RV d.d. 23 febr 2021 Erfgoednota 2021 - 2025 Z-20-130506 Oegstgeest

Gemee ftegloegstgeest -í -

raadsvoorstel onderwerp zaaknummer porteÍeuillehouder team

Erfgoednota 2027-2025

-

z/20/730506/278607

=M

M. Huizing

-

Ruimte

opgesteld door

S.M. de Groot

datum voorstel

23februari2027 29 april2027

datum raad

: -í

B&W stellen de raad voor het volgende te besluiten: voorstel

t. De Erfgoednota2O2t-2O25 vast te stellen en daarmee de volgende uitgangspunten: a. Een duidelijke visie op het erfgoedbeleid te formuleren op basis van het motto behoud door bescherming, benutting en beleving;

b. Een publiekstoegankelijk digitaal erfgoedregister op te stellen; c. lnstrumentaria te ontwikkelen ten behoeve van de OmgevÍngswet, cultuurhistorische waardenkaart;

d. Het archeologiebeleid te actualiseren; e. De ruimtelijke en historische waarde van een gebied beter te betrekken in ruimtel ijke ontwikkel ingen; De komende vier jaar voor vijf monumenten per jaar een aanwijzingsprocedure te starten ten behoeven van gemeentelijke monumentale statussen; g. Een sterkere samenwerking aan te gaan met lokale belangenverenigingen en de provincie; h. Erfgoededucatie en educatie op erfgoedlocaties te faciliteren en te stimuleren; i. Aan te sluiten bij de provinciale erfgoedlijnen'Landgoederenzone','Trekvaarten'en 'Limes'; en het opstellen en versterken van gemeentelijke erfgoedthema's 'Oegstgeest onder de grond', 'Schrijversdorp','Oud-Poelgeest' en'Endegeest, Rhijngeest, Wilhelminapa rk'; 2. Voor de uitvoeringvan de Erfgoednota2O2T-2O25 fínanciële middelen beschikbaar te stellen: a. Yanaf 2O2t een aanvullend structureel budget van€17.218,- beschikbaar te stellen; b. Yoor 2O27 een incidenteel budget van €20.000,- beschikbaar te stellen; c. Yoor 2023 een incidenteel budget van €5.000,- beschikbaar te stellen; 3. De Nota van Beantwoording Erfgoednota 2027-2025 vast te stellen.

f.

Burgemeester en wethouders van Oegstgeest

6n de secretaris

de burge

J. Versluis

E.R. Jaensch

toelichting voorstel inleiding

De omgang met het gemeentelijke erfgoed is aljaren aan een duidelijke visie en beleidskader toe' Het huidige erfgoedbeleid richt zich enkel op archeologie en stamt uit 2008. Een belangrijke

aanleiding voor het opstellen van de Erfgoednota is het inwerkingtreden van de Erfgoedwet en de aanstaande vernieuwingen in het ruimtelijk beleid door de komst van de Omgevingswelin2022Sinds de invoering van de Erfgoedwet is de focus op bescherming van materiele sporen van het

verleden veranderd naar een mix van bescherming, benutting en beleving van materieel én immaterieel erfgoed. Om nieuwe regelingen te implementeren en om instrumentaria te ontwikkelen die aansluiten bij het nieuwe overheidsbeleid is deze Erfgoednota opgesteld. De conceptversie van de Erfgoednota heeft van 2ó oktober tot ó december ter inzage gelegen in deze periode zijn verschillende zienswijzen binnengekomen. Deze zijn samengevat en beantwoord in de bijgevoegde Nota van Beantwoording.

beoogd effect

argumenten

De Erfgoednota zorgt voor een helder kader voor de omgang met het Oegstgeester erfgoed en het zo goed mogelijk te beschermen, te benutten en te beleven-

7.1, De Ergoednoto voorziet de gemeente von een duidelijk beleidskoder voor de sturing von erfgoed ger el oteer d e o ntwikkeli ngen.

Tot nu toe ontbreekt een duidelijke visie op de omgang met en inzet van erfgoed. Door een ambitie en visie vast te stellen in de Erfgoednota wordt er een duidelijk kader geschapen hoe erfgoed beschermt, benut en beleeft kan worden door en in toekomstige ontwikkelingen. Op deze wijze kunnen de ingrepen van de gemeente beter gestuurd worden, waardoor er effectiever geïnvesteerd kan worden en de impact van het erfgoedbeleid vergroot wordt. Ook bevat de Erfgoednota een uitvoeringsagenda met een overzicht van acties, maatregelen en benodigd budget, zodat de uitvoering van ambitie en visie concreet wordt gemaakt. 7.2 De Erfgoednota zet oon tot het opstellen van een wettelijk verplicht Erfgoedregister. ln zowel rle Frfgoerlverordening vastgesteld in2OI7 lart.2.l en de Erfgoedwet 201ó (art. 3.1ó.3) wordt gesteld dat de gemeente een erfgoedregister zal bijhouden. Dit erfgoedregister ontbreekt op dit moment. De Erfgoednota initieert het opstellen en bijhouden van dit

instrument. 7.3 De Erfgoednota zet aon tot het actualiseren von het archeologiebeleid' Het huidige gemeentelijke archeologiebeleid stamt uit 2008 met de archeologische waarden- en verwachtingenkaart vastgesteld in 2009, welke samenhang had met de Erfgoedverordening 2008. Sindsdien is de wetgeving omtrent het uitvoeren van archeologisch onderzoek en behoud van archeologische resten veranderd met de invoering van de Erfgoedwet in 201ó en de

vaststelling van de gemeentelijke Erfgoedverordening 2O77.De beleidsnota Archeologie is verouderd en kent geen samenhang met de huidige erfgoedverordening, de Erfgoednola 20272025 initieert de actualisatie van dit beleid. Ook de archeologische waarden- en verwachtingenkaart is door de tijd heen verouderd, verschillende onderzoeken zijn uitgevoerd, de resultaten hiervan zijn niet meegenomen in de huidige kaart.

7.4 De Erf goednoto bereidt het gemeentelijk erfgoedbeleid voor op de invoering van de OmgevingswetDe Erfgoednota zet aan tot het opstellen van benodigde instrumenten voor de invoering van de omgevingswet, zoals een cultuurhistorische waardenkaart welke in eerste instantie wordt samengesteld uit een historische waterlopen- en wegenkaart en een historische bebouwingskaart. Verschillende inventarisaties zullen worden uitgevoerd om meer kennis te verkrijgen over het erfgoed van Oegstgeest, deze zullen onder andere hun uitwerking vinden in

2

de cultuurhistorische waardenkaart. Daarnaast wordt in de Erfgoednota duidelijk gemaakt hoe erfgoed meegenomen moet worden in het Omgevingsplan, Omgevingsvisie en in de Commissie Omgevingskwaliteit.

7.5 Betere aansluiting op ruimtelijke ontwikkeling, inbedding in planologische instrumentoria. De Erfgoednota zet uit hoe erfgoed opgenomen en toegepast zal worden in verschillende ruimtelijke instrumentaria zoals het omgevingsplan, omgevingsvisie en een erfgoedregisler.Zo voldoet het college aan het voornemen om rekening te houden met de ruimtelijke en historische waarde van een gebied in ruimtel'rjke ontwikkelingen zoals geformuleerd in het col egewerkprogra m ma 2O!8 - 2022 ( hoof dstu k 14.3). I

7.6 Stimuleren van erfgoededucatie en educatie met behulp van erfgoedlocaties De Erfgoednota zet de stimulering van erfgoededucatie op basisscholen en het gebruik van erfgoed bij verschillende lesonderwerpen zoals Natuurkunde, Biologie en Cultuureducatie voort. Hierdoor wordt de kennis en beleving van het erfgoed van Oegstgeest versterkt. Zo wordt er door de Erfgoednota voldaan aan de, in het collegewerkprogramma opgenomen, afspraak erfgoededucatie op scholen te stimuleren en facilíteren (hoofdstuk 14.4). 7.7 Erfgoednoto zet oan tot een nauwere somenwerking met de provincie op het gebied von erfgoed en een sterkere aansluiting op provinciaal beleid. De provincie biedt verschillende mogelijkheden voor subsidiering en cofinanciering omtrent erfgoedprojecten die binnen de vooropgestelde provinciale erfgoedlijnen vallen. Drie van deze erfgoedlijnen vallen binnen de gemeente, dit zijn de erfgoedlijnen Trekvaarten, Landgoederenzone en de Limes. Hier liggen grote mogelijkheden voor Oegstgeest. Daarnaast hebben deze lijnen grote potentie op het gebied van recreatie en toerisme. Ook dit valt binnen het streven van het college om de regionale samenwerking te versterken (col egewe rkprogra m m a 20 78-2022: hoofdstu k 3). I

7.8 De Erfgoednota versterkt de lokale identiteit en eigenheid. Aan de hand van gemeentelijke erfgoedthema's worden speciale elementen en locaties van de Oegstgeester geschiedenis uitgelicht en draagt de gemeente bij aan het versterken van de beleving van deze thema's.

L9 Somenwerki ng met lokole erfgoed -belongenver enigi ngen. De gemeente Oegstgeest kent een actieferfgoedveld, hier bevinden zich veel onbenutte kansen.

Door een sterke samenwerking aan te gaan met de erfgoedverenigingen wordt de kennis en personele inzet die aanwezig is bij deze verenigingen beter benut. 7.7O De Erfgoednoto is tot stond gekomen met behulp von input van verschillende moatschappelijke or goni soties en bewoners.

Verschillende lokale en regionale organisaties hebben input geleverd bij de opstelling van de Erfgoednota aan de hand van de vragen:'Wat is het erfgoed van de gemeente, en hoe zorgen we ervoor dat het erfgoed optimaal wordt beschermd, benut en beleefd?'. Ook wordt er veel waarde gehecht aan de mening van de inwoners van Oegstgeest. De omgang met het erfgoed van Oegstgeest heeft dírecte invloed op de leefomgeving van de inwoners en er wordt hierdoor veel belangrijk bevonden. De conceptversie van de Erfgoednota heeft daarom van26 oktober 2O2Olot ó december 2O2Oter inzage gelegen. ln deze periode zijn er zes zienswijzen op de conceptversíe ingediend, welke zijn samengevat in de bijgevoegde Nota van Beantwoording. Een aantal van deze zienswijzen hebben geleid tot aanpassingen in de nota. Zo is er een uitvoeringsagenda inclusief verschillende cultuurhistorische inventarisaties toegevoegd. Ook zijn er erfgoederen toegevoegd aan bijlage 3: geïnventariseerde erfgoedvan Oegstgeest en zijn er tekstuele aanpassingen gedaan op verschillende plekken in de nota. Daarnaast zijn er ambtelijke wijzigingen doorgevoerd waaronder: een jaarlijks overleg tussen portefeuillehouder en gemeentelijke adviescommissie en is de paragraaf (taken

adviescommissie) verduidelijkt; ook zijn verouderde gegevens up-to-date gemaakt zoals de mogelijke bijdrage voor het opstellen van een kerkenvisie waarvoor de laatste aanvraagdeadline is verstreken. ln de Nota van Beantwoording staat een volledig overzicht van de zienswijzen, de beantwoording en de gemaakte aanpassingen.

2.7 De octies en maatregelen genoemd in de Erfgoednota dienen voldoende budget te hebben om tot uitvoering te komen. De gemeente dient zorg te dragen voor haar cultureel erfgoed. Om deze zorg te waarborgen en richting te geven is deze Erfgoednota opgesteld. Om de acties die hierin zijn opgenomen tot uitvoering te laten komen zal er voldoende budget gereserveerd moeten worden voor de looptijd van het erfgoedbeleid. Ook daarna is de zorg voor cultureel erfgoed een taak van de gemeente waar een budget voor beschikbaar dient te zijn, daarom is er een structureel budget nodig om de belangen van erfgoed te behartigen.

4.7 De Nota van Beantwoording geeft afgestemde en gemotiveerde reacties op deingezonden zienswiizen op de Erfgoednota.

Zoals hiervoor al opgemerkt, zijn er tussen 2ó oktober en ó december ó zienswijzen ingediend op de conceptversie van de Erfgoednota. Deze reacties zijn samengevat en beantwoord in de nota van beantwoording. Hierin is ook opgenomen of en hoe de ingediende zienswijzen leidden tot een aanpassing aan de nota. ln de verslaglegging zijn ook ambtelijke wijzigingen en het advies van de monumentencommissie op de conceptversie van de Erfgoednota opgenomen. Ter beantwoording zijn er op verschillende momenten overleggen geweest of is er input gevraagd aan de betreffende afdelingen.

kanttekeningen

I.7 tndien er geen budget gereserveerd wordt voor de acties geformuleerd in de Erfgoednoto zol erfgoed moeilijk meegenomen kunnen worden in ruimteliikbeleid' Door de ontwikkeling van producten die de cultuurhistorische en archeologische waarden ruimtelijk

inzichtelijk maken kunnen deze waarden meegenomen worden in de omgevingsvisie en het omgevingsplan. Zo kan de gemeente voldoen aan de wettelijke verplichting zorg te dragen voor haar archeologische en cultuurhistorische waarden in de bestemmingsplannen (Bro artikel 3.1.ó). 7.2 De Erfgoednota initieert het opstellen van een wettelijk verplicht erfgoedregister von Oegstgeest. Het erfgoedregister is een wettelijk verplicht instrument dat zowel in de erfgoedverordening Oegstgeest 2OI7 (art.2.) als in de Erfgoedwet (art. 3.1ó.3) wordt genoemd. Voor het niet voeren van een erfgoedregister kan de centrale overheid overgaan tot het opleggen van een bestuurlijke sanctie, namelijk last onder bestuursdwang (Erfgoedwet, artikel 8.1 & 8.2) financiën

Op het moment ontbreekt het in de gemeentelijke organisatie van Oegstgeest aan de juiste kennls en middelen om zorgvuldig rekening te houden met en het benutten van erfgoed. Daarom zal in de eerste beleidsjaar van de Erfgoednota veel kennis worden opgehaald en cultuurhistorische en archeologische waarden inzichtelijk worden gemaakt, zodat erfgoed een sterke kwalitatieve toevoeging kan vormen in het ruimtelijke beleid. Vervolgens is er een groter structureel budget nodig van €50.000 om zorgte kunnen blijven dragen voor het erfgoed in Oegstgeest. De budgetten zijn geraamd op basis van ervaringen van omliggende gemeenten'

Het budget voor uitbreiding monumentenbestand is geraamd op basis van eerder uitgevoerde onderzoeken ten behoeve van de aanwijzing van gemeentelijke monumenten. Het bestaat uit de benodigde onderzoeken ten behoeve van de vijf voorgenomen aanwijzingsprocedures en wordt aangevuld door een budget dat beschíkbaar is voor 3 mogelijke externe aanvragen voor gemeentelijke monumenten. Per object is €2000 gereserveerd .ln 2027 is dit bedrag lager vanwege de al gereserveerde budgetten voor de Kwaakbrug, Poortgebouw en het Weidepaviljoen' Het budget voor het opstellen van de cultuurhistorische waardenkaart (CHWK) en het actualiseren van de archeologische waarden- en verwachtingenkaart (AWVK) door externe bureaus is op basis

van omliggende gemeenten een raming gemaakt van €45.000. De AWVK zal elk jaar opnieuw geactualiseerd worden om zo gebruik te kunnen maken van de meest actuele informatie in het omgevingspla n. ln 2023 is er een update va n de CHWK gepland zodat de uit te voeren inventarisaties hier in opgenomen kunnen worden. Eind 2O27 en in de loop van 2022worden er verschillende inventarisaties uitgevoerd om zo verschillende onderbelichte erfgoederen inzichtelijk te maken. Deze moeten uiteindelijke een plaats krijgen in het gemeentelijke ruimtelijke beleid, onder andere via de CHWK. Een eerste slag met deze inventarisaties wordt gemaakt in samenwerking met verschillende maatschappelijke organisaties in en om Oegstgeest. Op de verzamelde informatie zal geconcretiseerd worden door de expertise Ín te zetten van een extern bureau. Voor de inhuur van een extern bureau is een budget van €20.000 benodigd op basis van 4 inventarisaties. ln de nota wordt ingezet op het vergroten van de beleving van het erfgoed van Oegstgeest, onder andere door het faciliteren van lokale initiatieven op het gebied van informatievoorziening en beleving. Hiervoor zal een bedrag van €8.000 beschikbaar worden gesteld om zo als gemeente de lokale initiatieven ook gedeeltelíjk financieel te kunnen ondersteunen.

ln2024 zal de herziening van de Erfgoednota gestart worden, er is dan inmiddels veel nieuwe informatie opgehaald en ínzichtelijk gemaakt. Gebaseerd op deze nieuwe kennis wordt een nieuwe (herziene) Erfgoednota opgesteld om zo ook de nieuwe inzichten een plek te geven in het gemeentelijke erfgoedbeleid. Voor verdere mogelijke onderzoeken zoals onderzoek naar de naoorlogse wijken van Oegstgeest en kansen voor verduurzaming van monumenten zal er een budget van €10.000 beschikbaar worden gesteld. ln de huidige begroting is er voor Erfgoed een budget beschikbaar van € 38.782. Om uitvoering te geven aan het nieuwe erfgoedbeleid is er een structureel budget nodig van in totaal € 50.000 daarom zal het huidige beschikbare budget vanaf 2O2t verhoogd moeten worden met €11.218. Zoals hierboven genoemd isvoor2O27en2O23 een groter budget benodigd. Yoor2O2I is daarom een incidenteel budget van €20.000 en voor 2O23 een incidenteel budget van €5000 begroot. De financiële wijzigingen voortkomend uit dit voorstel worden verwerkt in de Voorjaarsrapportage

van2027.

Uitbreiding monumentenbestand

€ 10.000,00 € 15.000,00 € 15.000,00 € 15.000,00

Kaarten

€ 49.000,00

lnventarisaties I

nformatievoorzien ings-

€ 4.000,00

€ 29.000,00

€ 20.000,00 € 8.000,00

€ 8.000,00

€ 4.000,00

€ L0.000,00 € 8.000,00

€ 8.000,00

en be levingsprojecten Kosten nieuwe/update Erfgoednota

I I I

€ 10.000,00

3.000,00 € 3.000,00 € 3.000,00 € 3.000,00

Overige

€

kosten/onvoorzien Benodigd budget

€ 70.000,00 € 50.000,00 € 55.000,00 € 50.000,00

Huidig budget

€ 38.782,00

€38.782,00

€ 38.78,2,00

€ 38.782,00

Aanvullend structureel budge! Aanvullend incidenteel budget

€ 11.2L8,00

€ LL.218,00

€ 11.218,00

€ 1L.2L8,00

€ 20.000,00

€ 5.000,00

duurzaamheid

n.v.t.

communicatie of vervolg

Conform de Verordening elektronische bekendmaking Oegstgeest 2014 / Algemene Wet Bestuursrecht wordt de definitief vastgestelde Erfgoednota 2027-2025 bekend gemaakt in het elektronisch gemeenteblad op Overheid.nl. Daarnaast zal bekendmaking ook worden gedaan via de Oegstgeester Cou rant en gemeentel ijke website. Opvolgend zal er in 2027 een publieksdocument via de gemeentesite beschikbaar worden gemaakt.

publieks-

samenvatting

Op29 april heeft de gemeenteraad van Oegstgeest de Erfgoednota 2027-2025: behoud door bescherming, benutting en belevingvastgesteld. Beschermd erfgoed, zoals monumenten, en onbeschermd erfgoed, zoals karakteristieke panden en groenstructuren, zijn belangrijk vanuit historisch oogpunt en dragen bij aan het karakter van het dorp. De Erfgoednota is een nieuw beleidsdocument waarin vastgelegd is hoe we in Oegstgeest met het erfgoed omgaan. Het bevat een ambitie en visie die onder andere bestaat uit: . Beter betrekken van de ruimtelijk-historische waarden in ruimtelijke ontwikkelingen; r Nauwere samenwerking met lokale en regionale erfgoedpartners;

. . .

Aansluitenbijprovinciaalerfgoedbeleid; Stimuleren van erfgoededucatie en educatie op erfgoedlocaties; Toegankelijker maken van erfgoedlocaties.

ln de uitvoeringsagenda is uitgezet welke acties er de komende jaren worden ondernomen om de ambitie en visie van de Oegstgeest te verwezenlijken. ln de loop van 2o2lwordt de Erfgoednota samengevat en in een publieksversie beschikbaar gesteld via de gemeentelijke website.

bijlage(n)

7. Erfgoednota 2027-2025 Behoud door Beschermen, Benutten en Beleven; 2. Nota van Beantwoording Erfgoednota 2027-2025.

Gemeente

Oegstgeest -.. : -í

raadsbesluit onderwerp zaaknummer

portefeuillehouder team

Erfgoednota 2027-2025

z/20/t30so6/278607

: :

M. Huizing

Ruimte

opgesteld door

S.M. de Groot

datum voorstel

23februari2O2I 29 april2027

datum besluit

-í

De gemeenteraad van Oegstgeest; gelezen

gelet op

I het voorstel van burgemeester en wethouders van 23 februari 2O2I; de inspraakreacties op de Erfgoednota2O2I-2O25 en de beantwoording daarvan; op artikel 108 en

artikel !47 van de Gemeentwet; besluit

:

L De Erfgoednota2O2t-2O25 vast te stellen en daarmee de volgende uitgangspunten: a. Een duidelijke visie op het erfgoedbeleíd te formuleren op basis van het motto behoud door bescherming, benutting en beleving;

b. Een publiekstoegankelijk digitaal erfgoedregister op te stellen; c. lnstrumentaria te ontwikkelen ten behoeve van de Omgevingswet, cultuu rhistorische waarden kaart;

d. Het archeologiebeleid te actualiseren; e. De ruimtelijke en historische waarde van een gebied beter te betrekken in rui mtel ij ke ontwikkel ingen;

f.

De komende vier jaar voor vijf monumenten per jaar een aanwijzingsprocedure te starten ten behoeven van gemeentelijke monumentale statussen; g. Een sterkere samenwerking aan te gaan met lokale belangenverenigingen en de provincie; h. Erfgoededucatie en educatie op erfgoedlocaties te faciliteren en te stimuleren; i. Aan te sluiten bij de provinciale erfgoedlijnen'Landgoederenzone','Trekvaarten'en 'Limes'; en het opstellen en versterken van gemeentelijke erfgoedthema's 'Oegstgeest onder de grond','Schríjversdorp','Oud-Poelgeest' en'Endegeest, Rhijngeest, Wil helmi napark';

2. Voor de uitvoering van de Erfgoednota2O2T-2O25 financiële middelen beschikbaar te stellen:

a. Yanaf 2O2t een aanvullend structureel budget van €77.218,- beschikbaar te stellen;

b. Voor 2027 een incidenteel budget van €20.000,- beschikbaar te stellen; c. Yoor 2O23 een incidenteel budget van €5.000,- beschikbaar te stellen; 3. De Nota van Beantwoording Erfgoednota 2027-2025 vast te stellen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van Oegstgeestop 29 april2O2I'

griffier

de voorzitter

F. Kromhout

E.R. Jaensch

de