectie 2011’ (CROW publicatie 146a) zijn alle mogelijke schadebeelden beschreven en benoemd, waarbij per schadebeeld een beoordelingscijfer volgens de CROW richtlijnen kan worden gegeven. De hoogte van het beoordelingscijfer is afhankelijk van de omvang en de ernst van de geconstateerde schade. Bij het vaststellen van het kwaliteitsoordeel over het wegennet wordt in de huidige CROW Wegbeheersystematiek onderscheid gemaakt in “voldoende”, “matig” en “onvoldoende”. Afhankelijk van de aanwezige schade (ernst en omvang) en de geldende normen, wordt de kwaliteit van de verhardingen in deze 3-schaal geclassificeerd. Bij het bereiken van de richtlijn, de overgang van matig naar onvoldoende, is onderhoud noodzakelijk. Het bereiken van de waarschuwingsgrens, de overgang van voldoende naar matig, geeft aan dat onderhoud op de middellange termijn mag worden verwacht.

Voor asfaltverhardingen zijn daarnaast gedragsmodellen opgesteld waarbij op basis van de aanwezige schade en de leeftijd van de verharding een uitspraak over het moment van onderhoud kan worden gedaan. In onderstaande figuur is schematisch weergegeven hoe de vertaling van inspectiebeoordelingen naar planperiode en kwaliteitsoordeel plaatsvindt. 17 Figuur 13 &14: planperioden, richtlijnen en kwalitatieve planningsmethodiek Planning en begroting 2026-2030 De meerjarenplanning voor onderhoud is gebaseerd op de kwaliteitsopname zoals die in kwartaal 2 van 2025 is uitgevoerd. De gehanteerde eenheidsprijzen zijn van het prijspeil januari 2026 (exclusief BTW). Voor de jaren 2026-2030 is geen rekening gehouden met prijsstijgingen van lonen, materialen en materieel. Een wegbeheersysteem dat periodiek geactualiseerd wordt en voorzien is van actuele inspectieresultaten maakt het mogelijk om op beheerniveau kosten in beeld te brengen voor het onderhoud van de wegverhardingen. Door het inzicht in de aanwezige ernstige schades en een realistisch onderhoudsplan kunnen de risico’s op aansprakelijkheid worden afgedekt. De in de begrotingen opgenomen kosten hebben betrekking op planmatige onderhoudsmaatregelen die noodzakelijk zijn om de conditie van het huidige wegenareaal op het vastgestelde peil te houden.

In de begroting zijn géén kosten opgenomen voor herinrichting van wegen waarvan de verkeersfunctie wordt gewijzigd of nieuwe wegen die door bestemmingsplannen aan het areaal worden toegevoegd. Onderhoud Aan de hand van de weginspectie is een verdeling in kwaliteit van wegen gemaakt. Aan de hand van de richtlijnen van het CROW is de kwaliteit van de wegen getoetst en is de planperiode bepaald. De richtlijnen worden onderverdeeld in planperioden conform figuur 13, te weten: • Planperiode 1 tot 2 jaar (richtlijn overschreden) • Planperiode 3 tot 5 jaar (een klasse boven de waarschuwingsgrens maar onder de richtlijn) • Planperiode 6 tot 15 jaar (onder de waarschuwingsgrens) (gepland 100% op basis van aanlegjaar en bijbehorende beheerstrategie. Dit is een theoretische benadering (cyclisch) van het te verwachte onderhoud conform een vooraf bepaalde beheerstrategie) Planning maatregel in planjaar 3-5 Planning maatregel in planjaar 1-2 Voldoet niet Geconstateerde kwaliteit wegvakonderdeel Voldoet Geen maatregel Toetsing aan richtlijn CROW publ. 147 Toetsing aan waarschuwingsgrenzen en gedragsmodellen Voldoet niet Voldoet Figuur 15 prognose onderhoudsbudget 2026 | -2030 De gemuteerde basisplanning is gebaseerd op onderhoudsrichtlijnen, opgesteld door het CROW. In de planning wordt voor de wegen waar dat nodig is een | indicatieve onderhoudsmaatregel bepaald.

Alle wegvakonderdelen waarbij | de richtlijn is bereikt of overschreden, komen op korte termijn (2026 en 2027) voor onderhoud in aanmerking. Deze wegvakonderdelen voldoen dus niet meer aan de minimale eisen voor verantwoord wegbeheer. Wegvakonderdelen waarvan de richtlijn net niet is bereikt, komen in aanmerking voor de middellange termijn (2028 tot en met 2030). Deze onderdelen voldoen nog net aan de minimale eisen, maar zijn naar verwachting binnen enkele jaren aan onderhoud toe. De CROW-systematiek gaat ervan uit dat alle wegen, die momenteel onvoldoende kwaliteit hebben, in het eerste jaar onderhouden gaan worden. Dit resulteert dan vaak in een piek in het benodigd budget in jaar 1 en 2. Met de implementatie van de risico gestuurde inspectie en beheer, met veiligheid, bereikbaarheid en kapitaalvernietiging als belangrijkste speerpunten, kunnen we deze piek over maximaal vijf jaar uitspreiden. Daar waar uitstellen van onderhoud een laag risico vormt, is het onderhoud doorgeschoven naar periode 3-5 jaar. Incidenteel komt het voor dat, vanuit een cluster gedachtegoed, wegvakken meegenomen zijn in de risico planning die normaliter buiten de 5 jaren planning zouden vallen. Het doel van de risico gestuurde planning is om primair te kunnen sturen op risico’s in plaats van enkel op schades, omvang en wegtypes.

Maar secundair ook om jaarlijks een evenwichtiger uitgavepatroon te creëren, en een evenwichtige werklast om het onderhoud voor te bereiden en uit te laten | voeren. Uit de gemuteerde basisplanning volgt dat de komende 5 jaar totaal | € 8.027.166 (prijspeil 2026) benodigd is voor het (groot)onderhoud van de verhardingen. Gemiddeld is dit | € 1.605.433 per jaar. Het bepalen van de beheerkosten is voor de korte termijn (2026 en 2027) vrij nauwkeurig, omdat wegen in deze periode de richtlijn voor onderhoud al hebben bereikt of zelfs overschreden. Dergelijke wegen hebben duidelijk schade die op korte termijn opgeheve | n moet worden. Daarnaast betekent meer schade hogere onderhoudskosten. De bepaling van de reguliere onderhoudskosten op de middellange termijn is duidelijk minder nauwkeurig. Bij deze wegen is de richtlijn nog niet bereikt en er wordt door de systematiek v | an uitgegaan dat deze wegen in de periode 2028 tot en met 2030 aan onderhoud toe zijn. 18 19 Onderhoud halfverharding Gemeente Oirschot heeft een totaal van ruim 180.000 m2 aan half- of onverharde wegen in beheer. De paden worden jaarlijks onderkruidvrij gemaakt zodat voorkomen wordt vanuit de randen de paden overgroeid raken. Kleine oneffenheden worden in die onderhoudsronde hersteld. Om dit onderhoud op een gedegen manier uit te kunnen voeren is de maatregel jaarlijks herprofileren nodig.

Deze maatregel “herprofileren halfverharding”, ramen wij op € 0,41/m2. Het benodigde budget per komt daarmee jaarlijks uit op € 75.000,-. Investering- vervangingsbudget In de onderstaande figuur zijn de kosten voor investeringen en vervangingen weergegeven. Onder vervangingen wordt in het kader van deze rapportage verstaan het vervangen van totale bestaande verhardingsconstructies. Vervangingen zijn nodig als de bestaande verharding zoveel schade heeft dat deze met regulier groot onderhoud niet meer op peil gebracht kan worden. Maar in praktijk worden vervangingen niet enkel op basis van de technische onderhoudstoestand van de weg gedaan. Ook invloeden als leefbaarheid, uitstraling en comfort zijn belangrijke aspecten om tot de vervanging te komen. Wanneer er een vervanging wordt geïnitieerd door een beheerdiscipline (bijvoorbeeld riolering), dan wordt er altijd bekeken of ook de overige beheerdisciplines mee gaan, bijvoorbeeld wegen of groen. Op die manier wordt “Werk met werk maken” en wordt het totaal aan kosten beperkt. Dit kan echter wel leiden tot vervroegde vervanging bij een bepaalde beheerdiscipline, wat dan leidt tot hogere beheerkosten voor die betreffende discipline. Iedere beheerdiscipline kan meeliften in een vervangingsproject.

Vanwege een lichte piek in de leeftijd van het areaal ouder dan 55 jaar (lees 12%, zie figuur 4), valt de investeringsbehoefte hoger uit dan de onderhoudsbehoefte. Immers dient er theoretisch op circa 10 jaar tijd 12% van het areaal vervangen te worden. Figuur 16: prognose investeringen en vervangingsbudget 2026-2030 Uit de gemuteerde basisplanning volgt dat de komende 5 jaar totaal € 12.145.136 (prijspeil 2026) benodigd is voor de investeringen en vervangingen van de verhardingen. Gemiddeld is dit € 2.429.027 per jaar. Samenvattend komt dit neer op een totaal gemiddeld benodigd budget voor zowel onderhoud als vervangingen en investeringen van € 4.034.460 per jaar.

20 Hoofdstuk 6: Conclusie en aanbevelingen uitvoeringsprogramma wegen Areaal Uit de database blijkt dat de gemeente Oirschot in totaal 2.300.000 m² verhardingen in beheer heeft. Het areaal verhardingen is onder te verdelen in verhardingstypen: • Asfaltverharding 920.000 m² • Elementenverharding 870.000 m² • Betonverharding 35.000 m² • Halfverharding/overige 450.000 m² De totale vervangingswaarde van alle verhardingen in beheer van de gemeente bedraagt circa € 214.000.000. Kwaliteit De kwaliteit van de gemeentelijke verhardingen bevindt zich nog steeds onder het vastgestelde en wenselijke ambitieniveau, te weten 12,9% D niveau en 2,6% C niveau. Dit beeld is in lijn met eerdere inspectieresultaten en weerspiegelt de effecten van een langdurige periode van beperkt onderhoud en uitgesteld groot onderhoud in het verleden. Ondanks deze achterstand kan worden geconcludeerd dat sinds 2020 een voorzichtige positieve trend zichtbaar is. Financieel In figuren 15 en 16 zijn de benodigde budgetten weergegeven voor de gemeente Oirschot. Hierbij is voor het regulier onderhoud uitgegaan van het minimale onderhoudsniveau (niveau C). Voor het beheer van de wegen conform het gestelde ambitieniveau komt het jaarlijks benodigde budget voor zowel onderhoud als investeringen uit op € 4.034.460 in de eerste 5 jaar.

Om in een structureel onderhoud te kunnen voorzien inclusief de vervangingsopgave is voor de komende 5 jaar een totaal budget van € 20.172.302 nodig. Toelichting op wegbeheer Een groot deel van de kosten voor het wegbeheer, voornamelijk die voor het onderhoud van de verhardingen, worden gemaakt op basis van de actuele of te verwachten onderhoudstoestand van de verharding. Deze onderhoudstoestand is van vele factoren afhankelijk zoals de ouderdom, de verkeersbelasting, de ondergrond, het in het verleden uitgevoerde onderhoud, etc. Deze factoren zijn voor iedere weg verschillend. Het is daarom voor de hand liggend dat het budget, dat noodzakelijk is om dit onderhoud uit te voeren, niet ieder jaar van dezelfde orde van grootte hoeft te zijn. In jaren waarin zeer grote wegrenovaties worden verwacht worden kleinere werken getemporiseerd om zodoende de financiële balans te bewaren. 21 IOSense Rotterdam bv Cypresbaan 9, unit 1.04 2908 LT Capelle a/d IJssel +31 6 47 31 04 59 info@iosense.nl Handelsregister 53272471 BTW 850818849B01 IBAN NL 82ABNA 0447514113

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://oirschot.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/46eb69f8-ec64-416f-a4f6-c2e45ac62798?agendaItemId=46e663b9-52be-48b9-8914-ada5dcc25025