CConstaterende datOirschot
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1.1: Notitie Inwonerparticipatie December 2024

Besluitvormende raadsvergadering 22 september 2026, gemeente OirschotBij agendapunt: Verordening participatie en uitdaagrecht 20274.213 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

1

2 Inhoud 1 Inleiding ...................................................................................................................................................... 3 2 Inwonerparticipatie op Oirschotse wijze .................................................................................................... 4 3 Participatieniveaus ..................................................................................................................................... 5 4 Hoe we participatie vormgeven ................................................................................................................. 6 4.1 Processtappen ......................................................................................................................................... 6 5 Handreiking omgevingsdialoog ................................................................................................................. 8 6 Participatieplan ........................................................................................................................................ 10 6.1 Participatieplan in één oogopslag .......................................................................................................... 10 6.2 Uitwerking onderdelen participatieplan ..................................................................................................

11 7 Tips voor een succesvol participatietraject .............................................................................................. 14 8 Handvatten voor de ambtelijke organisatie ............................................................................................. 15 Bijlage 1 – Afwegingskader meewerken inwonersinitiatieven ......................................................................... 16 3 1 Inleiding Binnen de gemeente Oirschot hechten we veel waarde aan het betrekken van inwoners. Onze inwoners we- ten immers het beste wat er speelt. Maar hoe realiseren we dit? Op welke manier kunnen inwoners deelne- men aan het maken van plannen, beleid of projecten? En welke verwachtingen hebben we van inwoners wanneer zij een eigen initiatief starten? Deze notitie biedt handvatten voor medewerkers van de gemeente, maar ook voor onze inwoners en organi- saties. De notitie is opgesteld met inbreng van het inwonerpanel, individuele inwoners (door middel van in- terviews) en medewerkers van de gemeente. Deze notitie richt zich op drie onderwerpen. 1. Participatie bij overheidsinitiatieven Bij een overheidsinitiatief is het de overheid – in dit geval de gemeente Oirschot – die een plan, project of beleid wil realiseren en daarbij inwoners en andere belanghebbenden vraagt om te participeren.

Bijvoor- beeld bij het herinrichten van een straat of het maken van een gebiedsvisie. 2. Participatie in het kader van de Omgevingswet Op 1 januari 2024 trad de Omgevingswet in werking. Participatie is een belangrijk onderdeel van de Omge- vingswet. Zo moet een initiatiefnemer kunnen aangeven of hij aan participatie heeft gedaan en wat de resul- taten zijn. Dit geldt bijvoorbeeld bij het indienen van een vergunningsaanvraag. De wet stimuleert dus initia- tiefnemers om participatie toe te passen, maar zegt niet hoe dat moet. Dit geeft gemeenten ruimte om eigen werkwijzen te ontwikkelen. Deze notitie biedt daarvoor de handvatten. 3. Participatie bij andere inwonersinitiatieven Tot slot zijn er ook initiatieven van inwoners, organisaties of bedrijven die niet binnen de Omgevingswet val- len, maar wel van invloed zijn op de leefomgeving van inwoners. Denk aan bewoners die samen een speel- tuin opknappen of buurtbewoners die een ontmoetingsplek willen realiseren. Een initiatief heeft pas kans van slagen als er medestanders zijn. Daarom wordt van de initiatiefnemer verwacht om in een vroeg stadium participatie te organiseren. We willen hen graag goede kaders meegeven. Samenvatting Om het initiatiefnemers zo makkelijk mogelijk te maken, worden de kaders in deze notitie vertaald naar prak- tische informatie voor initiatiefnemers.

Denk daarbij aan een stappenplan in begrijpelijke taal op de website van de gemeente Oirschot. 4 2 Inwonerparticipatie op Oirschotse wijze Het is inmiddels een begrip dat overal opduikt: inwonerparticipatie. Maar waar hebben we het dan over? In de gemeente Oirschot hanteren we voor inwonerparticipatie de volgende definitie: “Het betrekken van inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, andere overheden en betrokke- nen (hierna: belanghebbenden) bij plannen, beleid en projecten (hierna: initiatieven). Het gaat hier om initia- tieven van de gemeente Oirschot, inwonersinitiatieven die vallen binnen de Omgevingswet en andere inwo- nersinitiatieven.” Deze notitie is dus een leidraad voor initiatiefnemers. Een term die regelmatig voorkomt in dit document. Maar wie bedoelen we daarmee? 1. Bij overheidsinitiatieven: de projectleider of het projectteam van de gemeente Oirschot. 2. Bij initiatieven in het kader van de Omgevingswet: inwoner, bedrijf, organisatie of vertegenwoordiger van een initiatief dat valt binnen de Omgevingswet (bijvoorbeeld een vergunningaanvraag). 3. Bij andere inwonersinitiatieven: inwoner, bedrijf, organisatie of vertegenwoordiger van het initiatief. Voor inwonerparticipatie, of het nu gaat om een overheidsinitiatief of inwonersinitiatief, hanteren we drie kernwaarden. 1.

Open We zijn benieuwd naar elkaars mening en ideeën en verkennen met elkaar wat we voor elkaar kunnen bete- kenen. We hoeven het niet altijd met elkaar eens te zijn, maar luisteren met oprechte interesse en zonder te veroordelen. We staan open voor nieuwe inzichten. 2. Duidelijk We willen dat voor iedereen duidelijk is wat er verwacht kan worden, nog voor een participatietraject van start gaat. We zijn daarom duidelijk over de stappen die we wel en niet zetten en communiceren dat actief. We houden elkaar op de hoogte gedurende het proces, niet alleen over de successen maar ook over knel- punten en vertragingen. Duidelijkheid betekent ook dat elke partij helder is over wat zij wel en niet kan doen en waarom dat zo is. 3. Laagdrempelig We vinden het belangrijk dat alle belanghebbenden mee kunnen doen. De drempel om mee te doen moet daarom zo laag mogelijk zijn. Dat betekent dat er rekening gehouden moet worden moet de mogelijkheden van de doelgroep. Is de doelgroep digitaal minder vaardig? Dan zal er gekozen worden fysieke mogelijkhe- den om te participeren. Daarnaast willen we ook dat iedereen met een eigen initiatief de gemeente weet te vinden. Dat betekent dat we kenbaarheid geven aan de mogelijkheden om inwonerinitiatieven aan te d ragen. 5 3 Participatieniveaus In de gemeente Oirschot onderscheiden we vier niveaus van participatie.

Het niveau geeft aan welke intentie de initiatiefnemer heeft met de participatie. Ook geven de niveaus aan in welke mate belanghebbenden be- trokken worden. 1. Meeweten Bij meeweten hebben belanghebbenden geen actieve rol, maar moeten ze wel op de hoogte gehou- den worden. 2. Meedenken Bij meedenken maakt de initiatiefnemer een plan of beleid, waarbij belanghebbenden worden ge- vraagd om hun mening te geven. Met de inbreng van belanghebbenden kan het plan of beleid wor- den verrijkt of versterkt. 3. Meewerken Bij meewerken ligt er nog geen plan, project of beleid, maar worden belanghebbenden om inbreng gevraagd. Het wordt een coproductie. Veelal werkt de initiatiefnemer de inbreng van de belangheb- benden verder uit. 4. Meebeslissen Bij meebeslissen maken belanghebbenden samen de keuze voor een oplossing. De initiatiefnemer legt veelal meerdere alternatieven voor aan belanghebbenden. Voor welk niveau gekozen wordt, hangt af van het doel van de participatie. Is het doel het informeren van belanghebbenden? Dan is het niveau meeweten passend. Is het doel om de mening van belanghebbenden op te halen over een bepaald plan? Dan is het niveau meedenken geschikt. Is er nog geen plan of ontwerp en is de participatie bedoeld om die samen met belanghebbenden te ontwikkelen? Dan wordt het al snel een coproductie en gaat het om het niveau van meewerken.

Tot slot kan de participatie ook bedoeld zijn om be- langhebbenden een keuze te laten maken. Op dat moment is er sprake van meebeslissen. Naast het doel, hangt het niveau ook af van de randvoorwaarden. Is er ruimte voor participatie, of zijn er zo- veel juridische randvoorwaarden dat een wijziging van het plan nauwelijks mogelijk is? In dat geval is het minder zinvol om belanghebbenden actief mee te laten denken en is het niveau meeweten het meest ge- schikt. 6 4 Hoe we participatie vormgeven 4.1 Processtappen Voordat een initiatiefnemer aan de slag gaat met participatie, doorloopt zij een aantal stappen. Stap 1: vooroverleg De initiatiefnemer plant een vooroverleg met een contactpersoon van de gemeente. Tijdens dit vooroverleg worden de bovenstaande stappen besproken. Wie contactpersoon is, hangt af van het soort initiatief. 1. Participatie bij overheidsinitiatieven: communicatieadviseur. 2. Participatie bij ruimtelijke initiatieven en plannen (Omgevingswet): casemanager/behandelaar team Ruimtelijke ordening. 3. Participatie bij andere inwonersinitiatieven: medewerker leefbaarheid of omgevingsmanager Service- bedrijf1 (zij betrekken ook de medewerker die over de vakinhoud gaat). Voor inwonersinitiatieven wordt naar aanleiding van het vooroverleg bepaald hoe kansrijk een initiatief is. Dit gebeurt aan de hand van het afwegingskader in bijlage 1.

Het resultaat wordt gedeeld met de initiatiefnemer. Stap 2: categorie bepalen Als het idee kansrijk is, wordt bepaald in welke categorie het initiatief valt. Dit wordt bepaald tussen initiatief- nemer en contactpersoon. In de categorieën maken we onderscheid tussen een initiatief en een project. Een initiatief is meestal kleinschaliger en wordt vaak direct, zonder uitgebreide planning uitgevoerd. Een project daarentegen is grootschaliger en wordt gefaseerd en planmatig aangepakt. 1 De omgevingsmanager Servicebedrijf is een nieuwe functie vanaf 2025. De omgevingsmanager vormt het eerste aan- spreekpunt voor inwoners als het gaat om het beheer in de openbare ruimte. Categorie Uitleg Voorbeeldinitiatieven Klein initiatief Relatief kleine acties waarbij de im- pact op de omgeving klein is. - Het plaatsen van elektrische laadpalen. - Een schoonmaakactie in de buurt. Groot initiatief Grotere acties waar de omgeving/be- trokkenen gevolgen van merken, bij- voorbeeld omdat het drukker wordt in de straat of omdat de uitstraling van een buurt verandert. - Het aanleggen van een speel- of beweegroute - De realisatie van een bed & breakfast. Project Grootschalige en vaak langdurige ac- ties die projectmatig worden aange- pakt. Een project kan een aanzien- lijke impact hebben op de omge- ving/betrokkenen. - Inwonerinitiatief om een straat te herinrichten. - De realisatie van een woon- wijk.

Vooroverleg Categorie bepalen Voorbereiding participatie Uitvoering participatie Besluitvorming Figuur 2 – De drie verschillende categorieën Figuur 1 - Processtappen participatie 7 Stap 3: voorbereiding participatie Initiatiefnemer bereidt de participatie voor. Het is per categorie afhankelijk wat daarvoor nodig is. - Klein initiatief: initiatiefnemer bepaalt het participatieniveau, de omgeving (wie wordt geïnfor- meerd/betrokken) en bereidt het communicatiemiddel voor. Denk bijvoorbeeld aan een mail, brief, persoonlijk gesprek, buurtapp of nieuwsbrief. - Groot initiatief: initiatiefnemer volgt de stappen van de ‘Handreiking omgevingsdialoog’ (hoofdstuk 5). - Project: initiatiefnemer maakt een participatieplan (hoofdstuk 6). Initiatiefnemer betrekt waar nodig de contactpersoon uit stap 1 bij de voorbereiding. Als er een participatie- plan nodig is, wordt deze in samenspraak met de contactpersoon voorbereid. Stap 4: uitvoering participatie De initiatiefnemer voert de participatie uit. Het is belangrijk om als initiatiefnemer duidelijk te zijn waarover belanghebbenden mee mogen praten en binnen welke randvoorwaarden (denk aan juridische randvoor- waarden, geldende beleidsregels, grootte en budget). Ook is het van belang om hen na afloop te informeren over wat met de inbreng is gedaan en welke vervolgstappen worden genomen.

Stap 5: besluitvorming door bevoegd gezag Na het participatietraject verwerkt de initiatiefnemer de resultaten. Het bevoegd gezag neemt het besluit of een plan goedgekeurd wordt en of een vergunning verleend kan worden. Bij het indienen van het plan of de vergunning, voegt de initiatiefnemer ook het verslag of verslagen van het participatieproces toe. Dit geldt al- leen voor grote initiatieven en projecten. Processtappen initiatieven Omgevingswet De processtappen in dit hoofdstuk gelden voor alle initiatieven. Voor initiatieven die vallen binnen de Omge- vingswet, gelden een aantal aanvullende voorwaarden. Voor deze initiatieven volgt een aparte leidraad die aansluit op de richtlijnen in deze notitie. 8 5 Handreiking omgevingsdialoog Bij grote initiatieven wordt een omgevingsdialoog gehouden. Een omgevingsdialoog is een overleg tussen de initiatiefnemer en belanghebbenden. Het doel van een omgevingsdialoog is om plannen vroegtijdig te be- spreken. Met de reacties uit het omgevingsdialoog kan een initiatiefnemer een plan mogelijk verbeteren en keuzes beter motiveren. Van de dialoog wordt een verslag gemaakt dat aan de vergunningsaanvraag of het plan wordt toegevoegd. De stappen Het voeren van een zorgvuldige omgevingsdialoog omvat de volgende stappen: Stap 1: bepaal het participatieniveau Bepaal allereerst het participatieniveau.

We hanteren hier vier participatieniveaus : meeweten, meedenken, meewerken en meebeslissen. Meer informatie over de participatieniveaus is te vinden in hoofdstuk 3. Stap 2: breng in beeld Initiatiefnemer brengt vooraf in beeld wie impact ondervindt van het initiatief. Degenen die impact ondervin- den, ook wel belanghebbenden, worden uitgenodigd voor de omgevingsdialoog. Een initiatief heeft impact als het bijvoorbeeld gevolgen heeft voor het uitzicht van bewoners, geur of geluid veroorzaakt of als het ge- volgen heeft voor het gebruik van de omgeving. Belanghebbenden zijn vaak omwonenden van het initiatief, maar ook organisaties die een belang vertegen- woordigen dat door het initiatief wordt geraakt. Denk hierbij aan bewonersverenigingen, ondernemers, een milieugroep of een maatschappelijke organisatie. Breng ook in beeld welk gemeentelijk beleid betrekking heeft op het initiatief en hoe daar rekening mee is mee gehouden. De contactpersoon van de gemeente kan hierbij helpen. Stap 3: bereid de omgevingsdialoog voor De initiatiefnemer organiseert en begeleidt één of meerdere momenten, afhankelijk van de omvang en mo- gelijke impact van het plan. Denk daarbij na over: - De vorm van een omgevingsdialoog, bijvoorbeeld: een inloopbijeenkomst, één-op-ééngesprekken of een presentatie. Het is belangrijk dat iedereen gehoord kan worden.

Daarom is het bij een grote groep belanghebbenden verstandig om in kleine groepjes uiteen te gaan. - De timing van de omgevingsdialoog. - De organisatie van de bijeenkomsten. - Welke tegenstrijdige belangen kunnen spelen. - Randvoorwaarden: waarover kunnen belanghebbenden meedenken en wat zijn de randvoorwaar- den (denk aan juridische randvoorwaarden, grootte en budget). De contactpersoon van de gemeente kan adviseren over bovenstaande punten. 9 Stap 4: voer de dialoog Een dialoog is een open gesprek tussen meerdere partijen. In ieder geval bestaat de dialoog uit: - Een toelichting op de omgevingsdialoog. - Een toelichting op het initiatief/plan. - De gelegenheid om hierover het gesprek aan te gaan, mondeling en/of schriftelijk. - Uitleg over de procedure die wordt doorlopen. Bijvoorbeeld: tot wanneer deelnemers kunnen partici- peren, hoe de reacties worden verzameld, wat er met de reacties wordt gedaan en hoe en wanneer de opbrengst wordt gedeeld met betrokkenen. Stap 5: maak een verslag Initiatiefnemer maakt een verslag van de omgevingsdialoog. Belangrijk is dat hierin staat: - Waar, wanneer en hoe de participatie heeft plaatsgevonden. - Wie is uitgenodigd en met wie de dialoog is gevoerd. - Een samenvatting van wat initiatiefnemer tijdens de dialoog verteld heeft over het initiatief/plan. - De reacties van de aanwezigen.

- Hoe de initiatiefnemer omgaat met de opmerkingen, wensen en/of zorgen. Als het plan naar aanleiding van de participatie is aangepast, moeten de wijzigingen ten opzichte van het oorspronkelijke plan worden toegelicht. Als de initiatiefnemer ervoor kiest het plan niet aan te passen, dient hij zijn keuze te motiveren. Namen en adressen van deelnemers worden niet opgenomen in het verslag, maar in een aparte, vertrouwe- lijke bijlage. Deze bijlage wordt niet openbaar gemaakt. Stap 6: verstuur het verslag naar deelnemers Initiatiefnemer stuurt alle deelnemers van het dialoog een verslag. Dit kan bijvoorbeeld via e -mail, een nieuwsbrief of een website. Stap 7: werk uit Initiatiefnemer verwerkt de inbreng van de participatie in het plan. Het verslag wordt toegevoegd bij het indie- nen van een plan of vergunningsaanvraag. Stap 8: besluit en terugkoppeling besluit Wanneer de gemeente een besluit heeft genomen is het netjes om de omgeving op de hoogte te brengen van het besluit. 10 6 Participatieplan 6.1 Participatieplan in één oogopslag Met een participatieplan maken we concreet hoe participatie voor en door inwoners georganiseerd kan wor- den. In het participatieplan in één oogopslag staan de verschillende onderdelen die in participatieplan staan.

11 6.2 Uitwerking onderdelen participatieplan Om te komen tot de verschillende onderdelen, belichten we hieronder wat deze inhouden en welke vragen hierin belangrijk zijn. 1. Doel 1.1. Wat is je beleidsdoel/projectdoel? Een plan, project of beleid moet een duidelijk doel hebben. Het is dus belangrijk om bij aanvang vast te stel- len wat de doelstelling is. Vragen die beantwoord worden zijn: - Welk probleem lossen we op? - Wat is straks anders? 1.2. Wat is de impact op de omgeving of belanghebbenden? De impact heeft invloed op de mate waarin belanghebbenden betrokken willen worden. Heeft een initiatief veel impact op de samenleving of een omgeving? Dan is het verstandig om de belanghebbenden in een vroeg stadium te betrekken. Is er nauwelijks impact? Dan is dat in mindere mate nodig. - Wat voor impact heeft een plan, project of beleid betrokkenen of de omgeving? - Wat is het maatschappelijk effect? 1.3. Over welke (beleids)fase hebben we het? Bij de meeste projecten zijn meerdere fases aan te wijzen. Een fase is afgerond als er een mijlpaal is be- reikt, een besluit is genomen of een tussentijds resultaat of product wordt opgeleverd. Door de verschillende fases in kaart te brengen, kun je bepalen in welke fase participatie én communicatie het meest logisch en passend is.

Vragen die beantwoord worden zijn: - Waar in het proces ben je en wat gebeurt er op hoofdlijn in deze fase? 2. Participatievraag 2.1. Is participatie mogelijk? Niet elke opgave leent zich voor participatie. Daarom moet het een weloverwogen en bewuste keuze zijn om bepaalde initiatieven interactief op te pakken. In alle gevallen is het belangrijk om van te voren stil te staan bij een aantal vragen. - Is er voldoende ruimte voor invloed? Of zijn er strakke, juridische kaders en richtlijnen waardoor er nauwelijks speling is? In dat geval is het minder zinvol om belanghebbenden actief mee te laten pra- ten en is het verstandig om te kiezen voor het niveau ‘meeweten’. - Is er voldoende capaciteit (kennis, tijd en middelen)? Als er belangen van inwoners of andere par- tijen gemoeid zijn of het is een maatschappelijk gevoelig onderwerp, dan moet er capaciteit georga- niseerd worden (bijvoorbeeld door extra budget vrij te maken of expertise in te huren). - Is er een gevoeligheid of vertrouwelijkheid rondom het onderwerp? Bijvoorbeeld omdat het over pri- vacygevoelige of bedrijfseconomische kwestie gaat. Kom je tot de conclusie dat de opgave zich niet leent voor participatie? Zorg voor een goede onderbouwing. 12 2.2. Wat wil je bereiken (doel)? Het doel geeft richting in de manier waarop doelgroepen betrokken worden en geeft handvatten voor het ma- nagen van verwachtingen.

Een aantal voorbeelden van participatiedoelen: - Bewustwording creëren voor een maatschappelijk probleem. - Begrip kweken voor keuzes en streven naar legitimiteit voor deze keuzes. - Vergroten van de inhoudelijke kwaliteit en effectiviteit van het initiatief. - Verminderen van conflicten. - Ruimte geven aan om belanghebbenden hun mening te laten delen. Draagvlak als doel Participatie geeft inzichten in knel- en pijnpunten. De inbreng van belanghebbenden laat zien waar volgens hen verbeteringen mogelijk zijn. Helaas kan niet altijd alle input worden overgenomen, omdat er vaak ver- schillende partijen met uiteenlopende belangen zijn. Volledig draagvlak i s daarom niet altijd haalbaar en ook niet het uiteindelijke doel. 2.3. Wat zijn de randvoorwaarden? Zijn er bepaalde randvoorwaarden waar het initiatief aan moet voldoen? Denk bijvoorbeeld aan juridische randvoorwaarden, regels binnen bestaand beleid, budget of oppervlakte. Het is belangrijk om zoveel moge- lijk openheid te bieden over de randvoorwaarden, zodat betrokkenen weten wat de speelruimte is. 2.4. Wat is het participatieniveau? Welke invloed hebben belanghebbenden? We hanteren hier de vier participatieniveaus: meeweten, meeden- ken, meewerken en meedoen. Het participatieniveau kan per fase verschillen. 3. Wie 3.1. Wie zijn de belanghebbenden? Breng de belanghebbenden in beeld.

Wat is ieders rol, invloed, houding en betrokkenheid? 3.2. Welke belanghebbenden gaan we betrekken? Welke belanghebbenden worden actiever betrokken? Waarom? 3.3. Wat gaan we vertellen (verhaal)? Voor elke belangrijke belanghebbende wordt een boodschap geschreven, afgestemd op de leefwereld van de ontvanger(s). Dit wordt ook wel de kernboodschap genoemd. 3.4. Wie is de afzender? Als er meerdere partijen betrokken zijn, is het belangrijk om afspraken te maken over de afzender. Wie no- digt de verschillende doelgroepen uit? Wie is de afzender? 13 4. Aanpak 4.1. Hoe nodigen we deze belanghebbenden uit? Als het doel, de vraag en de belanghebbenden geformuleerd zijn, kijkt de initiatiefnemer naar een gepaste manier om de participatie praktisch vorm te geven. Dat begint bij de uitnodiging. Belangrijk daarin is om te kiezen tussen: - Open uitnodiging (bijvoorbeeld via bericht in he Oirschots Weekjournaal en social media). - Uitnodiging op naam (bijvoorbeeld via geadresseerde brieven). 4.2. Welke participatiemiddelen of gespreksvorm(en) zetten we in? Bij de inzet van participatie wordt al snel de vraag gesteld: met welke middelen gaan we dit doen? De keuze is per initiatief afhankelijk. Er zijn verschillende middelen waar je aan kunt denken (in willekeurige volgorde).

Bijvoorbeeld: - Fysieke bijeenkomsten/omgevingsdialogen - Online bijeenkomsten - Klankbordgroep - Inwonerpanel gemeente Oirschot (alleen voor overheidsinitiatieven) - Werkgroepen - Interviews - Enquête - Advies inwinnen adviesraden - Online participatieplatform (alleen voor overheidsinitiatieven) Belangrijk is om na te denken welk middel bij de participatievraag past. Deze wordt afgestemd op: - Samenstelling groep belanghebbenden. - Grootte groep belanghebbenden. Tot slot wordt er nagedacht over: - Deelname wel/niet anoniem - Deelname online/offline - Individueel- of groepsgesprek (of combinatie) - Passende locatie - Eenmalig of structureel - Beschikbaar budget voor participatie 4.3. Hoe koppelen we terug en ronden we af? Belangrijk is dat participanten weten dat de uitkomsten worden teruggekoppeld en wanneer. Daarom wordt bij ieder traject inzichtelijk gemaakt wat er met de uitkomsten wordt gedaan en waarom . Leg dit goed vast in verslagen. In hoofdstuk 5 (stap 5) staat uitgelegd waar een verslag aan moet voldoen. Bij overheidsinitiatie- ven wordt voor het terugkoppelen van de resultaten zoveel mogelijk gebruik gemaakt van het online partici- patieplatform. 14 7 Tips voor een succesvol participatietraject Bij het opstellen van de Notitie inwonerparticipatie hebben inwoners mee kunnen denken.

Uit de gesprekken en reacties van inwoners, zijn diverse inzichten gekomen die bij kunnen dragen aan een succesvol participa- tietraject. De belangrijkste tips en inzichten zijn in dit hoofdstuk samengevat. - Betrek waar mogelijk een breed publiek, maar weeg de belangen zorgvuldig af. Mensen die dichter- bij wonen ondervinden vaak meer impact. Daarom is het verstandig om hen intensiever te betrekken dan degenen die verder weg wonen. Houd ook rekening met de haalbaarheid van brede betrokken- heid. Bij initiatieven met een lage impact kan de tijdsinvestering voor brede participatie niet in ver- houding staan tot het resultaat. - Gebruik waar mogelijk digitale middelen voor participatie (zoals een vragenlijst of online platform), maar houd ook rekening met doelgroepen die minder digitaal vaardig zijn. Denk daarom ook aan een mix met traditionele communicatiemethoden, zoals brieven en bijeenkomsten. - Motiveer richting belanghebbenden wat met de inbreng is gedaan en waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt. Geef daarnaast deelnemers de ruimte om te reageren op verslagen en/of terugkoppeling te geven. - Zorg dat alle belanghebbenden dezelfde informatie hebben, ook wanneer aparte gesprekken zijn gevoerd. - Als het moeilijk is om sommige belanghebbenden te betrekken, zorg dan dat ze op z’n minst geïnfor- meerd worden. Dit kan bijvoorbeeld via een nieuwsbrief.

- Is de groep belanghebbenden groot? Overweeg om een werkgroep op te richten die verschillende belanghebbenden vertegenwoordigt. - Voorkom een open eind. communiceer duidelijk wat de huidige stand van zaken is, ook als er weinig ontwikkelingen zijn of wanneer er vertraging is. - Uit het onderzoek onder het inwonerpanel blijkt dat er veelal behoefte is aan het participatieniveau meewerken. Houd daar rekening mee bij het bepalen van het participatieniveau. Factoren als tijd en haalbaarheid spelen hierin ook een rol. De tijdsinvestering om belanghebbenden op een hoog ni- veau te betrekken, moet in verhouding staan tot het beoogde resultaat. 15 8 Handvatten voor de ambtelijke organisatie Om inwoners op een actieve manier te betrekken bij initiatieven, werkt de ambtelijke organisatie van de ge- meente Oirschot met de tools en onderdelen van Factor C. Factor C is oorspronkelijk bedoeld om strategisch aan de slag te gaan met communicatie. De ‘C’ staat immers voor communicatie. Maar het is veel breder dan dat. Communicatie en participatie hangen namelijk sterk met elkaar samen. Daarom is binnen de gemeente Oirschot Factor C uitgebreid naar een methodiek waarin deze twee elementen met elkaar verwe ven zijn. We spreken dan ook niet meer over Factor C, maar over de methode Omgevingsbewust Werken.

Omgevingsbe- wust werken is dan ook de term die we binnen de gemeentelijk organisatie hanteren. De praktijk Maar hoe vertaalt zich dat in de praktijk? Op het moment dat er een participatieplan nodig is, start het pro- jectteam een sessie ‘Omgevingsbewust werken’. Bijvoorbeeld bij een herinrichting van een gebied, het op- stellen van een beleidsplan binnen het sociaal domein of de ontwikkeling van een nieuw afvalbeleid. De ses- sie is dus onderdeel van stap 3 uit hoofdstuk 4. ‘Voorbereiding participatie’. De communicatieadviseur bege- leidt deze sessie. Het maken van de omgevingsanalyse en het verhaal/de kernboodschap st aan hierin cen- traal. Daarnaast wordt ook een aantal andere stappen van het participatieplan doorlopen. Mogelijk zijn hier meerdere sessies voor nodig. De resultaten vormen de basis voor het maken van het participatieplan zoals die is uitgelegd in hoofdstuk 6. De communicatieadviseur werkt dit plan samen met de projectleider uit. Opleiding en training Beleidsmedewerkers/-adviseurs, projectleiders en team Communicatie van de gemeente Oirschot gaan de Basistraining Omgevingsbewust Werken volgen. Tijdens deze training krijgen zij de tools om in hun dagelijks werk goed met communicatie en inwonerparticipatie aan de slag te gaan. Daarnaast volgt team Communica- tie de Facilitatortraining. Deze training is een vervolg op de Basistraining.

Tijdens de Facilitatortraining leren de deelnemers om zelf goede sessies te ontwerpen en begeleiden binnen de gemeente Oirsch ot. 16 Bijlage 1 – Afwegingskader meewerken inwonersinitiatieven Of er medewerking verleend kan worden aan inwonerinitiatieven, hangt af van verschillende factoren. Het bevoegd gezag kan pas medewerking verlenen als een initiatief voldoet aan de volgende voorwaarden: ■ Het initiatief past binnen het beleid, de visie en ambities van de gemeente. ■ Er is voldoende financiële ruimte en organisatorische kracht (capaciteit) om het proces te begeleiden (of het bevoegd gezag is bereid om die te maken). ■ Er zijn duidelijke afspraken over het beheer en de uitvoering van het initiatief na oplevering. Daarnaast is hier voldoende financiële ruimte en organisatorische kracht voor (of het bevoegd gezag is bereid om die te maken). ■ Het initiatief past binnen het bestaande beleid en/of wetgeving. Naast de bovenstaande voorwaarden, is het belangrijk dat alle processtappen doorlopen zijn. Dit wordt be- oordeeld aan de hand van het participatieverslag. De uitkomsten van het participatietraject worden meege- nomen bij de beoordeling van het initiatief: ▪ Het bevoegd gezag weegt het draagvlak af tegen het maatschappelijk belang van een initiatief.

Zo kan een specifieke doelgroep bezwaar hebben tegen het initiatief, maar kan het maatschappelijk be- lang toch dermate groot zijn, dat dit zwaarder weegt. Omgekeerd kan ook: veel draagvlak, maar strij- dig met maatschappelijke belangen. ▪ Het bevoegd gezag beoordeelt wat de initiatiefnemer heeft gedaan met de inbreng van participan- ten. Het is hierbij met name belangrijk welke argumenten de initiatiefnemer heeft als de inbreng van participanten niet leidt tot aanpassing van het initiatief.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://oirschot.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/ab837cc4-9cce-4fc7-83c2-eba49d39d332?agendaItemId=eea86b0a-3ae0-4620-90a9-5bed59de5eb8