RM d.d. 22 februari 2022 VANG Afvalinzameling Z-22-153997 Oegstgeest

I --.t. 'L \ fÈ 6/.1d -

Gemeente

Oegstgeest

raadsmededeling onderwerp

VANG Afvalinzameling

zaaknummer

zl22/153997 /301068

portefeuillehouder team

P. Glasbeek

Beheer en Onderhoud

opgesteld door

M. Bekkers

datum voorstel

22 februari 2022

Geachte raad, mededeling

De gemeente heeft de ambitie om bij te dragen aan de circulaire economie door betere afvalscheiding en het verminderen van restafval. Met deze ambitie scharen wij ons achter de landelijke ambitie om vanaf 2023 meer dan75o/o van het (Oegstgeester) afval te scheiden en/of de hoeveelheid restafval te verlagen tot gemiddeld minder dan 100 kilo per inwoner. Om deze ambitie voor 2023 te realiseren is in het uitvoeringsplan Van Afval Naar Grondstof (VANG) een pakket van zeven uitgangspunten voorgesteld. ln november 2019 heeft uw raad het uitgangspuntenplan vastgesteld. De 7 uitgangspunten zijn: 1. Overgang naar nascheiding PBD (huidige gangbare benaming PMD). 2. Algemene communicatiecampagne

3. Stimuleren GFT-scheiding 4. lntroductie Ja-Ja Sticker 5. inzameling luiers en incontinentiemateriaal; ó. invoering van statiegeld op petflesjes door de Rijksoverheid 7. Nieuwe aanbesteding restafual

Met deze raadsmededeling willen wij u informeren over de stand van zaken van de verschillende onderdelen van deze uitgangspunten en de ontwikkelingen die op dit gebied plaatsvinden. Naast het werken aan de realisatie van de uitgangspunten is ook gewerkt aan noodzakel'rjk onderhoud en vernieuwing/verbetering van de afualinzameling

r . .

Vervangen en verbeteren afualvoorzieningen (Bestek / Locatiekaart / locatieplan) lnzameling papier door verenígingen

Optimalisatiemilieustraat

Hieronder wordt per onderdeel aangegeven welke activiteiten hebben plaatsgevonden en wordt de huidige status beschreven:

*

A. Uitsansspunten VANG: Algemeen ln de afgelopen 2 jaar is gewerkt aan de realisatie van de 7 uitgangspunten. lnmiddels kan geconcludeerd worden dat de inzet op deze uitgangspunten vooralsnog onvoldoende uitzicht biedt om het gestelde doel van 100 kg restafval per inwoner te halen. Oegstgeest is hierin in de regio geen uitzondering. Over 2021 scoren vrijwel al deze gemeenten in de regio en Oegstgeest tussen de 77O en 225 kg per inwoner. Hieronder de totalen restafval per gemeente over de jaren 2Ot9 en 2O2A.De gegevens over 2027 zijn nog niet beschikbaar.

Restafval per inwoner 300 200

194 t9L

100 0

0egstgeest

ltlilll

263 212

Katwijk

29 227

2t4225

Noordwijk Leiderdorp 12019 . 32O2O

IB L81 62 6s

TN Zoeterwoude

lil Teylingen

Grafiek: Restafval inclusíef grof vuíl

A1. Overgang naar nascheiding PMD Gemeente Oegstgeest is in april 2O2O overgestapt op PMD-nascheiding. Om deze reden is geen sprake meer van gescheiden PMD in de sorteeranalyse.

Door de huidige nascheiding blijft er een schonere en een beter recyclebare fractie gescheiden PMD over. De ambitie in dit uitgangspunt is om te komen tot een hergebruik vanTOY" van het ingezamelde PMD afval. Het herbruikbare deel van PMD-verpakkingen bedroeg ín 2O2I nog maar !8,60/o. De herbruikbaarheid van PMD afval wordt beïnvloed door het GFT-afval in het restafual. Ook al dalen de percentages GFT in het restafval, dat wat er nog steeds inkomt beïnvloedt de herbruikbaarheid van het PMD-afval. Momenteel vindt overleg plaats met AVR over de vraag wat gedaan kan worden aan het verhogen van het herbruikbare deel. De rapportage fijn huishoudelijk afval is als bijlage toegevoegd.

A2. Algemene communicatiecampagne Na de start van het project VANG, is gestart met een communicatiecampagne. Deze campagne was enerz'rjds gericht op het vergroten van de bewustwording over afvalscheiding en anderzijds op informatievoorziening en gedragsverandering bij de nascheiding van PMD. Mede als gevolg van de uitkomsten nascheiding PMD hebben we de focus verlegd naar de scheiding van GFT. We informeren inwoners, betrekken hen bij de aanpak, vergroten het bewustzijn en motiveren met goede voorbeelden, praktische tips en concrete acties.

2

Alhoewel uit ervaringen in het land blijkt dat het moeilijk is om een concreet resultaat aan te geven bij uitsluitend een communicatiecampagne, is het wel een gegeven dat alleen een algemene communicatiecampagne onvoldoende gedragsverandering teweeg brengt. Het is daarom van belang om de communicatie aan te laten sluiten op maatregelen die genomen worden in combinatie met algemene informatie. Uit onderzoek blijkt dat inwoners vooral informatie willen hebben over: Feitelijke típs over afvalscheiding (wat hoort in welke bak) Feitelijke en transparante informatie over wat wordt er met hun gescheiden afval gedaan (niet alleen in woord, maar vooral in beeld) ln 2O22 wordt meer communicatie-inzet gepleegd in relatie tot activiteiten die plaatsvinden. Tevens wordt gewerkt aan communicatie over de hierboven aangegeven behoefte aan feitelïjke informatie.

Voor het deel zwerfaÍval zal aangesloten worden bij een door Rijkswaterstaat in ontwikkeling zijnde landelíjke campagne.

A3. Stimuleren GFT/GFE-scheiding Uit de sorteeranalyses blijki dat er nog zeer veel GFT in het restafval zit. Een beperkt deel daarvan is Tuinafual, een veel groter deel is Groente Fruit en Etensresten. Dit GFT deel is zeer goed recyclebaar. Na vergisting (groen gas) kan het worden gecomposteerd zodat er letterlijk sprake is

van circulair gebruik. f

n een representatief pilotgebied zijn we in juli 2027 aan de slag gaan met de GFT-pilot waarbij we

20 extra afvalvoorzieningen hebben geplaatst, keukenbakjes aan elke deur hebben uitgedeeld en tevens extra voorlichting hebben gegeven. Vooraf en na de pílot zijn sorteeranalyses uitgevoerd. Er was wekelijks contact met de ophaaldienst om indien nodig te kunnen bijsturen; dan wel verhoging van de capacíteit van de bakken, dan wel verhoging van de ophaalfrequentie. Ondanks dat we alle interventies hebben uitgevoerd conform VANG-adviezen is gedurende de hele pilot de verdubbeling van de bakken bij hoogbouw niet nodig geweest. De eerste fase van de pilot eindigde op 30 november.

ln december is er door Corona geen live bewonersbijeenkomst geweest. Wel zijn er verschillende momenten met bewoners geweest om er achter te komen welke interventies hebben gewerkt. Ook zijn er een aantal onderzoeken uitgevoerd; bij alles komt naar voren dat communícatie een belangrijk onderdeel is waar hoog op moet worden ingezet.

ln 2022 wordt een vervolg gegeven aan de pilot waarbij persoonlíjk contact en meer communícatie wordt gericht op GFT-scheiding om het grote voordeel en belang van GFT scheiding onder de aandacht te blijven brengen. Alhoewel het nu nog te vroeg is om definitieve conclusies te trekken zijn de pilotresultaten tot dusverre niet van zodanig dat uitzicht bestaat op substantiële reductie van GFT in het restafval.

44. Verminderen ongeadresseerd reclamedrukwerk De introductie van de sticker voor ongeadresseerd reclame drukwerk heeft een lange voorbereidingstijd gehad. Het collegebesluit hierover ísin2A2A genomen. Omdat er juridische eisen zijn gesteld aan het proces om tot invoering van een sticker voor ongeadresseerd reclamedrukwerk te komen (o.a. een vooraankondigingsperiode) kon Oegstgeest pas in 2u helft van

2O2l uiteindelijk beginnen met de daadwerkelijke ímplementatie van de sticker. De operationalisering van de maatregel is gerealiseerd in het 4" kwartaal van 2O21. De effecten van de implementatie zijn ín dit stadium nog niet aan te geven.

J

A5. lnzameling luiers en incontinentiemateriaal Luiers en incontinentiemateriaal maken in Nederland (en ook in Oegstgeest) een deel uit van het restafval. Uit eerdere sorteeranalyses kwam naar voren dat er in Oegstgeest ca. 19 kilo luiers en

hygiënisch papier in het restafval zit. De markt van luierrecycling is nog in ontwikkeling. Op dit moment is er slechts 1 partij in het oosten van Nederland die de luiers recyclet. De betreffende afvalenergiecentrale verwerkt gebruikte luiers en rioolslíb tot biogas, kunstmest en nieuwe kunststof producten. Gebruikte luiers bestaan voor zo'n 70% uit ontlasting. De rest is cellulose, fluff pulp en kunststof. De luiers worden vervolgens onder hoge druk tot 250 graden Celsius verwarmd, waardoor ziekteverwekkers worden gedood en medicijnen worden afgebroken. Dit resulteert in slurry; een vloeibare massa met een laagje kunststof. Het kunststof wordt eruit gezeefd en vermalen tot granulaat. Dit granulaat kan weer worden ingezet als grondstof voor nieuwe plastic producten. De slurry wordt verwerkt tot biomassa of compost.

We blijven de ontwikkelingen nauwkeurig volgen en beraden ons op hoe wij, vanuit de regio, de verwerkers van afval in het westen van het land tot recycling van dit materiaal kunnen aanzetten. Dit onderwerp zal deel uitmaken van de besprekingen rond de nieuwe aanbesteding restafvalverwerking.

A6. lnvoering van statiegeld op kleine plasticflesjes door cie Rijksoverheid De landelijke invoering van statiegeld op petflesjes is vanaf 7 juli 2027 operationeel. Anderhalf jaar later, per 37/12/2022komt er een landelijke invoering van statiegeld op blik. Naar verwachting zal de invoering van statiegeld op flesjes en blikjes leiden tot een vermindering van 4Oo/o van het zwerfaÍval. Producenten verkennen met ingang van deze nieuwe regeling andere alternatieven als drínkverpakkingen. De statiegeld vergoeding is hier níet op van toepassing. Onduidelijk is nog wat het effect is op het (zwerf) afval.

A7. Nieuwe aanbesteding restafualverwerking Het huidige contract met AVR voor de verwerking van restafval dat in regionaal verband is aangegaan, loopt tot ultimo 2024. Eind 2O23 moet worden bepaald of het contract verlengd wordt voor de periode 2025/2026.Wij zullen tegen het einde van 2022 de besprekingen met onze regionale partners intensiveren ter voorbereiding op de besluitvorming eind 2023, waarbij aanscherpingen van de nascheiding afspraken zullen worden ingebracht.

B. Afvalinzamelins 81. lnzameling papier door verenigingen Binnen de gemeente Oegstgeest zijn scholen en verenigingen betrokken bij de inzameling oud papier en karton (OPK) in. Dit !s goed voor circa 25% van het totaal ingezamelde OPK. De originele regeling stamt uit 1980 en kent een door de gemeente gegarandeerde vergoedíng, maar voorziet niet in een aantal nieuwe ontwikkelingen. Daardoor is het herzien en juist vastleggen van de afspraken met scholen en verenigingen nodig. Al enige tijd geleden is door de partijen die papier inzamelen (sportverenigingen ) gevraagd om bijstelling van de vergoeding voor het inzamelen van papier. De papierprijs is de afgelopen jaren laag geweest en met de opbrengst van het papier en de basisvergoeding van de gemeente kwamen deze partijen niet uit de kosten. lnmlddels ligt de oudpapier prijs weer op een voor inzameling aantrekkelijk niveau. De vraag die juridisch beantwoord moet worden, is of het voortzetten van de regeling niet gezien wordt als verkapte subsidie en past binnen de (Europese) regels omtrent subsidies & staatssteun. Daarnaast rijst de vraag of er vaste vergoedingen moeten worden geboden, dan wel dat ze mee fluctueren met de marktprijs. Noch de verenigingen/scholen, noch de gemeente moeten aan een regeling tekort komen.

lndien de verenigingen in deze scenario's zelf met een marktpartij gaan onderhandelen en zich niet bij het verwerkingscontract van de gemeente aansluiten, bestaat de

4

kans dat het moeilijker is om tot een goede prijs voor inzameling en verwerking te komen. Voor verenigingen de inzameling lucratief als de prijs goed is. lnzameling via scholen en verenigingen wordt bemoeilijkt omdat de landelijke ARBO-regeling voor het inzamelen van papier door vrijwilligers sterk is aangescherpt. Niet iedere verwerker accepteert ook meer papier dat door particulieren wordt ingezameld. Wij zullen zo spoedig mogelijk trachten tot een voor de betrokken scholen en verenigingen alsmede voor de gemeente acceptabele afspraak te komen.

82. Optimalisering van de Milieustraat Voor de milieustraat is er de ambitie om de inrichting en het aanbod te optimaliseren mede gericht op verbetering van de voorscheiding. Een herinrichting is noodzakelijk omdat de huidige inrichting van de milieustraat niet voldoet aan nieuwe regelgeving op het gebied van inzameling en veiligheid. Daarnaast moet de zoutkeet op de werf vervangen worden en wordt nagedacht over een betere, milieuvriendelijkere, wijze van gladheid bestrijden. lnmiddels is het onderzoek naar de herinrichting gestart. Voor het uitvoeren van het onderzoek en voor de planvorming van de herinrichting van de milieustraat is in de najaarsnota 2O2t een budget aangevraagd. ln het onderzoek worden de verkeersperikelen (terugslag in drukke tijden naar de Haarlemmerstraatweg) nadrukkelijk meegenomen en worden de mogelijkheden van het opstellen van zonnepanelen geïnventaríseerd. 83. Vervanging / optimalisatie afualvoorzieningen

Alle huidige ondergrondse containers voor glas en papier worden vervangen omdat zij aan het einde van de technische levensduur zijn gekomen. Bij bovengrondse locaties wordt ernaar gestreefd zoveel mogelijk containers ondergronds te gaan plaatsen. De haalbaarheid daarvan is afhankelijk van een aantal parameters zoals in de bodem aanwezige kabels en leidingen en aanwezige ruimte rondom en boven (bomen). Voor rest- en GFT afval wordt eveneens, waar mogelijk en logisch, overgegaan op ondergrondse inzameling.

Ten behoeve van deze te treffen maatregelen en ambities is een locatieplan opgesteld. ln het locatieplan is uitgewerkt waar nog nieuwe containers moeten worden geplaatst (Nieuw Rhijnzicht) of waar bovengronds dan wel inpandig naar ondergronds kan worden geplaatst. Maar ook welk volume nodig is op een locatie. Naast het locatieplan wordt gewerkt aan . De uitwerking van de bestekken voor vervanging / plaatsing van de containers. o Afstemming met de inzamelaar - Afstemming met de gemeente Leiden of zij de door ons gewenste veranderingen ook in hun inzamelproces aan kunnen. . Afronden plaatsing en ingebruikname perspapiercontainers in maart2O22 . Onderzoeken nut en noodzaak van een toegangspassysteem bij containers om dumping van ongewenst afval te voorkomen. De vervanging ís verdeeld in 2 fases: . 1e fase is het 1-op-1 vervangen van containers of bovengrondse containers. Het gaat hier om ondergrondse containers die met dezelfde maat in de huídige betonputten (geïnspecteerd) teruggeplaatst kunnen worden. Verwachte realisatie Q3 e.v. . 2e fase betreft het vervangen van ondergrondse containers die vervangen moeten worden door containers met een vergrote capaciteit op dezelfde locatie. Hiervoor moeten de

betonputten worden vervangen. Verwachte realisatie Q3/Q4 ln het komend jaar wordt verder onderzocht wat de mogelijkheden zijn van het optimaliseren van het voorzieningenniveau van de afvalinzameling. Hierbij moet gedacht worden aan het vervangen van bovengrondse containers naar ondergronds en het plaatsen van GFT zuilen.

5

Zoals in de inleiding al aangegeven zal de ambitie van 100 kg restafval per inwoner naàr alle waarsch'rjnlijkheid niet gehaald gaan worden. ln het derde kwartaalvan 2022 willen wij met u

afstemmen hoe wij onze ambitie zo dicht mogelijk gaan benaderen of onze ambitie bij moeten stellen. ln de aanloop daar naar toe zullen wij u ieder kwartaal informeren over de voortgang.

bijlage(n)

Burgemeester en wethouders van Oegstgeest

br Jeffrey Versluis

6