D3. RM d.d. 23 februari 2021 Lokale energietransitie Oegstgeest Z-18-116626 Oegstgeest

onderwerp zaaknummer portefeuillehouder team opgesteld door datum voorstel

Lokale energietransitie Oegstgeest Z/18/116626/278306 P. Glasbeek Bestuur, strategie en bedrijfsvoering P. van der Meij 9 februari 2021

*Z0244D4F6C8*

raadsmededeling

Geachte raad, mededeling

Zoals u weet zijn wij aan het voorsorteren op besluitvorming over de Regionale Energiestrategie (RES) 1.0 en de Transitievisie Warmte (TVW). Deze beleidsstukken zullen wij voor het zomerreces per raadsvoorstel aan u voorleggen. Ook is een voorstel voorzien over de warmteleiding uit Rotterdam naar de Leidse regio, het project WarmtelinQ+. In deze raadsmededeling willen we u alvast meenemen in onze uitgangspunten van een laagdrempelige energietransitie als onderlegger voor bovengenoemde beleidsvisies. We willen u hierbij de gelegenheid bieden om hier iets van te vinden en ons nog punten mee te geven ter overweging bij het opstellen van de Transitievisie Warmte 1.0. Daarnaast voegen we een agenda toe met daarin een vooruitblik op de processen richting besluitvorming voor bovengenoemde stukken. Laagdrempelige energietransitie In opdracht van Energie-Nederland heeft bureau Stratelligence het concept laagdrempelige energietransitie beschreven en uitgewerkt in een rapport. Onder een laagdrempelige energietransitie wordt een transitie verstaan waarbij niet alleen wordt gekeken naar het einddoel in 2050 maar ook aandacht is voor verschillende tussenstappen die door alle betrokkenen, zoals inwoners, ondernemers, woningcorporaties en de gemeente zelf, kunnen worden gezet.

Een van de valkuilen van het toewerken naar een stip op de horizon in 2050 is dat de opgave te complex is voor betrokkenen en er minder zicht is op de mogelijkheden en het handelingsperspectief voor de korte en middellange termijn. Wij zien bovendien dat er, ondanks de afspraken uit het Klimaatakkoord, bij het Rijk ook nog geen eenduidige strategie en visie ligt hoe de energietransitie moet worden vormgegeven, welke instrumenten daarbij inzetbaar zijn en hoe de gemeentelijke rol daarin moet worden vormgegeven. Uitgangspunten als betaalbaarheid, duurzaamheid, leveringszekerheid en betrouwbaarheid die de basis zijn van het Klimaatakkoord kunnen nog niet op alle plekken worden waargemaakt. Wat het moeilijk maakt om draagvlak te creëren voor het beleid. Om hierin te voorzien en meer de focus te leggen op haalbare en passende mogelijkheden om de energietransitie voor inwoners iets behapbaarder te maken voegen we een extra hoofdstuk toe aan de Transitievisie Warmte gericht op no-regret maatregelen zoals isolatie, energiebesparing en hybride oplossingen. Hierbij hanteren wij een aantal uitgangspunten die hieronder verder toegelicht worden. Niet nu al volledig vastleggen op nog ontwikkelende technieken We zien dat er nog onzekerheden zijn als het gaat om welke alternatieven voor aardgas er in de toekomst operationeel zullen zijn.

We volgen deze ontwikkelingen nauwgezet en blijven openstaan voor nieuwe technieken. We moeten echter nu al handelen en daarom richten we ons op oplossingen die op korte termijn wel beschikbaar zijn, zoals restwarmte uit Rotterdam, zeker voor oudere wijken in Oegstgeest waarvoor collectieve oplossingen op dit moment het meest betaalbaar zijn. Wachten op nieuwe technieken houdt een risico in, als die niet werken, economisch niet haalbaar zijn of het aanbod beperkt blijft willen we onze inwoners niet in de kou laten staan. Uw raad is al geïnformeerd over meerdere opsporingsvergunningsaanvragen voor diepe

geothermie. Deze aardwarmte kan op termijn als goed alternatief voor aardgas fungeren, echter is nog onduidelijk welke aanvragen er door het ministerie van Economische Zaken en Klimaat zullen worden toegekend. Daarna zal nog een aantal processen moeten worden doorlopen voordat die warmte benut kan worden en onze huizen zal verwarmen. Ook aquathermie zou op termijn als mogelijk warmte alternatief kunnen fungeren. Ook hier zijn nog kanttekeningen bij te benoemen., Zo is nog onduidelijk wat de gevolgen zijn voor de waterkwaliteit als er (veel) warmte wordt onttrokken aan bepaalde waterlichamen en hoe we omgaan met eigendom en verdeling van gemeenteoverstijgende bronnen. Een volgend alternatief voor aardgas zijn de zogenoemde hernieuwbare gassen zoals waterstof en groen gas. Groen gas is nu al schaars en we kunnen op basis van diverse landelijke studies met enige zekerheid zeggen dat er niet voldoende gassen beschikbaar zullen zijn voor 2030 om op grote schaal woningen te verwarmen. De beschikbaarheid en hoeveelheid na 2030 is afhankelijk van ontwikkelende technieken en Rijksbeleid. In de Transitievisie Warmte 1.0 zullen wij daarom ook meenemen dat hybride oplossingen voor sommige bewoners in bepaalde buurten in Oegstgeest nu het meeste zekerheid bieden.

Bij herijkingen van de TVW en in de wijkuitvoeringsplannen zullen wij blijven toetsen aan andere alternatieven en die toevoegen wanneer die relevant en haalbaar genoeg zijn. In de tussentijd zullen wij focussen op het werken aan maatregelen die ongeacht de toekomstige warmte oplossing nu al comfort en/of besparing van kosten en CO2 opleveren. Daaronder vallen het isoleren van de gebouwde omgeving tot een niveau dat comfort biedt (in de energiebesparingslijn voor de RES 1.0 is voorgesteld naar label D of hoger als een van de maatregelen om de benodigde 15% besparing te realiseren) en tegelijkertijd geen ongunstig rendement aan kosten oplevert. Andere speerpunten waar wij in de tussentijd aan willen werken met inwoners, ondernemers en andere partners zijn bijvoorbeeld energiebesparing door gedragsverandering, zon-pv en zonthermie op daken en schonere en andere mobiliteit. Ook zullen wij meer nadruk leggen op hybride oplossingen, bijvoorbeeld als de cv-ketel aan vervanging toe is. Een hybride warmtepomp biedt voor grote gasverbruikers een rendabele gasbesparing en is gezien de tijdspaden richting 2030 en 2050 een haalbare tussenstap. Woonlastenneutraliteit Een volgend uitgangspunt binnen deze transitie is woonlastenneutraliteit. In de brief over de stand van zaken Klimaatakkoord gebouwde Omgeving van 12 januari jl. gaat het ministerie van BZK ook in op woonlastenneutraliteit1.

In deze brief wordt een aantal stappen richting woonlastenneutraliteit genoemd, waaronder afspraken in het Sociaal Huurakkoord dat de gemiddelde besparing bij verduurzaming op de energierekening niet lager is dan de stijging in huur of servicekosten bij renovatie. Daarnaast zijn er subsidies beschikbaar voor isolatiemaatregelen, warmtepompen en de aansluitkosten bij overstap naar een warmtenet. Ook worden er via het Nationaal Warmtefonds woonlastenneutrale financieringen aangeboden. Gezien de lopende ontwikkelingen van een aantal warmte alternatieven zijn er nog geen definitieve conclusies te trekken als het gaat om de uiteindelijke rekening die onze bewoners zullen ontvangen. Ook daarom zullen we meer focus leggen op de isolatie- en besparingsmogelijkheden die geen onrendabele kosten opleveren. We zien een grote verscheidenheid aan bouwjaren in Oegstgeest die allen hun eigen mogelijkheden tot isolatie en energiebesparing met zich meedragen. Het is daarom van belang dat inwoners geen onnodige investeringen doen in isolatiemaatregelen als hun woning dat niet toelaat of dat voor de toekomstige warmte oplossing nog niet direct noodzakelijk is. Wij zullen daarom in het nieuw toe te voegen hoofdstuk binnen de Transitievisie Warmte dieper ingaan op de minimale isolatiemaatregelen en dit in de herijking ook steeds meenemen.

Ondersteuning bewoners De focus binnen de laagdrempelige energietransitie ligt op de ondersteuning van bewoners. In het kader van duurzaamheid en de energietransitie hebben wij de afgelopen twee jaar in samenwerking met het Duurzaam Bouwloket wijkaanpakken op het gebied van isolatie uitgevoerd in de Schilderswijk, Zeeheldenbuurt, Haaswijk en de Morsebel. Hierbij is een aantal woningen uit de wijk ingemeten en op basis van die gegevens wordt er een inkoopactie georganiseerd met een aantal lokale isolatiebedrijven. Dorpsbreed hebben we bovendien met het Duurzaam Bouwloket een 1

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/klimaatverandering/documenten/brieven/2021/01/12/ stand-van-zaken-klimaatakkoord-gebouwde-omgeving 2

inkoopactie aangeboden voor zon-pv op daken, en hebben we de RRE-subsidieregeling voor kleine maatregelen uitgevoerd waarbij bewoners een voucher kregen of een energieadvies aan huis. We merken uit deze acties dat er wel animo is, maar dat de deelname en daadwerkelijke uitvoering toch wat achterblijft. Daarom willen we deze aanpakken de komende tijd gaan intensiveren. We zullen daarbij in eerste instantie inzoomen op één of een aantal straten en intensief met de bewoners daarvan aan de gang gaan. Daarbij willen we ook achterhalen hoe wij bewoners het beste kunnen ondersteunen in deze stappen, wat hen motiveert om deze stappen te zetten en ook waar de knelpunten liggen. Op termijn zullen we deze aanpakken weer vergroten richting buurt of wijkniveau, en daarbij de best practices van de stratenaanpak inzetten. Voorts willen we later dit jaar kijken hoe we de energieadviezen die in 2019 bij een aantal scholen en sportverenigingen zijn uitgevoerd, kunnen opschalen en ook richting bedrijven kijken welke maatregelen passend zijn. Hoe meten we voortgang Om de voortgang te meten en bij elke herijking van de Transitievisie Warmte mee te nemen zullen wij gebruik maken van een aantal tools. Sinds 2008 is een energielabel verplicht bij oplevering, verkoop of verhuur van een huis of appartement.

Per 1 januari 2021 is de vernieuwde versie van een energielabel voor woningen en gebouwen ingegaan, deze wordt nu afgegeven door gecertificeerde adviseurs en is 10 jaar geldig. Deze gegevens, die bij het CBS bekend zijn, geven weer in hoeverre de gebouwde omgeving binnen Oegstgeest verduurzaamd en welke voortgang we daarin zien. Naast de warmtetransitie atlas (WTA) van Over Morgen, zullen we ook gebruik maken van de WTA van de provincie Zuid-Holland. Daarnaast is Liander bezig met het ontwikkelen van een buurtapp waarin zichtbaar wordt in hoeverre er nog ruimte is op het energienet voordat dat verzwaard moet worden. In deze app kan ook worden weergegeven wat voor consequenties de verschillende warmte alternatieven hebben op het energienet en krijgen we beter in beeld wat voor effect dat heeft op de businesscases van de verschillende warmte alternatieven. Liander is bovendien intensief betrokken bij het opstellen van de RES 1.0 Holland Rijnland en zal doorrekenen welke consequenties de regionale beleidskeuzes hebben voor de netcapaciteit. Wanneer de RES 1.0 is vastgesteld zullen we zowel regionaal als lokaal de ambities en doelstellingen monitoren met behulp van de landelijke Klimaatmonitor. Agenda energietransitie Oegstgeest Om uw raad een overzicht te bieden van de komende bijeenkomsten en data voor besluitvorming voegen we hieronder een voorlopige agenda toe.

.. Maart

Technische informatiesessie

WarmtelinQ+

.. April

Aanvullende informatiesessie

WarmtelinQ+

13 april

Besluitvorming College B&W

Transitievisie Warmte

18 Mei

Besluitvorming College B&W

RES 1.0

20 mei

Oordeelsvormende raadscommissie

Transitievisie Warmte

20 mei

Oordeelsvormende raadscommissie

WarmtelinQ+

20 mei

Oordeelsvormende raadscommissie

RES 1.0

3 juni

Besluitvormende raad

Transitievisie Warmte

3 juni

Besluitvormende raad

WarmtelinQ+

3 juni

Besluitvormende raad

RES 1.0

15 juni

Besluitvorming College B&W

WarmtelinQ+

3

bijlage(n)

Brief Stand van zaken Klimaatakkoord Gebouwde Omgeving.

Burgemeester en wethouders van Oegstgeest

de secretaris J. Versluis

de burgemeester E.R. Jaensch

4