Sheets Workshop Bestuurlijke Integriteit Oegstgeest

18-1-2021

Workshop Beeldvorming Integriteit Gemeenteraad Gemeente Oegstgeest 1

Jan-Paul van Zanten | 14 januari 2021 | Oegstgeest

1

Programma  Inleiding  Opfrissen en bewustwording integriteit  Integriteitscode en protocol  Eventueel dilemma’s bespreken  Vragen

2

2

1

18-1-2021

3

3

4

4

2

18-1-2021

Waarom?  Weerbaarheid: de samenleving kijkt kritisch naar de overheid  Een betrouwbare overheid = gelukkige Nederlanders  Zonder betrouwbare overheid geen democratische rechtstaat

5

5

De journalist als bewaker van de democratie ….

6

6

3

18-1-2021

De journalist als bewaker van de democratie …. Haags college wil dat wethouders Richard de Mos en Rachid Guernaoui tijdelijk terugtreden

7

7

Waarden als Dienaar van het Volk 

Dienstbaarheid



Onafhankelijkheid



Transparantie



Betrouwbaarheid/vertrouwelijkheid



Zorgvuldigheid

8

8

4

18-1-2021

9

9

Een goed politicus moet de balans zien te vinden tussen professionele waarden, politieke waarden en persoonlijke waarden ……..

10

10

5

18-1-2021

Normen Integriteit en openbaar bestuur Verboden gedragingen

Ambtelijk

Bestuurlijk

Een juridische rechtsgang

Integriteitschending B en W

Plichtsverzuim Disciplinaire straf

Eigen afweging

Politieke verantwoording

Verboden betrekkingen Raad

Eigen afweging

Vervallen verklaring

Stem kiezer

11

11

Gemeentewet art. 15  Verboden gedraging: rechtstreeks een overeenkomst aan te gaan met de gemeente en verbod om het werkzaam te zijn als advocaat in geschillen ten behoeve van de gemeente of het gemeentebestuur  Verboden betrekking: onverenigbare nevenfuncties: betrekking die strijdig is of kan zijn met het belang van de gemeente Dan: vervallen verklaring van het raadslidmaatschap

12

12

6

18-1-2021

Wat is goed, wat is fout?  Goed – “onkreukbaar”  Regels  Fout – fraude en corruptie

13

13

Het grijze gebied

14

14

7

18-1-2021

Wat is daarvoor nodig?  Afstemming visie en commitment (eed/belofte, gedragscode)  Gezamenlijk moreel kompas  Organiseer het: dilemmatrainingen, klankborden en bespreekbaar maken

15

15

Type integriteitschendingen (de struikelblokken) 1. Financiële schendingen 2. (Schijn van) belangenverstrengeling 3. Misbruik van positie en bevoegdheden 4. Ongewenste omgangsvormen 5. Misdragingen in de privésfeer 6. Lekken en misbruik van informatie

16

16

8

18-1-2021

Achtergronden/Motieven… 1. Persoonlijk gewin (in de volle breedte, inclusief sociale status etc.) 2. Loyaliteit (intern en extern) 3. Spanning tussen gezond verstand / regels en procedures, en empathie) 4. Politiek opportunisme 5. Collega's niet aanspreken op hun gedrag 6. Naïviteit.

17

17

18

18

9

18-1-2021

Jos van R. en de schijn tegen hebben…

19

19

De Mos reageert in Pauw

20

20

10

18-1-2021

Beginsel- en gevolgenethiek Beginselethiek houdt in dat je uitgaat van een bepaald principe dat altijd geldt en waar je je aan wilt houden. Ook als dat je in problemen zou brengen. Een voorbeeld van beginselethiek: 'Je belofte kom je altijd na, wat er ook gebeurt.’

Gevolgenethiek houdt in dat je naar de gevolgen van mogelijke oplossingen kijkt. Je kiest de oplossing die zoveel mogelijk geluk, genot, welzijn of voordeel oplevert voor zoveel mogelijk mensen. Tegelijkertijd probeer je met je keuze zo weinig mogelijk mensen nadeel of pijn te bezorgen. 21

21

Gouden regels in de praktijk 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Ken je klassiekers (wet, eed, gedragscode) Zoek niet de grens op Maak duidelijk welke waarden de basis vormen van jouw beslissingen Wees open over nevenfuncties en zorg dat die informatie actueel is Als je een (neven)functie hebt, overweeg dan de integriteitrisico’s Spreek niet over, maar met elkaar over dilemma’s waar je voor staat Je bent als raadslid/lid van het college de hoeder van jouw integriteit; de burgemeester en de griffier zijn de hoeder van de integriteit van de raad 8. Actief zijn in bedrijven en besturen is oké, besluitvorming beïnvloeden op dit punt, nee 9. Informatie is “openbaar, tenzij….”, maar ook: “wat geheim is, blijft geheim”. 10. Beter is het jezelf te benadelen, dan te profiteren van het lidmaatschap van de raad/het college 22

22

11

18-1-2021

Stappen bij het oplossen van dilemma’s 

Welke beslissing moet ik nemen (wat is het dilemma?)



Wie zijn de belanghebbende betrokkenen?



Wat zijn relevante kaders?



Welke argumenten kunnen worden aangevoerd? (voor/tegen)



Wat is mijn conclusie?



Doe ik het ook?

23

23

Belangenverstrengeling Er wordt een JOP (jongeren ontmoetingsplaats) in jouw straat voorzien. Bestemmingsplantechnisch is dit mogelijk, nu is er een speeltuin. Bewoners vrezen veel overlast, vooral in de avonduren. Jij maakt deel uit van het bewonersplatform. Het bewonersplatform dient een initiatiefvoorstel in om het JOP op een andere plaats in de wijk te realiseren. Zelf ben je geen initiatiefnemer bij het bewonersplatform.

24

24

12

18-1-2021

Stroomschema Olaf Schuwer Raadslid Belang Beraadslagen

Niet beraadslagen

Niet/wel stemmen

Stemmen

Onrechtmatig

Rechtmatig

Geen belang Zienswijze als burger Beraadslagen & stemmen Niet beraadslagen Niet stemmen

25

Wel of niet meestemmen bij belang Een raadslid moet in alle gevallen stemmen over een voorstel. Ook als hij belanghebbende is bij het aan de orde zijnde concept-besluit. Belanghebbende ben je als je een persoonlijk belang hebt. De Afdeling bestuursrechtspraak benadrukt, dat het recht van een raadslid om te stemmen een fundamenteel recht is. Hij is een gekozen volksvertegenwoordiger, en daaraan tilt de Afdeling zwaar. Bij uitzondering is het een raadslid niet toegestaan om zijn stem uit te brengen: als hij een persoonlijk belang heeft én aannemelijk is dat hij de besluitvorming daadwerkelijk beïnvloedt. Van “daadwerkelijk beïnvloeden” is geen sprake als hij “gewoon” zijn stem uitbrengt. Van “daadwerkelijk beïnvloeden” is pas sprake als het raadslid in woord en daad de raad op een door hem gewenst spoor krijgt, althans als aannemelijk is dat hij dit heeft gedaan. In dat geval heeft de gemeenteraad een besluit genomen dat in strijd is met artikel 2:4 Awb. Het is, tenslotte, niet zo dat de gemeenteraad het als zijn taak moet zien om te verhinderen dat het betreffende raadslid met een persoonlijk belang deelneemt aan de besluitvorming. Bron: Olaf Schuwer

26

26

13

18-1-2021

Lokale omroep De gemeenteraad bespreekt de subsidiëring van de lokale omroep. Uw fractie bestaat uit twee leden en zowel u als uw fractiegenoot zijn vrijwilliger bij deze omroep. Wat doet u? • Zowel ik als mijn fractiegenoot doen niet mee in de voorbereiding en besluitvorming, hoezeer wij hier ook van balen. • Zowel ik als mijn fractiegenoot zullen niet meedoen aan de voorbereiding, maar als het op stemmen aankomt, doen wij zeker mee. Dat zijn wij verplicht aan onze kiezers. Een besluit waar onze fractie niet aan meedoet kan in onze ogen geen goed besluit zijn. • Zowel mijn fractiegenoot als ik zullen deelnemen aan de beraadslagingen en wij zullen ook meestemmen. In de beraadslagingen zullen we ons terughoudend opstellen voor wat betreft onze mening, maar we kunnen en zullen wel informeren. Immers, wij weten precies van de hoed en de rand. 27

27

Informatie U bent oud-wethouder en zit nu weer in de raad. U bereidt een belangrijke motie voor. Hiervoor heeft u aanvullende en niet openbare informatie nodig. U kent de ambtelijke organisatie nog goed van vroeger. Eén van de ambtenaren waar u vroeger dikwijls mee werkte, zit nog steeds op die plek en kan u verder helpen. Wat doet u?

28

28

14

18-1-2021

Vuelta 2020 Alle raads- en bestuursleden krijgen een gratis entreekaart aangeboden voor een mooie plaats op de eretribune bij de doorkomst van de Vuelta op 16 augustus 2020. Iedereen heeft het erover, dit wordt het evenement van het jaar.

Neemt u het kaartje aan?

29

29

Win-win Eén van de ambtenaren weet dat u een boerderij met een groot erf heeft. Er blijkt op de werf van de gemeente een partij oude klinkers te liggen die naar de stort moet. Daar moet voor worden betaald. De ambtenaar belt u op en vraagt of u de klinkers kunt gebruiken. Immers, als ze de klinkers bij u afleveren is de gemeente goedkoper uit.

Dit is nou echt wat je noemt: een win-win situatie. Of toch niet..?

30

30

15

18-1-2021

Ware liefde Uw fractievoorzitter is verliefd geworden op een raadslid van een oppositiepartij. De Oegstgeester Courant heeft zelfs een foto gepubliceerd waarin zij hand in hand lopen. Beide zijn (met iemand anders) getrouwd en al jaren in beeld als goeie lokale politici.

Kan de fractievoorzitter aanblijven? Kan het raadslid aanblijven?

31

31

Hoe kunnen we integriteit borgen? 

Allemaal dezelfde waarden, dezelfde mores hanteren



Samen grenzen bewaken



Een sterke, veilige cultuur



Bespreken, bespreken, bespreken……..

32

32

16

18-1-2021

Het integriteitskompas 

Is het volgens de beginselen van goed raads/collegelid?



Doe ik recht aan de rechten, belangen en het welzijn van



alle belanghebbenden?



Vinden anderen mij integer?



Kan ik mijzelf in de spiegel blijven aankijken?



Kan ik mijzelf verantwoorden als anderen om een toelichting



vragen bij mijn handelen?

33

33

Gouden regel bij een integriteitsgesprek VOER HET GESPREK ALTIJD MET RESPECT, EN LAAT DE ANDER IN ZIJN OF HAAR WAARDE

34

34

17

18-1-2021

Heeft u nog vragen?

35

35

18