RV d.d. 8 februari 2022 Beleid Groen & Water Z-21-147670 Oegstgeest

*Z02825EB414*

raadsvoorstel onderwerp zaaknummer portefeuillehouder team opgesteld door datum voorstel datum raad

Beleid Groen & Water 2022-2031 Z/21/147670/291196 P. Glasbeek Beheer en Onderhoud M.P.W. van Veldhuizen 8 februari 2022 28 april 2022

B&W stelt de raad voor het volgende te besluiten: voorstel

1. Het Beleidsplan Groen & Water (2022-2031) als een van de onderleggers voor de Omgevingsvisie vast te stellen, inclusief de Visiekaart Groen-blauwe structuren.

Burgemeester en wethouders van Oegstgeest

de secretaris Jeffrey Versluis

de burgemeester Emile Jaensch

toelichting voorstel inleiding

Het gemeentelijk groen en water is van grote invloed op de leefomgeving van onze inwoners. Door de bevolkingsgroei, veranderende leefwijze, uitbreiding van woningen en ontwikkelingen op het gebied van onder meer biodiversiteit en het klimaat is onze blik op groen en water veranderd. Het oude groenbeleid dateert uit 2011. De hierin beschreven hoofdgroenstructuur is nog steeds actueel. Daarnaast zijn echter bovengenoemde thema’s in de afgelopen jaren meer aandacht gaan vragen en deels urgent geworden. Bovendien is een actueel beleidsplan nodig als onderlegger voor de in ontwikkeling zijnde omgevingsvisie. Hiertoe is nieuw beleid opgesteld. In het nieuwe Beleidsplan Groen & Water en in de daarmee samenhangende Visiekaart Groen-blauwe structuren staan de ambities en doelen voor de komende tien jaar.

beoogd effect

argumenten

Vastleggen van een toekomstgerichte visie op groen en water als basisvoorwaarden voor gezondheid, leefbaarheid en biodiversiteit, waarbij de meerwaarde van groen en water voor de leefomgeving wordt gemotiveerd. Het plan zet in op het creëren van een robuust en gevarieerd raamwerk van groene en blauwe structuren. Het vormt een onderlegger voor de Omgevingsvisie en biedt richtlijnen voor (klimaat adaptieve) projecten voor groen en water of voor integrale projecten die daaraan gerelateerd zijn. Daarnaast geeft het richting aan het dagelijks beheer en onderhoud. 1.1. Het Beleidsplan Groen & Water en Visiekaart dienen als onderlegger voor de Omgevingsvisie. Het beleidsplan vormt samen met de aan het beleidsplan verbonden Visiekaart Groen-blauwe structuren het uitgangspunt in toekomstige discussies over het groen en water bij andere ruimtelijke of -beleidsplannen en gemeentelijke regelgeving. 1.2. Het beleidsplan borgt de waarden, functies en ruimtelijke betekenis van groen en water. Groen en water zijn basisvoorwaarden voor gezondheid, leefbaarheid en biodiversiteit. Het beleidsplan verwoordt het belang en de urgentie van groen en water als het gaat om weging met andere belangen (bv. verkeer, woningbouw, etc.). Er spelen ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen die enerzijds vragen om en kansen bieden voor versterking van het groen en water.

Anderzijds kunnen dezelfde ontwikkelingen ongewild juist ook een bedreiging vormen. 1.3. Met een robuust raamwerk van groene en blauwe structuren verhogen we de biodiversiteit. De landelijke trend van een afnemende biodiversiteit raakt ook Oegstgeest en schept verantwoordelijkheid om hierop in te spelen en het tij te keren. Door te bouwen aan een robuust, aaneengesloten en samenhangend netwerk van groen-blauwe structuren zorgen we ervoor dat waarden en functies als beleving, gebruik, biodiversiteit en klimaatadaptatie een optimale invulling kunnen krijgen. Het Beleidsplan Groen & Water beschrijft hoe we willen komen tot dit robuuste raamwerk, de Visiekaart brengt dit raamwerk in beeld. Daarbij wordt onderscheid gemaakt in hoofd- en nevenstructuren, worden gewenste verbindingen die nu nog ontbreken aangegeven en locaties aangewezen waar vergroening gewenst is. 1.4. Het groen-blauwe raamwerk draagt bij aan een klimaat robuuste inrichting. We willen klimaatbewust werken. De uitgevoerde klimaatstresstest laat zien dat maatregelen noodzakelijk zijn. Ontwikkelingen op het gebied van klimaat en de hiermee samenhangende opgaven vragen om een gerichte, integrale aanpak waarbinnen een belangrijke rol is weggelegd voor groen en water.

Met elkaar verbonden groengebieden bieden goede mogelijkheden om pieken in hemelwaterafvoer op te vangen waarbij de trits ‘bergen-vasthouden-hergebruiken’ centraal staat. Oppervlaktewater vervult vergelijkbare functies als het gaat om verkoeling, opvang van regenwater en bestrijden van droogte. Het groen zorgt ook voor schaduw en beschutting en is daarmee een goed middel tegen hittestress. Vooral grote bomen leveren hierin een substantiële bijdrage. En met groene gevels en daken kan energie worden bespaard, water worden opgevangen en de biodiversiteit worden verhoogd. Bij groot onderhoud, renovatie of herinrichting van groen en water zal standaard bekeken worden of en in hoeverre maatregelen voor het opvangen van hemelwater of het voorkomen van hittestress kunnen worden meegenomen. We gaan daarbij steeds uit van het ‘groen-blauw,

2

tenzij…’-principe, waarbij behoud van bestaand groen en vergroenen het vertrekpunt vormen om te komen tot een toekomstbestendige ruimtelijke invulling. Pas als dat onvoldoende mogelijk blijkt worden meer technische oplossingen toegepast. 1.5. De Visiekaart onderscheidt hoofd- en nevenstructuren met verschillende waarden. Binnen het groen-blauwe raamwerk in de Visiekaart heeft niet al het groen of water dezelfde betekenis voor de structuur. Sommige onderdelen zijn bepalend voor het gehele dorp (‘hoofdstructuur’), andere alleen voor een specifieke wijk of buurt (‘nevenstructuur’). Het belang van het vastleggen van de groen-blauwe structuur en benoemen van wensen en kansen is groot: de groen-blauwe structuur is medebepalend voor de identiteit en leefbaarheid van Oegstgeest. Het laten verdwijnen, aantasten of niet realiseren van deze groen-blauwe structuren heeft hiervoor vèr-strekkende gevolgen. Ruimtelijke ontwikkelingen worden aangegrepen als kansen om deze groen-blauwe structuren te versterken, uit te breiden of ontbrekende schakels te realiseren; hierbij gelden zowel kwantiteits- als kwaliteitsnormen. 1.6. In de hoofdgroenstructuur wordt in principe niet gebouwd. Hoofdstructuren zijn niet inwisselbaar voor andere functies; nevenstructuren zijn beperkt inwisselbaar. Nadruk ligt op instandhouding en creëren van kansen voor versterking en uitbreiding van de structuur.

Deze kansen zijn op hoofdlijnen aangeduid op de Visiekaart Groen-blauwe structuren. In geval bij hoge uitzondering wegens zwaarwegend maatschappelijk belang hoofd- en nevenstructuurgroen of -water moeten wijken, vindt compensatie plaats. 1.7. Inrichting, beheer en gebruik van de parken worden beter op elkaar afgestemd. De parken, landgoederen en grote groengebieden in Oegstgeest vormen één van de dragers van de groen-blauwe structuur in Oegstgeest en zijn onderdeel van de landgoederenzone in de stedelijke regio van Leiden en Den Haag. Deze groengebieden zijn in belangrijke mate bepalend voor de kwaliteit van de leefomgeving in Oegstgeest. We willen inrichting, beheer en gebruik van de parken beter op elkaar afstemmen, meer ruimte bieden voor biodiversiteit door meer diversiteit in (klimaatbestendige, inheemse) beplantingssoorten en structuren en meer (delen van parken) natuurlijk beheren. 1.8. Het beleidsplan vormt de paraplu voor verdere uitwerkingen. De ambities uit het Beleidsplan Groen & Water worden uitgewerkt in beheer- en werkplannen, regelgeving en andere instrumenten voor groen en water. Langdurig behoud van robuust groen en tijdige vervanging van groen en bomen zorgen dat ook in de toekomst nog steeds volwassen groen aanwezig blijft.

De thema’s Groen-blauwe structuur, Parken en landgoederen, Biodiversiteit, Duurzaamheid en klimaat, Participatie, Inrichting, Beheer en Ontmoeten, bewegen & spelen zijn uitgewerkt naar een concept uitvoeringsagenda met 37 concrete acties en projectvoorstellen en naar ca. 50 voorstellen voor aanpassing van het groenblauwe raamwerk op de kaart. 1.9. We stimuleren initiatieven om de eigen woonomgeving te vergroenen. Het beleid zet in op participatie en educatie. Dit zijn belangrijke middelen om betrokkenheid bij het groen en water en bewustzijn te vergroten. Openbaar groen en water zijn daarmee ook middelen om verbondenheid en ontmoetingen tussen inwoners te bevorderen. We zetten in op het stimuleren van initiatieven van inwoners, scholen en bedrijven om de eigen tuin, balkon, dak of gevel, woonomgeving of schoolplein te vergroenen of groen te houden zodat deze ook kan dienen als opvang van hemelwater. We zoeken daarin de samenwerking met andere partijen die hierin actief zijn zoals het MEC en De Groene Motor. kanttekeningen

1.1. De uitwerking naar acties en projecten richt zich met name op openbaar groen en water. Het Beleidsplan Groen & Water heeft voor wat de visie en ambities betreft betrekking op àl het groen en water binnen de gemeente. Dus niet alleen groen en water op gemeentegrond, maar ook op de terreinen van andere instanties of particulieren binnen de gemeente. Echter als het gaat om de uitwerking naar concrete projecten en acties, dan richt het plan zich met name op het openbaar groen en openbaar water van de gemeente zelf. 1.2. Beleid voor waterkwantiteit en -kwaliteit maakt geen onderdeel uit van het voorliggende plan. Voor wat betreft het vakgebied groen is het plan alomvattend. Voor het water geldt dat het accent ligt op de betekenis voor de visueel-ruimtelijke structuur en de betekenis voor beleving, gebruik,

waterberging en flora en fauna. Beleid voor de waterkwantiteit en -kwaliteit is vastgelegd in het regionale Integrale Waterketenplan (IWKp 2019-2023) en het Basis Rioleringsplan (BRP) Oegstgeest 2022. 1.3.Van recent vastgesteld beleid worden alleen de hoofdlijnen beschreven. Voor zowel het bomenbeleid als het groenbeheer bestaan recente vastgestelde plannen (Bomenbeleid 2018, Beheerplan Groen 2021). Dit betekent dat het voorliggende Beleidsplan Groen & Water zich voor wat betreft deze onderwerpen beperkt tot het vastleggen van de hoofdlijnen en verder volstaat met verwijzing naar de betreffende plannen. 1.4. Het Beleidsplan Groen & Water heeft geen externe juridische werking. Met het vaststellen van de inhoud van het Beleidsplan Groen & Water ligt het beleid voor het openbaar groen en water vast. Het is daarmee een uitgangspunt in toekomstige discussies over het groen en water en vormt vanuit het beleidsveld groen en water de onderlegger voor de Omgevingsvisie, het Omgevingsplan en andere ruimtelijke of -beleidsplannen en gemeentelijke regelgeving (bv. APV, Bomenverordening, Verordening hemel- en grondwater). In de Omgevingsvisie worden ruimtelijke strategische keuzes vastgelegd voor Oegstgeest en voor deelgebieden. In het Omgevingsplan worden deze keuzes op kaart vastgelegd.

Zodra het Beleidsplan Groen & Water met de hieraan verbonden Visiekaart Groen-blauwe structuren in het Omgevingsplan, dan wel sectorale gemeentelijke regelgeving is verankerd, zal er sprake zijn van een rechtstreekse externe juridische werking. 1.5. De hoofdgroen- en waterstructuur beperkt de mogelijkheden voor woningbouw. De hoogspanningszone en een deel van de locatie Almondehoeve maken deel uit van de hoofdgroenstructuur. Het Ambitiedocument omgevingsvisie beschrijft zowel de ambitie te komen tot beleid waarbij het behoud van groen wordt omgezet in acties: landgoederen met elkaar verbinden, op plekken waar kansen zijn om de groenstructuren te versterken, durven kiezen voor groen (Ambitiedocument, ambitie 1.2) als de ambitie om keuzes te maken over het al dan niet ondergronds brengen van het hoogspanningstracé en daarmee samenhangende kansen voor integrale gebiedsontwikkeling (Ambitiedocument, ambitie 2.7). Het Beleidsplan Groen & Water geeft met het aanwijzen van hoofdgroen- en waterstructuren invulling aan ambitie 1.2: durven kiezen voor groen. De afweging met andere belangen vindt plaats in de in ontwikkeling zijnde Omgevingsvisie. financiën

Het Beleidsplan Groen & Water maakt de ruimtelijke claims helder en is er op gericht voor groen en water een onderlegger te vormen voor de Omgevingsvisie. Na vaststelling van de Omgevingsvisie zullen we ons buigen over de Uitvoeringsagenda 2022-2031. We vragen op dit moment geen goedkeuring voor budgetten. In het MJOP en regulier onderhoudsbudget is voor een deel in deze kosten voorzien.

duurzaamheid

Groen en water zijn met elkaar verbonden en in combinatie meer dan de som der delen als het gaat om bijvoorbeeld beleving, gebruik, biodiversiteit en klimaatadaptatie. Het Beleidsplan Groen & Water helpt om de juiste integrale keuzes te maken voor een optimale inzet van de gemeentelijke gelden als het gaat om duurzaam behoud, versterking en ontwikkeling van groen en water.

participatie

Voorafgaand aan het opstellen van het Beleidsplan Groen & Water is ruimte geboden voor het meedenken door inwoners, maatschappelijke organisaties, ambtenaren en de raadsfracties. Er is gekozen voor participatievormen waarbij zoveel mogelijk inhoudelijke input werd verzameld: Inwoners (159) hebben door het invullen van een enquête via het bewonerspanel ‘Doe Mee Oegstgeest’ hun mening gegeven en aandachtspunten benoemd. Diverse maatschappelijke organisaties zijn vooraf gevraagd hun wensen of aandachtspunten schriftelijk kenbaar te maken. Tijdens een interactieve bijeenkomst hebben zij ook meegedacht over het eerste concept van het plan. Ook het Hoogheemraadschap van Rijnland heeft tijdens enkele bilaterale overleggen meegedacht. Tenslotte is ook uw raad via een beeldvormende bijeenkomst betrokken.

communicatie of vervolg

Om het nieuwe beleid in de komende planperiode optimaal voelbaar en beleefbaar te maken is een aantal ‘strategische groen-blauwe projecten’ aangewezen. Deze projecten hebben als kenmerk dat ze alle zichtbaar, urgent en integraal zijn en zeer sterk bijdragen aan de doelen en gemeentelijke

ambities in zijn algemeenheid en de groen-blauwe doelen en ambities in het bijzonder. Het betreft de volgende strategische projecten: - Landgoederen verbinden: recreatie, cultuurhistorie, klimaatadaptatie. - Groenimpuls Buitenlust en Nieuw Rhijngeest: vergroenen straten, pleinen en tuinen. - Groene klimaatzone Haaswijk-Poelgeest: waterberging, landschapshistorie, biodiversiteit en recreatie. - Groen-blauw lint Pastoorswetering: zichtbaar maken, verbinden en vergroenen, biodiversiteit, cultuurhistorie en recreatie. - Aanvalsplan ecologisch beheer oevers en bermen: biodiversiteit en aantrekkelijke woonomgeving. Om draagvlak te verkrijgen voor het Beleidsplan Groen & Water worden bewoners geïnformeerd over het nieuwe beleid middels een publieksversie van de samenvatting, de gemeentelijke website en Doemee.oegstgeest.nl. publiekssamenvatting

bijlage(n)

Het college heeft de raad voorgesteld om het Beleidsplan Groen & Water (2022-2031) vast te stellen. Het gemeentelijk groen en water is van grote invloed op onze leefomgeving. Door de bevolkingsgroei, veranderende leefwijze, uitbreiding van woningen en ontwikkelingen op het gebied van onder meer biodiversiteit en het klimaat is onze blik op groen en water veranderd. Bewoners en verschillende maatschappelijke organisaties hebben mee gedacht en input geleverd. In het Beleidsplan Groen & Water en in de daarmee samenhangende Visiekaart Groen-blauwe structuren staan de ambities en doelen voor de komende tien jaar. Het beleidsplan beschrijft een toekomstbestendige visie op groen en water, het geeft richting aan renovatie- of herinrichtingsprojecten en aan het dagelijks beheer en onderhoud. Daarnaast is dit beleidsplan een onderlegger voor de nog op te stellen Omgevingsvisie.

1. Beleidsplan Groen & Water (2022-2031) 2. Visiekaart Groen-blauwe structuren

*Z02825EB414*

raadsbesluit onderwerp zaaknummer portefeuillehouder team opgesteld door datum voorstel datum besluit

Beleid Groen & Water 2022-2031 Z/21/147670/291196 P. Glasbeek Beheer en Onderhoud M.P.W. van Veldhuizen 8 februari 2022 28 april 2022

De gemeenteraad van Oegstgeest; gelezen

het voorstel van burgemeester en wethouders van 8 februari 2022;

gelet op

het concept Beleidsplan Groen & Water en de concept Visiekaart Groen-blauwe structuren; de doelstelling van het Beleidsplan Groen & Water om een toekomstgerichte visie op groen en water vast te leggen; het verkrijgen van breed draagvlak.

besluit

1. Het Beleidsplan Groen & Water (2022-2031) als een van de onderleggers voor de Omgevingsvisie vast te stellen, inclusief de Visiekaart Groen-blauwe structuren.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van Oegstgeest op 28 april 2022. de griffier

de voorzitter

Fred Kromhout

Emile Jaensch