D2 RM d.d. 6 juli 2021 Nieuwe achtervangovereenkomst Waarborgfonds Sociale Woningbouw Z-21-146644 O

onderwerp zaaknummer portefeuillehouder team opgesteld door datum voorstel

Nieuwe achtervangovereenkomst Waarborgfonds Sociale Woningbouw Z/21/146644/286177 P. Glasbeek en M. Huizing Ruimte M.E.L. van Dooren 6 juli 2021

*Z026B66B63D*

raadsmededeling

Geachte raad, mededeling

Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) hebben ons gevraagd in te stemmen met een nieuwe achtervangovereenkomst sociale woningbouw (zie bijlage). Helaas heeft dit verzoek ons niet tijdig bereikt. Navraag leert dat dit bij meerdere gemeenten is gebeurd. Hierdoor wordt het lastig zonder kunstgrepen (afzien van gebruikelijke procedures) de overeenkomst tijdig, vóór de ingangsdatum van 1 augustus a.s. te ondertekenen. Aanleiding Woningcorporaties trekken leningen aan om het bouwen en onderhouden van sociale huurwoningen te financieren. Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) staat hiervoor borg. Als een corporatie niet meer kan voldoen aan haar betalingsverplichtingen, neemt het WSW de leningen over. Er zijn verschillende buffers en vangnetten. Als deze niet toereikend zijn vraagt WSW renteloze leningen op bij het Rijk en de gemeenten. Het Rijk staat voor 50% in de achtervang, 25% wordt verdeeld over alle gemeenten die borg staan en 25% wordt opgevraagd bij de gemeente die in de leningovereenkomst is genoemd. Per geborgde lening die een corporatie aangaat wordt in de huidige overeenkomst één gemeente als achtervangster vastgelegd. Er is meestal geen een-op-een relatie tussen een lening en de werkzaamheden in een gemeente, tenzij een corporatie slechts in één gemeente werkzaam is.

Hierdoor is er een scheefheid ontstaan in de hoogte van de achtervang van een gemeente ten opzichte van de waarde van het bezit in die gemeente, die als niet wenselijk werd ervaren. Daarom heeft de VNG in 2020 een voorstel gedaan om tot een rechtvaardiger achtervang voor gemeenten te komen. Hierover heeft juni 2020 een VNG ledenraadpleging plaatsgevonden. Mede op basis van deze eerdere ledenraadpleging werd een nieuwe generieke standaard achtervangovereenkomst WSW/gemeente door de VNG voorgesteld. Deze houdt onder meer in: • een gewijzigde verdeelsleutel die de gemeentelijke achtervangpositie eerlijker verdeelt, en • dat het WSW van gemeenten ontvangen renteloze geldleningen, eerder dan nu aan gemeenten gaat terugbetalen. Het VNG voorstel heeft geleid tot bijgevoegde nieuwe achtervangovereenkomst. De financieel adviseurs van SP71 zijn positief over de aanpassingen In juni 2020 heeft het servicepunt een positief advies uitgebracht over het wijzigingsvoorstel van de VNG. Hoewel het VNG voorstel later nog enigszins is aangepast, blijft het advies van SP71 onveranderd positief. In de nieuwe overeenkomst wordt de marktwaarde van het DAEB-bezit als

verdeelsleutel voor de obligolening gehanteerd. Doordat deze lening geborgd wordt door het WSW met de achtervang van alle gemeenten, kan er sneller over geld worden beschikt en ontstaat er een eerlijkere verdeling van het risico. Met de nieuwe overeenkomst wordt de essentie van de gemeentelijke achtervang niet gewijzigd. Wel is het minder makkelijk om de achtervang te limiteren. In beginsel is de achtervang ongelimiteerd. Limitering is alleen mogelijk wanneer alle gemeenten waar een corporatie werkzaam is gezamenlijk tot limitering besluiten. Tot die tijd blijft er sprake van een ongelimiteerde achtervang. Toch blijven de risico’s beperkt. De situatie dat er een beroep werd gedaan op de achtervang heeft zich in het verleden nooit voorgedaan. Het risico is, en was, zo klein dat het ook niet is opgenomen in de risico paragraaf. Het college is te laat geïnformeerd dit heeft gevolgen voor het proces Met de gewijzigde overeenkomst wijzigt formeel het financiële risico van de gemeente (hoewel dit risico in de praktijk gering is en ook geen invloed heeft op de financiële risicoparagraaf). Dit betekent dat het college de overeenkomst pas mag aangaan nadat uw raad de gelegenheid heeft gehad om wensen en bedenkingen te uiten.

Nu het verzoek van WSW/VNG ons pas zo laat heeft bereikt, zou het doorlopen van de wensen en bedenkingen procedure betekenen dat de overeenkomst pas op zijn vroegst eind september kan worden aangegaan. Als de overeenkomst pas na de raad van september kan worden aangegaan, hebben de bij ons actieve corporaties (MeerWonen, DUWO, Mooiland en Portaal) minder tijd om hun eventuele obligolening te financieren en kunnen zij gedurende augustus / september geen Wsw-geborgde financiering aantrekken (voor groot onderhoud, nieuwe projecten). Hierover moet dan z.s.m. een bericht uit richting de woningcorporaties zodat zij hiermee in hun cashflow rekening kunnen houden. Of dit ook in de praktijk tot onoverkomelijke problemen leidt is nu niet duidelijk. Deze vraag staat uit. MeerWonen heeft al aangegeven dat dit nader onderzocht moet worden. Wat doen de gemeenten om ons heen We hebben vernomen dat in Leiden het college gevraagd wordt z.s.m. te besluiten, het advies is daar dat het wensen en bedenkingen proces, op grond van de Leidse financiële verordening niet nodig is. In Leiderdorp is de achtervangovereenkomst door het college akkoord bevonden en ondertekend, men vond raadpleging van de raad niet nodig omdat het financiële risico zou afnemen (dit is overigens ook in Oegstgeest het geval). In Wassenaar worstelt men eveneens met de krappe termijn.

Van de overige gemeenten uit de regio hebben we nog geen reactie ontvangen. Risico’s worden lager De financiële risico’s zijn in de praktijk klein en nemen zelfs af door deze nieuwe achtervangovereenkomst (zie de bijlage “nadere toelichting”). Daarbij willen we niet dat corporaties in de problemen komen door het niet tijdig ondertekenen van de nieuwe overeenkomst. We zijn dan ook voornemens om op 13 juli 2021 een besluit te nemen en de nieuwe achtervangovereenkomst te ondertekenen. We gaan er daarbij van uit dat u gelet op de resulterende afname van het risico geen noodzaak ziet wensen en bedenkingen te uiten. U kunt echter ook overwegen de formele procedure te volgen. In geval u dit in de raadsvergadering van 8 juli a.s. aangeeft zullen we de corporaties z.s.m. berichten dat ondertekening pas op zijn vroegst eind september kan plaatsvinden zodat zij eventuele cashflow maatregelen kunnen treffen. bijlage(n)

• • •

Nieuwe achtervangovereenkomst Brief VNG/WSW d.d. 17-5-21, verzoek ondertekening achtervangovereenkomst Brief VNG/WSW d.d. 17-5-21, nadere toelichting

Burgemeester en wethouders van Oegstgeest

2

de secretaris Jeffrey Versluis

de burgemeester Emile Jaensch

3